O‘zbekiston Respublikasida ommaviy axborot vositalarining faoliyati
![Ularda qonun va huquq nuqtai nazaridan ommaviy axborot vositalaridan
qonunga xilof ravishda foydalanish bilan bog`liq jinoiy harakatlar va
huquqbuzarliklar uchun aniq javobgarliklar belgilangan, zero "inson huquqlarini va
asosiy erkinliklarini himoya qilish to`g`risida"gi yevropa konvensiyasining 10-
moddasida aytilganidek "so`z va matbuot erkinligi demokratik jamiyatda milliy
xavfsizlik, ijtimoiy osoyishtalik manfaatlari yo`lida, tartibsizliklarning oldini olish,
axloqni himoya qilish, boshqa shaxslarning obro`-e'tibori va huquqlarini himoya
qilish yoxud odil sudlovni ta'minlash maqsadlarida majburiyat va javobgarlik
yuklash imkoniyatini keltirib chiqaradi." chop etilgan axborotning xolisligi va
ishonchliligi prinsipi buzilgan taqdirda, uni buzgan shaxslar javobgarlikka
tortiladilar.
O`zbekiston respublikasida ommaviy axborot vositalarini senzura
qilishga yo`l qo`yilmaydi. e'lon qilinayotgan xabarlar yoki materiallar oldindan
kelishib olinishi, shuningdek, ularning matni o`zgartirilishini yoki butunlay
nashrdan olib qolinishini (efirga berilmasligini) talab qilishga hech kimning haqqi
yo`q. senzura, oddiy qilib aytganda, bu muayyan axborot berilishiga (nashr
qilinishiga) to`sqinlik qilish, unga nisbatan ta'qib va cheklov o`rnatishdir. so`z
erkinligi fikr bildirish erkinligini har qanday cheklash demokratiyaga xilofdir. va
aksincha, senzuraning olib tashlanganligi jurnalistlar , ommaviy axborot vositalari
orqali istagan xabar, ma'lumot va materialni E'lon qilaveradi degan gap emas,
albatta. masalan, «jurnalistlik faoliyatni himoya qilish to`g`risida»gi qonunning 5-
moddasiga muvofiq jurnalist o`z kasbiga doir faoliyatni amalga oshirish chog`ida
davlat siri yoki qonun bilan qo`riqlanadigan boshqa sirni istisno etgan holda
hujjatlar, materiallar va axborotdan foydalana olish huquqiga ega.
Ommaviy axborot vositalari «davlat sirlarini saqlash to`g`risida»gi qonun 1[16]
bilan taqiqlangan hamda vazirlar mahkamasi tomonidan alohida tasdiqlangan
davlat sirlari hisoblangan obyektlar ro`yxatidan tashqari masalalar xususida erkin
tarzda xabarlar e'lon qilishi mumkin. qonunga binoan, davlat tomonidan
qo`riqlanadigan va maxsus ro`yxatlar bilan chegaralab qo`yiladigan alohida](https://docx.uz/documents/a59a2735-e242-471f-bcd9-2c890f908f51/page_11.png?v=1)
![O`zbekiston respublikasida ommaviy axborot vositalari va jurnalistlarning
axborot olish huquqi maxsus qonunlar bilan ham mustahkamlab qo`yilgan. 1997
yil 24 aprelda qabul qilingan o`zbekiston respublikasining «axborot olish
kafolatlari va erkinligi to`g`risida»gi qonuni bevosita ushbu huquqni amalga
oshirish bilan bog`liq masalalarni tartibga solish maqsadida ishlab chiqilgan va
qabul qilingan. ushbu qonun har kimning axborotni erkin va moneliksiz izlash,
olish, tadqiq etish, uzatish hamda tarqatishga doir konstitutsiyaviy huquqini
amalga oshirish jarayonida yuzaga keladigan munosbatlarni tartibga soladi.
Davlat organlari, fuqarolarning o`zini o`zi boshqarish organlari, jamoat
birlashmalari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va mansabdor shaxslar har
kimga o`zining huquqlari va qonuniy manfaatlariga dahldor bo`lgan qonun
hujjatlari bilan, shuningdek, hujjatlar, qarorlar va boshqa materiallar bilan tanishib
chiqish imkoniyatini yaratib berishga majburdir. axborot olish imkoniyati qonun
hujjatlarini va tegishli materiallarni e'lon qilish va tarqatish yo`li bilan
ta'minlanadi 2[17]
.
Davlat organlari, fuqarolarning o`zini o`zi boshqarish organlari, jamoat
birlashmalari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va mansabdor shaxslar davlat
siri yoki qonun bilan qo`riqlanadigan boshqa sirlardan iborat axborotni berishi
mumkin emas. davlat organlarining, fuqarolarning o`zini o`zi boshqarish
organlarining, jamoat birlashmalarining, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va
mansabdor shaxslarning fuqarolarning axborot olishga doir huquqlarini
kamsituvchi hatti-harakatlari yoki harakatsizligi ustidan sudga shikoyat qilinishi
mumkin.
O`zbekiston respublikasi prezidenti i.karimovning 2005 yil 28 yanvardagi
oliy majlis qonunchilik palatasi va senatining qo`shma majlisida nutqida beshta
ustuvor vazifalaridan biri etib, “ o`zbekistonda demokratik jarayonini
chuqurlashtirish va fuqarolarning erkinliklarini ta'minlashning g`oyat muhim
sharti- bu ommaviy axborot vositalarini rivojlantirish uchun demokratik](https://docx.uz/documents/a59a2735-e242-471f-bcd9-2c890f908f51/page_14.png?v=1)
O‘zbekiston Respublikasida ommaviy axborot vositalarining faoliyati