O‘zbek atamasining imum millat Etnonomiga aylanish masalasi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	462.4KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

O‘zbek atamasining imum millat Etnonomiga aylanish masalasi

Купить

Mavzu:O‘zbek atamasining imum
millat Etnonomiga aylanish masalasi

O zbeklar — turk urug lari ʻ ʻ
birlashmasi-
ulusi (urug lar siyosiy
ʻ
birlashmasi), o zbek
ʻ
ulusi, O zbekiston Respublikasi
ʻ
aholisining asosiy qismini tashkil
etadi.
O zbeklar nafaqat O zbekiston,
ʻ ʻ
balki O rta
ʻ
Osiyodagi eng ko p sonli xalqdir.
ʻ
O zbekistonda 36 million axoli
ʻ
yashaydi

G'arb olimlaridan bo'lmish Allen J. Frank va
Peter B. Golden "o'zbek" atamasi Turkiston
kengliklarida Oltin O'rda xoni O'zbekxondan
anchagina oldin paydo bo'lgan deb
ta'kidlashsa, boshqa bir guruh (P.P.Ivanov.
A.Yu.Yakubovskiy, X.Hukhem) bu atamani
O'zbekxon (yashagan yillari: 1283-1341,
taxtda o'tirgan yillari: 1213-1241 ) nomi
tufayli paydo bo'lgan deb da'vo qilishadi. Ba'zi
olimlar esa,masalan, M.Ermatov "o'zbek"
so'zining paydo bo'lishini turkiy qabilalardan
bo'lmish uz(o'z)lar bilan bog'laydi.

O zbeklar O rta Osiyoning markaziyʻ ʻ
viloyatlari — Movarounnahrda, Xorazmda,
qisman Sharqiy Turkistonning g arbiy
ʻ
mintaqalarida shakllangan. O zbek
ʻ
xalqining asosini hozirgi O zbekiston
ʻ
hududida qadimdan o troq yashab,
ʻ
sug orma dehqonchilik, hunarmandchilik
ʻ
bilan shug ullanib kelgan mahalliy
ʻ
sug diylar, baqtriyaliklar, xorazmiylar,
ʻ
farg onaliklar, ko chmanchi va sak-
ʻ ʻ
massaget kabi qadimgi sharqiy eroniy
tillarida s ozlashuvchi guruhlar va har xil
ʻ
turkiy uru’glar tashkil etgan.

Shuningdek, o zbeklar etnogeneziga faolʻ
ta sir o tkazgan turkiy etnik komponentlar
ʼ ʻ
asosan Turk xoqonligi (6—8-asrlar) davrida O rta
ʻ
Osiyoning markaziy mintaqalari (Toshkent,
Zarafshon,Qashqadaryo, Surxondaryo vohalari,
Farg ona vodiysi) va Xorazmga kelib
ʻ
joylashib, ma lum bir tarixiy davr
ʼ
mobaynida, bu etnik komponentning
aksariyat qismi o troqlashdi. Turk
ʻ
xoqonligi davrida kirib kelgan turkiy
komponentlar va mahalliy aholi
o rtasidagi etnik madaniy
ʻ
munosabatlarning rivoji hududdagi etnik
jarayonlar taraqqiyotiga katta ta sir
ʼ
o tkazdi.
ʻ

Shuningdek,milloddan avvalgi || asrdan
boshlab avvalgi Janubiy Sibir ,Oltoy,
Yettisuv, Sharqiy Turkiston hamda Volga
va Ural daryosi bo ylaridan turli davrlardaʻ
Movarounnahrga kirib kelgan turkiy
qabilalar ham o zbeklar etnik tarixida
ʻ
ishtirok etganligi tarixdan ma lum.
ʼ

Keyingi yillarda O zbekiston hududida olibʻ
borilgan arxeologik va antropologik
tadqiqotlar natijasida Amudaryo va
Sirdaryo oralig ida so nggi jez davridayoq
ʻ ʻ
yuqorida nomlari zikr etilgan qabila va
elatlarning etnik jihatdan dastlabki
aralashuvi sodir bo lganligi va
ʻ
assimilyatsiya jarayoni natijasida antik
davrga kelib, o troq hayotga moslashgan
ʻ
turkiy hududiy maydon tarkib topganligi
hamda o‘zbek halqiga xos antropolpgik
tipning makon va zamoni aniqlangan

Qoraxoniylar davrida (10—12-asrlar)
Movarounnahr va Xorazmda siyosiy
hokimiyat turkiy sulolalarga o tishiʻ
munosabati bilan o zbek xalqi
ʻ
etnogenezining yakuniy bosqichi boshlandi. G arbiy
ʻ
Qoraxoniylar davlati doirasida hozirgi o zbeklarga xos
ʻ
turkiy elat qaror topdi va mazkur davrda
o zbek xalqiga xos elatni belgilovchi
ʻ
hudud, til, madaniyat, tarixiy qismatining
umumiyligi, etnik o zlikni anglash,
ʻ
etnosning uyushqoqligi ma lum bir davlat
ʼ
doirasida bo lishi, din umumiyligi va bir
ʻ
qancha shu kabi boshqa etnik alomatlar
shakllangan. Bu davrda o zbeklarning
ʻ
umum elat tili qaror topdi.

Movarounnar va Xurosonni bir davlatga
birlashtirgan Amir Temur turkiy adabiy
tilni rivojlantirishga alohida e tiborʼ
bergan. 1391-yilda To xtamishga qarshi
ʻ
yurish paytida Temur Oltin Shokiy
tog ining yonida chig atoy tilidagi va arab tilida
ʻ ʻ
matnini o z ichiga olgan yozuvni
ʻ
yozishga buyurdi. Asl nusxada, xususan,
shunday yozilgan edi:... Turonning sultoni
Temurbek uch yuz ming cherik birla islom
uchun Tuktamish hon bulg ar xoniga
ʻ
yuridi.

Ayniqsa, taraqqiy etgan o zbek adabiy tiliʻ
Alisher Navoiy davrida eng yuqori
nuqtaga ko tarildi. Ammo xalqning jonli
ʻ
tili ko p dialektli bo lib, adabiy til
ʻ ʻ
shakllanishida uchta asosiy sheva —
qarluq, qipchoq va o g uz dialektlari asos
ʻ ʻ
bo lgan. Ma lumki, shakllangan o zbek
ʻ ʼ ʻ
elatining Amir Temur va temuriylar
davridagi etnik tarixi va etnomadaniy
taraqqiyotiga barlos, jaloyir, qavchin,arlot, qipchoq
kabi etnik guruhlar ham faol ta sir qilgan.
ʼ

Etiboringiz uchun raxmat

O‘zbek atamasining imum millat Etnonomiga aylanish masalasi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish