O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	28.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida

Купить

O'zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida
REJA:
1. O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning
“O’zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida” kitobi haqida
umumiy ma]lumot .
2. O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning
O’zbekiston
mustaqillikka erishish ostonasida” kitobidagi kontseptual
g’oyalar va
xulosalar.
3. "O'zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida" kitobining
tarbiyaviy ahamiyati.
4. Xulosa.
“ O ‘ zbekiston ” nashriyot - matbaa ijodiy uyi tomonidan Prezident Islom
Karimovning “ O ‘ zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida ” deb nomlangan
yangi kitobi nashr etildi . Kitobdan Yurtboshimizning mamlakatimiz mustaqilligi
arafasida va mustaqillikning dastlabki davrida (1989-1991 yillarda) olib borgan
jo‘shqin va serqirra siyosiy-ijtimoiy faoliyatini aks ettiradigan ma’ruza va
nutqlar, suhbat, maqola va intervyular o‘rin olgan.
Kitob shaklida ilk bor chop etilayotgan bu chiqishlarning “O‘zbekiston
mustaqillikka erishish ostonasida” deb nomlanishi albatta bejiz emas. Bu kitob

yaqin o‘tmishimizning murakkab tarixiy-siyosiy bosqichlarini, jumladan,
tasavvur qilish ham qiyin bo‘lgan g‘oyat og‘ir va tahlikali bir vaziyatda
O‘zbekiston rahbari sifatida ish boshlagan Islom Karimovning o‘lkamizni
chuqur inqirozdan olib chiqish, uni qat’iyat va matonat bilan istiqlol sari
boshlash, Vatanimiz mustaqilligini e’lon qilish, umumxalq saylovida g‘olib
chiqib, Prezidentlik qasamyodini qabul qilishigacha bo‘lgan, tinimsiz kurashlar,
keskin sinov va mashaqqatlar bilan o‘tgan faoliyat davrini o‘z ichiga oladi.
Kitobga kiritilgan nutq va ma’ruzalarda o‘sha davrdagi o‘ta dramatik
voqealar, tarixiy o‘zgarishlar qanday murakkab vaziyatlarda yuz bergani,
ularning tafsiloti, sabab va oqibatlari atroflicha yoritib beriladi.
Ma’lumki, 1989 yilning o‘rtalarida KPSS Markaziy Komiteti, sovet
hukumati tomonidan O‘zbekistonga nisbatan qatag‘on siyosati yangi bosqichda
davom ettirilib, “paxta ishi”, “o‘zbeklar ishi” deb nom olgan siyosiy
kampaniyalar avj olgan edi. Kommunistik partiyaning bosh nashri bo‘lgan
“Pravda” gazetasining “Oltin xazinasi ustidagi ilon” deb nom olgan maqolasida,
boshqa yetakchi markaziy nashrlarda xalqimiz boshiga tinimsiz tuhmat va
bo‘htonlar yog‘dirilmoqda edi. Sobiq Markazdan yuborilgan, el-yurtimiz
o‘rtasida “desantchilar” deb nom olgan guruhlar tomonidan qancha-qancha
begunoh insonlar, butun-butun oilalar tazyiq va ta’qiblarga uchraganini
jamoatchiligimiz yaxshi eslaydi.
Ana shunday og‘ir bir sharoitda Yurtboshimiz tomonidan xalqimiz
qalbidagi asriy orzu – istiqlol g‘oyasi ulkan jasorat bilan ilgari surilib, uni
amalga oshirish uchun tarixiy qadamlar qo‘yilgani kitobning asosiy mavzusini
tashkil etadi. Agarki bu kitobning ma’no-mazmunini bir so‘z bilan ifoda
etadigan bo‘lsak, Vatanimiz mustaqilligi, ta’bir joiz bo‘lsa, yangi hayot, yangi
jamiyat binosi uchun zamin bo‘lgan hal qiluvchi dasturiy maqsad va g‘oyalarni
Islom Karimov o‘sha dolg‘ali yillardayoq, uzoqni ko‘rgan holda, o‘ziga
nechog‘lik aniq-ravshan tasavvur etgani mazkur to‘plamning har bir sahifasidan
bamisoli “qizil ip” bo‘lib o‘tishini ta’kidlash o‘rinlidir.

Shu davr mobaynida o‘lkamizda ro‘y bergan Farg‘ona, Guliston, Bo‘ka,
O‘sh, Namangan voqealari paytida, tarixda “GKCHP” deb nom olgan, SSSR
davlatining so‘nggi kunlarida bir guruh imperiyaparast kuchlar tomonidan
amalga oshirilgan siyosiy to‘ntarish chog‘ida va boshqa shu kabi o‘ta keskin
vaziyatlarda Islom Karimovning yakkayu yagona to‘g‘ri yo‘lni topa olgani,
xalqimizning tinchligi va xavfsizligini ta’minlash uchun kechayu kunduz
tinimsiz mashaqqatli faoliyat olib borganini tasdiqlaydigan tarixiy manbalar ham
ushbu kitobda o‘z aksini topgan.
Mamlakatimizni jar yoqasiga olib kelib qo‘ygan og‘ir ijtimoiy-iqtisodiy
ahvolni o‘nglash, xalq dardiga darmon bo‘lish, yillar davomida yechilmasdan
kelgan muammolarni hal etish maqsadida aholiga uy-joy qurish uchun uchastka
maydonlari va tomorqa yerlari ajratish, paxta yakkahokimligiga barham berish
borasida davlatimiz rahbari tomonidan keng ko‘lamli ishlar amalga oshirildi.
Ana shunday chora-tadbirlar tufayli respublika bo‘yicha 700 mingta oilaga yer
berilgani, muallif ta’biri bilan aytganda, kichikroq bir davlatning aholisiga teng
bo‘lgan 1,5 million yangi oila paydo bo‘lgani, qurilish materiallari ishlab
chiqarish, odamlarga kredit berish, o‘z xo‘jaligini yuritish uchun urug‘lik,
chorva mollari va parranda ajratishga qaratilgan ulkan ishlar haqida ma’lumot
beradigan chiqishlar ham shu to‘plamdan o‘rin olgan.
Bugungi kunda dunyoda “o‘zbek modeli” deb nom olgan taraqqiyot
yo‘limizning asosiy prinsiplarining dastlabki kurtaklari sokin kabinetlarda emas,
aksincha, o‘sha yillarda keskin siyosiy kurashlar, bahs va tortishuvlar jarayonida
tug‘ilib, 90-yillarga kelib yaxlit ta’limotga aylangani haqida ushbu kitobdagi
chiqishlar orqali har tomonlama tasavvurga ega bo‘lish mumkin.
Mustaqillik g‘oyalari keng qanot yoza boshlagan, xalqimiz ozodlik va
erkinlikka intilgan bir paytda yurtimizning dadil qadamlarini ko‘rolmaydigan
g‘arazli kuchlar sobiq Markazda ham, o‘zimizda ham topiladi. Bunday siyosiy
o‘yin va fitnalarga bir misol sifatida 1991 yil 17-19 avgust kunlari – Islom
Karimov Hindiston Respublikasida rasmiy safarda bo‘lgan paytda yuz bergan
voqealarni keltirish mumkin. Mamlakat rahbarining O‘zbekistonda emasligidan

foydalanib, yurtimizdagi ayrim rahbarlar GKCHP ning noqonuniy qarorlarini
qo‘llab-quvvatlaydi, shu tariqa o‘zining siyosiy va ma’naviy qiyofasini
ko‘rsatadi. Faqatgina Yurtboshimizning mustahkam irodasi, oqilona va vazmin
siyosati tufayli GKCHP tarafdori bo‘lgan siyosiy avantyuristlar o‘z qabih
niyatiga yetolmagani ham kitobdagi chiqishlarda ifodasini topgan.
Afsuski, bugun vaqt o‘tishi bilan ana shu voqealarni ko‘rgan-bilgan,
ularga bevosita guvoh bo‘lgan odamlarning soni tobora kamayib bormoqda.
Yaqin tariximizning mash’um bir davrida sodir bo‘lgan bu voqealarni
bilmasdan, ularning mohiyatini chuqur anglamasdan turib el-yurtimizning
istiqlolga erishish yo‘lidagi kurashlar tarixini barcha murakkabliklari bilan to‘liq
tasavvur etib bo‘lmaydi. Shu nuqtai nazardan qaraganda, mazkur kitobdan o‘rin
olgan tarixiy hujjatlar, nutq va ma’ruzalarning bugungi va ertangi kunimiz
uchun o‘ta muhim ahamiyatga ega ekani yanada yaqqol ayon bo‘ladi.
Muxtasar aytganda, to‘plamga kiritilgan har bir chiqishni mutolaa qilish
jarayonida biz yangi tariximizning o‘zimiz bilmagan, anglamagan yana ko‘plab
qirralarini yangitdan kashf etamiz, istiqlol mohiyatini, “tarixiy burilish pallasida
xalq dardi, millat qayg‘usi buyuk shaxslarni yaratishi”ni yanada chuqurroq
anglaymiz.
Shu ma’noda, Prezident Islom Karimovning “O‘zbekiston mustaqillikka
erishish ostonasida” kitobi xalqimizning siyosiy tafakkur xazinasiga qo‘shilgan
bebaho hissa bo‘lib, mamlakatimizning istiqlol tarixini o‘rganish va anglashda
beqiyos tarixiy ahamiyat kasb etadi.
"O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida"
31.08.2011
El-yurtimiz, butun xalqimiz Vatanimiz mustaqilligining yigirma yillik
qutlug‘ bayramini nishonlash arafasida turgan shu unutilmas kunlarda
mamlakatimizning ijtimoiy-siyosiy, madaniy-ma’naviy hayotida tom ma’noda
ulkan voqealar yuz bermoqda. Ana shu voqealar silsilasida Prezidentimiz Islom
Karimovning «O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida» kitobining nashr
etilishi mohiyat e’tibori bilan, hech shubhasiz, alohida o‘rin egallaydi. Qancha-

qancha ajdodlarimizning asriy orzusi bo‘lgan, bugungi kunda ko‘pmillatli
xalqimiz uchun eng ulug‘, eng aziz qadriyatga, barcha ezgu maqsad va
harakatlarimiz, bunyodkorlik ishlarimizning hayotbaxsh manbaiga aylangan
mustaqillikka erishish yo‘lida 1989 — 1991 yillar mobaynida olib borilgan o‘ta
og‘ir va mashaqqatli kurashlar tarixi bu kitobning bosh mavzusini tashkil etadi.
Nazariy va amaliy jihatdan katta tayyorgarlikni, ulkan siyosiy tafakkur
va donishmand likni, boy hayotiy bilim va tajribalarni talab qiladigan bunday
murakkab mavzuning aynan istiqlolimiz me’mori, mustaqil davlatimiz asoschisi,
o‘sha paytda yuz bergan ijtimoiy jarayonlarning asosiy markazida turgan,
ularning barchasini o‘z qalbi va yuragidan o‘tkazgan inson — Yurtboshimiz
tomonidan noyob tarixiy hujjatlar va teran tahlil asosida yoritib berilishi
mamlakatimiz jamoatchiligining ushbu kitobga bo‘lgan qiziqish va e’tiborini
yanada oshirmoqda.
Yaqinda mamlakatimiz ommaviy axborot vositalarida chop etilgan
xabarlarda, jumladan, «O‘zbekiston» telekanalida taniqli tarixchi va faylasuf
olimlar, siyosatshunoslar, adabiyot va san’at namoyandalari, jurnalistlar
ishtirokida namoyish etilgan turkum davra suhbatlarida bu kitobning eng muhim
jihatlari haqida dastlabki mulohazalar bildirildi. Bugungi kunda bu boradagi
muhokamalar, fikr almashuvlar ilmiy-ijodiy muassasalar, bilim va madaniyat
maskanlarida, keng jamoatchilik o‘rtasida qizg‘in davom etmoqda. Bunday
suhbat va muloqotlarda turlituman fikr-mulohazalar bildirilishi tabiiy, albatta.
Ammo ushbu kitob bilan tanishgan barcha insonlar bir masalada hamfikr
bo‘lishlari aniq: ya’ni, bugungi erkin va ozod, tinch va osuda hayotimiz qadrini,
mustaqillik bergan imkoniyatlarni chuqur anglashda, ona - Vatanimizga
muhabbat va sadoqat tuyg‘usini tarbiyalashda bu kitobning o‘rni va ta’siri
beqiyos.
Islom Karimovning ushbu to‘plamdan o‘rin olgan barcha chiqishlari,
ma’ruza va nutq lari, birinchi navbatda, har tomonlama chuqur hayotiy va
mantiqiy asosga ega ekani, analitik ruhi, muallifning yuksak intellektual
salohiyati, har qanday sharoitda ham O‘zbekiston manfaatini qat’iy turib himoya

qilishga qaratilgan prinsipial pozitsiyasi, notiqlik mahoratini yorqin aks ettirishi
bilan alohida ajralib turadi.
Kitob holida birinchi marta nashr etilayotgan bu chiqishlarda o‘z
ifodasini topgan davrga oid aksariyat tarixiy hujjatlar, ayniqsa, fotosuratlar,
videotasvirlar, afsuski, saqlanib qolmagan. Shu bois ko‘pgina nutq va
ma’ruzalarning matnlari arxiv hujjatlari asosida tiklangani har bir chiqish
nihoyasida berilgan izohlar orqali ma’lum bo‘ladi. Ya’ni, to‘plam butunlay
birlamchi, asl manbalar asosida tuzilgani uning tarixiy va ilmiy qimmatini
yanada oshiradi.
Ta’kidlash kerakki, «O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida»
kitobida istiqlol arafasida respublikamizda hukm surgan siyosiy, ijtimoiy-
iqtisodiy vaziyat, xalqimiz boshidan kechirgan g‘oyat tahlikali voqealar
xronologik tarzda, ketma-ket yoritilmasdan, o‘sha davrning siyosiy manzarasini
to‘liq aks ettiradigan chuqur tahlillar, yaqin va uzoq istiqbolni ko‘zlab ilgari
surilgan muhim strategik qarashlar, konseptual yondashuv va xulosalar
atroflicha bayon etiladi. Ularning barchasini mustaqillik g‘oyasi bamisoli qizil ip
kabi birlashtirib turadi. Shuning uchun ham ushbu to‘plam yaxlit asar singari
katta qiziqish va hayajon bilan o‘qiladi.
Agarki o‘sha yillardagi voqea-hodisalarni o‘z ko‘zi bilan ko‘rgan, ularga
guvoh bo‘lgan odamlarning safi bugungi kunda tobora kamayib borayotganini,
unib-o‘sib kelayotgan yosh avlod esa bu tarixdan yetarli darajada xabardor
emasligini inobatga oladigan bo‘lsak, ushbu kitob o‘sha suronli yillarning eng
ishonchli hujjati sifatida xalqimizning istiqlol yo‘lidagi barcha intilish va
kurashlarini bor murakkabligi bilan namoyon etishi ayon bo‘ladi.
Muxtasar aytganda, ham siyosiy-iqtisodiy, ham g‘oyaviy-mafkuraviy,
ham tarixiy-ma’naviy tafakkur va tahlil usullarini o‘zaro uyg‘unlikda mujassam
etgan bu keng qamrovli asar xalqimiz hayotining vaqt o‘tishi bilan unutilib,
yo‘qolib ketishi mumkin bo‘lgan sahifalarini tiklab, istiqlol tariximizni haqqoniy

asosda yaratish, bugungi va kelgusi avlodlarning uni har tomonlama o‘rganib,
anglab yetishlari uchun mustahkam zamin yaratadi. Shu ma’noda, bu kitob
o‘tmish va kelajak, ajdodlar va avlodlar o‘rtasidagi vorisiylik rishtalarini
kuchaytirishda bebaho manba bo‘lib xizmat qiladi, desak, adashmagan bo‘lamiz.
Aytish kerakki, kitobdan joy olgan barcha chiqishlar chuqur amaliy va
pragmatik ruhi, o‘sha davrga xos bo‘lgan kommunistik ritorika, balandparvozlik
va safsatabozlikdan mutlaqo xoli ekani bilan alohida e’tiborni tortadi. Muallif
o‘zining har bir fikri va so‘zini aniq dalil va raqamlar, mantiqiy xulosalar bilan
asoslab beradi. Hayotiy faktlar uning o‘tkir mulohazalari, ehtirosli kechinmalari,
teran mushohadalari, eng muhimi, ma’naviy jasorati bilan mushtarak bo‘lib,
o‘sha paytdagi so‘z bilan ifoda etib bo‘lmaydigan o‘ta qaltis va murakkab
siyosiy-ijtimoiy holatlarni kitobxon tasavvurida butun ziddiyat va qarama
qarshiligi bilan yaqqol namoyon etadi.
Shu borada bir misol keltirish o‘rinli deb o‘ylaymiz:
«Biz respublikamizda 1500 ta yirik ishlab chiqarish birlashmasi va
korxonasi ishlab turgani haqida, revolyutsiyadan avval bir yil davomida hosil
qilingan miqdordagi elektr energiya hozir to‘rt kunda ishlab chiqarilayotgani
haqida hamisha faxrlanib gapirar edik. Biz gaz qazib olish sohasida mamlakatda
to‘rtinchi o‘rinda turibmiz. Qishloq xo‘jaligimiz mamlakatdagi paxtaning
uchdan ikki qismini, qorako‘l terining uchdan bir qismidan ko‘prog‘ini,
pillaning 60 foizdan ziyodini, ko‘p miqdordagi kanop, meva, uzum, sabzavot va
poliz mahsulotlarini yetishtirib bermoqda.
Ming kishi hisobiga to‘g‘ri keladigan talabalar soni jihatidan
O‘zbekiston ko‘pgina rivojlangan mamlakatlardan oldinda turibdi.
Bu xulosalar mo‘‘tabar minbarlardan turib, dissertatsiyalarday
raportlarda va ma’lumotnomalarda ko‘p takrorlangan. Xo‘sh, bu gaplarning
zaminida qanday ma’no bor? Iqtisodiyotimiz biryoqlama tarzda, faqat xomashyo
yetishtiradigan holga tushib qolganini va kompleks rivojlanish yo‘liga, aholi

ehtiyojlarini qondirishga o‘tkazilmaganini qayd etishga to‘g‘ri keladi. Sanoatda
tayyor mahsulotning ulushi bor-yo‘g‘i 50 foizni tashkil etadi, qishloq xo‘jaligi
mahsulotining 80 foizdan ko‘prog‘i mutlaqo qayta ishlanmasdan, respublika
tashqarisiga chiqarilmoqda. Respublikadan olib ketilayotgan mahsulotning
uchdan ikki qismi xomashyo, materiallar va chala tayyor materiallar
ekanligining o‘zi ijtimoiy ishlab chiqarish tuzilishidagi chuqur
nomutanosiblikdan darak beradi.
Respublikaga keltirilayotgan tovarlarning 60 foizi esa mashinalar, asbob-
uskunalar, yengil sanoat va oziq-ovqat sanoati mahsulotlaridir.
G‘alati bir vaziyat vujudga kelmoqda. Respublika juda qimmatli
xomashyo — paxta, nitron, kaprolaktam ishlab chiqarayotgan bir payt da ularni
qayta ishlashdagi sayozlik, texnologiya zanjiri nihoyasiga yetkazilmagani
oqibatida ayni shu xom ashyodan ishlab chiqariladigan gazlama, sun’iy tola va
tayyor mahsulotlarni chetdan keltirishga majbur bo‘lmoqda» («O‘zbekiston
mustaqillikka erishish ostonasida». T.: «O‘zbekiston», 2011 yil, 169-170-
betlar).
Yoki yana bir xarakterli misolga e’tibor beraylik: «Statistikaning
ko‘rsatishicha, bugungi kunda O‘zbekistonda aholi jon boshiga hisoblaganda
daromadi 75 so‘mdan oshmaydigan 8 million 800 mingga yaqin kishi yashab
turibdi, bu esa aholining 45 foizini tashkil etadi. Mutaxassislarning hisob-
kitoblariga ko‘ra, hozirgi paytda kun kechirish uchun kamida 85 so‘m
zarurligini e’tiborga oladigan bo‘lsak, ana shunda odamlar qanday qiyinchilik
bilan, uchma-uch yashab kelayotganiga o‘zingiz baho berishingiz mumkin.
Kitobdan joy olgan materiallar bilan tanishar ekanmiz, sobiq Markazdagi
imperiyaparast kuchlar, mustabid tuzumning shaf qatsiz qatag‘on apparati

O‘zbekiston va uning yangi rahbariga nisbatan turli zug‘um va tazyiqlarni
tinimsiz kuchaytirib borganini o‘zimizga aniq tasavvur etamiz. «Paxta ishi»,
«o‘zbeklar ishi» degan siyosiy kampaniyalar paytida qizil imperiyaning
markaziy matbuoti el-yurtimiz sha’nini tahqirlab, uning boshiga «qo‘ shib
yozish», «yulg‘ichlik», «ko‘zbo‘yamachilik», «boqimandalik» kabi tuhmat va
malomatlar bo‘roni ni yog‘dirgani haqidagi sahifalarni chuqur alam va iztirob
bilan o‘qiymiz. Shunday tahlikali paytlarda xalq dardiga darmon bo‘lish o‘rniga
sobiq Markazning nog‘orasiga o‘ynagan, mustaqillik g‘oyasini niqob qilib,
aslida ana shu muqaddas intilishga qarshi chiqqan kim salar, dunyoviy va diniy
ko‘ rinishdagi radikal siyosiy guruh va oqimlarga qarshi Islom Karimovning
qanday katta jasorat, siyosiy vazminlik bilan kurash olib borgani, el-yurtimizga
suyanib, uning qalbiga yo‘l topib, vaziyatni o‘nglash, yurtimizni halokatli
inqiroz girdobidan olib chiqish, istiqlol sari boshlash bo‘yicha qat’iy chora va
tadbirlar, chuqur islohotlarni amalga oshirgani va nihoyat, 1991 yil 31 avgust
kuni O‘zbekiston mustaqilligini e’lon qilgani ushbu kitobning eng dramatik, eng
hayajonli sahifalarini tashkil etadi.
Yaqinda O‘zbekiston tele vide niesi orqali namoyish etilgan «Mustaqillik
arafasida yoki sho‘rolarning so‘nggi talvasasi» filmini tomosha qilish asnosida
barchamiz ana shu haqiqatga yana bir bor ishonch hosil qildik.
Albatta, o‘sha paytdagi paxta yakkahokimligi, mustamlaka tuzumiga
xos, bir yoqlama rivojlangan iqtisodiyotning halokatli oqibatlari, avvalo,
odamlarning turmush tarzida, eng muhimi, ularning jon boshiga to‘g‘ri
keladigan daromad darajasining o‘ta pastligida, tomorqa yerlarining keskin
kamayib borishida, millatning salomatligi, uning genofondiga salbiy
ta’sirlarning kuchayishida, bolalar va onalar o‘limining avj olishida,
o‘lkamizning ekologik nochor holatida va boshqa ko‘plab masalalarda yaqqol
namoyon bo‘lgan edi. Lekin bu fojialarning barchasini aniq misol va raqamlar
asosida, SSSRdagi umumiy ko‘rsatkichlarga qiyoslagan holda, mustabid
imperiya ning balandparvoz g‘oyalar bilan niqoblangan mustamlaka siyosatining
ayanchli natijalari sifatida har tomonlama chuqur tahlil etib, butun mohiyati

bilan ochib beradigan kitob shu kunga qadar yaratilmagan edi. Ijtimoiy-siyosiy
tafakkurimiz, tarixni anglash borasidagi izlanishlarimizdagi ana shu bo‘shliq,
bugun nihoyat, mazkur fundamental kitob bilan to‘ldirilganini mamnuniyat bilan
qayd etishimiz lozim.
O‘z-o‘zidan ravshanki, yuqorida zikr etilgan ijtimoiy muammolarning
asl ildizlari, salbiy oqibatlari ochib berilgan keng ko‘lamli tadqiqotlar eski
tuzum davrida hech qayerda, hech qaysi ilmiy muassasada olib borilmagan va
olib borilishi mumkin ham emasdi. Bordiyu ana shunday tadqiqotlar amalga
oshirilsa, ularning asosida chiqariladigan xulosalar muqarrar ravishda SSSR
degan ulkan imperiyaning tomiriga bolta urish, deb baholanar edi. Chunki
bunday fakt va raqamlar sobiq Ittifoq hududida — temir devorlar orasida yasha -
gan xalqlarning naqadar huquqsiz, ularning hayoti esa qanday nochor bo‘lganini
yaqqol isbotlab, bu tuzumning asl qiyofasini fosh etib qo‘ygan bo‘lardi.
Binobarin, bunday mavzuda ilmiy ish olib borgan odam so‘zsiz-so‘roqsiz xalq
dushmani deb e’lon qi linardi.
Shuning uchun ham boshqa respublikalar qatori O‘zbekistonning ham
haqiqiy iqtisodiy-ijtimoiy ahvolidan dalolat beradigan real fakt va raqamlar
biror-bir nashrda chop etilmas, aksincha, jamoatchilikdan sir tutilar edi. Ilmiy
tadqiqot ins titutlari xodimlari, jurnalistlar, agitator va propagandistlar faqat
yuqoridan — KPSS Markaziy Komiteti va uning ittifoqdosh respublikalardagi
tashkilotlari tomonidan tasdiqlab berilgan soxta ma’lumot va manbalar asosida
ish olib borishga ko‘nikib qolgan edi.
Bularning barchasidan xulosa chiqargan holda, «Mustaqillikni erkinlik
to‘g‘risidagi shiorlar bilan emas, balki siyosiy, iqtisodiy, ma’naviy mazmun
bilan to‘ldirish kerak» (355-bet) deb ta’kidlaydi Yurtboshimiz va bunday
qarashni o‘z faoliya tining bosh mezoni deb biladi. Shu sababli O‘zbekistonning
hayotiga daxldor bo‘lgan har bir masalaga kompleks yondashib, ularning yagona
to‘g‘ri va muqarrar yechimi — bu mustaqillik va faqat mustaqillik, degan
mantiqiy xulosaga keladi. Bunday dadil fikrni sobiq Ittifoqning katta-katta
minbarlaridan turib bayon etishdan cho‘chib ham, tortinib ham o‘tirmaydi.

Jumladan, biz uchun mustabid tuzumning butun davri davomida eng og‘riqli
masala bo‘lib kelgan paxta xomashyosi yetishtirish va xalqimiz o‘zining
mashaqqatli mehnati uchun munosib haq olish, munosib turmush sharoitiga ega
bo‘lishi haqidagi talab ochiq-ravshan bayon etilgan, muallifning Moskvada chop
etiladigan «Rabochaya tribuna» gazetasiga bergan intervyu sidagi quyidagi
fikrlarga e’tibor beraylik:
«Paxta tolasi belgilab qo‘ yilgan past narxlarda O‘z bekistondan
tashqariga jo‘natildi va hamon jo‘natilmoqda. Buning evaziga nima berilmoqda?
Paxta yetishtirishda mehnatning 84 foizi bizning zimmamizga tushmoqda va uni
qayta ishlashdan keladigan daromadning atigi 16 foizi bizga tegmoqda. Paxtani
olayotgan boshqa respublikalarda nisbat aksincha bo‘lmoqda. Masalan, aytaylik,
Rossiyada to‘qilgan va tikilgan tayyor ko‘ylak g‘oyat katta foyda keltir moqda.
Mehnati — bizga, puli — boshqalarga. Mamlakatning «paxta sexi» bo‘lish,
mana, nimani anglatadi» (353-354 betlar).
Ushbu kitob bilan tanishgan o‘quvchilarda «Boshqa tadqiqot va ilmiy
ishlarda uchramaydigan bunday dalil va raqamlar qayerdan olingan, ular
nimaga, qanday manbalarga asoslangan» degan tabiiy savol tug‘ilishi mumkin.
Ma’lumki, Yurtboshimiz ko‘p yillar davomida Davlat plan komitetida
mas’ul vazifalarda xizmat qilgan, keyinchalik bu tashkilotning raisi, moliya
vaziri, Ministrlar Soveti raisining o‘rinbosari lavozimlarida faoliyat ko‘rsatgan.
Ish jarayonida minglab rasmiy hujjatlar, jumladan, maxsus statistik
ma’lumotlardan foydalanish imkoniga ega bo‘lgan.
Islom Karimov respublika rahbari bo‘lib saylanishidan oldin — Davlat
plan komitetining raisi bo‘lib ishlagan paytida ana shu murakkab masalalar
ustida uzoq vaqt sistemali tarzda ishlab, bir muhim xulosani, ya’ni O‘zbekiston
iqtisodiyoti shu tariqa bir yoqlama rivojlanishda davom etadigan bo‘lsa, bu
xatarli jarayon oxir-oqibatda halokatli natijalarga olib kelishi muqarrar, degan,
chuqur ilmiy asoslangan fikrlarni respublika rahbariyatiga yozma ravishda
ma’lum qiladi. Davlat va xalq manfaatini o‘ylab, kelajak haqida qayg‘urib
bildirilgan bunday takliflarga e’tibor qaratish o‘rniga, Markaz va uning

respublikadagi gumashtalari bunday mustaqil va dadil qarashlar bilan chiqqan
rahbarni poy taxtdan chetlashtirib, uni olis Qashqadaryo viloyatiga, ijtimoiy-
iqtisodiy jihatdan eng og‘ir ahvolda qolgan mintaqaga rahbar qilib, aslida esa
jazolash uchun yuboradi.
Taqdirning ana shunday qaltis o‘yin va sinovlaridan o‘tgan, qisqa davr
ichida Qashqadaryodek katta bir viloyatdagi ahvolni tubdan o‘zgartirishga
erishgan Islom Karimovning O‘zbekiston rahbari bo‘lib saylanganining ertasiga,
ya’ni 1989 yilning 24 iyun kuni respublika hukumatining majlisida «Biz bundan
buyon eskicha yasholmaymiz va bunday yashashga zamonning o‘zi yo‘l
qo‘ymaydi» deb, qat’iy bayonot berishi uning qanday katta az mu shijoat bilan
yangi vazifaga kirishganidan dalolat beradi.
Respublikamizda 80-yillar ning oxiri — 90-yillarning boshida vujudga
kel gan haqiqiy ahvolni o‘zimizga aniq tasavvur qiladigan bo‘lsak, «O‘zbekiston
mustaqillikka erishish ostonasida» kitobi istiqlol tariximizning hozirga qadar
atroflicha yoritilmagan sahifalarini har tomonlama chuqur isbotlangan, rad etib
bo‘lmaydigan aniq tarixiy hujjatlar asosida to‘ldirishi bilan, ayniqsa, e’tiborlidir.
Chunki hozirgi vaqtda turli uydirmalarni ustalik bilan ishlatib, bu bo‘shliqni
g‘arazli maqsadda to‘ldirishga, shu masalada kimlarningdir reja va
buyurtmalarini bajarishga, biz boshimizdan kechirgan tarixiy voqealarni buzib
talqin etishga qaratilgan urinishlarga bu kitob hech qanday imkon qoldirmaydi.
Bu to‘plamning eng muhim jihati va ahamiyati, avvalo, ana shunda —
yaqin tariximizdagi suronli va to‘fonli voqea-hodisalarni faqat haqiqat va yana
bir bor haqiqatga asoslanib, o‘z ongu shuuridan, qalbidan kechirgan muallifning
teran nigoh, ulkan donishmandlik, o‘z xalqi va yurtiga cheksiz muhabbat va
sadoqat hissi bilan yoritib berganida yaqqol ko‘zga tashlanadi.

Shuni unutmaslik kerakki, bugun sobiq Ittifoqning ayrim hududlarida
SSSR degan imperiyani qandaydir yangi shaklda tiklashni xayol qilib yurgan,
yaqin o‘tmishda sodir bo‘lgan tarixiy jarayonlarni butunlay o‘zgartirib, kerak
bo‘lsa, soxtalashtirib, odamlarni, ayniqsa, u zamonlarni ko‘rmagan-bilmagan
yoshlarni aldab, to‘g‘ri yo‘ldan chalg‘itishga urinayotgan kuchlar, afsuski, hali
ham yo‘q emas. Eng yomoni, ular o‘z qabih niyatlari yo‘lida hech narsadan
qaytmaydi.
Shu ma’noda, Prezident Islom Karimovning xalqi mizning siyosiy
tafakkur xazinasiga bebaho hissa bo‘lib qo‘shiladigan «O‘zbekiston
mustaqillikka erishish ostonasida» kitobi barchamizni hozirgi o‘ta notinch va
tahlikali zamonda doimo hushyor, ogoh va sergak bo‘lib yashashga da’vat etadi.
Shu asosda Vatanimizning yangi tarixini chuqur anglab, undan zarur saboq va
xulosalar chiqarib, yurtimizning qadimiy shuhrati, bugungi qudrati va salohiyati,
jahon maydonidagi obro‘-e’tiboriga har tomonlama munosib bo‘lib yashashga
o‘rgatadi.
"O'zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida" kitobining
tarbiyaviy ahamiyati
 Президент Ислом Каримовнинг "Ўзбекистон мустақилликка
эришиш остонасида" асарини ўқиб...
Prezidentimizning mustaqillikning birinchi yillaridagi eng og'ir, tahlikali,
murakkab jarayonlaridan tortib, to hozirgacha yaratilgan barcha asarlari
davrning tarixiy zaruriyati tufayli yuzaga kelgan. Qo'limizdagi «O'zbekiston
mustaqillikka erishish ostonasida» kitobi ham xuddi shunday tarixiy zaruriyat
zamirida yaratilganligi bilan beqiyos ahamiyatga ega. Kitob «O'zbekiston»
nashriyoti tomonidan chop etilgan bo'lib, unda asosan 1989-1992 yillarda,
mamlakat tahlikali, keskin, o't-olov hal-qasi ichida turgan davrdagi voqeliklar
bilan bog'liq tarixiy qarorlar, hujjatlarga murojaat qilinadi.
Mustaqillikning dastlabki yillari tug'ilgan avlod bugun 19-20 yoshga kirdi,

dunyoni idrok qila oladigan, o'zligini teran anglaydigan, ozodlikni chin ma'noda
qadrlaydigan yoshga yetdi.
Yoshi kattalar mustaqillik bilan qadamba-qadam uning quvonchiyu
tashvishlari, zahmatu og'riqlari, og'ir sinovlarini boshlaridan o'tkazishgan. Lekin
yoshlar uchun bu ozodlik, hurlik xuddi ko'kdan, osmondan tushganday, bosib
o'tgan yo'llarimiz, yo'qotishlarimiz go'yo ertakday tuyuladi. Mustaqillikning
dastlabki kunlaridayoq Prezidentimiz «O'zbekistonning kelajagi buyuk bo'ladi,
bu kunlar juda yaqin» deb xalqimizni ishonch bilan ertangi kunga boshlagan
edilar. Lekin bizning ozodligimizni ko'rolmagan ichki va tashqi kuchlar
o'zlarining g'arazli maqsadlarini amalga oshirish uchun islom dinini niqob qilib
olib, «bu va'dalar bir afsona, cho'pchak, tagi puch, aldov gaplar, deb ayyuhannos
solgandilar. O'tgan qisqa davrda o'sha afsona haqiqatga aylandi, asrlarga
tatigulik olamshumul ishlar amalga oshdi. O'zbekiston jahon ayvonida o'z qadr-
qimmatini topdi», «o'zbek modeli» dunyo miqyosida e'tirof etildi.
Mazkur kitobni o'qib chiqib, bir ijodkor sifatida xalqimizning boshiga
tushgan og'ir kunlar, ofatu balolardan Prezidentimizning o'z xalqiga bo'lgan
cheksiz muhabbati, sadoqati, tengsiz jasorati, matonatu mardligi omon saqlab
qolganligiga imon keltirdim. 1989 yildagi Farg'ona, 1991 yildagi Toshkent,
1992 yildagi Namangan voqealarining keskin pallalarida Prezidentimiz diniy
radikal kuchlarning nayrangu qilmishlariga uchgan, ko'zi qonga to'lgan olomon
ichiga yonida qo'riqchilarsiz, yolg'iz o'zi hayotini xavf ostiga qo'ygan holda
jasorat bilan kirib borib, xalqimizni ro'y berishi mumkin bo'lgan fojia, turli
falokatlardan asrab qoldilar. O'zbek tiliga davlat tili maqomining berilishi
mustaqillikka qo'yilgan jasoratli qadam bo'lsa, aholiga tomorqa berish
to'g'risidagi oqilona qarori xalqimizni ertangi kuniga yorug' ishonch uyg'otishi
bilan birga, turmush farovonligini yuksaltirdi, paxta maydonlarini qisqarishiga
olib keldi.
Kitobni o'qib, hayratga tushasan kishi. Va bizga mana shunday donishmand,

adolatli sarbonni boshimizga soyabon qilib qo'yganligi uchun ollohga
shukronalar aytdim. Bu kitob ilgari ma'lum qilinmagan, matbuotda e'lon
qilinmagan juda ko'p voqeliklardan bizni voqif qiladi, bu yorug', osoyishta,
saodatli kunlarni qadriga yetishga undaydi.
Tabiiyki, qo'limizdagi bir burda nonni qaysi mehnat, zahmat orqali yaratilganini
bilmasak, uni isrof qilamiz, qadriga yetmaymiz. SHu ma'noda mazkur tarixiy
kitob yoshlarimiz uchun kechagi yaqin tariximizni bilish, idrok qilish,
mustaqillikni asrash yo'lida hayot darsligidek ulug' qo'llanmadir.
Bugungi murakkab, ziddiyatli davrda yoshlar qalbiga «ommaviy
madaniyat»ning zaharli viruslari xavf solayotgan zamonda bu kitobning
tarbiyaviy ahamiyati benazirdir. Biz ijodkorlar, targ'ibotchilar bu asarning
olamshumul ahamiyatini teran singdirishimiz, ularning imon-e'tiqodini butun
holda kelajakka yetkazishimiz bugungi kundan eng dolzarb vazifamizdir.

O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish