O‘zbek tili va adabiyoti o‘qituvchisining shaxsiy va kasbiy maydoni - Педагогика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	12000UZS
Размер	113.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Педагогика

O‘zbek tili va adabiyoti o‘qituvchisining shaxsiy va kasbiy maydoni

Купить

O‘zbek tili va adabiyoti o‘qituvchisining shaxsiy va kasbiy maydoni
Reja:
I. Kirish
I.1. Filolog o‘qituvchisining elektron portfoliosi
II. Asosiy qism:
II.1. Portfolio va uning tarkibiy qismlari.
II.2. Shaxsiy va kasbiy axborot maydonini loyihalashtirish.
II.3. Elektron portfolio bilan ishlash va uni shakllantirish.
III. Xulosa.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
Taklif va ilovalar
Mundarija
1

1.1. Filolog o‘qituvchisining elektron portfoliosi
Ta`lim-tarbiya jarayonlarini modernizatsiyalashtirish ijodiy fikrlovchi, ta`limning
zamonaviy metod va texnologiyalarini, pedagogik-psixologik diagnostika usullarini,
aniq amaliy faoliyat asosida pedagogik jarayonni mustaqil loyihalash usullarini
qo‘llay oladigan pedagoglar tarkibini shakllantirishni talab etadi.
Hozirgi kunda pedagoglarga nisbatan o‘zining samarali faoliyatini tashkil qilishda
o‘quv, ilmiy hamda madaniy-ma`rifiy tadbirlarni to‘g`ri rejalashtirishi va amalga
oshirishi, kasbiy pedagogik mahoratini uzluksiz oshirib borishda o‘zgarib boruvchi
zamonaviy talablarga tezkor ravishda moslashib borish kabi talablar qo‘yilmoqda.
Chunonchi, pedagog kadrlarning ta`lim-tarbiya jarayonlaridagi raqobatbardoshligi
uning ilg`or ta`lim texnologiyalarini o‘zlashtirish qobiliyati, o‘zgaruvchan hamda
oshib borayotgan kasbiy talablarga moslasha olishiga bog`liq.
Bugungi kunda zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini pedagogik
faoliyat hamda kasbiy kompetentlikning ajralmas qismi sifatida shakllantirish ustuvor
yo‘nalish sifatida qaralmoqda. Shu sababdan pedagoglarning kasbiy ma`lumotlar
bazasi va talabalar bilan o‘quv muloqotlarini elektron resurslar asosida tashkil etish
pedagogik jihatdan muhim vazifalar qatoriga kiradi. Bunday vazifalar pedagog
kadrlarning elektron portfoliosini ishlab chiqishni taqozo etadi.
“Portfolio” tushunchasi XV-XVI asrlarda G`arbiy Yevropadan kirib kelgan bo‘lib,
uyg`onish davrida arxitektorlar o‘z buyurtmachilariga qurilish loyihalarini tayyor va
homaki variantlarini "portfolio" deb nomlangan alohida papkada taqdim etishgan.
Ushbu papkada taqdim etilgan hujjatlar talabgorda qurilish loyihasining kasbiy
sifatlari haqida taassurot hosil qilgan.
Hozirgi vaqtda esa biznes olamida portfolio firmaning yutuqlarini ko‘rsatish,
fotosuratchi va fotomodellar sohasida esa – suratlar albomi sifatida ishlatiladi.
Portfolioni ta`lim sohasida qo‘llash g`oyasi, 80-yillarning o‘rtalarida AQSHda paydo
bo‘ldi. AQSH va Kanadadan so‘ng, portfolio g`oyasi Yevropa va YAponiyada
ommalashdi, XXI asrning boshlarida esa bu g`oya Rossiyada keng tarqaldi va hozirgi
kunda bu g`oya O‘zbekistonda ham keng yoyilmoqda.
Portfolio ( ingl . – portfel, zarur ishlar va hujjatlar uchun papka. frans . – bayon
qilmoq, ifoda etmoq, tashimoq. ital . –hujjatlar solingan papka) – bu hujjatlar, ish
namunalari, fotosuratlar, taqdim etilayotgan imkoniyatlarni tasavvur eta olish
imkoniyatini beruvchi materiallar, mutaxassis xizmatlari to‘plamidan iborat.
Pedagogning portfoliosi quyidagi imkoniyatlarga ega:
• pedagogning ma`lum bir vaqt oralig`ida erishgan kasbiy yutuqlari va faoliyat
natijalarini qayd etish usuli ;
• faoliyati davomida kasbiy sohadagi erishilgan yutuqlarini namoyish etuvchi
majmua ;
• pedagogning dars berayotgan fani bo‘yicha o‘quv materiallarini talabalarga
yetkazib beruvchi vosita ;
2

• pedagog va talabalar o‘rtasidagi o‘quv muloqotini ta`minlashga xizmat qiluvchi
tizim ;
• talabalar bilan teskari aloqani o‘rnatishga xizmat qiluvchi hamda bilimlarni
o‘zlashtirish jarayonini monitoring qilish tizimi.
Pedagogning portfoliosi ta`lim muassasalari rahbariyati uchun o‘qituvchilarning ish
faoliyati unumdorligini monitoringini olib borish va yana ham muhim tomoni
o‘qituvchilarni o‘z-o‘zini kuzatish va o‘z ustida ishlashi uchun muhim vosita
hisoblanadi. Turli manbalardagi ma`lumotlarga ko‘ra pedagog portfoliosi – bu
o‘qituvchining aniq faktlar asosida yozilgan pedagogik sifati va yutuqlari
hisoblanadi. Bundan tashqari portfolioda o‘qituvchining individual yutuqlari, turli
loyihalarda qatnashganliklari, talabalarining fan olimpiadalari, tanlovlar,
musobaqalarda g`olib bo‘lganliklari qayd etib boriladi. SHu bilan birga pedagog
portfoliosi pedagogik-psixologik diagnostika natijalari, talabalar uchun fanlar
bo‘yicha nazorat qilish topshiriq va testlarini qamrab oladi.
Portfolio joriy etilishi bilan pedagogik faoliyatni baholashning va o‘zo‘ziga baho
berishning ko‘p funktsiyali vositasi shakllanadi. Bunda portfolio qator pedagogik
masalalarni yechishda yordam beradi[3]:
• ta`lim berishda yuqori motivatsiyani rivojlantirish;
• talabalarning mustaqil ta`limi va o‘z ustida ishlashga intilishni oshirish;
• uzluksiz rivojlanishni rag`batlantiruvchi omilni joriy etish;
• bilimlarning samarali o‘zlashtirilishiga intilish;
• pedagogik faoliyat natijalarini tashhis qilish.
Bundan tashqari portfolio o‘qituvchiga o‘z yutuqlarini yanada kengroq va xilmaxil
taqdim etish imkonini beradi.
http://www.uchportal.ru/
«The Teaching Portfolio» kitobi muallifi Piter Zeldin fikriga ko‘ra o‘qituvchi
portfoliosi, kasb mahoratini shakllantirishdagi navbatdagi bosqich hisoblanadi.
Portfolio – o‘qituvchining kasbiy faoliyatida turli pedagogik masalalarni hal eta olish
malakalarini ko‘rsatuvchi, shuningdek o‘qituvchining professionallik darajasini
baholashga qaratilgan materiallarni qamrab oladi. 1
Portfolio quyidagi ko‘rinishlarda bo‘lishi mumkin:
• portfolio sayti (sayt ko‘rinishidagi portfolio);
• veb sahifa (biror sayt tarkibidagi shaxsiy sahifa);
• elektron taqdimot;
• natijalar papkasi.
1
Peter Wallet. Information and communication technology in education in Asia.
–Montreal: UNESCO UIS. 2014. – 35 p.
3

Elektron portfolio ko‘rgazmaliligi, qulayligi, resurslarining aniq tuzilishiga egaligi
bilan bir qatorda yana bir qancha o‘ziga xos xususiyatlar va afzalliklarga ega:
• zamonaviyligi;
• tezkorligi (kerakli o‘zgarishni tezda kiritish imkoniyati);
• funktsionalligi (katta sondagi ekspertlarga, hamkasb-mutaxassislarga,
qiziquvchilarga o‘z tajribasini namoyish etish ikmoniyati) hamda o‘z
muvaffaqiyatlarini qayd etib borish, bir vaqtning o‘zida doimiy ravishda to‘ldirib
borish mumkin bo‘lgan raqamli ta`lim resurslarining tizimlashtirilgan mediatekasini
yaratish imkoniyatining mavjudligi;
• effektivligi (o‘qituvchini o‘z-o‘zini baholashi, boshqaruvchi hamda talabalarga
ijobiy ta`sir ko‘rsatish);
Portfolioning taqdimot shakli ma`lumotlarni ko‘rgazmali tarzda namoyish etishni
amalga oshirsa, sayt-portfolio shakli esa ko‘proq ma`lumot olish va izlash
imkoniyatini beradi. Internet izimining o‘quv jarayoniga keng joriy etish bo‘yicha
yaratilgan imkoniyatlar portfolioning sayt-portfolio shaklida yaratish va uning
resurslarini doimiy yangilanib borishini markazlashgan holda tizimli yo‘lga qo‘yish
orqali samara berishi mumkin. Shuning uchun portfolioni tarmoqda saytportfolio
sifatida joylashtirilishi maqsadga muvofiq.
Portfolioning muhim jihati – pedagogning kasbiy kompetentligini baholash uchun
amaliy faoliyatdagi natijalarini (bajargan loyihalari, talabalarining olimpiada va
tanlovlarda qatnashganligi, olib borgan ilmiy izlanishlari kabilarni) namoyish
etishdan iborat. Portfolio o‘qituvchiga o‘z ishlari natijalarini tahlil etish,
umumlashtirish, tizimlashtirish, o‘z imkoniyatlarini ob`ektiv baholash va
qiyinchiliklarni bartaraf etishni rejalashtirish hamda yuqori natijalarga erishish
imkoniyatini beradi.
Portfolio resurslarini shakllantirishda quyidagi jihatlarga ahamiyat berish maqsadga
muvofiq:
• tizimlilik;
• taqdimotlilik;
• yutuqlarni haqqoniy, to‘g`ri baholash;
• taqdim etilayotgan axborotlarning to‘liqligi, aniqligi va ishonchliligi;
ma`lumotlarning ob`ektivligi.
Shunday qilib, portfolio pedagogik faoliyatning turli xil ko‘rinishlarida (o‘quv,
tarbiyaviy, ijodiy, metodik, tadqiqot) o‘qituvchi tomonidan erishilgan yutuqlarini
yuzaga chiqarish imkonini beradi.
Bir qancha mualliflar o‘z maqolalarida elektron portfolioni bir nechta variantlarini
taklif etishgan[4]:
• yutuqlar portfoliosi – ushbu portfolioda ahamiyat faoliyatdagi yutuqlarni
tasdiqlovchi hujjatlarga qaratiladi;
4

• taqdimot portfoliosi – o‘qituvchining eng yaxshi ishlari to‘plami, ushbu portfolio
yangi ishga kirayotganda, suhbatdan o‘tish uchun yoki turli tanlovlarda qatnashish
uchun kerak bo‘ladi;
• hisobot ko‘rinishidagi portfolio – biror-bir loyiha ishini tugatayotgan vaqtda
bajarilgan ishlar va erishilgan yutuqlar haqida ma`lumot beradi;
• majmuaviy portfolio – yuqorida ko‘rsatilgan portfolio ko‘rinishlarini qamrab oladi
va o‘qituvchi portfoliosini namoyish etishga xizmat qiladi.
2.1. Portfolio va uning tarkibiy qismlari .
Umumta’lim maktabi o‘qituvchisining tadqiqotchilik faoliyati boshlanishida
portfolio muhim rol o‘ynaydi. “Portfolio” italyan tilidan tarjima qilganda “xujjatlar
yig‘ma jildi, mutaxassis yig‘ma jildi”- degan ma’noni beradi. Portfolio bu, asosan,
o‘qituvchining o‘z imkoniyatlarini namoyish qilish uchun mo‘ljallangan ishlar
to‘plami bo‘lib, un ing asosiy mazmuni – o‘qituvchiga barcha imkoniyatlardan
foydalanish, uning kasbiy va aqliy o‘sishiga ko‘maklashishdan iborat.
Portfolioning bir qancha turlari mavjud bo‘lib, birinchi turi – o‘qituvchining
erishgan natijalari portfoliosidir. U uch qismdan iborat bo‘lishi mumkin: 1.
“Hujjatlar”, 2. “Bajarilgan ishlar”, 3. “Bajarilgan ishlar to‘g‘risida fikrlar”.
Hujjatlar q ismiga o‘qishdagi va ish jarayonidagi shaxsiy yutuqlari kiradi (yorliq,
diplom, sertifikat, guvohnomalar). Bu o‘qituvchining erishgan natijalariga baho
berish imkoniyatini beradi.
Ishlar qismi – bu o‘qituvchining ijodiy, tadqiqot va loyiha ishlarining to‘plami,
uning o‘quv va ijodiy faoliyatining yo‘nalishlari ifodalanadi.
Bajarilgan ishlar to‘g‘risida fikrlar qismi – bu o‘qituvchining turli faoliyatga
bo‘lgan munosabatining yozma tahlili (test xulosalari, retsenziyalar, rezyume va
boshqalar) yig‘ib boriladi.
Portfolioning ikkinchi turi – refleksiv portfolio , u o‘qituvchining kasbiy rivojlanish
dinamikasi o‘zida jamlaydi. Unda o‘qituvchining o‘z ishiga bergan bahosi va o‘quv
ishlarining natijalari, jarayoni va maqsadlari thlillari o‘rin oladi. O‘z ish faoliyatiga
baho berish ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun kuzatish kundaliklarini olib borish
samarali vosita hisoblanadi.
Portfolioning uchinchi turi – muammolar portfoliosidir. Unda ma’lum bir
muammoni yechish maqsadida to‘plangan ma’lumotlar, muammoni yechish jarayoni
va natijalari yig‘ib boriladi. Portfolioning bu turi o‘qituvchining tahlil – sintez –
baho berish darajasida anglatadi. Bunday portfolioda ma’lumotlarni quyidagi
yo‘nalishlar bo‘yicha yig‘ib borish tavsiya etiladi:
• muammoni o‘rganish uchun adabiyot ro‘yxati;
• kichik mavzular, muammo doirasi, tadqiqot rejasi;
• muhokamadagi nuqtai nazarlar;
• tsitatalar, aforizmlar;
• boshqa fanlar doirasiga integratsiya;
• tadqiqot natijalari asosida xulosalar;
• tadqiqot usullari;
• bashoratlar va istiqbol;
5

Bunday portfoliolarga material yig‘ish va uni tizimga keltirish o‘qituvchiga nafaqat
ishni etarli darajada bajarishga imkoniyat beradi, balki ularning qiziqishlarini ilmiy
darajagacha ko‘taradi.
Portfolioning to‘rtinchi turi – mavzuviy, biron katta mavzuni o‘rganish jarayonida
yaratiladi. Bunday portfolioda asosan o‘rganilayotgan mavzu bo‘yicha qo‘shimcha
adabiyotlardan olingan ma’lumotlar, qo‘shimcha manbalar, mavzuga oid muammoli
vaziyatlar yaratish uchun to‘plangan ma’lumotlar o‘rin oladi.
Ona tili va adabiyot o‘qituvchisi quyidagi mavzular bo‘yicha portfolio tayyorlashi
mumkin: “O‘tkazilgan mashg‘ulot to‘g‘risida mulohaza” portfolio (mavzusi bo‘yicha
o‘quv mashg‘ulotlarning refleksiv tahlili joylashtiriladi); “Javobsiz qolgan savollar”;
“Grafik-organayzer”; “Sitata va aforizmlar”; “Mening kashfiyotlarim”;
“O‘quvchilarimning ijodi”; “Men buni qachon va qaysi darsda ishlatishim
mumkin”; “Qiyosiy tahlil: o‘quvchilar qanday foydalanishadi, men darsda qanday
foydalanaman”; “G‘oyalar banki”; “Diversant : Mavzu bo‘yicha dalillar va ularga
qarshi dalillar ”; “Muvaffaqiyat rag‘bati : ish jarayonida kasbiy rivojlanishga yordam
berdigan ma’lumotlar ” ; “Parallel dunyolar : fanlararo va fan ichidagi aloqalar”.
Xulosa sifatida shuni aytish mumkinki, portfolio o‘qituvchining shaxsiy yutuqlarini
to‘plash va baholash vositasi bo‘lish bilan birgalikda, o‘qituvchining bilim, ko‘nikma
va malakalarini monitoringi uchun maxsus tashkil etilgan tizimiy dalillar to‘plami ,
o‘zini o‘zi bilish vositasi , nisbiy o‘sishni aniqlash (o‘ziga nisbatan o‘sish), fikrlash
darajasining o‘zgarishini o‘lchash, o‘quv jarayoni bo‘yicha hisoboti hamdir.
Shaxsiy kompyuter afzalliklari quyidagilarda namoyon bo`ladi:
– atrof-muhit sharoitlariga nisbatan maxsus talablar qo‘yilmagan tarzda muxtor
ishlatilishi;
– ishining o‘ta ishonchliligi (5 ming soatdan ortiq ishlashi);
– arxitekturaning o‘zgaruvchanligi, ya’ni fan, ta’limot, boshqaruv va maishiy
turmush sohalarida turlicha qo‘llanilishga moslasha oladigan o‘zgaruvchanligi;
– foydalanuvchining maxsus professional tayyorgarliksiz ishlay olishini ta’minlovchi
qulay operatsion tizim va shu kabi dasturiy ta’minotlarning mavjudligi.
Klaviatura – (nem. klaviatur , lat. clavis – kalit), muayyan tartibda joylashtirilgan
klavishlar to‘plami bo‘lib, kompyuter ichiga sonli, matnli axborotni va boshqarish
axborotini kiritish uchun mo‘ljallangan.

2.2. Shaxsiy va kasbiy axborot maydonini loyihalashtirish.
Mazkur jarayonda p e dagoglarning el e ktron portfolio yaratishdagi faoliyatini
quyidagicha tashkil etish maqsadga muvofiq : birinchidan , p e dagoglar portfoliosi
dasturiy platformasi yaratiladi va uning imkoniyatlari bilan barcha p e dagoglar
tanishtiriladi ;
ikkinchidan , p e dagoglar o‘zlariga t e gishli kasbiy ma ` lumotlar va ta ` lim r e surslarni
shakllantirib dasturiy platformaga joylashtirishlari tashkillashtiriladi ;
uchinchidan , el e ktron portfolioning a x borot x avfsizligini ta ` minlagan holda uning
doimiy , uzluksiz faoliyatini yo‘lga qo‘yish , r e surslarini muntazam yangilanib
borishini ta ` minlash , foydalanuvchilar uchun ma x sus kirishlarni tashkillashtirish .
6

Yuqoridagilardan k e lib chiqib , Oliy va o‘rta ma x sus ta ` lim vazirligi huzuridagi oliy
ta ` lim tizimi p e dagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini
oshirishni tashkil etish Bosh ilmiy - m e todik markazi portali tarkibida “ P e dagog
portfoliosi ” dasturiy platformasi ishlab chiqildi va amaliyotga joriy etildi
( http :// portfolio . bimm . uz / ) (1- rasm ).
Mazkur platformaning vazifasi oliy ta ` lim muassasalari p e dagoglarining yagona
markazlashgan portfoliosini joriy etish , ular uchun kasbiy faoliyat natijalari va
t e gishli fanlari bo‘yicha ta ` lim r e surslarini yaratish imkoniyatini yaratish va
p e dagogik faoliyatning kompl e ks monitoringini tashkil etishdan iborat . Portfolio uch
qismdan tashkil topgan :
Birinchi qismda p e dagogning malaka oshirish jarayonlari bilan bog ` liq ma ` lumotlar
joy olgan . Bu ma ` lumotlar p e dagog tomonidan kiritilmaydi . Oliy ta ` lim tizimi
p e dagog kadrlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish mintaqaviy va tarmoq
markazlarida tinglovchi sifatida ro‘y x atdan o‘tgan p e dagoglarning ma ` lumotlar
bazasini shakllantirish jarayonida ma ` lumotlar tizimga avtomatik tarzda yig ` ilib
boriladi . Bu ma ` lumotlarga tinglovchi ank e tasi , uning kunlik davomati , kirish va
chiqish t e sti natijalari , malakani himoya qilish ishi mavzusi va bali , qoldirilgan dars
soatlari , olingan diplom , s e rtifikat yoki ma ` lumotnoma nom e ri va hokazolar kiradi
(2- rasm ).
Rasm 2. Pedagogning malaka oshirganligi to‘g`risidagi ma`lumotlar
Portfolioning ikkinchi qism pedagogning kasbiy faoliyatini yoritishga qaratilgan
bo‘lib, bu qismdagi ma`lumotlar berilgan login va parol asosida uning shaxsiy
kabinetida tegishli bo‘limlarga shaxsan pedagog tomonidan davriy to‘ldirilib boriladi
(3-rasm).
Rasm 3. Kasbiy faoliyat natijalarini kiritib borish sahifasi
Bu ma ` lumotlar asosiy va qo‘shimcha ma ` lumotlarga bo‘lingan . Asosiy ma ` lumotlar
p e dagogning kasbiy faoliyatida erishgan yutuqlarini aks ettiruvchi quyidagi
bo‘limlardan tashkil topgan :
 O‘quv va o‘quv - m e todik faoliyati:
o o‘quv jarayonining me`yoriy hujjatlarini ishlab chiqishdagi ishtiroki; dars
beradigan fanlari ro‘yxati; fanlarning namunaviy dasturlarini yaratishdagi ishtiroki;
o o‘quv jarayoniga zamonaviy p e dagogik va a x borot t ex nologiyalarini joriy
o etishdagi faoliyati;
o nashr etilgan darslik va o‘quv qo‘llanmalarining mavjudligi.
 Ilmiy - tadqiqot faoliyati:
o ilmiy daraja va unvonining mavjudligi; monografiya va ilmiy maqolalar chop
etilganligi;
o Respublika va xalqaro miqiyosdagi ilmiy konferentsiyalardagi tezislari mavjudligi;
7

o mablag` bilan ta`minlangan ilmiy-tadqiqot ishlaridagi ishtiroki; patentlar, ixtirolar
va ratsionalizatorlik takliflarining mavjudligi;
 Tashkiliy - metodik faoliyati:
o umumkasbiy va mutaxassislik fanlari bo‘yicha Respublika va Xalqaro olimpiadasi,
sport musobaqasi va badiiy ko‘rgazmalarda g`olib va sovrindor bo‘lgan talabalarinig
mavjudligi; ochiq ma`ruzalar tashkil etilganligi.
 Qo‘shimcha ma`lumotlar portfoliodagi sahifaning personallashtirilishi bilan
bog`liq bo‘lib, quyidagilardan tashkil topgan:
o portfolio sahifasidagi parolni o‘zgartirish;
o portfolio sahifasidagi rasmni o‘zgartirish;
o portfolio sahifasidagi anketa ma`lumotlarini o‘zgartirish;
Portfolioning uchinchi qismida pedagoglar o‘zlarining fanlari bo‘yicha sillabus va
boshqa o‘quv materiallarini kiritib boradilar (4-rasm).
Rasm 4. P e dagogning ta ` lim r e surslari sahifasi ko‘rinishi
Bu mat e riallardan faqatgina ru x sat etilgan talabalargina foydalana oladilar. Buning
uchun talabalar ham albatta tizimga ro‘yxatdan o‘tgan bo‘lishlari talab etiladi.
SHuningdek, talaba va pedagog o‘rtasida virtual muloqotni yaratish maqsadida
“chat” (yozishmalar) tizimi ham joriy qilingan (5-rasm).
Rasm 5. “Chat (yozishmalar)” oynasi ko‘rinishi
2.3. Elektron portfolio bilan ishlash va uni shakllantirish.
Professor-o‘qituvchilar o‘zlarining elektron portfoliolariga (ularga berilgan maxsus
login) kirganida quyidagi ishlarni amalga oshiradilar:
1. “ Pedagog ” menyusining “ Sozlovlar ” qismiga o‘tadilar. “ Sozlovlar ” qismi olti
punktdan iborat bo‘lib, unda o‘qituvchilar quyidagi amallarni bajaradilar:
a. “ Parolni o‘zgartirish ” – elektron portfolio tizimidagi shaxsiy parolni o‘zgartirish.
Buning uchun “ Joriy parol ” maydoniga joriy parolni, “ YAngi parol ” va “ Parolni
takrorlang ” maydonlariga o‘rnatilmoqchi bo‘lgan yangi parolni ikki marta kiritiladi
hamda tasdiq kodini kiritib “ Parolni saqlash ” tugmasi bosiladi;
b. “ Rasmni o‘zgartirish ” – portfolioda aks etadigan rasm blankasining o‘rniga
o‘zining rasmini o‘rnatish. Bunda ikki usul mavjud:
1. “ Rasmni yuklash ” qismini tanlanadi va hajmi 512 Kb dan oshmaydigan “.jpg”
formatdagi rasmni ma`lumot tashuvchi (kompyuter xotirasi, CD yoki DVD disk,
flesh xotira) dan tanlab, “ saqlash ” tugmasini bosiladi;
8

2. Agar kom p yuter yoki noutbukda veb-kamera mavjud bo‘lsa “Veb kameradan rasm
tushirish” qismini tanlab, “ Capture ” so‘ng “ Upload ” tegmalarini bosib rasm
o‘zlartiriladi.
c. “ Shaxsiy ma`lumotlarni tahrirlash ” – portfoliodagi anketa
(anketa, kasbiy va qo‘shimcha) ma`lumotlarini tahrirlash. Bunda har
bir maydonni diqqat bilan tanishib, xato yoki o‘zgargan ma`lumotlar mavjud bo‘lsa
uni tahrirlab tasdiq kodi kiritiladi va “ Saqlash ” tugmasi bosiladi;
“Sozlovlar” menyusining keyingi uch qismi professor-o‘qituvchining kasbiy
faoliyati natijalari asosida to‘ldiriladi.
d. “ O‘quv va o‘quv-metodik faoliyat ” – bu bo‘lim to‘rtta tarkibiy qismdan iborat
bo‘lib, ular:
1. “Petentlar, ixtirolar va ratsionalizatorlik takliflari”;
2. “Model va dasturlar yaratishdagi ishtiroki”;
3. “Yangi pedagogik va axborot texnologiyalarini joriy etishga doir o‘quv-me`yoriy
hujjatlar ishlab chiqishdagi ishtiroki”;
4. “Nashr etilgan darslik va o‘quv qo‘llanmalar”.
e. “ Ilmiy tadqiot faoliyati ” – bu bo‘lim uchta tarkibiy qismdan iborat bo‘lib, ular:
1. “Monografiya va ilmiy maqolalar chop etilganligi”;
2. “R e spublika va holqaro miqiyosdagi ilmiy konf e r e ntsiyalardagi t e zislar”;
3. “Mablag` bilan ta`minlangan ilmiy-tadqiqot ishidagi ishtirok”.
f. “ Tashkiliy-metodik faoliyat ” – bu bo‘lim iikita tarkibiy qismdan iborat bo‘lib,
ular:
1. “Umumkasbiy va mutaxassislik fanlari bo‘yicha Respublika va halqaro olimpiada,
sport musobaqasi va badiiy ko‘rgazmalarda g`olib va sovrindor bo‘lgan talabalar”;
2. “Ochiq ma`ruzalar tashkil etilganligi”.
Professor-o‘qitvchida yuqoridagi faoliyat natijalaridan qaysilari mavjud bo‘lsa o‘sha
qismni tanlaydi va shu faoliyat natijasi haqidagi ma`lumotlarni kiritish formasi hosil
bo‘ladi. Unda faoliyat turilaridan kelib chiqib birbiridan biroz farq qiluvchi
ma`lumotlarni (Manba nomlanishi, nashr yili, hammualliflar soni) va tasdiqlovchi
hujjat nushasini kiritish maydonlari mavjud bo‘ladi. Ma`lumotlar va hujjat nushasini
kiritib “ Saqlash ” tugmasini bosish orqali kasbiy faoliyat natijasi haqidagi
ma`lumotlar to‘ldirib boriladi.
2. “ Pedagog ” menyusining “ Fanlarim ” qismida professor-o‘qituvchilar o‘zlari dars
berayotgan fanlari haqidagi ma`lumotlar, fan sillabusi va turli elektron mabalarni
kiritishlari mumkin. Buning uchun dastlab “ Fan qo‘shish ” tugmasini bosish orqali
yangi fan haqidagi ma`lumotlarni kiritish formasiga o‘tiladi. Ushbu formada “ OTM ”,
“ Kafedra ”, “ Yo‘nalish ”, “ Fan o‘qitiladigan til ”, “ Fanning nomlanishi ” va
“ Fanning sillabusi ”ni kiritilib “ Saqlash ” tugmasi bosiladi.
9

Fan haqidagi ma`lumotlar kiritilgandan so‘ng, fanlar ro‘xatidan yangi kiritilgan fanni
tanlanadi. Bunda ikkita “ Sillabus ” va “ Manbaalar ” nomli qismlardan iborat oyna
ochiladi. Bu oynaning “ Manbaalar ” qismiga o‘tib “ Manbaa qo‘shish ” tugmasi
bosiladi va fanga elektron formatdagi manbaalar (fanning o‘quv va ishchi dasturlari,
nazorat savollari, taqdimotlar, ma`ruza matnlari va h.) kiritiladi.
“ Pedagog ” menyusining “ Yozishmalar ” qismida professor-o‘qituvchilar o‘zlarining
talabalari tomonidan berilgan savollarga javob berishlari yoki fikr almashishlari
mumkin.
SHunday qilib, taklif etilayotgan elektron portfolio pedagoglarning kasbiy faoliyatlari
monitoringini olib boorish, ilg`or pedagogik tajribalarni ommalashtirish, pedagoglar
va talabalarning virtual muloqotini tashkillashtirish, ta`lim resurslaridan samarali
foydalanish imkoniyatlarini yaratilishi bilan alohida ahamiyat kasb etadi. Bundan
tashqari pedagoglarda ahamiyatli kasbiy natijalarni namoyish etish va tahlil qilish
imkoniyatlari yaratiladi hamda portfolioda to‘plangan ma`lumotlar pedagogning
kasbiy guvohnomasi sifatida shakllanadi.
Xulosa.
Hozirgi kunda pedagoglarga nisbatan o‘zining samarali faoliyatini tashkil qilishda
o‘quv, ilmiy hamda madaniy-ma`rifiy tadbirlarni to‘g`ri rejalashtirishi va amalga
oshirishi, kasbiy pedagogik mahoratini uzluksiz oshirib borishda o‘zgarib boruvchi
zamonaviy talablarga tezkor ravishda moslashib borish kabi talablar qo‘yilmoqda.
Chunonchi, pedagog kadrlarning ta`lim-tarbiya jarayonlaridagi raqobatbardoshligi
uning ilg`or ta`lim texnologiyalarini o‘zlashtirish qobiliyati, o‘zgaruvchan hamda
oshib borayotgan kasbiy talablarga moslasha olishiga bog`liq.
Bugungi kunda zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini pedagogik
faoliyat hamda kasbiy kompetentlikning ajralmas qismi sifatida shakllantirish ustuvor
yo‘nalish sifatida qaralmoqda. Shu sababdan pedagoglarning kasbiy ma`lumotlar
bazasi va talabalar bilan o‘quv muloqotlarini elektron resurslar asosida tashkil etish
pedagogik jihatdan muhim vazifalar qatoriga kiradi. Bunday vazifalar pedagog
kadrlarning elektron portfoliosini ishlab chiqishni taqozo etadi.
Portfolioni ta`lim sohasida qo‘llash g`oyasi, 80-yillarning o‘rtalarida AQSHda paydo
bo‘ldi. AQSH va Kanadadan so‘ng, portfolio g`oyasi Yevropa va YAponiyada
ommalashdi, XXI asrning boshlarida esa bu g`oya Rossiyada keng tarqaldi va hozirgi
kunda bu g`oya O‘zbekistonda ham keng yoyilmoqda.
10

Pedagogning portfoliosi ta`lim muassasalari rahbariyati uchun o‘qituvchilarning ish
faoliyati unumdorligini monitoringini olib borish va yana ham muhim tomoni
o‘qituvchilarni o‘z-o‘zini kuzatish va o‘z ustida ishlashi uchun muhim vosita
hisoblanadi. Turli manbalardagi ma`lumotlarga ko‘ra pedagog portfoliosi – bu
o‘qituvchining aniq faktlar asosida yozilgan pedagogik sifati va yutuqlari
hisoblanadi. Bundan tashqari portfolioda o‘qituvchining individual yutuqlari, turli
loyihalarda qatnashganliklari, talabalarining fan olimpiadalari, tanlovlar,
musobaqalarda g`olib bo‘lganliklari qayd etib boriladi. SHu bilan birga pedagog
portfoliosi pedagogik-psixologik diagnostika natijalari, talabalar uchun fanlar
bo‘yicha nazorat qilish topshiriq va testlarini qamrab oladi.
Portfolio joriy etilishi bilan pedagogik faoliyatni baholashning va o‘zo‘ziga baho
berishning ko‘p funktsiyali vositasi shakllanadi. Bunda portfolio qator pedagogik
masalalarni yechishda yordam beradi[3]:
• ta`lim berishda yuqori motivatsiyani rivojlantirish;
• talabalarning mustaqil ta`limi va o‘z ustida ishlashga intilishni oshirish;
• uzluksiz rivojlanishni rag`batlantiruvchi omilni joriy etish;
• bilimlarning samarali o‘zlashtirilishiga intilish;
• pedagogik faoliyat natijalarini tashhis qilish.
Bundan tashqari portfolio o‘qituvchiga o‘z yutuqlarini yanada kengroq va xilmaxil
taqdim etish imkonini beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
1. I.Aldjanova “O‘quv portfoliosi – bo‘lajak o‘qituvchilarda kasbiy kompitentlikni
shakllantirish vositasi sifatida” Pedagogik ta`lim jurnali, 2012- yil 4-son, 46-bet.
2. S . Musaeva . Portfolioning maqsad va mohiyati || « Pedagogik ta ` lim » jurnali , 2013
yil 1- son , 20- bet .
3. www.portfolio.bimm.uz – elektron portfolio tizimi.
4. Aripov M.M., Muxammadiyev J.U. Informatika. Axborot texnologiyalari. Oliy
o‘quv yurtlari talabalari uchun darslik. – T . , 2005.
5. Adilova S. O‘zbek tilini o‘qitishda kompyuter texnologiyalaridan foydalanish. –
T.: TDPU , 2006. - 96 b.
6. Begimqulov U.Sh. Pedagogik ta’limda zamonaviy axborot texnologiyalarini joriy
etishning ilmiy-nazariy asoslari. – T.: Fan, 2007. – 159 b.
7. Yusupova Sh., G‘oziyeva O. Ona tili o‘qitishda interfaol usullar va kompyuter
dasturi. – T.: Bayoz, 2013. -134 b.
8. Yo‘ldoshev Q. va boshq. Adabiyot o‘qitish metodikasi. -T., 1994.
11

9. Abduqodirov A., Xayitov A. Axborot texnologiyasiga oid atamalarning izohli
lug‘ati. – T.: TDPU, 2002. – 27 b.
10. To‘xliyev B. Adabiyot o‘qitish metodikasi. –T.: Yangi asr avlodi, 2007.
11. Abduqodirov A.A., Pardayev A.X. Masofali o‘qitish nazariyasi va amaliyoti. –
T.: Fan, 2009. – 145 b.
12. To‘xliyev B., Shamsiyeva M., Ziyodova T. O‘zbek tili o‘qitish metodikasi.– T.:
O‘zbekiston Milliy kutubxonasi , 2010.
13. A.Okal. A Global Simulation. The University of Arizona. -Tucson, CERCLL.
2012. -87 p.
14. Jim Burke. The English Teacher's Companion. -Heinemann; 4th edition. 2012. –
392 p.
15. Peter Wallet. Information and communication technology in education in Asia. –
Montreal: UNESCO UIS. 2014. – 65
Mundarija:
I. Kirish
I.1. Filolog o‘qituvchisining elektron portfoliosi ……………….1-4
II. Asosiy qism:
II.1. Portfolio va uning tarkibiy qismlari……………………………..4-6
II.2. Shaxsiy va kasbiy axborot maydonini loyihalashtirish…………..6-8
II.3. Elektron portfolio bilan ishlash va uni shakllantirish…………….8-9
III. Xulosa…………………………………………………….
…………………………………..10
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati…………………………………......11
Taklif va ilovalar
12

O‘zbek tili va adabiyoti o‘qituvchisining shaxsiy va kasbiy maydoni

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish