Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 38.0KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Рефераты
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

O‘simliklar turli ekologik guruhlarining suv rejimi sharoitlariga fiziologik moslashuvi

Купить
O‘ SIMLIKLAR TURLI EKOLOGIK GURU H LARINING SUV REJIMI SHAROITLARIGA FIZIOLOGIK MOSLAS H UVI REJA: 1. O‘simliklarning turli ekologik guruhlarining suv rejimi sharoitiga moslashuvi. 2. Gidrofitlar va ularning tavsifi. 3. Kserofitlar va ularning tavsifi. 4. Mezofitlar va ularning moslashuvi. 5. Suvning yetishmovchiligiga o‘simliklardagi moslanishlar Yer yuzida yashaydigan barcha o‘simliklar suvga bo‘lgan munosabatiga ko‘ra asosan ikki guruhga ajratiladi: 1. Suvda yashaydigan o‘simliklar 2. Quruqlikda yashaydigan o‘simliklar GIDROFITLAR. GIDROFITLAR. Suvda yashovchi o‘simliklar gidrofitlar deb ataladi. Ular suv o‘simliklari hisoblanib, butunlay yoki bir qismi suvga botib yashaydi. Bu guruhga barcha suv o‘tlari ( suv ayiqtovoni, nilfiya, lotos, elodeya, ryaska, valisneriya, g‘ichchak va boshqalar) kiradi. Suv o‘simliklarning yashash muhiti suv bo‘lganligi uchun ham xarakterli xususiyatlari oshiqcha suvning tanaga kirishdan saqlanishga moslashgan. Suv o‘simliklari suzib yuruvchi sathining katta bo‘lishi, mexanik to‘qimalarining sust rivojlanganligi, vegetativ organlarining shilimshiq bo‘lishi, qoplagich to‘qimalarining sust rivojlanganligi,suzuvchi barglarining ustki tomonida ko‘plab og‘izchalar joylanishi, barg mezofilli ustunsimon va bulutsimon to‘qimalarga ajralmaganligi, ildiz tizimining juda kuchsiz rivojlanganligi, ko‘proq vegetativ yo‘l bilan ko‘payishi va boshqalar bilan ajralib turadilar. Suv qatlamlarida va ostida yashovchi o‘simliklarda og‘izchalar bo‘lmaydi. Ularga fotosintez uchun zarur bo‘lgan (qizil) yorug‘lik nurlarining hammasi yetib bormaydi. Shuning uchun ham ularning xloroplastlarida xlorofillar bilan birgalikda, to‘lqin uzunligi qisqa 500-600 nm ga teng bo‘lgan nurlarni qabul qiluvchi, qo‘shimcha pigmentlar - fikoblin (fikoeritrin va fikosianinlar) ham bo‘ladi. Suv o‘simliklarining to‘qimalarida juda ko‘p hujayralararo bo‘shliqlar bo‘lib, ular gazlar bilan to‘liq va yaxshi aerenximani hosil qiladi (1-rasm). Bunday o‘simliklar o‘z gavdasini suvda yaxshi saqlaydi. Shuning uchun ham mexanik to‘qimalari yaxshi rivojlanmagan. O‘tkazuvchi naylari ham kam rivojlangan yoki butunlay bo‘lmaydi. Tanadagi epidermis qavati juda yupqa bo‘lib, kutikula bo‘lmaydi, bo‘lsa ham juda yupqa bo‘lib, suv o‘tkazishga qarshilik qilmaydi. Osmotik bosim va hujayralarning so‘rish kuchi 1-2 atm.ga teng bo‘ladi. Metabolitik jarayonlar uchun zarur suvni butun gavdasi orqali shimib oladi. Bu o‘simliklarni suvdan chiqorib olinsa, bir necha minut ichida hamma suvni yo‘qotadi va nobud bo‘ladi. Suv o‘simliklari tanasida hujayraaro bo‘shliqlarning bo‘lishi gaz almashuv jarayonlarini ham mo‘tadillashtiradi. Fotosintez jarayonidan ularda kislorod to‘planadi va nafas olish uchun sarflanadi. Nafas olish jarayonida va ayniqsa kechki ( qorong‘i ) muddatlarda ko‘proq karbonat angidrid to‘planadi va ular yorug‘likda fotosintez uchun foydalaniladi. 1. Quruqlikda yashaydigan o‘simliklar namlik sharoitiga moslanishiga ko‘ra uchta ekologik guruhga ajratiladi: gigrofitlar, mezofitlar va kserofitlar. GIGROFITLAR. Namlikka to‘la to‘yingan va sernam muhitda yashaydigan o‘simliklar gigrofitlar guruhiga kiritiladi. Odatda bunday muhit daryolar,ko‘llar,botqoqliklar,sernam o‘rmonlar va soya joylarda mavjud bo‘ladi. Bu guruhga kiruvchi o‘simliklarga: qamish, sholi, lux, qiyoq, ingichka bargli paporotniklar vaa boshqalarni ko‘rsatish mumkin. Bu ekologik guruh o‘simliklari ham ortiqcha namlik sharoitiga moslashish belgilari bilan xarakterlanadi. Bu o‘simliklar to‘la suv bilan ta’minlagan sharoitda yashaganliklari tufayli ularning tanasida transpirasiya jarayoniga qarshilik qiluvchi belgilar juda kam yoki bo‘lmaydi. Hujayra epidermisi juda yupqa va yupqa kutikula qavati bo‘ladi. Og‘izchalari bargning ustiga joylashgan va ko‘proq muddatda ochiq bo‘ladi. Hujayraaro bo‘shliqlarning yirik bo‘lishi, suv bug‘latuvchi sathning keng bo‘lishini ta’minlaydi. Transpirasiya jadallining yuqori bo‘lishi, tanadagi eritmalar harakatini tezlashtiradi. Ularda maxsus gidratodlarning bo‘lishi, ortiqcha suvning suyuq tomchilar holida tanadan chiqib turishini ta’minlaydi. Bu o‘simliklar tuproq va havo qurg‘oqchiligi ta’siriga chidamsiz bo‘ladi Suv o‘simligi (urut) poyasiningko‘ndalangkesimi. MEZOFITLAR. Bu guruhga kiruvchi o‘simliklar, o‘rtacha namlik bilan ta’minlangan sharoitda yashovchi o‘simliklar bo‘lib, ularga ko‘pchilik madaniy va ayrim yovvoyi holda o‘suvchi o‘simliklar kiradi. Madaniy turlarga g‘o‘za, makkajo‘xori, bug‘doy, arpa, so‘li, qovun, tarvuz, bodring, pomidor va boshqalar kirasa, yovvoyi holda o‘suvchilarga marvaridgul, sebarga, bug‘doyiq va boshqa ko‘pchilik o‘tchil o‘simliklar kiradi. Mezofitlarning ildiz tizimi yaxshi rivojlangan, barglari yirik yer usti qismi ham yaxshi rivojlangan. Barglari ustunsimon va bulutsimon mezofilga ajralgan. Og‘izchalari odatda bargning pastki epidermisida joylashgan. Transpirasiya jarayonida, suv sarfi asosan og‘izchalar orqali boshqariladi. Hujayra shirasining osmotik bosimi 10-25 atm. atrofida bo‘ladi. KSEROFITLAR. Bu o‘simliklar guruhiga qurg‘oqchil iqlim sharoitda yashashga moslashganlar kiradi. Ular tuproq va atmosfera qurg‘oqchiligi ta’siriga chidamli bo‘lib, suv balansini tez o‘zgartirmaydi. Suv juda kam bo‘lgan cho‘l va dasht zonalarida keng tarqalgan. Barcha kserofitlarni ikki guruhga bo‘lib o‘rganish mumkin: sukkulentlar va sklerofitlar. SUKKULENTLAR. Ularning tanasi qalin etli, sersuv, poyasida yoki bargida suv saqlayoladigan ko‘p yillik o‘simliklar.Ularning ayrimlari suvni poyasida saqlaydi (kaktuslar). Suvni poyasida saqlovchilarning barglari tikanlarga yoki tangachalarga aylangan, bargning vazifasini yashil, etdor poyalar bajaradi. Bargida suv saqlovchi sukkulentlarda esa aksincha poyalar kuchsiz rivojlangan, barglari etli, sersuv (agava, aloe, semizak) bo‘ladi. Umuman sukkulentlarning suv saqlovchi parenxima to‘qimasi kuchli rivojlangan bo‘ladi. Faslning yog‘ingarchiliklar ko‘p bo‘ladigan muddatlarida suvni g‘amlab oladi va undan uzoq muddatda foydlanadi. Sukkulentlarning mexanik to‘qimasi yaxshi taraqqiy etmagan. Epidermis hujayralarining devori qalinlashgan va qalin kutikula bilan qoplangan, tuklar ko‘p, og‘izchalar soni kam va maxsus chuqurchalarga joylashgan bo‘ladi. Og‘izchalar kechasi ochilib,kunduz havo issiq muddatlarda yopiq bo‘ladi. SKLEROFITLAR. Bu guruhga kiruvchi o‘simliklar qurg‘oqchilikka chidamli ko‘p yillik,barglari kuchli reduksiyalangan va tikanlarga aylangan. Ularga saksovul, yantoq, qandim, ispandroki, qizilcha, shuvoq, juzg‘un, efedra va boshqalar kiradi. Ularning tanasi va bargi dag‘al va qattiq bo‘lib (grekcha skleros - dag‘al, qattiq) qalin kutikula bilan qoplangan. Og‘izchalarining maxsus chuqurchalarga joylanishi ularning xarakterli belgilaridandir. Umuman kseromorf belgilari ko‘p bo‘lib, ular transpirasiyani kamaytirishga qaratilgan epidermisning yuzasida har xil mumsimon moddalar ajratiladi. Ayrim o‘simliklarda (palma) mumsimon moddalarning qalinligi 5 mm gacha bo‘ladi. Qalin kutikula, mumsimon moddalar va tuklar suv bug‘latishni pasaytiradi. Ayrim o‘simliklar (qo‘ng‘irboshdoshlar, chalov) bargning ustki tomonida og‘izchalar joylashgan. Barg qirralaridagi chuqurchalarda motor hujayralar deb ataladigan yupqa devorli yirik va hajmini o‘zgartiraoladigan tirik hujayralar joylashgan. Suv tanqisligi boshlanganda bu hujayralarning (motor) hajmi kamayib, barg yaprog‘i o‘ralib nay hosil qiladi. Natijada og‘izchalar o‘ralgan nay ichida qoladi va transpirasiya ham juda past yoki to‘xtaydi. Yoz oylari juda issiq bo‘ladigan,jazirama cho‘llarda yashaydigan o‘simliklar (saksovul, ispan droki,juzg‘un kabi butalar) barglarining reduksiyasi ular uchun xarakterlidir. Bu o‘simliklarning barglari yaxshi rivojlanmagan bo‘ladi yoki bahorda to‘kilib ketadi. Fotosintez vazifasini asosan ularning poyalari bajaradi. Chunki bunday o‘simliklar poyasida palisad to‘qima yaxshi rivojlangan bo‘lib, yorug‘lik rejimiga yaxshi moslashgan. Ko‘pchiligining ildiz tizimi,yer ustki organlariga nisbatan bir necha marta yaxshi rivojlangan. Poyalari yog‘ochlangan, hujayra shirasining osmotik bosimi yuqori, suvni nihoyatda tejab sarflaydi, yozni tinim holatida o‘tkazadi.Bularga juzg‘un, astragallar va boshqalar misol bo‘ladi (To‘xtayev ,1994). Ko‘pchilik kserofitlar ,kechasi og‘izchalar ochiq paytda, SO 2 ni yutib oladi va hujayra vakuolasida olma kislotasi - malatni to‘playdi. Kunduzi havo issiq va og‘izchalar yopiq paytda,malat sitoplazmaga o‘tadi va u yerda malatdegirogeneza fermenti yordamida SO 2 ajraladi. Ajralgan SO 2 xloroplastlarga o‘tadi va fotosintez jarayonida ishtirok etadi (fotosin-tezning SAM yo‘li). Fotosintez jarayonida ajralib chiqqan kislorod hujayraaro bo‘shliqlarda to‘planadi va nafas olish jarayoniga sarflanadi. O‘z navbatida nafas olish jarayonida ajralib chiqqan SO 2 ham fotosintez uchun sarflanadi.Fotosintezning bu yo‘li kuchli qurg‘oqchilikka chidamli o‘simliklar - sukkulentlar va jazirama cho‘llarda yashaydigan o‘simliklarda sodir bo‘ladi. O‘simliklarga namlik yetishmasligini ta’siri O‘simlikning to‘qimalarida namlikni yetishmasligi ildiz orqali tuproqdan suv yetib kelgunicha barglar orqali bug‘lanib ketishi tufayli sodir bo‘ladi. Bunday holat ko‘pincha quѐ=shli issiq kunda choshgoxda, undan keyin, barglarda so‘ruvchi kuchni ortishi bilan ro‘y beradi. O‘simlik tanasidagi suv miqdorini, uning ye tishmovchiligini ustitsalarni ochilib ѐ=pilishi bilan nazorat qiladi. Bu davrda barglardagi namlik ertalabdagiga nisbatan 25- 28% ga kamayadi. O‘simlikning hujayralaridagi turgorlik kamayib so‘la boshlaydi. Natijada barglardagi suv kamayishi bilan yuqorigi motor ishga tushib ildizdan suvni tortadi. O‘simlikni so‘lishi kuchaysa uni halokati, qurishi ro‘y beradi. O‘simlikni so‘lishi vaqtinchalik qisqa muddatga va ancha davom etadiganga farqlanadi. Vaqtinchalik so‘lishning sababi tuproqda namlik yetarli bo‘lsa ham havodagi qurg‘oqchilik ortib ketganda sodir bo‘lib, sarflana ѐ=tgan suvni ildiz orqali yetarlicha yetkazaolmaydi. Qisqa muddat davom etadigan so‘lish ham o‘simlikning mahsuldorligini kamaytiradi, zero turgorlik yo‘qolganda ustitsalar bekilganligi uchun fotosintez keskin sekinlashadi. Ancha muddat davom etadigan so‘lish tuproqda ildiz shimib oladigan suvni amalda y o‘qligi tufayli sodir bo‘ladi. Bunda o‘simlikning tanasida to‘la suvsizlanish ro‘y berishi bilan uni qurib qolish ehtimoli ko‘p bo‘ladi. Soyasevar o‘simliklarda 3-5%, ancha chidamlilarda 20-30% suv yetishmovchiligida ancha muddat davom etadigan so‘lish sodir bo‘ladi. Bunday holatning xarakterli belgisi bo‘lib, ertalab ham o‘simlikni so‘ligan holda bo‘lishi hisoblanadi. Qurg‘oqchilik avvalo hujayralardan bog‘lanmagan suvni kamayishiga, sitoplazmadagi oqsil-fermentlarning faoliyatiga keskin darajada ta’sir qiladi. Gidrolitik jaraѐ=nlar-parchalanish reaksiyalari tezlashadi, hujayrada molekula og‘irligi kam oqsillarning miqdori ko‘payadi. Polisaxaridlarni g idrolizlanishidan suvda eriydigan uglevodlar ko‘payib ularning bargdagi harakati pasayadi. Qurg‘oqchilik ta’siridan barglarning hujayralarida RNK miqdori kamayadi, natijada ribonukleaza fermentlarining faoliyati sekinlashadi. Hujayradagi poliribosomalar parchalanadi. DNK dagi o‘zgarishlar uzoq davom etadigan qurg‘oqchilik ta’siridagina sodir bo‘ladi. Bog‘lanmagan suvni sitoplazmada kamayishi bilan vakuola shirasining konsentratsiyasi ortadi. Hujayraning ion tarkibi o‘zgaradi. O‘simlik tanasida suvning taqchilligidan fotosintez te z ligi pasayadi. Bunga quyidagilar sabab bo‘ladi: 1. Ustitsalarni yopiqligi tufayli CO 2 kamligi. 2. Xlorofillning hosil bo‘lishidagi buzilishlar. 3. Fotofosforlanishni sekinlanishi. 4. Fotokimyoviy reaksiyalardagi va CO 2 ni qaytarilishidagi o‘zgarishlar. 5. Xloroplastlarni tuzilishidagi salbiy holatlar. 6. Bargda hosil bo‘lgan mahsulotni to‘xtab qolib tashib ketilishini kamayishi. Qurg‘oqchilikka moslashmagan o‘simliklarda dastlab nafas jarayonlari tezlashadi, keyin bu jarayon asta pasayadi. Qurg‘oqchilikka chidamli o‘simliklarda bu jarayon kuchli namo ѐ=n bo‘lmaydi yoki biroz tezlashadi holos. O‘simlik tanasida suv yetishmagan sharoitda hujayralarning bo‘linishi darrov to‘xtaydi, mayda, kichik o‘lchamlilari ko‘payadi. Buni natijasida o‘simlikni o‘sishi to‘xtaydi, bu poya va bargda yaqqol namoyon bo‘ladi. Ildizni o‘sishi qurg‘oqchilik boshlanganda tezlashadi, yashash uchun kurash namoyon bo‘ldi, qurg‘oqchilik davom etsa sekinlashadi. Qurg‘oqchilikka qarshi ildizda himoyalanish; po‘kaklanish, ekzodermani suberin moddasi bilan qoplanishi, hujayra faoliyatida tabaqalanish kabi holatlar sodir bo‘ladi. Namlikni o‘simlik tanasida yetishmovchiligi ko‘plab fiziologiya jara ѐ=nlarida me’ ѐ=rida bora ѐ=tganini asta sekin o‘zgarishiga sabab bo‘ladi. Suvning yetishmovchiligiga o‘simliklardagi moslanishlar Qurg‘oq-arid mintaqasida tarqalgan o‘simliklar doimo ro‘y berib turadigan qurg‘oqchilik sharoitiga tanasida bir qator morfologik va fiziologik sharoitlarni hosil qilgan. Suv bug‘latuvchi barglarda o‘saѐ=tgan joydagi iqlimiy sharoitlarga moslanishlar ro‘y bergan. Bitta o‘simlikni o‘zida ham suv bilan ta’minanishi va ѐ =ritilishidagi farqlarga ko‘ra turlicha tuzilishlarga ega bo‘ladi. Barglarni o‘simlikda joylanishiga ko‘ra tuzilishlarida ma’lum qonuniyat hosil qilgan: pastdan yuqoriga ko‘tarilganda yuzasi kichiklashadi, tomirlanishlarning uzunligi kamayadi. Ustitsalarning soni oshib ularning ulchamlari kichrayadi, ma’lum yuzadagi tuklarning soni ortadi, mezofilda ustunsimon tukimani zichligi xam ortadi. Bu xususiyatlarning barchasi usimlikning kseromorfligini ta’minlaydi. Anatomiya xususiyatlari bilan kuyidagi fiziologiya xususiyatlar i bogli q : poyaning yukorisida joylashgan barglarda fotosintez maxsuldorligi, suv buglatishi kuchli ruy beradi. Yukoridagi barglar xujayralaridagi shirani konsentratsiyasi pastda joylashganlaridan yukori buladi. Q uyida joylashgan barglarni kurib kolishi yukoridagilardan oldin sodir buladi. Yukorida joylashgan barglardagi bunday farklar uni suv bilan ta’minlanishidagi farklar bilan boglik. Suvni kelishi uni sarfi bilan bogli q muvozanatni saklash uchun usimlikni anatomiya-fiziologiya jixatidan murakkab moslanish tuzilmasi xosil bulgan. Bunday moslanishlar kserofitlar, gigrofitlar, mezofitlarda bor. Sistematikasidan uzaro yaki nusaetgan joyi ekologiyasidan keskin farklanadigan ruyandoshlar oilasidan turkumini bir turi h aqiqiy cho‘lda, ikkinchisi soyali, o‘rmon sharoitidagisi qiyoslangan. Cho‘lda usadigan A. kulrang, ninasimon kalin bargli, yaproqning qirrasi biroz pastga egilgan. Mezofilida ikki qavat ustunsimon parenxima yaxshi rivojlangan. U cho‘l va adirni ochiq maydonlarida o‘sadigan haqiqiy kserofit. Ikkinchisi A.os1oga1 asernam hududlarda tarqalgan. Yaprog‘I yupqa, qnli, mezofilidagi ustunsimon parenxima bir qavatli, siyrak joylashgan kalta h ujayralardan iborat. J.K. Saidov rahbarligida olib borilgan tadqiqtlarda Ro‘yandoshlar (Yai1aseae) oilasidan chatsami l o‘ simligini adirda va vohalarda o‘sadiganlarida ham o‘sayotgan muhit sharoiti ularning anatomiya tuzilishi va bir qator fiziologiya xususiyatlarida o‘zgarishlar sodir bo‘lganligini aniqlashgan. Kserofitlar bir vaqtni o‘zida geliofit bo‘lishsa, mezofit va hatto gigrofitlar soyasevar bo‘la olishmaydi. Laboratoriya sharoitida bevosita yorug‘lik manbai oldidagi o‘simliklarda ularning yaproqlaridagi ustitsalarning soni yaxshi yo ritilmagan joydagilardan 4 barobar ko‘p, epidermisni tashkil qilgan hujayralar 3-4 marta kichik, tomirlanishlari zich joylashgan bo‘ladi. Yoritilish va harorat yaproqlarning anatomiya tuzilishiga katta ta’sir qiladi. Qurg‘oqchilikka chidamlilik mazkur o‘simlikni o‘zi uchun, uzoq muddat davomida so‘lishga chidashga ro‘y berishi mumkin bo‘lgan zararlanishlarni kamaytirishga yo‘nalgan bo‘lib u shu o‘simlik uchun holos, shu turga mansub barcha o‘simliklar uchun emas. Qurg‘oqchilik sharoitlariga chidamlilik va chidamsiz o‘simliklar orasidagi farqlar ularni suvsizlanish ta’sirida ro‘y beradigan moddalarni almashinuvlaridagi o‘zgarishlar xarakteri bilan bog‘liq. Qurg‘oqchilikka chidamsiz bug‘doy navlarining to‘qimalarini suvlanish darajasi uncha chidamsizlardagidan yuqori bo‘ladi. Bundan tashqari qurg‘oqchilikka chidamsiz bug‘doy navlarida uglevodlar va oqsillar almashinuvini amalga oshirishda ishtirok etadigan fermentlarning gidrolitik ta’sir darajasi kuchli. Biroq, bu belgilar barqaror, doimiy emas, u faqat suv bilan yetarli darajada to‘yingan sharoitda namoyon bo‘ladi. Suv bilan ta’minlanishi buzilishi bilan ular tezda bartaraf bo‘ladi. Shunga ko‘ra, qurg‘oqchilikka bardoshli o‘simliklardagi moslanishlar ular o‘sib turgan tashqi muhitdagi omillarning ta’sir darajasiga bog‘liq holda ro‘y beradi. Foydalaniladigan darslik va o‘quv qo‘llanmalar ro‘yxati: asosiy adabiyotlar 1. Larcher W. Physiological Plant Ecology: Ecophysiology of Functional Groups, 2003. Pp . 514 p . 2. Усманов И.Ю., Рахманкулова З.Ф., Кулагин Ф.Ю. Экологичѐская физиология раст ѐний. – М.Логос, 2001. - 223 с. 3. Холли ѐв А.Э., Норбо ѐва У.Т., Ҳ асанова Н.М. Ўсимликларнинг экологик физиологияси. Ўқ ув-услубий қў лланма. Бухоро, 2012. 132 б. 4. Тожибо ѐв Ш. Ўсимликларнинг экологик физиологияси. Ўкув-услубий қўлланма. Услубий қўлланма.Намангон, 2014, 88 б. 5. Xo‘jayev J.X. Osimliklar fiziologiyasi. T. Mehnat, 2004, 223 b. 6.Beknazarov B.O. Osimliklarfiziologiyasi. - Toshkent, Aloqachi. 2009. 530 b. 7. Avutxonov B.S. Osimliklarning noqulay omillarga chidamlilik fiziologiayasi fanidan laboratoriya mashgulotlari (uslubiy qollanma) Samarkand, 2019. 64 b, Tavsiya qilinadigan qo shimcha adabiyotlar ʻ 1. Кузн ѐцов Вл. В., Дмитри ѐва Г.А. Физиология раст ѐний/ Вл. В. Кузн ѐцов. - М.: Высшая школа, 2005. - 736 с. 2. Марака ѐв О.А. Экологич ѐская физиология раст ѐний. Фотосинт ѐз и св ѐт. Т ѐкст л ѐкций. Ярославль, 2005 . – 95 с. 3. Чиркова Т .В.Физиологич ѐски ѐ основы устойчивости раст ѐний. - СПб: Изд- во СПб, 2002. – 238 с. 4. Мавриш ѐв В.В. Основы экологии. Минск: Высшая школа, 2007. - 447 с 5. Б ѐрѐзина Н.А. Экология раст ѐний. М.Издат ѐльский ц ѐнтр, Акад ѐмия, 2009. - 400 с. 6. Косулина Л.Г. Физиология устойчивости раст ѐний к н ѐблагопритяным факторам ср ѐды. Ростов на Дону. Изд-во Ростовского унт-та, 1993. – 240 с. 7. М ѐдв ѐдѐв С.С. Физиология раст ѐний/С.С. М ѐдв ѐдѐв.- СПб.: Изд-во С. П ѐтѐрб. ун-та, 2004. - 336 с. 8.Пол ѐвой В.В. Физиология раст ѐний/В.В. Пол ѐвой - М.: Высшая школа, 1989. - 464 с.

O‘simliklar turli ekologik guruhlarining suv rejimi sharoitlariga fiziologik moslashuvi

Купить