Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 40.5KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Рефераты
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

O‘zbek antroponimlarining o‘z va o‘zlashgan qatlami bo‘yicha misollar topish

Купить
Mavzu: O’zbek antroponimlarining o’z va o’zlashgan qatlami bo’yicha misollar topish. Reja: 1. Arab tilidan o’zlashgan antroponimlar. 2. O’zbekcha ismlar qatlami. 3. Fors-tojik tilidan o’zlashgan antroponimlar. 4. O’zbekcha-hindcha ismlar qatlami. 5. Mo’g’ul tilidan o’zlashgan antroponimlar. 6. Forscha-qadimiy yahudiycha ismlar qatlami. 7. O’zbekcha-xitoycha ismlar qatlami. Arab tilidan o’zlashgan antroponimlar. Tabassum — hayotidan shod, xursand bo’lib yursin yoki tabassumli, ochiq, chehrali, kulib turuvchi qiz. Tabdil — almashtirilgan, almashib olingan bola. Tabdila — almashib olingan qiz. Tabiba — emlovchi, shifokor, davolovchi. Tabibulla — Alloh, shifo beruvchi, najotkoryoki Alloh, ato qilgan sog’lom bola. Tabila — umri uzoq, uzoq yashovchi qiz. Tabiya — qalʼa; himoya qilingan, mahkam, mustahkam. Tabrika — qutlovga, olqish, tabrikka sazovor qiz. Tavakkal — hayoti tavakkal qilingan, taqdiri Allohning ixtiyoriga topshirilgan bola, Allohdan umid qilgan bola. Tavakkala — hayoti tavakkal qilingan, taqdiri Alloh ixtiyoriga topshirilgan qiz. Tavallo — Allohdan so’rab, iltijolar qilib, olingan bola yoki suyukli, qadrli, do’st tutilgan bola. Tavarik — intizor bo’lib kutilgan, aziz, tabarruk bola. Tavbaxon — tavba qiluvchi, itoatkor, Alloh yo’liga bo’ysinuvchi qiz. Tavziha — ravshan, aniq, oshkor. Tavila — uzun bo’yli qiz yoki uzoq umrli qiz. Tavfiq , Tavfiqjon — baxtli, omadli, iqbolli, yoki yomon odatlardan o’zini saqlaydigan, pokiza, avliyo bola. Tavhid — birlik, yagonalik; sufilikda xudoning yagonaligiga eʼtiqod qilish darajasi; yagona Allohga sig’inuvchi. Tavhiddin — yagona din (islomga) amal qiluvchi, sig’inuvchi, musulmon. Tavhir — ehtirom, hurmatga munosib, sazovor bola. Tadbir — chorasini Allohning o’zi topsin, umri uzoq, bo’lsin yoki tadbirli, mohir, ustamon bola. Tajallo — jonlanish, namoyon bo’lish; mavjud bo’lish, yashash. Tazarruv — yalinib, yolvorib yurib topilgan bola. Tazkira — yodgor bo’lib qolgan qiz yoki o’git-nasihat. Tazkiya — sadaqa, qurbonlik qilingan qiz yoki sof, pokiza, maʼsuma yohud maqtovga, madh kilishga sazovor. Tayyor — chaqqon, epchil, tez, jadal. Tayfura — o’ynovchi, sakrovchi; quvnoq, shodon. Takmil — mukammal, benuqson; yetuk. Takmila — vafot etgan farzandlar o’rnini to’ldirish uchun berilgan bola yoki mukammal, yetuk. Tal — aynan: baxt, taqdir, yaʼni yuksak, baland; tolei baland, iqbolli. Talhak — kakra, achchiq; yomon bola. Go’dakni yomon ko’zlardan asrash uchun beriladigan ism. Tamal — asos, to’ngich bola yoki tamalluq yalinib, yolvorib yurib erishilgan bola. Tamanno — iltimos; iltijo qilib topilgan qiz; orzu, armon qilingan qiz yoki nozli, karashmali, dilkash qiz. Tanzila — Allohning yo’l-yo’rig’i, ko’rsatmalari, Allohning irodasi yoki suyukli, muloyim qiz. Tanzilat — Allohning payg’ambarga yuboriluvchi ko’rsatmalari, xabarlari; Allohning xoxish, irodasi. Tanzim — tartiblangan, bezangan, orasta. Tanziya — pokiza, orasta. Tansiq — nodir, noyob, kamyob yoki tansuq — tuhfa, hadya, inʼom. Shakllari: Tansiqboy, Tansiqjon. Tansiqa — nodir, kamyob, tengsiz, orzu qilingan qiz yoki Allohning tuhfasi, inʼomi. Shakllari: Tansiqoy, Tansiqjon. Tantiboy — saxiy, saxovatli, qo’li ochiq. Tanho — yakka, yagona; tengsiz, bebaho. Tarbiya — odobli, xushxulq, tarbiyali qiz. Tarjiha — ustun turuvchi, afzal. Tarif — aslzoda, zodagon; oqsuyak; oliynasab avlodga mansub. Tarifa — oliynasab qiz; aslzoda qiz. Tariq — yo’sin, yo’l-yo’riq, yoki tunda, oqshomda tug’ilgan bola. Tariqboy — tariq — ozod, erkin; dehqon bola. Tarovat — poklik, so’limlik; malohat; go’zal, sohibjamol. Tarfiya — shodlik, xursandlik. Tasalli — ko’nglimizni xushnud, xotirjam qilgan bola, tasalli topdirgan bola. Taskin — ko’nglimizni tinchlantirgan, ko’ngilga hotirjamlik bergan; shukronamiz boisi bo’lgan bola. Taskina — ko’nglimiz osoyishtaligi, taskini bo’lgan bola. Taslim — o’lim (xavf) taslim bo’lsin, chekinsin yoki yuvvosh, muloyim bola yoxud izzat-ikromga loyiq munosib bola. Tasliya — ko’ngilga dalda, tasalli beruvchi qiz yoki g’am- g’ussadan yiroq, baxtiyor, quvnoq qiz. Tasmila — tinch, osoyishta; yuvvosh, beozor bola. Tasmiya — qo’shilgan, qavatlangan; ko’paygan. Oilada tug’ilgan ikkinchi qiz shunday nomlangan. Tasfiya — poklangan, begunoh; ozoda, pokiza qiz. Tasqara — tasqaradek xunuk, ko’rimsiz, yoqimsiz bola. Chaqaloqni ofatlardan, ko’z tegishdan asrash uchun shunday ism beriladi. Taʼzima — hurmat, eʼzozni biluvchi, taʼzimkor, aqlli, odobli qiz. Taʼlim — taʼlim beruvchi, o’rgatuvchi, bilimdon. Taʼlima — o’rgatuvchi, taʼlim beruvchi; o’imishli, bilimdon. Taʼrifa — taʼriflashga loyiq, maqtovga sazovor. Tashrifjon , Tashrif — ulug’langan, yuksak ko’tarilgan; oilaning yangi mehmoni. Tashrifa — ulug’langan, eʼzozlangan, hurmatga munosib qiz yoki oilaning yangi mehmoni. Taqdim — Alloh ato qilgan bola. Allohning tuhfasi, ehsoni. Taqdima — Alloh ato qilgan qiz, Allohning tuhfasi. Taqdir , Taqdirboy — nasib qilgan, taqdir qilgan bola. Taqdirali — Alining tuhfasi, ehsoni yoki Alloh ato qilgan bolani Ali o’z panohida asrasin. Taqdisa — pokiza, begunoh, maʼsuma; muqaddas qiz. Tahmina — kuchli, qudratli; jasur. "Shohnoma" qaxramoni Suxrob onasining ismi. Tojira — savdogar, tijoratchi qiz yoki otasi tijorat qilib ketganda tug’ilgan qiz. Toyib, Toib — tavba qiluvchi, sig’inuvchi; dindor, xudojo’y. Toyiba, Toiba — tavba qiluvchi, sig’inuvchi; xudojo’y, musulmon qiz. Toimbek — taʼmin etilgan, nasibasi but, umri uzoq bola. Toir — parvoz qiluvchi, yuksakka ko’tariluvchi; ozod,hur; iqboli baland bola. Toleʼ, Tole — baxtli, omadli; taqdir yulduzi porlagan. Tolib — bilim istovchi, qumsovchi; bilim ixlosmandi; o’kuvchi, shogird yoki talab, iltimos qilib olingan bola. Shakllari: Tolibbek, Tolibjon. Toliba — bilim istovchi qiz, o’quvchi qiz. Tolibiddin — dinning qumsovchi, dinga tashna, din muxlisi. Toliha — cho’l (sahro) o’simligi tolihdek achchiq, yomon, yaramas qiz yoki Toli / / Tole / / Toliya / / Tolih — baxtli, iqboli baland qiz. Tohir — pokiza, dog’siz, nuqsonsiz; begunoh. Bu nom Muhammad (s.a.v) o’g’lining nomi bo’lgan. Tohira — pokiza, ozoda, maʼsuma qiz. Tohirqul — aynan: Tohirning quli yoki Allohning pokiza, begunoh bandasi. Tibiniso — jannat daraxti tubi (tubo, tubi)dek kelishgan, go’zal qomatli qiz. Turbat — xok, tuproq; mozor, qabr (avliyo)ning xoki yoki turbat savlatli, kelishgan, baquvvat Turobiddin — xoksor, dinning oddiy, sodda farzandi. Tusmat — asl, aslzoda uni Muhammad(s.a.v) o’panohida asrasin. Tusnazar — Allohning nazari, muruvvati tufayli erishilgan, asl, aslzoda bola Tuhfa — sovg’a, ehson, tortiq; marhamat. Asli: Tuhfatulla, Tuhfaniso. Shakllari: Tuhfajon, Tuhfaxon, Tuhfaoy, Tuhfabuvi. Tuhfaniso — Alloh ato qilgan tuxfa. Tuhfatulla — Allohning tuhfasi, ehsoni, muruvvati. O’zbekcha ismlar. Tavur — yaxshi, durust, ko’ngilga yaqin, yoqimtoy. Tay, Tayjon — yurish, kezish, yo’l bosish yoki tay// toy — ona tomonidan qarindosh bo’lganlarning uyida tug’ilgan bola. Takash — taka so’zi bilan boshlangan ismlarning shakli yoki katta shokosa, yaʼni rizq-ro’zli, nasibali bo’lsin. Tangir — farosatli, qobiliyatli; xotirasi o’tkir, aqlli, ziyrak. Tangribergan — Alloh bergan, ato qilgan bola Allohning tuhfasi, sovg’asi. Tangriberdi — Alloh, ato qildi, berdi. Allohning hadyasi, sovg’asi. Tayanch , Tayanchboy — ota-onasining suyanchig’i, ko’makchisi. Taqaboy — taqadek tuzimli, chidamli va mahkam. Tegin - shohzola, aslzoda. Turkiy tillarda avlod ma’nosida keladi. Tegina , Tegina - malika, shoh avlodiga mansub, aslzoda qiz. Tektur - tinch, osoyishta turgin, yaʼni o’lmasin, umri uzoq bo’lsin. Telli —bezangan, orolangan; chiroyli, sohibjamol. Temir — temirdek mustahkam, mahkam, yaʼni balo-qazolarga bardoshli, umri uzoq bola. Shakllari: Temirtiy, Temirjon, Temirxon. Temira - temirdek mahkam, mustahkam qiz, yaʼni yashaydigan, umri uzoq qiz. Temirbek - beklar avlodiga mansub bo’lgan temirdek mahkam bola. Temirberdi - Alloh temirdek mustahkam o’g’il berdi. Temirtosh - temirdek na toshdek mustahkam, yaʼni o’lim va ofatlarga bardoshli. Temirturdi - temirdek mustahkam va turadigan o’lmaydigan. Temirxon — temirdek mustahkam va nomdor, ulug’ martabalar egasi bo’lsin. Temirqul — Allohning temirdek mustahkam, yaʼni umri uzoq, bandasi. Temirqutlug’ — temirdek mustahkam va baxtli, tolei baland bola. Temirgo'zi — temirdek mustaxkam, irodali va suyukli, erkatoy bola. Tengdosh — oiladagi farzandlar yoki qarindoshlarning bolalariga yo’ldosh, tengdosh bo’lib yursin. Tengli — boshqa bolalarga baravarlashib, teng kelib yursin. Bu ism ikkinchi bo’lib tug’ilgan bolaga qo’yiladi. Tenglash — boshqa bolalarga baravarlashib, teng kelib yursin, yaʼni sof bo’lsin. Tesha, Teshaboy — tesha kabi mustahkam va o’tkir bo’lib o’ssin, balo-qazolarga chidamli bo’lsin. Teshaqul — Allohning teshadek mustahkam, yaʼni umri uzoq, bandasi, quli. Teshaqozi — teshadek mustahkam va qo’zidek suyimli, erkatoy o’g’il. Tilabberdi — Allohdan so’raganimiz (tilaganimiz) uchun berilgan bola. Allohning tuhfasi, ehsoni. Tilaboldi — Allohdan so’rab, tilab olingan bola. Allohning sovg’asi. Tilabqul — Allohning so’rab, iltimoslar qilib olingan bandasi. Tilagan — tilab, iltimoslar qilib olingan bola. Tilak — istagimiz, orzuimiz bo’lgan bola. Shakllari: Tilakboy, Tilakjon. Tilakberdi — Allohdan tilaganimiz, so’raganimiz uchun berilgan bola. Tilanboy, Tilan — tilanib, so’rab, iltijolar qilib olingan bola. Tillabeka — tilladek qadrli va beklar avlodiga mansub qiz yoki oltindek qimmatli va eʼzozli qiz. Tillaberdi — Alloh oltindek aziz, qimmatli o’g’il berdi. Tillaniso — ayollarning eng sarasi, noyob, benazir qiz. Tilovbek — tilab, orzu qilib yetishilgan bola. Tilovbeka — tilab, orzu qilib yetishilgan qiz. Tilovbergan — tilab, orzu qilib yetishilgan bola. Tilovberdi — orzu, armon qilib topilgan bola. Tilovoldi — tilab, orzu qilib olingan, erishilgan bola. Tilovxo - tilab olingan qadrli, eʼzozli qiz. Tindixon - tinchigan, osuda, yaʼni yashaydigan qiz. Tinichboy , Tinich — tinch, osoyishta, osuda yoki xohlangan, orzu qilingan. Tiniq — pokiza, musaffo yoki tinch, osoyishta, xavfsiz. Tinchar — endi bolalarimiz o’lmas, deb umid qilamiz; endi, balo-qazolar tinchar, to’xtar. Tinchir — endi bu bola to’xtar; sog’u-salomat ulg’ayar deb umid qilamiz. Tinchit — tinch, osoyishta bo’lsin, umri uzoq bulsin. Tinchlik — tinch, bexatar ulg’aysin, o’ssin. Tirakboy, Tirak — ulg’ayib ota-onasiga suyanchiq,tirak bo’lib yursin. Tirikjon, Tirik — yashaydigan, umri uzoq bola. Tirishbek — tirishqoq,, harakatchan, mehnatkash. Tirishqul — Allohning tirishqoqj, harakatchan bandasi. Tirka, Tirkaboy — oldingi farzandlarga ulansin, qo’shilsin, tirkalsin; o’lmasin, yashasin. Tirkash — oldingi farzandlarga ulansin, yaʼni o’lmasin, yashasin. Shakllari: Tirkashboy, Tirkashjon, Tirkashxon. Tirmasb — tirishqoq, tirmashuvchan, irodali bo’lsin, yaʼni yashovchan, o’lmaydigan bo’lsin. Tirsak , Tirsakboy - ota-onasiga tayanch, suyanchiq, yaʼni tirsak bo’lsin. Tishi — qiz, ayol, zaifa. Tov, Tovboy - tog’dek buyuk, ulug’ martabali bo’lsin; toshdek salobatli, baquvvat bo’lsin yoki tog’da tug’ilgan bola. Tovliboy - tog’lik, tog’da tugilgan bola. Tovshan - quyondek ziyrak, chaqqon bola. Tovqora - tog’dek yuksak, qudratli bola. Toy — toy, toychoq yoki bobosi (onasining otasi) ismini olgan bola yohud oiladagi ikkinchi farzand. Toybek — beklar avlodiga mansub bola toy, toychoqdek yayrab o’ssin. . Toybeka — buvisining ismi qo’yilgan obro’li, eʼzozli qiz. Toybola — toy, toychoqdek yayrab o’ssin yoki bobosining ismini olgan bola yohud oiladagi ikkinchi farzand. Toyboqar — yilqilari mo’l, badavlat bo’lsin. Toyli — yilqilari, toylari mo’l, badavlat bo’lsin yoki oiladagi ikkinchi o’g’il. Toyloq — toyloq, bo’taloqdek yayrab o’ssin yoki qadrli erkatoy o’g’il yohud toyloq urug’iga mansub bola, toyloq farzandi. Toymas — qaytmas, qo’rqmas, jasur bola yoki umr yo’lidan toymaydigan (yashaydigan, o’lmaydigan) bola. Toycha — toycha, toyloqdek yayrab o’ssin. Toycham — eʼzozlim, erkatoyim, qimmatlim. Toychopar — sog’-salomat ulg’ayib toylarga minib, chopib yursin. Toychoq — eʼzozli, erkatoy; kenjatoy bola. Toyo‘roz — yoqimli o’g’il baxtli, tolei baland bo’lsin. Toyqo‘zi — suyukli, erkatoy o’gil toydek yayrab yursin. Tolim — serkokil, suluv sochli kiz. Tolli — totli, yaʼni yoqimtoy, shirin, suykimli, qadrli bola. Shakllari: Tolliboy, Tollioy. Tollitosh — yoqimtoy, suyukli qiz toshdek mustahkam bo’lsin, yaʼni yashasin, o’lmasin. Tolma — tolmasin, irodasi mustahkam bo’lsin, yaʼni umri uzoq bo’lsin. Tolmas — baquvvat, mustahkam, sog’lom yoki g’ayratli, tirishqoq, mehnatkash. Tong, Tongboy — tong, sadar paytida tug’ilgan bola. Tongkeldi — sahar payti tug’ilgan bola yoki tolei baland bola. Tongmas — o’z so’zida turuvchi; irodali, mard. Tongoy — sahar payti tugilgan oydek suluv qiz. Tongotar — saharda, tong otayotganda tug’ilgan bola. Tongsuluv — tong payti tug’ilgan go’zal qiz yoki tongdek musaffo, yoqimli qiz. Tongcho‘lpon — tong yulduzi Cho’lpondek ko’rkam qiz. Tongyulduz — tongda tug’ilgan yulduz (qiz) yoki tong yulduzidek go’zal qiz. Topgan — topib olgan, topilgan, o’zga bola. Chaqaloqning "dushman"larini chalg’ituvchi ism. Topdi, Topdiboy — topib olingan, turmagan farzandlar o’rniga kelgan bola. Topdiq — topib olingan bola, yaʼni bu bizning bolamiz emas, boshqa bola. Chaqaloqni o’limdan asrash uchun shunday ism beriladi. Topiboldi — topib olingan, o’zga bola. Chaqaloqning "dushman"larini chalg’ituvchi ism. Topilgan — topib olingan o’zga bola yoki oldin vafot etgan, turmagan farzandlar o’rniga berilgan bola. Topqir — tadbirli, tadbirkor, epchil, hozirjavob. Torim, Torimboy — bo’taloq, olti oydek bo’taloqdek go’zal bola. Tortiqjon , Tortiq — (Alloh, bergan) tuhfa, sovg’a inʼom. Totli — shirin, yoqimtoy, suyukli bola. Totlibu — shirin, yoqimtoy, suyukli qiz. Totliq — yoqimtoy, shirin, suyukli bola. Totliqosh — chiroyli qoshli, yoqimtoy qiz. Totuv — hayoti tinch, osoyishta, totuvli bo’lsin, yaʼni o’lmasin. Shakllari: Totuvbek, Totuvboy, Totuvxon. Tosh — joni toshdek mustahkam bulsin, yaʼni yashasin, tursin. Shakllari: Toshboy, Tashbek, Toshxon. Toshtoy Toshbek — beklar naslidan bo’lgan toshdek mustahkam bola. Toshbeka — beklar avlodiga mansub toshdek mahkam qiz. Toshberdi — Alloh, toshdek mustahkam, umri uzoq, bola berdi. Toshbolta — toshdek va boltadek mahkam bola. Toshbotir — toshdek mustahkam va dovyurak yigit bo’lsin. Toshbosh — boshi toshdan bo’lsin, yaʼni o’lmasin, yashasin. Toshbu, Toshbuvi — joni toshdek qattiq, yashovchi qiz. Toshbo‘l — toshdek mahkam bo’l, yaʼni umring uzoq, bo’lsin. Toshjigit — toshdek mustahkam, umri uzoq yigit bo’lsin. Toshim — "tosh" so’zi bilan boshlangan qo’shma ismlarning qisqargan shakli Toshkumush — toshdek mustahkam va kumushdek qimmatli, zebo qiz. Toshli — toshdek mustahkam bola. Toshlon — toshsimon, toshdek mahkam. Shakllari: Toshlonboy, Toshlonoy, Toshlonxon. Toshloq — toshloqdek mahkam, yaʼni yashovchi bola. Toshmetin — tosh va metindek mustahkam, yaʼni umri uzoq bola. Toshmiya — boshi toshdan bo’lib, o’lmasin, uzoq;yashasin. Toshmomo — toshdek mustahkam qiz yoki buvisining ismi berilgan qiz. Toshoy — toshdek mustahkam va oydek suluv qiz. Toshtemir — toshdek va temirdek mustahkam bola. Toshtoy — toshdek mustaxkam, erkatoy, suyukli bola. Toshturdi — toshdek mustahkam va turuvchi, umri uzoq, bola. Toshtursun — toshdek mustahkam bo’lib tursin, yashasin. Toshto‘l — toshdek mustahkam bo’lsin, yashasin va oldin turmagan bolalar o’rnini to’ldirsin. Toshto‘xta — toshdek mustahkam bo’lsin va to’xtasin, o’lmasin. Toshto‘g‘on — toshdek va to’g’ondek mustahkam bola yoki toshdek mahkam va to’g’on qushdek ziyrak, jasur bola. Toshxon — toshdek mahkam hamda qadrli, eʼzozli. Toshqiz — toshdek mahkam, chidamli qiz. Toshqin — suv bosqini, toshqin paytida tug’ilgan qiz yoki jo’shqin, shaddod qiz. Toshqol — toshdek mahkam bo’lib bo’lsin, yashasin. Toshqora — toshdek mustahkam va jasur, qudratli bola. Toshqul — Allohning toshdek mustahkam bandasi (quli). Toshqo‘zi — toshdek mustahkam va suyukli, erkatoy bola. Tog‘aytemir — tog’asi uyida tug’ilgan yoki tog’asining ismi berilgan temirdek mustahkam bola. Tog'ayqiz — tog’asining uyida tug’ilgan qiz. Tog'ayqo’z i — tog’asi uyida tug’ilgan aziz, suyukli bola. Tog‘boy — ulg’ayib tog’dek yuksak, yaʼni martabasi baland bo’lsin yoki tog’da tug’ilgan bola. Tuvadoq — kenja bola, oiladagi eng kichik farzand. Tuvoq — pardali bulib tugilgan bola. Tuvalboy — tugal, to’liq qopib berilgan bola yoki gavdali, kuchli, baquvvat. Tuvoqberdi — Alloh bergan va pardali bo’lib tug’ilgan bola. Tuvoqturdi — pardali bo’lib tug’ilgan bola yashasin. Tuvoqqul — Alloxnhing pardali bo’lib tug’ilgan bandasi (quli). Tugal — to’liaq mukammal qilib berilgan, yaʼni umri uzoq, yashaydigan bola yoki tug’ilish tugasin, bolaga qonikdik maʼnosida. Tugalmacha — qiz tug’ilishi tugasin yoki farzand yetarli bo’ldi, qoniqdik maʼnosida. Tugmaboy, Tugma — badanida ortiqcha belgisi (tugmadek belgi) bilan tug’ilgan bola yoki oilaga tugmadek ilinib, qadalib qolsin, yaʼni umri uzoq bo’lsin. Tuyoq — tuyog’i, yaʼni moli (charvasi) ko’p, badavlat bulsin. Tuzal — biror bir kasallikdan sog’ayib, tuzalib ketsin, degan maʼnoda berilgan nom. Tuzan — tinch, xotirjam, osoyishta bo’lsin. Tuzboy, Tuzbek — to’g’ri, rost; turg’un, sobitqadam; ishonchli, so’zida turuvchi. Tuyg‘un — qarchig’aydek sezgir, ziyrak, xushyor bo’lsin. Tuyguna — sezgir, xushyor, ziyrak, tezfahm qiz. Tuyg‘unoy — ziyrak, xushyor hamda oydek suluv Tulakboy, Tulak — tinch, osoyishta, xotirjam. Tulkiboy — tulki (tulkichi) urug’iga (qo’ng’irot qabilasining kichik urug’i, qatag’on qabilasining shaxobchasi)mansub bola. Tulum, Tulumboy - sochlari uzun (tolim) bo’lib tug’ilgan bola. Tuma, Tumaboy — tuma urug’iga mansub bola. Tumanoy — tuman payti tug’ilgan oydek suluv qiz. Turaq — mustahkam, sobit turuvchi, turg’un, yaʼni yashaydigan, umri uzoq, bola. Turaqol — turaqolgin, ya’ni yashagin. O’lmagin, umring uzoq, bo’lsin. Turbek — Arabistondagi Turtog’ nomiga nisbat berilgan yoki turgin, yashagin. Turgan, Turgon — epchil, chaqqon, tezkor; uquvli, mohir. Turdi — to’xtaydi, yashaydi, so’g’ bo’ladi. Shakllari: Turdiboy, Turdibek, Turdigul, Turdixon, Turdioy. Turdibek — beklar avlodiga mansub bola yashaydi, o’lmaydi. Turdibek — sog’ , omon bo’ladigan yuksak martabali, eʼzozli qiz. Turishboy — nordon; achchiq, dag’al, yaʼni yomon bola. Bolani yomon ko’zlardan asrash, yovuz kuchlarni chalg’itish uchun beriladigan ism. Turyigit — sog’, omon bo’lib ulkan yigit bulsin. Turkboy — kuchli, qudratli yoki chiroyli, go’zal yohud turk qabilasiga mansub bola, turk farzandi. Turkiston — Turkiston shahri nomiga nisbat berilgan, Turkiston shahrida tug’ilgan bola yoki Turkistonni ziyorat qilgach, tug’ilgan bola. Turkman — o’zbeklarning turkman qabilasiga mansub bola, turkman farzandi. Turkqiz — turk qabilasiga mansub qiz yoki chiroyli go’zal qiz. Turna — turnalar kelgandatug’ilgan qiz. Shakllari: Turnaoy, Turnaxon. Turnaoy — turnalar kelganda tug’ilgan oydek, suluv qiz. Turobqul — Allohning oddiy, xoksor bandasi, quli. Turoy — oydek suluv qiz tursin, yashasin, o’lmasin. Turonboy — Turon zaminining farzandi, Turon farzandi. Turonbibi, Turonqul — Turon kqizi, Turon zamini farzandi. Turor — turadigan, yashaydigan, umri uzoq, bola. Turoq — turg’un, sobit, yaʼni yashaydigan, umri uzoq bola. Shakllari: Turoqoy, Turoqjon, Turoqqul, Turoqmirza. Turog‘ol — tura qolgin, yaʼni yashagin, sog’ bo’lgin. Turog'on — turuvchi, yashaydigan bola. Tursun — yashasin, omon, sog’ bo’lsin. Shakllari: Tursunbek, Tursunoy, Tursunjon, Tursunqul, Tursunxon. Fors-tojikcha tildan o’zlashgan antroponimlar. Tabar — bolta; boltadek mustahkam, baquvvat bo’lsin. Tavon, Tavonboy — kuchli, baquvvat, chidamli, bardam, sog’lom bola. Tavona — kuchli, baquvvat; bardam, sog’lom qiz. Tavongar, Tavongir — kuchli, qudratli, boy-badavlat. Tavsan — sho’x, o’ynoqi, asov ot; arg’umoq, to’bichoq. Tamiza — toza, pok, pokiza yoki ziyrak, fahm-farosatli yohud shamsiya yili hisobining beshinchi oyi (saraton-iyul)da tug’ilgan qiz. Tani, Taniboy — mahkam, mustahkam yoki o’g’il bola. Tanovar — tanovar kuyidek yoqimtoy qiz, raqqosa qiz yoki tanovardek tuzimli, mahkam, mustahkam bo’lsin. Tarnoz — tozalik, soflik; sog’lom, pokiza, jozibali. Tarona — aynan; qo’shiq, kuy; hayoti quvnoq, baxtiyor bo’lsin. Taxamtan — gavdali, jussador; baquvvat, paxlavon. Tehron — Eron mamlakasining poytaxti Tehron shahri nomiga nisbat berilgan ism. Tilla — oltindek qimmatli, qadrli bola yoki boy-badavlat bo’lsin. Shakllari: Tiliaboy, Tillajon, Tillaxon. Tillagul — oltindek qimmatli va guldek go’zal qiz. Tillamirza — oltindek qadrli hamda o’qimishli, bilimdon yigit bo’lsin. Tillapo’lat - oltindek aziz, bebaho bola po’latdek mustahkam bo’lsin. Tillaxo‘ja - xo’jalar avlodiga mansub bo’lgan tilladek qimmatli bola yoki xo’jalarning eng aʼlosi. Tir, Tirboy — tengdosh, esh, o’rtoq, yoki Merkuriy sayyorasi nomidan. Tirdod — Tir (Sirius) sayyorasining tuhfasi, ehsoni. Tovon, Tovonboy - oldingi turmagan, vafot etgan bolalar evaziga berilgan o’g’il. Tojbaxsh - toji, xoli bilan tug’ilgan bola. Tojvor - tojli, xolli bola. Tojianor - qizil xolli, qizil xol (belgi) bilan tug’ilgan qiz. Tojibor - xolli qiz, toj bilan tug’ilgan qiz. Tojigul — guldek chiroyli xolli qiz yoki xol bilan tug’ilgan guldek go’zal qiz. Tojiyor — xol (toj) bilan tug’ilgan bola. Tojik, Tojikboy — tojiklar orasida tug’ilgan bola yoki savdogar, tijoratchi. Tojiman — xolli, tojli bola. Tojimirza — xol (toj) bilan tug’ilgan o’gil ulg’ayib o’qimishli, mirza yigit bo’lsin. Tojiniyoz — Allohdan o’tinib, so’rab olingan xoldor bola. Tojinor — qizil xol (belgi) bilan tug’ilgan bola yoki badanida ham xoli (qora xoli), ham nori (qizil xoli) bor bo’lgan bola. Tojitilla — xol bilan tug’ilgan oltindek qimmatli, aziz qiz yoki xosiyatli, qimmatli xolli qiz. Tojixol — badanida ham toji (qizil xol, dog’), ham xoli bo’lgan qiz. Tojixurram — xolli bola ulg’ayib baxtiyor yashasin. Tojixo‘ja — xo’jalar avlodiga mansub xoldor bola. Tojnabot — xol bilan tug’ilgan shirin, yoqimtoy qiz. Tozagul — musaffo, beg’ubor guldek ko’rkam qiz Tumanoy — tuman payti tug’ilgan oydek suluv qiz. Tumor — bolaga balo-qazolar yaqinlashmasin degan niyatda qo’yiladigan ism. Shakllari: Tumorboy, Tumorgul, Tumorjon, Tumoroy, Tumorxon. Tung, Tungboy — mis idish, mis suvdondek mustahkam bo’lsin. Tungigul — oqshom gulidek suluv qiz. O’zbekcha-hindcha antroponimlar. Tursunbibi - sogʻ tursin, yashasin va baland martabali qiz boʻlsin. Turgʼunbini - baland martabali qizning umri uzoq boʻlsin Toʻybibi - toʻy kuni tugʻilgan qiz. Toʻlabibi - umri toʻla qilib berilgan barhayot qiz. Toʻtibibi - shirinsuxan, biyron tilli va guldek chiroyli qiz yoki onasi yoxud opasining ismini olgan qiz. Toʻrabibi - baland martabali, aslzoda qiz Tuproqbibi - tuproqdek, arzimas, yomon bola. Chaqaloqni bevaqt oʻlim va koʻz tegishidan asrash uchun shunday ism beriladi. Turdibibi - turadigan, oʻlmas va baland martabali qiz Moʻgʻul tilidan o’zlashgan antroponimlar. Tarxon - ozod, hur; turli majburiyatlardan ozod qilingan. Tarxonlar avlodiga mansub bola. Tulu - oyna, koʻzgu; goʻzal, zebo. Tuman - oʻn ming, yaʼni koʻpaysin, unsin, oʻssin yoki tuman paytida tugʻilgan bola. Shakllari: Tumanboy, Tumanmirza, Tumanoy. Forscha-qadimiy yahudiycha antroponimlar. Tojiyaʼqub - Yaʼqub paygʻambar ismi berilgan xolli bola yoki q. Toji va Yaʼqub. Tojiyoqub - Toji va Yoqub. O’zbekcha-xitoycha antroponimlar. Tangri - Alloh, Xudo: koʻk, osmon. Asli: Tangriberdi, Tangriqul. Shakllari: Tangriboy, Tangribek, Tengri. Xulosa qilib aytganda, Ernest Begmatovning “O’zbek ismlari izohi” lug’atidagi T tovushi bilan boshlanuvchi ismlarda son jihatidan birinchi o’rinda o’z qatlamdagi ya’ni o’zbekcha ismlar, so’ngra arabcha ismlar, keyingi o’rinlarda fors-tojikcha va boshqa o’zlashma qatlamdagi ismlar turadi. Mo’g’ul tilidan to’la o’zlashgan ismlar ham mavjud. -bibi komponenti orqali qo’llaniladigan o’zbekcha-hindcha antroponimlar ham uchraydi. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Begmatov E. O’zbek ismlari izohi. —Toshkent: O’zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2016. —B. 402-440. Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti Filologiya fakulteti 201-guruh talabasi Rustamova Nigoraning O’zbek nomshunosligi fanidan tayyorlagan mustaqil ishi. 5- mustaqil ta’lim. Mavzu: Turli lug’atlarda sodda, birikmali va murakkab antroponimlar topish. Reja: Sodda antroponimlar. Birikmali antroponimlar. Murakkab antroponimlar. Antroponimlarning tuzilish qoliplari, bir tomondan, antroponim uchun asos bo‘lgan apellyativning xususiyatiga, ikkinchi tomondan, antroponimlarning o‘ziga xos xususiyatlariga asoslanadi. Hozirgi davrda oʻzbek tilidagi ismlarni lisoniy tuzilishiga ko‘ra uch guruhga ajratish mumkin: 1. Sodda tuzilmali antroponimlar. 2. Yasama tuzilmali antroponimlar. 3. Qo‘shma tuzilmali antroponimlar. Sodda tuzilmali antroponimlar. Sodda antroponimlar ular uchun asos bo‘lgan leksemaning tuzilishiga moss keladi va mohiyatan tub nomlardir. Masalan: Toʻxta, Boʻta, Kumush, Anvar, Lola, Go‘zal va b. Yasalma tuzilmali antroponimlar. Ismlar tildagi avvaldan mavjud leksemalarga tayangani uchun onomastika, jumladan, antroponimika doirasida yasalish haqida gapirish ba’zilarga g‘ayritabiiy tuyulishi mumkin. Aslida, unday emas. Masalan, oʻzbek tilida “to‘y” leksemasi mavjud, ammo “To‘ychi” ismi bor, “to‘yli” leksemasi yo‘q, ammo “To‘yli” ismi mavjud. Oʻzbek tilida “tilash, tilamoq” fe’li mavjud, ammo ular “Tilov” (Tilovberdi) shaklli ismdir. Shuningdek, “sotmoq” fe’lidan hosil qilingan “sotqin” (sotgin) leksemasi xoin yoki sotib bergin ma’nosida ishlatiladi. Sotqin ismi esa bolani “sotib olish” udumiga bog‘lanadi. Apellyativ leksikaning ism vazifasiga o’tishi bir necha usullarda amalga oshadi: 1. Fonetik-orfoepik usul. 2. Leksik-semantik usul. 3. Affiksatsiya usuli. 4. Sintaktik (kompozitsiya) usul. Sodda tuzilmali antroponimlar. Tavakkal Tadbir Turob Tal Tansiq Turna Tanho Taskin Turbat Taslim Taʼlim Tulu Taqdim Temir Tugal Tilak Tiniq Tosh Tishi Toy Tojira Tolim Totuv Toza Tuvoq Tuzal Tovus Tabar Tavsan Tarxon Tanovar Tilla Tumor Yasama tuzilmali antroponimlar . Temirali Temirniyoz Temirxo’ja Tuhfatulla Temirqul Tengli Tengdosh To’ybegim Teshaali Teshaxo’ja Tilagan To’yzoda Tillabeka Tillamirza Tilovbeka To’yindiq Tilovxo’ja Tindixon Tinchar To’yli Tinchlik Tovliboy Tojbaxsh To’ychi Tojim Toybeka Toyloq To’yg’on Toymas Toycha Toychoq To’lagan Tolli Tolma Tongchi To’lash Topgan Topdi Topildiq To’lantoy Totli Totliq Toshim To’ldi Toshli To’pchi Toshloq To’qli Toshlon To’qmon Toshoy To’ytirak Toshtoy To’ylon Tog’boy To’yim Tugalmacha To’xtalar Tuyg’una To’rabeka Turdiyor To’xtamish Turkboy To’xtash Tursuncha To’xtar Turg’on To’g’oncha Qo’shma tuzilmali antroponimlar . Talabmirza Tangribergan Tekpo’lat Temirsulton Teshagul Tilaboldi Temirqutlug’ Tillago’zal Tillajamol Tillaqo’zi Tiniqgul Tojianor Tojigo’zal Tojinur Tojiniso Tojitilla Tojkeldi Tozagul Toymulla Toymurod Tolibberdi Tonggul Tongkeldi Tongotar Tongsuluv Tongcho’lpon Totlisuluv To’qsonsharif Turg’unpo’lat To’xtatosh Tursunqul To’qmulla Tursuntoy To’qberdi Tursuntoj To’xtaqilich Tursuntilla To’xtamomo Tursunpo’lat To’xtamomo Tursunmuhammad To’xtagul Turyigit To’timomo Turdiqul To’raqobil Turdisaid To’ramuhammad Toshquvvat To’ranazar Toshto’xta To’pchigul Toshpo’lat To’labbergan Toshparda To’ysuluv Toshmurod To’ymurod Toshkumush To’ybo’ldi Toshjamol To’ybozor Toshberdi To’yberdi Totliqush Tuhfaniso Tongchiroq Turg’untosh Xulosa qilib aytganda, izohli lug’atdagi T tovushi bilan boshlanadigan ismlarning ko’p qismi qo’shma tuzilmali ismlardir. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Begmatov E. Oʻzbek tili antroponimikasi. – Toshkent: Fan, 2013. -B. 217-227. 2. Begmatov E. Oʻzbek ismlari izohi. – Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2016. -B. 174-176 .

O‘zbek antroponimlarining o‘z va o‘zlashgan qatlami bo‘yicha misollar topish

Купить