O’t-tosh kasalliklari - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	05 Февраль 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

O’t-tosh kasalliklari

Купить

O’T-TOSH KASALLIKLARI

O’T-TOSH KASALLIGI — SABABLARI, ALOMATLARI, TURLARI, TASHXISLASH, DAVOLASH, OLDINI OLISH O’t-tosh kasalligi (shuningdek safro-tosh, o’t tosh kasalligi), xolelitiaz ( qad.yun. χολή — o’t, safro , λίθος — tosh ) — bu o’t pufagi (xolesistolitiaz) va o’t yo’llarida (xoledoxolitiaz) tosh (konkrementlar) shakllanishi bilan tavsiflanadigan kasallik. Toshlar safro pigmentlari, xolesterin, ba’zi turdagi oqsillar, kaltsiy tuzlari, safro infektsiyalanishi, uning turg’unligi (damlanishi, stazi), lipidlar almashinuvi buzilishi natijasida hosil bo’ladi. Kasallik o’ng qovurg’a ostidagi og’riq, o’t kolikasi, s ariq kasallik bilan kechishi mumkin. Tibbiy amaliyot o’t-tosh kasalligini davolashning boshqa usullari samarasiz bo’lishini ko’rsatgani sabab, jarrohlik aralashuvi talab etiladi. Kasallik xol

O’t-tosh kasalligi — xolesterin yoki bilirubin metabolizmining buzilishi natijasida o’t pufagi va o’t yo’llarida toshlar paydo bo’lishiga olib keladigan gepatobiliar tizimdagi safroning sintezi va aylanishi buzilishi bilan xarakterlanadigan kasallik. O’t-tosh kasalligi o’lim ehtimoli yuqori bo’lgan og’ir asoratlarga olib kelishi tufayli xavfli hisoblanadi. O’t-tosh kasalligi rivojlanishi uchun xavf omillari quyidagilardir: Keksa va qari yosh; Xolesterin va bilirubin almashinuviga ta’sir qiladigan preparatlar qabul qilish (fibratlar, menopozda estrogenlar, seftriakson, okreotid); Genetik omillar (onada o’t-tosh kasalligi bo’lishi); Ovqatlanish buzilishi ( semizlik , tezda ozib ketish, ochlik, xolesterin va yuqori zichlikli lipoproteidlar darajasining ortishi, gipertriglitserinemiya);

Ko’p sonli homiladorliklar; Metabolik kasalliklar ( qandli diabet , fermentopatiyalar, metabolik sindrom); Oshqozon-ichak trakti a’zolari kasalliklari (Kron kasalligi, o’n ikki barmoqli ichak va safro yo’llari divertikullari, o’t yo’llarining infektsiyasi); Operatsiyadan keyingi vaziyatlar (oshqozon rezektsiyasidan, o’zakli vagoektomiyadan so’ng). O’t-tosh kasalligi ayollarda ko’proq uchraydi.

TOSH SHAKLLANISHINING SABABLARI Safro tarkibiy qismlarining miqdoriy nisbati buzilganda, organizmda qattiq hosilalar shakllanishi sodir bo’ladi, ular vaqt o’tishi bilan kattalashib boradi va birlashadi, natijada tosh hosil bo’ladi. Ko’pincha xolelitiaz xolesterin almashinuvi buzilishida kuzatiladi (uning safro tarkibida ortiqcha bo’lishi). Xolesterin bilan o’ta to’yingan safro litogen deb ataladi. Ortiqcha xolesterin quyidagi omillar tufayli hosil bo’ladi: Semizlik va ko’p miqdorda xolesterin saqlovchi mahsulotlarni iste’mol qilish; Safroga safro kislotalari tushishining kamayishi (estrogeniyada sekretsiyani pasayishi, o’t pufagida depolanishi, gepatotsitlarning funktsional yetishmovchiligi); Safro kislotalari kabi xolesterin va bilirubinga qotish va cho’kishga imkon bermaydigan fosfolip

O’T TOSHLARI TURLARI O’t toshlari o’lchami, shakli, miqdori (bitta toshdan yuztagacha) bo’yicha turlicha bo’lishi mumkin, ammo ular asosiy tarkibiy qismlariga ko’ra xolesterinli va pigmentli (bilirubinli) toshlarga bo’linadi. Sariq rangli o’t toshlari turli xil aralashmalar (minerallar, bilirubin) bilan erimagan xolesterindan iborat. Toshlarning aksariyat qismi (80%) xolesterinli kelib chiqishga ega. To’q-jigarrang, qora rangli pigmentli toshlar safroda bilirubinning ko’p miqdorda bo’lishida shakllanadi, bu jigarning funktsional buzilishlari, tez- tez gemoliz, safro yo’llarining infektsion kasalliklarida sodir bo’ladi.

O’T-TOSH KASALLIGI TASNIFI Zamonaviy tasnifga ko’ra, xolelitiaz uch bosqichga ajratiladi: • Boshlang’ich fiziko-kimyoviy bosqich (tosh shakllanishigacha, safro tarkibidagi o’zgarishlar bilan xarakterlanadi) klinik jihatdan namoyon bo’lmaydi, faqat safro tarkibini biokimyoviy tahlil qilish orqali aniqlanishi mumkin; • Toshlar shakllanishi bosqichi (latent tosh tashish) ham alomatlarsiz kechadi, ammo instrumental diagnostika usullari bilan o’t pufagida toshlarni aniqlash mumkin; • Klinik ko’rinishlarning bosqichi o’tkir yoki surunkali kalkulyoz xolesistit rivojlanishi bilan tavsiflanadi. Ba’zan to’rtinchi bosqich — asoratlar rivojlanishi ham ajratiladi.

O’T-TOSH KASALLIGINING KLINIK TASVIRI O’t-tosh kasalligi alomatlari toshlarning joylashishiga va ularning kattaligiga qarab o’zini namoyon qiladi. Yallig’lanish jarayonlarining jiddiyligiga va funktsional kasalliklarning mavjudligiga qarab, kasallikning belgilari va kechishi o’zgaradi. Xolelitiazda xarakterli og’riq sindromi — o’t yoki jigar kolikasi bo’lib, to’satdan paydo bo’ladigan, o’ng tomon qovurg’a ostida lokalizatsiyalanadigan, kesuvchi, sanchuvchi tabiatli og’riq bilan tavsiflanadi. Bir necha soat o’tgach, og’riq batamom o’t pufagining proektsiyasi qismida konsentratsiyalanadi. Orqa, o’ng kurak ostiga, bo’yinga, o’ng yelkaga irradiatsiyalanishi mumkin. Ba’zan yurakka irradiatsiyasi stenokardiyaga olib kelishi mumkin. Og’riq odatda achchiq, ziravorli, qovurilgan, yog’li oziq-ovq

Hamrohlik qiluvchi alomatlar — ko’ngil aynishi (yengillik bermaydigan qayt qilishgacha). Qayt qilish o’n ikki barmoqli ichak so’rg’ich atrofi sohasining ta’sirlanish xususiyatiga reflektor javob sifatida sodir bo’ladi. Yallig’lanish jarayoni me’da osti bezi to’qimalarni qamrab olgan bo’lsa, qusish tez-tez, safro bilan birga kuzatilishi mumkin. Intoksikatsiyaning zo’ravonligiga qarab, harorat subfebril darajadagi raqamlardan kuchli isitma darajasiga qadar ko’tarilishi mumkin. Umumiy o’t yo’lining konkrement bilan to’silishi va Oddi sfinkterini obstruktsiyasida obturatsion sariq kasallik va najas rangsizlanishi kuzatiladi.

O’T-TOSH KASALLIGINI TASHXISLASH Agar jigar kolikasi belgilari aniqlansa, bemor gastroenterologga yuboriladi. Bemorni jismoniy ko’rikdan o’tkazish o’t pufagidagi konkrementlar mavjudligiga xos bo’lgan Zaxarin, Ortner, Myorfi alomatlarni ko’rsatadi. Bundan tashqari, o’t pufagi proektsiyasi sohasidagi terining og’rishi va qorin devori mushaklarining tarangligi aniqlanadi. Terida ksantemalar, obstruktiv sariq kasallikda teri va ko’z sklerasining xarakterli sarg’ish-jigarrang tusda bo’lishi qayd qilinadi. Umumiy qon tahlili kasallikning klinik kuchayishi davrida nospetsifik yallig’lanish belgilari — leykositoz va ECHTning o’rtacha o’sishini ko’rsatadi. Biokimyoviy qon tahlili giperxolesterinemiya va giperbilirubinemiyani, ishqorli fosfataza faolligining o’sishini aniqlash imkonini beradi. Xo

Bundan tashqari, o’t pufagi va kanallarini ko’rish uchun safro yo’llarining MRT va KT`si ham yordam beradi. Safro aylanishi buzilishlarini aniqlashda stsintigrafiya va ERXPG (endoskopik retrograd xolangiopankreatografiya) informativ hisoblanadi. O’T-TOSH KASALLIGI ASORATLARI O’t-tosh kasalligining eng ko’p qayd qilinadigan asoratlari o’t pufagining yallig’lanishi (o’tkir va surunkali) va o’t yo’llarini toshlar bilan obturatsiyasi (to’silishi) sanaladi. Me’da osti bezida o’t yo’llari bo’shlig’ining to’silib qolishi o’tkir biliar pankreatitga olib kelishi mumkin. Bundan tashqari, xolelitiazda tez-tez kuzatiladigan yana bir asorat — o’t yo’llarining yallig’lanishi — xolangitdir.

O’T-TOSH KASALLIGINI DAVOLASH O’t-tosh kasalligining asoratlanmagan shaklida o’t pufagida toshlar aniqlanishi, qoida tariqasida, spetsifik davolashni talab qilmaydi, asosan kutish taktigasiga rioya qilishadi. Agar o’tkir yoki surunkali kalkulyoz xolesistit rivojlansa, tosh hosil bo’lishi manbasi sifatida o’t pufagini olib tashlash ko’rsatiladi. Jarrohlik aralashuvi (xolesistotomiya) organizmning holatiga, pufak devorlari va o’rab turuvchi to’qimalardagi patologik o’zgarishlar, konkrementlar o’lchamiga qarab laparoskopik yoki qorin bo’shlig’ini kesish usulida amalga oshiriladi. Texnik zarurat tug’ilganda, kichik tirqishli xoleksistektomiya har doim qorin bo’shlig’ini kesish usulidagi operatsiyaga o’tkazilishi mumkin. Konkrementlarni ursodezoksixol va xenodezoksixol kislota preparatlari bil

KASALLIKNING PROGNOZI VA OLDINI OLISH CHORALARI O’t-tosh kasalligi profilaktikasi yuqori xolesterinemiya va bilirubinemiyani rivojlanishiga, safro dimlanishiga hissa qo’shadigan omillardan yiroq bo’lishga asoslanadi. Muvozanatli ovqatlanish, tana vaznini me’yorlashtirish, muntazam jismoniy faollikda bo’lish va faol turmush tarzi metabolik kasalliklardan qochish imkonini beradi, biliar tizimning patologiyalarini (diskineziyalar, obturatsiyalar, yallig’lanish kasalliklari) o’z vaqtida aniqlash va davolash o’t pufagida safro dimlanishi va cho’kma miqdorini kamaytirish imkonini beradi. Tosh shakllanishiga irsiy moyilligi bo’lgan kishilar xolesterin almashinuvi va safro chiqarish tizimining holatiga alohida e’tibor berilishlari kerak. O’t pufagida toshlar mavjud bo’lsa, o’t kolikalarini oldini

Xolelitiaz rivojlanishi prognozi toshlarning shakllanish tezligiga, ularning kattaligi va harakatlanishiga bevosita bog’liq. Ko’pchilik hollarda o’t pufagida toshlar mavjudligi asoratlar rivojlanishiga olib keladi. O’t pufagining jarrohlik yo’li bilan muvaffaqiyatli olib tashlanishi — bemorlarning hayot sifati uchun sezilari oqibatlarsiz shifo topish garovidir.

E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar