Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 7.3MB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Рефераты
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

O‘simliklar immuniteti kategoriyalari. O‘simliklarning fiziologik va bioximik xususiyatlarini immunitetidagi ahamiyati

Купить
O‘simliklar immuniteti kategoriyalari. O‘simliklarning fiziologik va bioximik xususiyatlarini immunitetidagi ahamiyati Reja 1. O‘simliklar immuniteti kategoriyalari 2. O‘simliklarning fiziologik xususiyatlarini o‘simliklar immunitetidagi roli 3. O‘simliklarning bioximik xususiyatlarini o‘simliklar immunitetidagi roli G‘allachilikning istiqbollari va dolzarbligi Jaxonda yiliga 226,5 mln ga maydonda bug‘doy ekilib, doning o‘rtacha xosildorligi 26 s ni, yalpi xosil 586,9 mln. tonnani tashkil qilmoqda. Respublika aholisini nonga bo‘lgan talabini to‘liq ta’minlash uchun sug‘oriladigan bug‘doyzorlardan 42,6 s, ga lalmi erlarda 10 s/ga xosil ko‘tarib, yiliga 5-6 mln.t. bug‘doy etishtirish kerak. Lekin, bu ko‘rsatgich xo‘jaliklarda yildan-yilga kamayib bormoqda. O‘zbekiston Respublikasi aholisi 2015 yilda 31,3 miln. 2025 yilda 33,438 mln, 2050 yilda 43,890 mln. dan ortishi bashorat qilinayotgan bo‘lsa, bu davrda qishloq xo‘jalik mahsulotlari miqdorini ikki barobar orttirishga to‘g‘ri keladi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi Respublikamizda etishtirilayotgan 30 dan ortik bug‘doy navlarida uchraydigan 148 ta kasalliklar bug‘doyga turli muddatlarda, turlicha zarar keltirmoqda. Bug‘doy kasalliklariga qarshi kurash choralari don ning qorakuya kasalligiga va o‘suv davridagi zang kasalliklariga qarshi o‘tkazilib, ildiz chirish, fuzarioz, alternarioz kasalliklarini qo‘zg‘atuvchi lari Rhizocnonia, Fusarium, Alternaria,Mucor zamburug‘lari keltirib chiqaradigan kasalliklar masalasi e’tibordan chetda qolmoqda. Respublika qishloq xo‘jaligiga keladigan moddiy zararning asosiy qismini Fusarium turkumiga mansub zamburug‘lar keltirib chiqarmoqda. Zamburug‘lar bilan kasallangan donlar miqdori keskin kamayib, iste’mol uchun yaroqsiz va zaxarlilik xususiyatiga ega bo‘lmoqda. Fuzararium turlari hosil qilgan zahar moddalarining inson salomatligiga va qishloq xo‘jalik hayvonlariga salbiy ta’siri xalqaro tashkilotlar tomonidan tan olingan. (Tutelyan, Kravchenko, 1985; Ueno,1983; Marasas et al.,1984; D’Mello et al.,1999). Rossiyaning janubiy regionlarida 1980 yilda tarqala boshlagan bu kasallik tufayli 20-50% xosil nobud bo‘lmoqda (Gagkaeva va bosh.,2011). Ekologik xolatdagi muommalar G‘o‘za va bug‘doy almashlab ekish yo‘lga qo‘yil gan dalalarda tuproqdagi mikroorganizmlar faoliyatiga global cho‘llanish va sho‘rlanish jarayoni xam salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. 1970-1990 yillarda keng tarqalgan g‘o‘zaning vertitsillyoz vilti o‘rniga 2000 yildan boshlab fuzarioz viltining keng tarqalgan ligi ular parazitlik qilayotgan xo‘jayin o‘simliklar turlar tarkibining kengayishiga imkon yaratilganligidir. Vegetatsiya oxirida fuzariozning dala sharoitida namoyon bo‘lishi B ug‘doy fuzariozining zarari Fuzariozning tarqalishi Fuzariozning tarqalish sabablari Fuzarioz viltini keltirib chiqaruvchi Fusarium turkumiga mansub zaburug‘larning bunday irqlari Buxoro va Surxandaryo viloyatlarida g‘o‘zani kasallantiradigan, Qashqadaryo viloyatida , Qoraqalpog‘iston Respublikasida bug‘doyni kasallantiradigan agressiv formalari bu turkum vakillari orasida yangi rassalar vujudga kelayotgan yangi muommaligini isbotlaydi. Natijada, yangi rassalar populyasiyasi keng tarqalgan tuproqlarda kichik kichik arealda g‘o‘zani yoki bug‘doyni kasallantirish xolati kuzatilmoqda. Boshoq fuzariozi va poyaning suv naylari mikoziFusarium ning yangi agressiv irqlarining populyasiyalari arealini cheklangan xudud larda tarqalishini Kitob tumanidagi “Xoshimjon Isomiddinovich”, “Nabsul ektal”, “Otaqul bobo Toshov” va Qibray tumani Marvarid fermerlar uyushmasidagi 22 ta xo‘jaliklarida ekin pishib etilish oldidan umumiy satxi 5-10 m2 xajmni egallagan maydon larda bug‘doyning to‘satdan sarg‘ayib qurish xolatlari kuzatildi. Kasallangan donlar fitoekspertizasi Fuzarioz kasalligini qo‘zg‘atuvchi turlar Bug‘doy fuzariozining xosildorlikka salbiy ta’siri O‘simlik xolati Donlar soni, dona Donlar og‘irligi,g Sog‘lam 333 93 Kasallanga n 193 29 Xosil kamayishi 140 64 % da 57,9 31,1 Sog‘lam va kasllangan bug‘doy tupidagi boshoqlarda xosil bo‘lgan donlar og‘irligining kamayishi Boshoqla r Sog‘lam ,dona Kasallangan,dona Xosil kamayishi,% 1- boshoq 47 28 59 2- boshoq 50 41 82 3- boshoq 46 41 89 4- boshoq 47 13 27 5- boshoq 47 39 82 6- boshoq 48 27 56 7- boshoq 48 27 56 O‘rtacha 48 31 64,5 Kasalliklarning kelib chiqishida metobolitlarning roli Keyingi yillarda zamburug‘larning zahar moddalarini har tomonlama chuqur o‘rganishga e’tiborning kuchayishiga asosiy sabab, ular biosferadagi trofik jarayonda o‘simlikdan olingan oziq ovqat mahsulotlari orqali odam va em hashak orqali hayvon organizmiga kirib keladi. Natijada inson yoki hayvonlarda o‘tkir yoki surunkali kasalliklarning kelib chiqishiga sabab bo‘ladi. Fitopatogen zamburug‘larning zahar moddalari turli sinflarga mansub kimyoviy moddalar qatoriga kirib tirik organizmlarga turlicha ta’sir qiladi. Ular qatoriga: peptidlar, polisaxaridlar, aminokislatalar, terpinoidlar, steroidlar, yog‘simon moddalar, peridin va xinollar kiradi. Fuzari kislatasini Fusarium oxysporum (Bilay va b; 1971), likomarazminni Fusarium oxysporum F.milons (T.X) (Thouvenot, Barbier,1966) kulmoma razminni F.culmorum, yavanitsinni F.javanicum (Kern, Naef,1965), naftozarinni F.solani (Kern, 1971), turlari hosil qiladi. Fitotoksinlarning navlar immunitetiga ta’siri Navlar Agressiv (81 -100% ) Patogen (71 -80% ) O‘rtacha patogen ( 51- 70 % ) Kuchsiz patogen(3 1 -50% ) Patogen b o‘ lmag an ( >30% ) Krasnodar 99 51 21 26 21 3 G‘arizsizli k 52 14 13 14 29 T/ r Zamburug‘ turi S h tamm raqami Ekilgan donlar soni (dona) Unmagan donlar dona Unmaga n donlar % da Agressiv shtammlar 81%dan ortiq urug‘ni unishini to‘xtatadi №-72 15 15 100% №-25 15 15 100% Patogen shtammlar 71-80%gacha urug‘ni unishini to‘xtatadi. №-60 15 12 80% №-55 15 12 80% O‘rtacha patogen shtammlar 51-70%gacha urug‘ unishini to‘xtatadi. №-56 15 10 66,6% №-75 15 10 66,6% Kuchsiz patogenlar31-50%gacha urug‘ni unishini to‘xtatadi. №-74 15 7 46,6% №-49 15 7 46,6% Patogen bo‘lmagan shtammlar 0-30%gacha urug‘ unishini to‘xtatadi. №-77 15 4 26,6% №-58 15 3 20% №-73 15 2 13,3% Nazorat suvga ivitilgan urug‘lar №-1 15 - - №-2 15 - - №3 15 - - Patogenlik kategoriyalari Fitotoksinlarning uru g‘ ning unishiga ta’siri Agressiv shtamlarF.oxysporum F.graminearum F.solani F.culmorum O‘rtacha patogen shtammlar Patogen bo‘lmagan shtammlar Agresivlik darajasining tuproq sharoitida namayon bo‘lishi (dala sharoitida) Bug‘doyning fuzarioz ildiz chirishi Fuzarioz ildiz chirishning zarari Fuzarioz vilt bilan kasalllangan g‘o‘zaning fiziologiyasi O‘simlikning immuniteti kasallikka chidamli lik xususiyatidir. Olimlar kasalliklarga chidamli navlar yaratib immunitet xususiyat larini takomillashtirgan. Kasllangan o‘simlik va patogenning fizio logik va bioximik xususiyatlarini o‘rganish, o‘zaro xamkoligini,organizmlar ximoya mexanizmini ochish, chidamliligini aniqlash seleksioner olimlarga immunitetli navlarni yaratishga imkon beradi. Fuzarioz viltning moxiyati G‘o‘zaning fuzarioz infeksion so‘lishi 1980 yilardan boshlab paxta xosili va sifatini keskin kamaytirmoqda. Vilt bilan kurashish uchun fitopatologlar, genetiklar, agrotexniklar, fiziologlar, bioximiklar kompleks tadqiqot olib borishi kerak. Infeksion kasalliklarga qarshi kurashda sog‘lam va kasallangan g‘o‘zaning infeksion kasalliklarga chidamliligi va immuniteti masalasi uning fiziologyasi bilan bog‘liq. So‘lish jarayoni Infeksion so‘lish o‘simlikdagi suv balansi buzilishi natijasida vujudga keladi. Bu jarayon transperatsiya intensivligi, o‘simlikning shimish kuchi,shimilgan va porlatilgan suvning farqi,kundizgi va kechasi suv etishmasligi,bargdagi suv miqdori,suvning poya bo‘ylab xarakatiga bog‘liq 108 F navli g‘o‘zaning suv bug‘latishi Nav O‘sim lik xolati Gullash davrida % Ko‘sak ochilgand a % 108 F Sog‘lam 0,90 100 0,95 100 Kasallangan 1,08 1,64 Sog‘lam va kasallangan g‘o‘zaning nafas olish intensivligi (mm 3 1 soatda) Fungitsidlar ijobiy ta’siriNav O‘simlik xolati YOg‘ochlik Po‘stloq O‘zak 108 F Sog‘lam 19,4 10,8 8,6 Kasallangan 25,4 16,8 8,6 Gerkules preparatining F. heterosporum F.lateritium F. oxysporum F.solani turlarining o‘sish va rivojlanishini to‘sib qo‘yishi Urug‘dorilagichlar samarasi Mummoning y echimlari Fusarium zamburug‘ining morfologik, biologik, bioximik, fizologik, genetik xususiyatlarini ekstrimal sharoitida namayon bo‘lishiga qaratilgan fundamental tadqiqotlarni olib borish; - kasallikka qarshi kurashni ilmiy tashkillashtirish uchun g‘o‘za- bug‘doy almashlab ekish sharoitida zamburug‘ning tuproqdagi bioekologik xususiyatlarining namayon bo‘lish qonuniyatlarini ochish; Геркулес 6 % Виал Трас Т 12% Раксил 2,5 % Химоя 10% - g‘o‘za va bug‘doy almashlab ekish sharoitida saprotrof va patogen mikroorganizmlar jamoasining xosil bo‘lishiga agrotexnik tadbirlarning ta’sirini o‘rganish; -tuproqning urug‘ eqiladigan yuza qatlamida saprotrof mikroorganizmlarning sun’iy jamoasini xosil qilishning ilmiy asosini yaratish kerak; - urug‘larni sog‘lam o‘simliklardan tayyorlash, ularni ekishga tayyorlashda samarali ta’sir ko‘rsatadigan Vial, Raksil, Gerkules fungitsidlari bilan ishlov berish; - g‘alladan bo‘shagan dalalarni chuqur shudgor qilib sifatli ishlov berish, mineral va organik o‘g‘itlarni meyyorida qo‘llash, ekin dalasidagi begona o‘tlar va o‘simlik qoldiqlarini yo‘q qilib tashlash. Y u ksak o‘simliklar tarkibidagi murakkab organik moddalarning parchalanishi tabiatda moddalar aylanishida muhim bosqich hisoblanadi. Organik moddalarning hosil bo‘lishini asosan yashil o‘simliklar amalga oshirsa, ularning parchalanishi mikroorganizmlar vositasida bo‘ladi. Kletchatka-tabiatda eng keng tarqalgan organik birikmadir. U barcha o‘simlik hujayra po‘sti tarkibidagi asosiy modda bo‘lib, tarkibi 1,4-J-D- glyukopiranoza (sellyuloza) qoldiqlaridan tashkil topgan. Sellyuloza molekulalari ipsimon bo‘lib, tutam shaklida mitsella va mikrofibrilalardan tuzilgandir. Sellyulozaning bunday tuzilishi unga o‘ziga xos mexanik qattiqlikni berib, uning parchalanishida o‘ziga xos fermentlar qatnashadi (Bilay va bosh, 1968). Fitopatogen zamburug‘lar hosil qilgan zaxar moddalari nafaqat inson va xayvonlarga, balki o‘simliklarga xam salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Ular laboratoriya sharoitida o‘stirilganda oziqa muxiti tarkibida xam hosil bo‘ladi. Zamburug‘lar hosil qilgan fitotoksinlarni aniqlash uchun laboratoriya sharoitida oziqa muxiti tarkibida hosil qilingan zaxarga o‘simlik urug‘larini 24 soat davomida ivitish usulidan foydalanib amalga oshiriladi. O‘simlik bargi yoki poyasiga zaxarlarning ta’sirini o‘rganish uchun o‘simlik novdasini zamburug o‘sgan oziqa muxitiga 24 soat davomida botirib qo‘yiladi . To‘qimalardan foydalanish usulida fitotoksinlarning xujayralarni o‘sishi yoki ildiz hosil qilish xsusiyatlariga ta’siri e’tiborga olinadi. Fitotoksinlarning o‘simlikka ta’sirini o‘rganishda suv o‘tlarining xujayrasi ( Shlorella vulgaris z.) yoki ryaska ( Zemna minor z .) dan ham foydalaniladi. Fitotoksin eritmasi ta’sir etilgan xlorella xujayrasida ro‘y bergan o‘zgarishlar mikroskopda kuzatilib, fitotoksinlarning faollik darajasi baholanadi . Fitotoksinlar ta’sirida xujayra membranasining o‘tkazuv chanlik xususiyati, sitoplazmaning xarakat tezligi, xujayraning bo‘linish tezligi, xujayra po‘stining shaklida o‘ziga xos o‘zgarishlar amalga oshadi . Fitotaksinlar to‘g‘risidagi ko‘pchilik ma’lumotlar F.oxysporum f.lycopersici turiga oid bo‘lib, ular hosil qilgan moddalar likomarazmin va fuzariy kislotasi hisoblanadi. Bu moddalar o‘simlik to‘qimalarining nekroz paydo qilishiga, bargdagi to‘qimalarning nobud bo‘lishiga, sarg‘ayishiga sabab bo‘ladi. Ko‘pchilik zamburug‘lar xayot faoliyati davomida hosil qilgan metabolitlari orasida zaxarli moddalar asosiy rol o‘ynaydi. Bunday moddalar qatoriga – kislotalar, sterollar, aromatik birikmalar kiradi. Zaxar moddalari tirik organizmlar xujayrasiga turli yo‘llar bilan ta’sir qiladi. Zaxar moddalari Claviceps purpurea, Cl. paspali- klavitsepstoksikoz , Stachybotrys alternans- staxibotriotoksikoz , Dendrodochium toxicum- dendro doxiotoksikoz , Fusarium graminearum– fuzariograminearotok sikoz , F. sporotrichiella- alimentar toksinli aleykiya, F.nivale-fuzarionivaletoksikoz Helminthosporium victoriae kabi turlar tamonidan ko‘rsatilgan nomlarda zaxarlar hosil qilinadi. Zaxar moddalarning hosil bo‘lishi natijasida oziq ovqat maxsulotlari va em-xashaklar zararlanib istemol uchun yaroqsiz bo‘lib qoladi yoki ular zaxarlilik xususiyatiga ega bo‘ladi. Zamburug‘lar hosil qiladigan zarar moddalari dastlab qalpoqchali zamburug‘larda aniqlangan. Ularni istemol qilish oqibatida odamlarning zaxarlanishi ularni turlar tarkibini o‘rganishga asos solgan. XVII asrga kelib donli ekinlarning kasallanishi va uni istemol qilgan insonlar zararlanishi to‘g‘risida dastlabki ma’lumotlar paydo bo‘lgan. Barcha yuksak o‘simliklar hayot jarayonida tuproqda har xil organik moddalarni hosil qiladi va tuproqdagi mineral moddalarni suv bilan shimib oladi. O‘simlik ildizi atrofida hayot kechiruvchi mikroorganizmlar ular bilan munosabatga kirishib turli xil moddalarni ajratib, o‘simliklarning o‘sish va rivojlanishiga, hosildorligiga ta’sir qiladi. Olimlar fikrlaricha, o‘simliklarning kasallanishida parazit zamburug‘larning fementlari asosiy rol o‘ynab, ular o‘simlik to‘qimalarida o‘ziga xos kimyoviy o‘zgarishlarni yuzaga keltirib, oziq moddaga bo‘lgan kurashda qurol vositasini bajaradi deb ko‘rsatiladi. Hozirgi vaqtda "zahar" (toksin) tushunchasining ma’nosi juda kengaydi. Zamburug‘ zahari deyilganda kimyoviy tarkibi har xil bo‘lgan, lekin biologik ta’siri bir xil moddalar tushuniladi. Zaharli moddalar qatoriga mikroorganizmlar modda almashinishi natijasida hosil bo‘ladigan, o‘simlik yoki hayvonlar o‘sish, rivojlanishini chegaralaydigan moddalar kiritiladi. O‘simliklarga ta’sir qiladigan moddalarni umumiy nom bilan fitotoksinlar deyiladi. Fuzarium zamburug‘ining turlari hosil qilgan fuzariy kislotasi, likomarazmin, kulmomarazmin, ssirpentiol, ennitianin, fuzarin, fuzarubin, yavanitsin, martitsin, 3- rasm . Transduksiya 1- xo’jayin DNKsi bilan 2- xo’jayin DNK si 3- toksinli shtamm DNK si izomartitsin moddalari tuproqning zaharlanishida muhim rol o‘ynaydi. Bu moddalarni umumiy nom bilan fitotoksinlar deb atalib, ular o‘simliklarning o‘sish va rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Fusarium zamburug‘i metabolitlarini o‘rganish o‘simliklarning kasallanish mexanizmining mohiyatini tushunishda va kasallikka chidamlilik xususiyatining hosil bo‘lishi masalasini aniqlashda muhim ahamiyatga ega. Metabolitlar tarkibini o‘rganish zaharli moddalarning aynan qaysi biri kasallik belgilarini keltirib chiqaradi degan masalani hal qilish imkonini beradi. Bunday moddalar kimyoviy tarkibini aniqlagandan keyin uning biosintez jarayonida hosil bo‘lishining oldini olish yoki uni zararsizlantirish imkoni vujudga keladi. P.E. Waggoner et al, (1955) turli o‘simliklarning fuzarioz bilan kasallanishida pektolitik fermentlar rolini o‘rganib zamburug‘ tomonidan ajratib chiqarilgan pektinesteraza fermenti polugalakturonazaga ta’sir qilib yopishqoq modda hosil qilinishini aniqlashgan. Zamburug‘ning toksinlari esa bargdagi hujayralarning halok bo‘lishiga olib keladi. Kasallangan o‘simliklarning so‘lishi yoki bargining qurib qolishi murakkab jarayondir. Bunda faqat zamburug‘ fermentlari ishtirok etib qolmasdan uning fitotoksinlari ham muhim rol o‘ynaydi. Kasallikning tashqi va ichki belgilarining namoyon bo‘lishi o‘simlikning zamburug‘ metabolitlaridan zaharlanishi natijasidir . Ko‘pchilik olimlar fikricha zamburug‘ toksinlari o‘simliklarni kimyoviy tarkibiga, modda almashinishiga ta’sir qilib, fiziologik jarayonlarning buzilishiga olib keladi. Zamburug‘ toksinlari qishloq xo‘jalik o‘simliklarining kasallanishida asosiy rol o‘ynaydi. Ularning ozuqa uchun kurashida qurol vazifasini bajarib, parazit hayot kechirishida muhim ahamiyatga ega. Fusarium turkumiga mansub zamburug‘larning patogen turlari qatoriga F. oxysporum va F. moniliforme turlari kirib, ular kasallangan o‘simliklarda va sun’iy ozuqa muhitida o‘stirilganda lokomarazmin va fuzariy kislotasini hosil qiladi. Fuzariy kislotasi ko‘pgina o‘simliklar uchun g‘oyat zaharli bo‘lib, uning ta’sirida hujayra membranasining o‘tkazuvchanlik qobiliyati pasayadi, hujayradagi suv muvozanati buzilib o‘simlikning suv bilan ta’minlanishi yomonlashadi. Sporotrichiella seksiyasiga mansub zamburug‘lar epoksitriko totsen guruhiga mansub - T-2 va NT-2 zahar moddasini sintez qiladi. Bu zaharli moddaga turli akvarium baliqlari, oq kalamush, sichqon va quyonlar sezgir bo‘ladi . F.sporotrichiella turidan fuzarin degan zaharli modda olingan bo‘lib, u o‘simlik hujayrasiga nisbatan salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Fuzarin toksiniga suli o‘simligi tez beriluvchanlik qilsa, mosh, loviya esa chidamlilik xususiyatini namoyon qiladi. Bu toksin o‘simliklar urug‘ining unish qobiliyatini pasaytirib, er osti va er usti a’zolarining o‘sishini chegaralab qo‘yadi. Fuzariy kislotasini hosil qilish F. heterosporum , F. oxysporum f. lysopersicum , F. oxysporum f. orthoceras, F. moniliforme turlari uchun xosdir. F. avenaceum, F. scirpi va F. lateritium turlaridan ko‘pchilik o‘simliklar uchun zaharli bo‘lgan modda-ennitianin F. culmorum turidan kulmomarazmin, F.eguiseti turidan diatsetoksissirpenol va ssiprpentiol ajratib olingan. Martiella seksiyasi vakillari naftazarin, yavanitsin, martitsin va izomartitsin kabi zaharli moddalariga turdosh bo‘lgan zaharli moddani sun’iy tayyorlangan ozuqa muhitida o‘stirilganda hosil qiladi. Bu seksiya vakillarining patogenlik xususiyati darajasi, ularning fitotoksin hosil qilish xususiyati bilan bog‘liqligi aniqlangan. Zamburug‘larning metabolitlarini har tomonlama o‘rganish kasallikning kelib chiqish sabablarini to‘g‘ri belgilash, belgilarning hosil bo‘lishi qanday modda bilan bog‘liqligini aniqlash imkonini beradi. Laboratoriya sharoitida ajratib olingan moddalarning xususiyatlarini o‘rganish uning hosil bo‘lishining oldini olish yoki uni zararsizlantirish yo‘llarini ko‘rsatadi. Fitopatogen zamburug‘lar keltirib chiqaradigan kasalliklarini namoyon bo‘lishi ularni biotrof yoki nekrotroflar guruhiga mansub bo‘lishiga bog‘liqdir. Biotroflar tirik o‘simlik hujayrasidagi oziq moddalar, nekrotroflar-o‘lik hujayralar hisobiga hayot kechiradigan organizmlardir. Biroq keyingi yillardagi ilmiy izlanishlar natijasiga ko‘ra ko‘pchilik kasallik qo‘zg‘atuvchi zamburug‘lar dastlab biotroflar tariqasida hayot kechirib, keyinchalik nekrotrof usulda oziqlanadi. Bunday zamburug‘lar gemibiotroflar deb nomlanadi. Mikroorganizmlarning biologik foal moddalari kelib chiqishiga ko‘ra turlicha tarkibga ega bo‘lgan kimyoviy moddalar hisoblanadi. Mikroorganizmlar xayot faoliyatida hosil bo‘lgan birlamchi va ikkilamchi birikmalar past konsentratsiyada yuksak biologik faollik ko‘rsatadigan, organizmlarning biotik va abiotik faoliyatida muhim rol o‘ynaydi. Bu moddalar xujayra faoliyati bilan uzviy bog‘langan bo‘lsada, oziqa muhitida o‘sish davrida ko‘p miqdorda ajralib chiqadi. Mikroorganizmlar hosil qilgan biologik faol moddalar sanoatda meditsinada, qishloq xo‘jaligining turli tarmoqlarida keng qo‘llaniladi. Asosiy adabiyotlar 1. J.E.van der Plank – Disease resistance in plants. New York and London . 1968. 25 4 bet 2. S h erali y ev A., Raximov U. - O‘simliklar immuniteti. O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, Toshkent, 2007. O‘quv qo‘llanma, 144 bet 3. Sheraliyev A. - Qishloq xo‘jalik ekinlarining kasallik va xashoratlarga qarshi immunitetidan amaliy mashg‘ulotlar. ToshDAU nashriyoti., Toshkent, 2003. Uslubiy qo‘llanma, 20 bet. 4. Popkova K.V. - Uchenie ob immunitete rasteniy. M., Kolos 1979. Darslik, 272 bet. 5. S h erali y ev.A.SH va boshk. - O‘simliklarning kasallik va xasharotlarga qarshi immuniteti fanidan /ma’ruza matnlari/. Toshkent., 1999. 125 bet S h erali y ev A., Raximov U., Buxorov K. – Bakteriologiya. Toshkent, 2015. O‘quv qo‘llanma. 152 bet

O‘simliklar immuniteti kategoriyalari. O‘simliklarning fiziologik va bioximik xususiyatlarini immunitetidagi ahamiyati

Купить