Информация о документе

Цена 12000UZS
Размер 418.9KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Дипломные работы
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

O‘zbekiston Respublikasi Prokuratura organlari tashkil etish va Faoliyatining Tamoyillari

Купить
O'zbekiston Respublikasi Prokuratura organlari tashkil etish va Faoliyatining Tamoyillari Reja: 1 Prokuratura organlarining tizimi va faoliyati to’g’risida umumiy tushunchalari. 2 Prokuror nazorati va nazorat hujjatlari. 3 Prokuratura organlari xodimlarining faoliyati.   1.Prokuratura organlarining  tizimi  va  faoliyati  to’g’risida tushunchalari Talabalarning mazkur tushunchalarni yaxshi o’zlashtirib olishlari juda ham muhimdir, zero, ularsiz o’rganayotgan mavzuni to’la va aniq tasavvur qilish qiyin. Prokuror O’zbekiston Respublikasi Konstitusiyasi bergan vakolatlarga muvofiq Vazirliklar, davlat qo’mitalari, idoralar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, hokimlar va boshqa mansabdor shaxslar, shuningdek, fuqarolar tomonidan qonunlarning aniq va bir xilda bajarilishini nazorat qiluvchi prokuraturaning mansabdor xodimi. Prokurorning vakolatlari O’zbekiston Respublikasining Konstitusiyasi, Prokuratura to’g’risidagi qonuni bilan aniqlanadi.Konstitusiyaga muvofiq O’zbekiston Respublikasi hududida qonunlarning aniq va bir xilda bajarilishi ustidan nazoratni O’zbekiston Respublikasining Bosh prokurori va unga bo’ysunuvchi prokurorlar amalga oshiradi. O’zbekiston Respublikasining Bosh prokurori va uning o’rinbosarlarini tayinlash hamda ularni lavozimdan ozod etish to’g’risidagi farmonlarni O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati mutloq vakolati hisoblanadi. O’zbekiston Respublikasida prokurorlar besh yil muddatga sayinlanadilar. Qoraqalpog’iston Respublikasining Prokurori O’zbekiston Respublikasi Bosh prokurori bilan kelishilgan holda Qoraqalpog’iston Respublikasi Oliy vakillik organi - Juqorg’i Kengesi tomonidan tayinlanadi. Toshkent shahri va viloyatlarning prokurorlari, tuman va shahar prokurorlari O’zbekiston Respublikasi Bosh prokurori tomonidan tayinlanadi. Prokurorlar o’z vakolatlari davrida siyosiy partiyalarga va siyosiy maqsadlarni ko’zlovchi boshqa jamoat birlashmalariga a’zolikni to’xtatib turadilar. O’zbekiston Respublikasi Bosh prokurori O’zbekiston Respublikasi Konstitusiyasiga muvofiq O’zbekiston Respublikasi Prezidenti va O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senatiga hisob beradi. O’zbekiston Respublikasi Bosh prokurori O’zbekiston Respublikasi Prezidentiga qonuniylik hamda jinoyatchilikka qarshi kurashning holati to’g’risida muntazam ravishda, o’ta og’ir jinoyatlar va favqulodda hodisalar bo’yicha esa zudlik bilan, shuningdek, prokuratura organlari amalga oshirgan ishlar to’g’risida har olti oyda axborot taqdim etadi. O’zbekiston Respublikasi Bosh prokurori O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi va Senatiga har besh yilda kamida bir marta o’z faoliyati haqida hisob beradi. Prokuratura tushunchasi O’zbekiston Respublikasining yangi tahrirdagi (2001 y.) “Prokuratura to’g’risida"gi qonunida berilgan, unga muvofiq prokuratura yagona markazlashtirilgan tizimga ega bo’lgan hamda O’zbekiston Respublikasi hududida qonunlarning aniq va bir xilda bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradigan organ hisoblanadi. Prokuratura so’zi lotincha "procuro" so’zidan kelib chiqqan bo’lib, u “g’amxo’rlik qilaman”, “boshqaraman” degan lug’aviy ma’noni anglatadi. O’zbekiston Respublikasi prokuratura organlariga Respublika prokuraturasi, Qoraqalpog’iston Respublikasi prokuraturasi, viloyatlar, Toshkent shahar prokuraturasi, tumanlar, tumanlararo va shahar prokuraturalari, viloyat prokuraturalariga tenglashtirilgan (O’zbekiston Harbiy prokuraturasi, O’zbekiston transport prokuraturasi), shuningdek, tuman prokuraturasiga tenglashtirilgan (Harbiy okruglar, hududiy harbiy, transport va ixtisoslashtirilgan) prokuraturalar kiradi. O’zbekiston Respublikasi Konstitusiyasining XXIV bobining 118-121 moddalariga ko’ra, prokuratura organlarini tashkil qilish, ularning vakolatlari va faoliyatlarini ko’rsatish tartibi qonun bilan belgilanadi. O’zbekiston Respublikasi prokuratura organlari tizimi yangi tahrirdagi “Prokuratura to’g’risida”gi qonunning "Prokuratura organlari tizimi" deb atalgan 10-moddasida aniq ko’rsatilgan. Unga ko’ra prokuratura organlari tizimi quyidagilardan iborat: O’zbekiston Respublikasi Prokuraturasi, Qoraqalpog’iston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar prokuraturalari, tumanlar, shaharlar prokuraturalari hamda tuman prokuraturalariga tenglashtiriladigan tumanlararo prokuraturalar, viloyat prokuraturasiga tenglashtirilgan O’zbekiston Harbiy prokuraturasi, O’zbekiston transport prokuraturasi, tuman prokuraturalariga tenglashtirilgan harbiy okruglar, hududiy, harbiy, transport va ixtisoslashtirilgan prokuraturalar shular jumlasidandir. 2.       Prokuror nazorati  va  nazorat  hujjatlari Ushbu savolni o’rganib chiqishda talabalar yangi tahrirdagi "Prokuratura to’g’risida”gi qonunning "Prokuror nazorati" deb nomlangan uchinchi bo’limi bilan tanishib chiqsalar maqsadga muvofiq bo’lardi, deb o’ylaymiz. Mazkur qonunda ta’kidlanishicha, Vazirliklar, davlat qo’mitalari, idoralar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, harbiy qismlar, harbiy idoralar, Vazirliklar va idoralarning harbiylashtirilgan tarmoq bo’linmalari, hokimlar va boshqa mansabdor shaxslar, shuningdek, fuqarolar tomonidan qonunlarning ijro etilishi prokuror umumiy nazoratining predmeti hisoblanadi. Prokuror tomonidan qonunlar ijrosini tekshirish qonuniylik buzilganligi to’g’risidagi arizalar va boshqa xabarlar bo’yicha, asoslar mavjud bo’lganda esa prokurorning shaxsiy tashabbusi bilan o’tkaziladi. Prokuror qonunlarni ijro etilishi ustidan nazoratni amalga oshirish jarayonida unga qonunda (21-modda) o’ziga berilgan vakolatlardan foydalanadi. Prokuror jinoyatchilikka qarshi kurashni amalga oshiruvchi organlar tomonidan qonunlarning ijro qilinishi ustidan ham nazorat o’rnatadi. Bunda jinoyatlar to’g’risidagi arizalar va xabarlarni ko’rib chiqish hamda hal qilish va tergovni olib borishning qonun hujjatlarida belgilangan prosessual tartibi, qabul qilinayotgan qarorlarning qonuniyligi, shuningdek, jinoyatchilikka qarshi kurashga qaratilgan boshqa qonunlarning bajarilishi nazorat predmeti bo’ladi. Bundan tashqari, ushlab turilganlarni, qamoqqa olinganlarni saqlash joylarida, jinoiy jazolar va boshqa jinoyat huquqiy ta’sir choralarini ijro etish chog’ida qonunlarga rioya qilinishi ustidan ham prokuror nazorati olib boriladi. Bunda nazorat predmetini quyidagilar tashkil etadi: -ushlab turilganlarni, qamoqqa olinganlarni saqlash joylarida, jinoiy jazolar va boshqa jinoyat huquqiy ta’sir choralarini ijro etuvchi muassasalarda shaxslarni saqlashning qonuniyligi; -ushlab turilganlarni, qamoqqa olinganlarni saqlash, jinoiy jazolarni va boshqa jinoyat huquqiy ta’sir choralarini ijro qilish tartibi va sharoitlari haqidagi qonun hujjatlariga rioya etilayotganligi; -ushlab turilganlar, qamoqqa olinganlar, mahkumlar, shuningdek, boshqa jinoyat huquqiy ta’sir choralari qo’llanilgan shaxslarning qonunda belgilangan huquqlari va majburiyatlariga rioya etilishining ta’minlanganligi; -jinoyat ijroiya qonun hujjatlarini qo’llayotgan organ va muassasalar, mansabdor shaxslar faoliyatida qonun hujjatlariga rioya etilayotganligi. Talabalar prokuror nazorati hujjatlariga alohida e’tibor berishlari, ularning qanday rasmiylashtirilishini yaxshi bilib olishlari kerak. Prokuror nazorati hujjatlariga protest, qaror, taqdimnoma, ariza va ogohnomalar kiradi.         Prokuror qonunga zid bo’lgan normativ hujjatga nisbatan ana shu hujjatni chiqargan organga yoki uning yuqori organiga protest keltiradi. Mansabdor shaxsning qonuniy qaroriga nisbatan ham xuddi shunday tartibda protest keltiriladi. Prokuror mansabdor shaxs yoki fuqaro tomonidan sodir etilgan qonunbuzarlikning xususiyatiga qarab jinoyat ishi, ma’muriy yoki intizomiy javobgarlik to’g’risida ish qo’zg’atish haqida qaror   qabul qiladi. Prokuror qonunda nazarda tutilgan boshqa hollarda ham qaror chiqaradi. Prokuror qonunning buzilishiga, ana shu qonunbuzarliklarning kelib chiqish sabablari va bularga imkoniyat yaratgan shart-sharoitlarga barham berish to’g’risida qonun buzilishini bartaraf etish vakolatlariga ega bo’lgan organga yoki mansabdor shaxsga taqdimnoma kiritadi. Prokuror fuqarolar, huquqiy shaxslar va davlatning qonun bilan qo’riqlanadigan huquq va manfaatlarini himoya qilish uchun sudga ariza   bilan murojaat qilish huquqiga ega. Prokuror fuqarolar, huquqiy shaxslar va davlatning qonun bilan qo’riqlanadigan huquqlari va manfaatlariga zarar yetkazishi mumkin bo’lgan g’ayriqonuniy hatti-harakatlar tayyorlanayotganligi haqida aniq ma’lumotga ega bo’lganida huquqbuzarlikning oldini olish maqsadida mansabdor shaxslar va fuqarolarga qonunbuzarlikka yo’l qo’yilib bo’lmasligi haqida yozma ogohnoma bildiradi, ularga huquqbuzarlik sodir etganlik uchun qonunda belgilangan javobgarlikni tushuntiradi. 3. Prokuratura  organlarining  xodimlari  faoliyati Talabalar avvalo prokuratura organlarida lavozimga tayinlananadigan shaxslarga insbatan qo’yiladigan talablarni yaqqol tasavvur qila olishlari lozim. Ular yangi tahrirdagi “Prokuratura to’g’risida”gi qonunning, VI bo’lim, 43- moddasida sanab o’tilgan. Shunga ko’ra, prokuratura organlarida prokuror, tergovchi va stajyor lavozimiga oliy huquqiy ma’lumotga ega, zarur kasbiy fazilatlari bo’lgan, sog’ligiga ko’ra zimmalariga yuklanadigan xizmat vazifalarini bajarishga qodir fuqarolar tayinlanadilar. Prokuror va tergovchi lavozimiga birinchi marta tayinlanayotgan shaxslar qasamyod qabul qiladilar. Qasamyod matni O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan tasdiqlanadi va u quyidagicha “O’z xizmat vazifalarimni halol va vijdonan bajarishga, qonun buzilishiga qarshi murosasiz ravishda kurashishga, fuqaro, jamiyat va davlat manfaatlarini himoya qilishga tantanali qasamyod qilaman” (44-modda). O’zbekiston Respublikasi Bosh prokurori, Qoraqalpog’iston Respublikasi, Toshkent shahar va viloyatlar, shahar, tumanlar prokurorlari va ularga tenglashtirilgan prokurorlar lavozimiga yigirma besh yoshdan kichik bo’lmagan shaxslar tayinlanadi. Prokuratura organlarining xodimlari O’zbekiston Respublikasi Bosh prokurori belgilaydigan tartibda attestasiyadan o’tishlari lozim. Prokuratura organlari xodimlari ilmiy, pedagogik va ijodiy faoliyatdan tashqari haq to’lanadigan boshqa biron-bir faoliyat turi bilan shug’ullanishlari mumkin emas. Prokuratura organlari xodimlariga egallab turgan lavozimlari va mehnat stajiga muvofiq mansab darajalar yoki harbiy unvonlar, mansab darajalari berish va ulardan mahrum etish tartibi Oliy Majlis tomonidan tasdiqlanadigan O’zbekiston Respublikasi prokuraturasi organlarida xizmat o’tash tartibi to’g’risidagi Nizom bilan belgilanadi. Prokuratura organlari xodimlari davlat himoyasida bo’ladilar va xizmat daxlsizligiga egadirlar. Prokuratura organlari xodimiga nisbatan jinoiy ishini qo’zg’atish va tergov olib borish yuqori turuvchi prokurorning roziligi bilan amalga oshiriladi va bu prokuratura organlarining mutloq vakolati hisoblanadi. Prokurorlar va tergovchilar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda o’qotar qurol hamda boshqa shaxsiy himoya vositalari olib yurish huquqiga ega. Prokuratura organlari xodimlarining ish haqi mansab maoshidan, mansab darajalari (harbiy unvonlar), ko’p yillik xizmati uchun to’lanadigan ustama haqlardan iborat bo’ladi. Mansab darajalariga ega bo’lgan prokuratura xodimlari belgilangan me’yorlar bo’yicha bepul xizmat kiyimi bilan ta’minlanadilar.Prokuratura organlari xodimlariga har yili muddati bir oydan iborat haq to’lanadigan ta’til beriladi, shuningdek, o’n besh yildan ko’proq ish stajiga ega bo’lganlarga qo’shimcha (5 kalendar kun), yigirma besh yildan ortiq ish stajiga ega bo’lganlarga esa o’n kalendar kun qo’shimcha ta’til beriladi. Prokuratura organlari xodimlarini hamda ularning oila a’zolarini ijtimoiy himoyalash choralari ham talabalarda muayyan qiziqish uyg’otishi mumkin. Bunday holda ular yangi tahrirdagi “Prokuratura to’g’risida”gi qonunning 50-51-moddasi bilan tanishib chiqishlari maslahat beriladi. Prokuratura organlari xodimlarining hayoti va sog’ligi davlat himoyasida bo’ladi va respublika byudjeti mablag’lari hisobidan davlat tomonidan majburiy tartibda sug’urtalanadi. Bunda davlat sug’urta organlari sug’urta summalarini to’laydi. Sug’urta O’zbekiston Respublikasining Mehnat Kodeksi 194-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan holda to’lanadi. Asosiy adabiyotlar   1.           Karimov  I.A. “Adolat – qonun ustuvorligida”. 2001 yil 30- avgust. 2.Karimov  I.A. Inson, uning huquqlari va erkinliklari, manfaatlari – oliy qadriyat. O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganligining 13 yilligiga bag’ishlangan tantanali marosimda qilgan ma’ruzasi. Xalq so’zi. 10- dekabr, 2005. 3.Karimov   I.A.   Yuksak ma’naviyat-yengilmas kuch. Toshkent.: Ma’naviyat, 2008.                                                                         Qo’shimcha  adabiyotlar   5. Mirenskiy  V.A. Pravooxranitelnыye organы Respubliki Uzbekistan . dlya yuridicheskix vuzov. - T:, Adolat, 1998, str . 5-20. 6.R ustambayev   M.X.,   Nikiforova   Ya.N. . “ Pravooxranitelnыye organы. Uchebnik - T:, 2003.   7.Qodirov  R .”Fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qilish- sud- huquq islohatlarining bosh maqsadi”.\\Xalq so’zi. 6-mart, 2009.

O‘zbekiston Respublikasi Prokuratura organlari tashkil etish va Faoliyatining Tamoyillari

Купить