Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 409.4KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

O‘zbek etnosining antropologik tipi va u dastlab tarkib topgan zamon va makon

Купить
O` ZBEK ETN OSIN IN G A N TROPOLOGIK TI PI VA U DASTLA B TA RKI B TOPGA N ZAMON VA MA KON . RE J A:  1. O`rta Osiyo qadimgi aholisining tipi. «O`rta er dengizi tipi». Antropologik atamasi-dolixosefallar, O`rta Osiyoning shimoliy- sharqiy tomonlaridan bronza davridan e’tiboran kirib kelgan chorvador aholi tipi-«protoevropalilar tipi»-Braxokefal tipi va bu ikki tip qarishuvidan tashkil topgan yangi tip haqida.  2. O`zbeklarining jismoniy qiyofasiga xos “O`rta Osiyo ikki daryo oralig’i tipi” uni dastlab qaerda, qachon tarkib topgani haqida arxeologik va antropologik ma’lumotlar,  3. T.K. Xujaevning «O`rta Osiyo ikki daryo oraligi tipi»ni fan olamiga olib kirishdagi xizmatlari, Sug‘d, tohariston, Ustrushona, Choch, Eloq, Farg‘ona va Xorazm aholisi antropologik xususiyatlarining shakllanishi DARS MAQSADI Turkiy qabilalarning ilk Vatani va Oriylar muammosi, O‘zbek etnosining antropolgik tipi, So‘g‘diyona, Farg’ona va Ustrushona, Janubiy Orol bo‘yi va Shimoliy Baqtriyaning qadimgi aholisining antropolgik tipini o’rganish Antik davr turkiy etnik guruhlari to‘g‘risida arxeologik materiallar guvohlik beradi. Qang‘ar elati-mahalliy so‘g‘diylar va turkiy qabilalari qorishuvidan tarkib topdi. Ular tarkibiga xunnlarning kelishi turkiy etnosning qalinlashivuga olib keldi (Qovunchi madaniyati. Qovunchitepa, Chordara, Qanqa, Kovardan va boshqa yodgorliklar). Bu madaniyatni Yu.F.Buryakov miloddan avvalgi 2 – milodiy 6 asr boshlarigacha bo‘lganligini etirof etdi. K. Shoniyozov yangi etnos Qong‘ar elati tashkil topganligini ilmiy asosladi Akademik A.A. Asqarov Sirdaryo o‘rta oqimi mintaqasida turkiy etnik qatlam aynan Qovunchi madaniyatidan boshlab jonlana boshlashi, turkiy etnosning sezilarli izlari Qovunchi madaniyati yodgorliklarida yaqqol ko‘zga tashlanishini ta’kidlab, uning sabablarini quyidagicha izohlaydi. Birinchidan, aholisi ikki xil til sohiblari bo‘lgan Qang‘ davla tining markazi, yadrosi Sirdaryoning o‘rta havzasi bo‘lsa; ik k inchidan , bu mintaqa qadimdan so‘g‘diy va turkiy tilli qabilalarning muntazam aloqa zonasi bo‘lib kelgan; uchinchidan, yunon mualliflari e’tirof etganlaridek, Sirdaryoning quyi xavzalari ikki til sohiblarining chegara joyi edi. Bularning barchasi Qang‘ davlati tarkib topgach, o‘z mevasini bera boshladi, ya’ni turkiy etnosning tobora ortib borishiga olib keldi Buyuk Ipak yo‘li turli sivilizatsiyalararo madaniy uygunlikni vujudga keltiradi. Qadimdan to XII asrga qadar Markaziy Osiyoda uchta etakchi etnos muhim urin tutgan. Bular xitoylar, turklar va so‘g‘dlardir. Ushbu uch etnos o‘rtasida kechgan siyosiy, ijtimoiy va madaniy munosabatlar orasida turk va so‘g‘d etnoslararo munosabatlar keyingi asrlardagi etnik shakllanishlarga xam kuchli ta’sir kursatgan. Tadqiqotchilar tarixda miloddan avvalgi IV-III asrlardayok so‘g‘dlarning xitoylar va prototurk qabilalari bilan munosabatlarga kirisha boshlaganliklarini ta’kidlaydilar So‘g‘d tilining Turk hoqonligida rasmiy tillardan biri bo‘lganligi, epigrafik yodgorliklardan biri 581-587 yillar orasida bitilgan "Bugut yodnomasi yoki I Turk hoqonligining rasmiy bayoni"da o‘z aksini topgan 1 . Ushbu yodgorlik hoqonlik xukmdorlaridan Maxan-tegin sharafiga so‘g‘d tilida bitilgan. Ikkinchi yodgorlik Gobi nuli janubidagi Sevrey qoyasiga bitilgan bo‘lib, ikki tilda turk va so‘g‘d tillarida yozilgan. Ma’lumot 762 yilda uygur hoqoni Begyo hoqon- Ingi YAnglakarning Xitoyga muvaffakiyatli yurishi haqida hkoya qiladi So‘g‘dlar va ularning Turk hoqonligidagi ta q dirlari haqida turk-runiy bitiklari h am bir qancha ma’lumotlar qoldirganlar. 1-Turk hoqonligi 603 yilda ikkiga SHarqiy va G ’ arbiy qismga bo‘lingach, so‘g‘dlar h am turklar kabi xitoylar asoratiga tusha boshlaganlar. Jumladan, Tunyu q u q bitiktoshi yodgorligi Ikkinchi Turk xo qo nligiga asos solgan Eltarish (asli ismi Kuglug, xitoy manbalarida Gudulu) x oqonning maslaxatchisi va sarkarda Tunyukukka bag‘ishlanib, 712-716 yillar orasida Ulan Batordan 66 km janubi- sharqdagi Bain Sokto manzilidan topilgan Xitoy manbalari aynan turk-so‘g‘d munosabatlari haqida h am qiziqarli ma’lumotlar qoldirganlar. Kelib chikishi an (Buxoro)dan bo‘lgan Gunsulik so‘g‘d Annopanto (Naxband) Birinchi Turk hoqoni Bumin o‘rdasining eng ishonchli shaxslaridan bo‘lgan. U 545 yilda Xitoyga elchi bo‘lib borgan So‘g‘dlar hoqonlikning qaror topishi, idoraviy boshkaruvining shakllanishi va iktisodiy yuksalishida o‘z xissalarini qo’ shganlar. Bu jarayon ildizlari uzoq yillik simbioz - xamyurtlik, o‘zaro yakinlik, umumiy manfaatdorlik siyosiy ittifoqchilik maxsuli edi.

O‘zbek etnosining antropologik tipi va u dastlab tarkib topgan zamon va makon

Купить