Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 23.8KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Рефераты
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

O‘zbekiston respublikasi yodgorliklaridan foydalanish va muhofazasini tashkil etish bo‘yicha bajarilgan ishlar

Купить
Mavzu: O`zbekiston respublikasi yodgorliklaridan foydalanish va muhofazasini tashkil etish bo`yicha bajarilgan ishlar. Reja: 1. O‘zbekistonda madaniy meros ob’ektlarining saqlashlanishi. 2. XXI asr boshida madaniy meros ob’ektlarini ta’mirlash. XXI asr boshiga kelib, mamlakatimiz va jamiyatimiz hayoti, taraqqiyotining barcha sohalarida bo‘lgani kabi ijtimoiy-madaniy jambaha ham islohotlar jarayonida chuqur tarkibiy o‘zgarishlar yuz bera boshladi. Muhimi shundaki, O‘zbekstondagi mavjud madaniy meros ob’ektlari ushbu jarayondan chetda qolmadi. Dastlabki bosqich amaliyoti natijalari yuzasidan sarhisob ishlarini olib borilishi mavjud me’moriy obidalarni muhofaza qilish va ulardan foydalanishda kamchilik va muammolar mavjudligi ko‘rsatdi. Yuzaga kelgan muammolarga barham berish va boy tarixi-me’moriy me’rosdan foydalanishni, ularni ta’mirlash, qayta tiklash va konservatsiyalashni takomillashtirish maqsadida hukumatimiz, 2001 yil 30 avgustda “Madaniy meros ob’ektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish to‘g‘risida”gi qonunni qabul qilndi. O‘z navbatida, qabul qilingan qonun sohada olib borilayotgan islohotlarning navbatdagi bosqichiga asos soldi. Ushbu konunni ijro etishni muvofiqlashtirish maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2002 yil 29-iyuldagi 269-sonli «Madaniy meros ob’ektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanishni yanada takomillashtirish chora tadbirlari to‘g‘risida»gi qarori kabul qilinshdi. Qarorda Madaniy meros ob’ektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish masalalarini muvofiqlashtirish bo‘yicha viloyatlarda, shu jumladan Samarqand, Buxoro va Navoiy viloyatlarida Idoralararo komissiya tuzilgan edi. Uning zimmasiga madaniy meros ob’ektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yunalishlarini amalga oshirish yuzasidan takliflar tayyorlash asosiy vazifa sifatida yuklatilgan edi. SHunday qilib, milliy qonunchilik tizimidagi ushbu ijobiy o‘zgarish sohada jadal sur’atlar bilan ish yuritish va respublikada mavjud madaniy meros ob’ektlarini hisobga olish, ularning texnik xolatidan kelib chiqqan holda barcha imkoniyatlarni ishga solib qurilish-ta’mirlash va bunyodkorlikni amalga oshirishga keng imkoniyatlar yaratdi. Mazkur qaror viloyatlarda faoliyat olib borayotgan O‘zbekiston Madaniyat va sport ishlari vazirligi Madaniy meros ob’ektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy ishlab chiqarish bosh boshqarmasi qoshidagi inspeksiyaning joriy ishlarida ijro uchun kabul qilindi. YAngi qonun va qarorda Davlat ruyxati (kadastri) ishini yaxshi yo‘lga qo‘yish nazarda tutilgan edi. Jumladan, Samarqand viloyati hududida 1923 yildan boshlab 2000 yilgacha davlat organlari tomonidan tasdiqlangan madaniy meros ob’ektlarining umumlashtirilgan Davlat ruyxati (kadastri) birinchi kitobi tuzildi va 2004 yil 31 mart kuni boshqarma tomonidan tasdiqlandi. Ushbu ruyxatda arxeologiya, arxitektura va shaharsozlik, monumental san’ati, xotira lavxalari, dikkatga sazovor joylar, yangi aniqlangan madaniy meros ob’ektlarini alohida ruyxatlari o‘z aksini topgan. Ushbu ruyxat 2005 - 2009 yillar davomida davlat arxivlaridan yangi topgan hujjatlar asosida kayta ishlab borildi va shu asosda respublika, yohud mahalliy toifalarga ajratildi. Davlat muhofazasidan chiqarilayotgan ob’ektlarni hisobga olgan xolda viloyat bo‘yicha madaniy meros ob’ektlari umumlashtirilgan statistika ma’lumoti xam tuzildi. Xullas yangi qonun va uni amaliyotga tatbiq etilishi O‘zbekistonda, xususan Zarafshon vohasi viloyatlarida madaniy meros ob’ektlarini saqlash ishlarini tizimli asosda tashkil etish uchun zamin yaratdi. Viloyat inspeksiyalari faoliyatida 1990-yillarda jiddiy e’tibor qaratilmagan ishlardan biri mavjud madaniy meros ob’ektlarini ro‘yxatga olish amaliyoti muntazam asosga o‘tkazildi. Masalan, Samarqand viloyati inspeksiyasi tomonidan 2002-2005 yillar davomida vilotdagi 721 ob’ektlar bo‘yicha (umumiy hajmidan 31 %) ro‘yxatga olish amaliyoti (xatlov) olib borildi. 2006 yilda ular qatoriga yana 52 yangi aniqlangan ob’ekt qo‘shildi. 2009 yil davomida viloyatda madaniy meros ob’ektlarini xatlovdan kayta o‘tkazish amaliyoti shu vaqtga qadar, ayrim madaniy meros ob’ektlar deb hisoblanib kelgan yodgorliklar bo‘yicha konunda belgilangan tartibga muvofiq qaror, yohud vazirlik buyrug‘i chiqarilmaganligi aniqlandi. Ular bo‘yicha tegishli hujjatlarni tayyorlash ishlari olib borilib (jumladan: 1912 yilda kurilgan Avliyo Aleksiy cherkovi, yohud X1X-XX asr Urguti-1, Urguti-2, YOmini, Zomini, Xoja Domla YAxshi mahalla masjidlari v.h.), 2009 yilda 53 yangi aniqlangan ob’ektlar bo‘yicha ish jildlar tayyorlandi. Ushbu amaliyot Buxoro va Navoiy viloyati ispeksiyalari tomonidan ham amalga oshirildi. Konunning 10-moddasi (ya’ni, madaniy meros ob’ektlarini davlat tomonidan muhofaza qilinishini ta’minlash) vazifalarini bajarish ishi ham inspeksiyalarning har kunlik ish faoliyati asosini tashkil etdi. Xususan Samarqand viloyati inspeksiyasi 2002 yilda 4 ob’ekt bo‘yicha, 2003 – 20 ta, 2004 – 85 ta, 2005 – 50 ta, 2007 – 57 ta, 2008 – 49 ta va 2009 yilda – 159 ob’ekt bo‘yicha muhofaza majburiyati rasmiylashtirgan edi. Ushbu raqamlar Buxoro va Navoiy viloyatlari bo‘yicha, tegishincha,raqamlarni tashkil qildi. SHu bilan birga, kayd etilgan madaniy meros ob’ektlari Davlat ruyxati (kadastri) nusxalari va ko‘chirmalari barcha tegishli davlat idoralariga (jumladan - viloyat Davlat mulki qo‘mitasi, viloyat Davlat kadastri, BTI, viloyat va shahar arxitektura idoralariga, shahar va tuman hokimliklariga v.x.) yuborilib, ularning zimmalariga o‘z faoliyatlarida madaniy meros ob’ektlarini saqlash vazifalariga rioya qilishlik ma’suliyati yuklatildi. CHunki davlat mulkida turgan madaniy meros ob’ektlarini ijara bilan birga, tekin foydalanishga ham berish yo‘lga qo‘yilgan edi. Xususan, 2010 yilga kelib, Samarqand viloyati bo‘yicha, umumiy hisobda 100 ga yaqin shu tartibdagi ob’ektlar tashkil bo‘lgan. Ular orasida madaniy meros ob’ektlarini saqlash maqsadida faoliyat yuritayotgan jamoat birlashmalari («Oltin meros» jamgarmasi) foydalanishida 41 ob’ekt, bolalar jamoat birlashmalari (maktab, bolalar bog‘chalari v.x.) foydalanishida 21 ob’ekt, nogironlar jamoat birlgshmalari foydalanishida 1 ob’ekt, diniy tashkilotlar foydalanishida 34 ob’ektlar mavjud bo‘lgan 1990-yillarda har bir viloyat inspeksiyalari tarkibida tashkil etilgan Ekspert kengashlari ro‘yxati, ularning faoliyat yo‘nalishlari yangi qonun talablari bo‘yicha muvofiqlashtirildi. Jumladan, Samarqand viloyati inspeksiyasi qoshida 1998 yil 2- yanvardagi 2 - sonli Buyrug‘i bilan Ekspert kengashi tashkil etilgan edi. 2002 yil 30-iyuldagi 4 sonli Buyruq bilan Kengashning tarkibi kayta tasdiqlandi. Uning tarkibiga yuqori malakali soha vakillari va mutaxassislar (fan doktorlari, professorlar, tajribali ustalar, arxitektorlar, arxeologlar, hokimliklar vakillari v.x.) jalb etilgan bo‘lib, ular viloyat miqyosidagi madaniy meros ob’ektlarini saqlash, ta’mirlash, konservatsiyalash va boshqa tashkiliy masalalar bo‘yicha bo‘yicha takliflar ishlab chiqish yo‘lga qo‘yildi. Jumladan, ekspert kengashining majlislarida 2002 yilda 6 majlislarida 9 ob’ekt bo‘yicha masalalar kurib chikildi, 2003 yilda -7/10, 2004 yilda- 11 / 44, 2005 yilda 5 / 22, 2006 yilda 5/15, 2007 yilda - 3/12, 2008 yilda - 4/22 ob’ekt va 2009 yilda 1/2ob’ektlar bo‘yicha maxsus masalalar kurib chiqilib, takliflar berildi. Ushbu jarayon Buxoro va Navoiy viloyatlari inspeksiyalari faoliyatida ham o‘z aksini topgan. Xususan Buxoroda, Navoiyda..Respublika toifali ob’ektlar bo‘yicha eng murakkab va mas’uliyatli masalalar Madaniy meros ob’ektlari ilmiy ishlab-chiqarish Bosh boshqarmasi qoshidagi Ekspertiza (Ilmiy-metodik kengashi)da (shu jumladan - ob’ektlarni Davlat kadastriga kirgizish va kadastrdan chiqarish masalallari) ko‘rishi ko‘zda tutilgan.Viloyat inspeksiyalarining zimmasidagi muhim vazifalardan biri –madaniy meros ob’ektlari holatini muntazam monitoringini amalga oshirishdir. Bu jarayonga, birinchi navbatda, foydalanuvchilarni jalb etish amaliyoti yo‘lga qo‘yilib, ular zimmasiga kuzatuv vazifalarini ilmiy tashkilotlar bilan tegishli shartnomalar asosida kelishgan holda olib borish yuklatildi. Masalan, Samarqand viloyati inspeksiyasi tomonidan 2002 yildan 2010 yilga qadar 255 texnik xolati to‘g‘risida aktlar tuzildi, 10 mingdan ortik fotosuratlar olindi va ob’ektlar ish jildlarida joylashtirildi. Eng baland bo‘lgan ob’ektlar (Registon, Bibi-Xonim, Guri- Emir, Ruxobod v.x. ob’ektlar) bo‘yicha kuzatuv vazifalari ob’ektlarning foydalanuvchilar tomonidan olib borildi. Bundan tashqari, boshqa ob’ektlar egalari va foydalanuvchilar tomonlaridan ob’ektning holati o‘zgarayotganligini sezilganda (yaroqsiz xolatga, shularga yakin holatlarga kelaetganda, yohud boshqa vaziyatda) darhol inspeksiyani xabardor qilish vazifasi zimmalariga yuklatildi. SHuningdek, inspeksiyalarda ob’ektlar bo‘yicha aholi tomonidan shoshilinch ma’lumotlar yig‘ish, kelgan xabarlar bo‘yicha tezkor chora kurish maqsadida operativ jurnali tashkil etilgan . Muhimi shundaki, madaniy meros ob’ektlarining xolati ustidan nazorat faqatgina ob’ekt egalari yoki foydalanuvchilar emas, balki birinchi navbatda, inspeksiyalar tomonidan o‘rganilib, ularning zarur hujjatlari amaliyoti tashkil etilgan. Masalan, 2007 yilgacha 193 ta, 2008 yilda-186 ta va 2009 yilda 29 ob’ekt to‘lik o‘rganilib, texnik xolati ko‘rikdan o‘tkazilgan va dalolatnomalar tuzilgan. Arixiv ma’lumotlarining dalolat berishicha, 2001 yilda qabul qilingan yangi qonun asosida olib borilgan keng qamrovli ishlarga qaramasdan boshqarma tasarrufidagi viloyat inspeksiyalari faoliyatida, shuningdek, moliyaviy qiyinchiliklar va boshqa sabablar bilan bog‘liq qator muammolar yuzaga kelgan edi. Birinchidan, madaniy meros ob’ektlarini davlat tasarrufidan chiqarilishi, xususiylashtirishi, ularni saqlash bilan bog‘liq muammolarni kelib chiqishiga olib kelganligi qayd etilgan. Jumladan, ob’ektlarga ziyon etkazish, yodgorliklarni tashlandiq xolda saqlash, xatto ularning buzilib ketishi yoki yaroqsiz holatga etib kelishi hollari aniqlangan. Masalan, konunning saqlash va foydalanishga oid tegishli moddasini bajarilishi bo‘yicha viloyat, shahar va tumanlaridagi hokimliklariga va ularga karashli idoralarga Samarqand viloyati inspeksiyasi birgina 2009 yil davomida jami 51 xatlar yuborilgan lekin, natija bermagan. Buxoro, Navoiy...Davlat tasarrufida bo‘lgan madaniy meros ob’ektlarini davlat tasarrufidan chiqarilishi va xususiylashtirilishini oldini olish maqsadida madaniy meros ob’ektlari Davlat ruyxatlari nusxalari va ulardan ko‘chirmalari mahalliy hokimliklarga, viloyat Davlat mulki qo‘mitasi, viloyat Kadastr xizmati, BTI v.x. idoralariga yuborilishga qaramasdan, ayrim madaniy meros ob’ektlari xususiylashtirilishiga, ayrimlari esa hatto buzilib ketishiga olib kelgan. Ikkinchidan, madaniy merosni saqlash ishlari tizimli asosda tashkil etilgan bo‘lsa- da, lekin ularni faolligini oshirish maqsadida doimiy moliyalashtirish masalasida kamchiliklarga yo‘l qo‘yilgan. Birgina viloyat inspeksiyalaridagi moddiy-texnik holati ularning faoliyatini jonlashtirilishiga salbiy ta’sir qilganligi kuzatilgan. Masalan, Samarqand viloyati inspeksiyasi moddiy-texnik va moddiy-iqtisodiy holatida, xususan, zamonaviy texnika bilan ta’minlanishi (ularning tasarrufida bir dona eskirgan, ta’mirga muhtoj «Tiko» rusumli engil avtomashinasi), shuningdek, ajratilayotgan yonilg‘i fondi etarli darajada emasligi, undan tashkari, zamonaviy kompyuter, raqamli fotoapparat va boshqa shunga o‘xshash orgtexnika va mebel- jihozlar etishmasligi aniqlandi. SHu bilan birga, xodimlarning ijtimoiy ximoyasi talabga javob bermaganligi, maoshning kamligi, «kadrlar okib ketishi» kuchayishiga va umumiy ishga ziyon keltirgan. SHunga o‘xshash holatlar madaniy meros ob’ektlarni ilmiy-loyixalashtirish va ilmiy-ta’mirlash tashkilotlarining moddiy-texnikaviy xolatida ham kuzatilgan. Moliyaviy taqchilliklar kadastr ishlarini tizimli tashkil etilishiga salbiy ta’sir qilgan. Ish hajmining kattaligi shunga yarasha ko‘p mablag‘ va, ayniksa, yuqori malakali mutaxassislar ehtiyojini ortirgan. Vaziyatdan chiqish maqsadida, axolining ehtiyojlarini inobatga olib, inspeksiyalar bilan kelishilgan xolda, viloyat kadastr xizmati ayrim madaniy meros ob’ektlari bo‘yicha egalariga vaqtincha kiskartirilgan (kuzgalmas bino-inshoot) kadastr ish jildlarini rasmiylashtirib kelgan. Moliyaviy muammolar bilan bog‘liq jarayonlar yaroqsiz holatga etib kelgan madaniy meros ob’ektlari bo‘yicha (ularning ilmiy-tadqiqot ishlari, tiklash- ta’mirlash ishlarining moliyalashtirish masalalarida) ham kuzatilgan. Birgina Samarqand viloyati bo‘yicha 2010 yilga kelib yaroqsiz holatga etib kelgan madaniy meros ob’ektlar soni 34-taga etgan. Binobarin, qonun talablari bo‘yicha inspeksiya foydasiga ijara haqlari tushumida ham muammolar yuzaga kelgan. Masalan, Samarqand viloyat inspeksiyasiining ma’lumotlariga qaraganda, asosiy madaniy meros ob’ektlari (inspeksiya balansida bo‘lgan ob’ektlardan tashqari), jumladan, Samarqand davlat muzeyi qo‘riqxonasi, Registon mustaqil direksiyasi qoshida bo‘lgan ob’ektlar, diniy tashkilotlar foydalanishida bo‘lgan SHoxi-Zinda majmuasi, Xoja Axror Valiy majmuasi va boshqa yuzlab ob’ektlar ijara haqlarini to‘lamagan. Natijada, viloyatdagi madaniy meros ob’ektlari muhofazasi va saqlanishi bilan bog‘liq muammolar yuzaga kelgan. Zarur bo‘lgan tezkor va uzoq muddatli tiklash-ta’mirlash chora-tadbirlari tashkillashtirishga inspeksiyaning imkoniyati cheklanib qolgan. Vaholanki, viloyat inspeksiyasi nazoratida 2500 dan ortiq madaniy meros ob’ektlari mavjud Zarafshon vohasida yuqorida qayd etilgan va yillar davomida to‘planib kelgan muammolarga qaramasdan, 2001 yildan boshlab madaniy meros ob’ektlarini tiklash-ta’mirlash, konservatsiyalash jarayonida ijobiy o‘zgarishlar bilan birga, ta’mir talab ob’ektlarida ishlar davom ettirildi. Bu ishlarning ayrimlari yubileylar doirasida amalga oshirilgan bo‘lsa, boshqalari esa ob’ektlar tizimli har tomonlama tayyorgarlik asosida tashkil etilgan. Jumladan, Samarqand zaminida qurilgan o‘tmish me’rosning (Samarqand shahridagi hozirgi Firdavsiy ko‘chasining oxirida joylashgan) durdonalaridan biri hisoblangan "Panjob" masjidi va madrasasida ham restavratsiya jarayoni amalga oshirildi. Tarixiy ma’lumotlarga qaraganda, "Panjob" machiti va madrasasi X1X- asr oxiri XX asrning boshlarida shu hududda yashagan etnik guruh - eroniylar avlodlari tomonidan qurilgan. Bu erda o‘smirlarga diniy va dunyoviy bilimlardan saboq berilgan.1924 yilgacha madrasa yaxshi holatda saqlanib kelinganligi haqida ma’lumotlar mavjud edi, lekin 1924 yildan keyin madrasaning imoratidan temir yo‘l ishchilari uchun yotoqxona sifatida foydalanilgan. 1939-1940 yillarda madrasada kasb-hunar o‘quv yurti joylashgan. Keyinchalik bu bino qurilish korxonalaridan 12-qurilish boshqarmasi 3-ishchi ta’minot bo‘limining do‘koni, shuningdek mayda turli xil tashkilotlarga foydalanish uchun berilgan. O‘tgan asrning 80-yillarida Respublikamiz miqyosida me’moriy yodgorliklar muxofazasiga jiddiy e’tibor berilgan. SHu bois, mazkur yodgorlikda ham ikki marotaba ta’mirlash ishlari oli borilgan. Ta’mirlash ishlaridan keyin madrasa oldingi ko‘rinishga keltirilgan va viloyat tarixiy yodgorliklarini muhofaza qilish jamiyati tomonidan ro‘yxatga olingan. "Panjob" madrasasi binosida 1990 yil 10 mart kunidan e’tiboran "eroniylar milliy madaniy markazi" ish boshlagan. Madrasa atrofida yashovchi yoshlar uchun fors tili va arab tilini o‘rganish guruhlari ochilgan. 1993 yilda markazga Eron Islom Respublikasining Prezidenti Ali Akbar Hoshimiy-Rafsanjoniy vo O‘zbekiston Respublikasining Prezidenti I.A.Karimov tashrif buyurishgan. 1994-yilning may oyida "Panjob" milliy-madaniy markazining nomi "Panjob" madaniy-ma’rifiy markazi deb o‘zgartirilgan va 2001-yilning noyabr oyigacha faoliyat ko‘rsatgan. 2001 yilda shahardagi qator mahallalarning takliflari bilan shahar hokimiyati tomonidan madrasa binosini to‘liq kapital ta’mirlash va madaniy-ma’rifiy ishlarini davom ettirish "To‘rt pahlavon" mas’uliyati cheklangan jamiyat zimmasiga yuklatildi. 2001 yildan 2002 yilning aprel oyigacha madrasa hududi va tutash joylari qayta ta’mirlandi va rekonstruksiya, qilindi. Madrasa orqasidagi bo‘sh joyda 1999 yildan faoliyat ko‘rsatayotgan masjid hovlisiga bir hujra kengligida yo‘lak ochilgan. Hozirgi vaqtda madrasa binosida ingliz, fors tillarini, zardo‘zlik va gilam to‘qishni o‘rgatish guruhlari ochilgan va ular faoliyati tashkil qilingan. 2003 yilda O‘zbekiston Prezidenti I.Karimov tashabbusi va bevosita rahbariligi ostida buyuk alloma Abdulholiq G‘ijduvoniyning 900 yillik yubileyi o‘tqazilishi munosabati bilan G‘ijduvon shahri markazi hamda Abdulholiq G‘ijduvoniy me’moriy majmuasi, shuningdek allomaning volidasi Orifa ona ziyoratgohlari qayta tamirlandi va atrof hududlar obodonlashtirildi. Natijada, mazkur majmua mahalliy va horijiy ziyoratchilarning an’anaviy tashrif buyuradigan maskanlaridan biriga aylangan. SHuni alohida qayd etish lozimki et pir silsilasiga kiruvchi xoja orif Moxitabon Ar-Revgariy, Xo‘ja Maxmud Anjir Fag‘naviy, Xo‘ja Muxammad Boboyi Somosiy Xo‘ja Sayid Amir Kupol kabi mutafakkir ulamolar avliyolarning ziyoratgohlari milliy memorchilik uslub va ananalar asosida tamirlanib ziyoratchilar uchun barcha sharoitlar yaratildi. Buxoroning shimoli-g‘arb tomonida, shahardan 10 km uzoqlikda joylashgan, XVI asr o‘rtalarida Abdulazizxon buyrug‘i bilan qurdirilgan va tarkibida xonaqoh (eng katta binosi), dahmalar, maqbara, sakxona, xovuz, quduq, minora, madarasa kabi ob’ektlardan iborat Bahouddin Naqshband kompleksi 2003 yilda hukumatning maxsus qarori asosida qurilish-ta’mirlash ishlari olib borildi va 1990-yillarda boshlangan ushbu amaliyot yakuniga etkazildi. Qayta tiklash va ta’mirlash jarayonida kompleksning janub tomonida ulkan gumbazli darvozaxona tiklandi, qadimiy darvozalari – Xoja Dilovar, Bobus salom asl xoliga keltirildi. Naqshbandiyning qabrini sharq va janub tomonlarida shimol tarafdagi qadimgi ayvonga uyg‘unlashtirilib ulkan ayvonlar tiklandi. SHuningdek, xonaqoh, masjid va madrasa ta’mirlanib, Baxouddin Naqshbandiy va u kishining onasining yodgorliklari yagona arxitekturaviy majmuaga aylantirildi. O‘zbekiston tarixida o‘zidan keyin katta ma’naviy me’ros qoldirgan hamda xurmat va ehtiromga ega bo‘lgan siymolardan biri Nasriddin Ubaydullo Xo‘ja Axror Valiyning hurmati va xotirasi sharafiga O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi “Xo‘ja Axror ibn Valiyning 600 yilligini nishonlash to‘g‘risida” 143- sonli qaror qabul qildi. Ushbu qaror doirasida O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligining Madaniy me’ros yodgorliklarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish bo‘yicha Bosh ilmiy ishlab chikarish boshqarmasining ilmiy ta’mirlash tashkilotlari Samarqand viloyat hokimiyati bilan birgalikda 2004 yilda Xo‘ja Axror ibn Valiy majmuasida katta ta’mirlash va obodonlashtirish ishlarini amalga oshirdi. Birinchi navbatda majmuaning tomi butunlay almashtirildi, yodgorlik yog‘in sochin ta’siridan saqlab qolindi. So‘ngra tajribali ta’mirchi rassom E. Zuxurov rahbarligi ostida "Qadriyat-ta’mir" rassom-ta’mirchilarning sa’y-harakati bilan masjid shiftlaridan naqshu nigorlar ko‘p asrlik o‘rgimchak uyalari qurumlardan tozalanib, nihoyatda murakkab badiiy tiklash ishlari bajarildi. SHundan keyin ustalar buyoq qatlamlarining buzilib, to‘kilib tushishi oldini olish maqsadida kimyoviy moddalar vositasida nozik konservatsiya uslublarini amalga oshirdilar. YOg‘och buyumlar va qismlarga maxsus eritmalar shimdirildi va ularga biologik zararkunandalar kirib qolish xavfining oldi olindi. Keyingi masjid ayvonida ham murakkab ishlar qilindi. Uzoq vaqtdan beri tomni ko‘tarib turgan yog‘och ustunlar va bolorlar chirib qolganligi hamda badiiy bezak va naqshu nigorlar ham ancha zararlanganligini inobatga olib, Usto Sohibnazar Nasrullo mahorati bilan butun ayvon bo‘laklanmasdan ochildi va qaytadan o‘zining dastlabki holatiga keltirildi. Bolorlar almashtirildi. Ganch suvoqlar ham butunlay yangilandi. O‘ymakor naqshlar qayta tiklandi. Xo‘ja Axror ibn Valiyning marmar dahmasi mog‘orlardan tozalandi. YAroqsiz holga kelib qolgan ayrim qismlarini xuddi shunday boshqalariga almashtirishga to‘g‘ri keldi. Xo‘ja Axror Valiy majmuasida konservatsiya-tiklash va boshqa ishlarni bajarish uchun O‘zbekistonning turli mintaqalari - Toshkent, Farg‘ona vodiysi, Xorazm, Qoraqalpog‘iston, Jizzax, Buxoro, Qashqadaryo va tabiiyki Samarqanddan eng yaxshi xalq ustalari - restavratorlar jalb etildi. Xo‘ja Axror Valiy majmuasida o‘tkazilishi mo‘ljallangan barcha konservatsiya-restavratsiya va boshqa ishlar o‘z vaqtida yakunlanib, “Samarqand shahri kuni” - 18 oktyabrda foydalanishga topshirildi. Xullas, buyuk daxo xotirasiga barpo etilgan bu majm Adabiyotlar   1. Karimov I.A. O‘zbekistonning o‘z taraQQiyot va yangilash yo‘li. T.1992 y. 2. Karimov I.A. O‘zbekiston XXI asr bo‘sag‘asida. T. 1997 y. 3. Karimov I.A. IstiQlol va ma’naviyat. T. 1994 y 4. Karimov I.A. Tarixiy xotirasiz kelajak yo‘Q. T. 1998 y. 5. Vremya i preemstvennost v razvitii kulturi. Saratov. 1991 g. 6. Globalnie problemi i ob щ echelovecheskie sennosti. M.1999 g. 7. Ikonnikova S. Dialogi o kulture. L., 1989 g. 8. Kultura Uzbekistana: Tradisii i sovremennost. T. 1986 g. 9. Xayrullaev M. Madaniy meros va falsafiy fikr tarixi. T. 1985   y. 10. M.Abdullaev. Madaniyatshunoslik asoslari. 11. J.Tlanov. £adriyatlar falsafasi. T

O‘zbekiston respublikasi yodgorliklaridan foydalanish va muhofazasini tashkil etish bo‘yicha bajarilgan ishlar

Купить