O‘zbekiston SSSRning tashkil topishi

Информация о документе

Цена	12000UZS
Размер	30.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Педагогика

O‘zbekiston SSSRning tashkil topishi

Купить

KIRISH
Yurtmiz istiqlolning yigirma to'qqiz yilligini keng nishonlashga
tayyorgarlik ko‘rayotgan shu kunlarda mamlakatimizning mustaqil
taraqqiyot yo‘liga yana bir bor nazar tashlaymiz. Bugungi yorug‘
kunlarga, yutuq va marralarga qanday omillar evaziga erishganimizni
ko‘z o‘ngimizdan o‘tkazamiz. Mamlakatimiz uchun hal qiluvchi bir
paytda eng to‘g‘ri yo‘l sifatida tanlangan, bugungi kunda o‘zining
yuksak samaralarini berayotgan O‘zbekistonning o‘ziga xos va o‘ziga
mos taraqqiyot yo‘li – “o‘zbek modeli” ana shunday eng muhim
omillardandir.
1927-yil 30-martda O‘zSSR birinchi Konstitutsiyasi qabul qilindi. Butun
Ittifoqda bo‘lgani singari O‘zbekistonda ham mehnatkashlarning eng
ommaviy tashkiloti –kasaba uyushmalari (profsoyuzlar) ham par-tiya
komitetlariga to‘la-to‘kis qaram bo‘lib qoldi.1925-yil 21-mart
O‘zbekiston kasaba uyush- malariga asos solindi. O‘zbekiston kasaba
uyushmalari respublika soveti (Uzsovprof) Bu- tunittifoq Kasaba
uyushmalari Markaziy Sove- ti (VSSPS) rahbarligida ish olib
borgan.1925-yilda O‘zbekiston leninchi kommunis- tik yoshlar ittifoqi
(O‘zLKSM) tashkil etildi.O‘zbekistondagi dehqonlarni g‘oyaviy ji-
hatdan birlashtirib turgan tashkilotlardan biri «Qo‘shchi» ittifoqi
bo‘lgan. U 1920–1933-yil- larda faoliyat ko‘rsatgan.1925-yilda 200 000
kishini o‘ziga birlashtir- gan bu ittifoq ham asta-sekin bolsheviklarning
qishloqdagi zo‘ravonlik siyosatining asosiy ta- yanchiga
aylantirilgan.Barcha tuzil malar (tashkilotlar, uyushmalar) sovet
mafkurasini mustah kamlashga va uni ri vojlantirishga xizmat qiligan.
Yurtimizda 80-yillar oxirida vujudga kelgan vaziyatni chuqur
o‘rgangan olimlar, ekspert va tahlilchilar aynan ana shu iborani
qo‘llaydilar. Darhaqiqat, o‘sha suronli yillarda O‘zbekistondagi ahvol
juda qaltis edi. O‘sha paytda respublikamiz barcha asosiy iqtisodiy va
ijtimoiy ko‘rsatkichlar bo‘yicha sobiq ittifoq respublikalari ichida oxirgi
o‘rinlarda turar edi. Aholi jon boshiga milliy daromad ishlab chiqarish
ittifoqdagi o‘rtacha ko‘rsatkichdan ancha kam edi. Qishloq xo‘jaligida

paxta yakkahokimligi oqibatida oziq-ovqat masalasida o‘zgalarga qaram
edik.
I.A,Karimov
II.Asosiy qism
1.O'zbekiston SSRning davlati va huquqi tarixi (O‘zbekiston
SSRning davlati va huquqi tarixini yuz bergan
siyosiyhuquqiy o'zgarishlarga ko ra uchr davrga, ya'niʻ
1924-1936, 1937-1977 va 1978-1991-yillarga bo lib o'rganish
ʻ
maqsadga muvofiqdir.1924-yilga kelib Rossiya bolsheviklar
kommunistik partiyasining Markaziy Qo'mitasi va Sovet
Hukumati bolshevistik mustamlaka tizimini yanada
mustahkamlash uchun yangi usulni qo'llaganlar. 1920-yili
V.I. Leninning Turkiston o'lkasini milliy respublikalarga
ajratib yuborish g'oyasi amalga oshiriladi. Milliy hududiy
“chegaralanish tufayit mavjud davlatlar o'rniga yangi
respublikalar tashkil etildi. O'rta Osiyo hududi yangi usulda
yana Rossiya rahbarligida birlashtirildi. Natijada O'rta
Osiyoda O'zbekiston SSR va uning tarkibida Tojikiston
ASSR, Turkmaniston SSR, RSFSR tarkibiga kiruvchi Qora-
qirg'iz (Qirg'iziston) avtonom viloyati, Qozog'iston SSR va
uning tarkibida Qoraqalpog'iston avifom viloyati tashkil
etilgan. O zbekistonni tashkil ?qilish! Yufasidad mizilgan
ʻ
Muvaqqat qo'mita 1924-yilning 5-dekabrid3-
O"Zbekistonning tashkil etilganligini xalqqa e'lon
qildi.TASSR, BXSR va XXSR Markaziy Ijroiya Qo'mita
sessiyalari 1924-yilning 18-noyabrida o'z hokimiyatlarini

tugatish va vakolatlarini O'zbekiston inqilobiy hokimiyatiga
topshirish to'g'risida qaror qabul qiladi.1925-yilning
may.oyida SSSR sovetlarining III Qurultoyida O'zbekiston
SSR va Turkmaniston/ SSR, «txtiyoriy-majburiy» “tarzda
SSSR tarkibiga kiritilgan.Muvaqqat ishchi-dehqon
hukumati — oliy qonunchilik, ijro va farmoyish beruvchi
organ sifatida tashkil etilgan. 1925-yilda Sovetlaming 1
Ta'sis syezdi Tojik ASSRni O'zbekiston SSRga qo'shish
to'g'risida deklaratsiya qabul qildi. Tojik ASSR ma'muriy
hududiy bo yicha 5 ta viloyatga ega bo lib, o'zining oliy vaʻ ʻ
mahalliy boshqaruv organlariga ega edi. 1924-yil 26-
noyabrda O'zSSR revkomi Tojikston ASSR mivaqqat
hukumati — revkomini tuzish to'g'risida qaror
chiqardi.1926-yilning, 16-iyunda € O'zbekiston
“Sovetlarining Markaziy Ijroiya Qo'mitaning IW” sessiyasi
respublikada ma'muriy-hududiy rayonlashtirish o'tkazish
to'g'risida qaror qabul qildi. 1926-yilning oktabrida
O'zbekiston Sovetlari Markaziy Ijroiya Qo'mitasining V
sessiyasi ushbu loyihani tasdiqladi.Bunga ko ra,
ʻ
respublikada-tugatilgan /7 ta yiloyat o'miga 10 ta —
Qashqadaryo,Surxondaryo, Xotazm, Toshkent, Andijon,
Qo'qon, Xo'jand, Buxoro, O'rta Zarafshon, Samarqand
(poytaxt) okruglari tashkil etildi. Bundan tashqari oldingi
chegaralari doirasida O'zbekiston Sovetlari Markaziy
Ijroiya Qo'mitasiga bo'ysunadigan Konimex tumani
saqlanib qolindi.
2.O'zbekiston Konistinusiyasini ishlab chiqish.

O zbekiston Konstitutsiyasin ishlab chiqish uchun 26ʻ
kishidan iborat kamissiya tuzilgan! Uning, tarkibiga
Tojikiston Muxtor respublikasi vakillari ham kiritildi.
Komissiya O'z ishida “O'zbekistonning tashkil etilgan
vaqtidan buyon qabul qilingan K6nstitutsion aktlardan
foydalandi. «O'zbekiston SSRni tashkil etish to'g'risida»gi,
«O'zbekistonni SSSR tarkibiga qabul qilish to'g'risida»gi
deklaratsiyalar, Markaziy Ijroiya Qo'mita tomonidan 1925-
yilning 22-iyulida qabul qilingan va O zbekistonning gerbi
ʻ
va bayrog'ini belgilab beruvchi qarorlari O'zbekistonning
1927:yilgi Konstitutsiyasiga asos qilib olindi. Konstitutsion
komissiya Konstitutsiya, loyiqalini ishlabichiqdi va uni 1926-
yilning iyun oyida Markaziy Ijroiya” Qo'mita TV
sessiyaning dastlabki muhokamasiga kiritdi. IV sessiya
loyihani tasdiqladi va Sovetlar 2 syezdining tasdig'iga
kiritishga qaror qildi. 1927-yilning 30-31-martida
O'zbekiston SSR sovetlarining qurultoyi O'zbekistonning
birinchi konstitutsiyasini qabul qilish to'g'risida qaror qabul
qildi.O'zbekiston (SSRning birinchi kongtitutsiyasi 8.
bo'lim, 17 bob va 114 moddadan iborat bo£lgan» Birinchi
bo'lim umumiy holatlarga bag'ishlangan. Unda
Konstitutsiyaning huquqiy asoslari, O'zbekistonda tashkil
etilgan davlatning
mohiyati, oliy hokimiyat organlarining tizimi,
O'zbekistonning sobiq Sovet Ittifoqi tarkibiga kirishi hamda
ular vakolatlarining o zaro belgilanganligi mustahkam
ʻ
langan. Konstitutsiyaga ko'ta O zbekiston tarkibiga
ʻ
Tojikiston Muxtor Respublika shaklida kirgan.
Konstitutsiya bo'yicha" O'zbekiston SSR davlat

hokimiyatining Oliy idorasi O'zbekiston Sovetlar qurultoyi,
uning qurultoylari o'rtasidagi davrda Sovetlar Markaziy
Ijroiya Qo mitasi va uning sessiyalari orasida Markaziyʻ
Ijroiya Qo mitasi Prezidiumi etib belgilangan. Oliy
ʻ
boshqaruv organi Respublika Xalq Komissarlari Sogeti
jihisoblanadi. Mahalliy hokimiyat idoralari okrug va
tumanlarda Sovetlar qurultoyi, qurultoylar o'rtasidagi
davrda Sovetlarning Ijroiya qo'mitalari etib belgilangan.
Shahar va qo'rg'onlarda Sovetlar, sessiyalar o rtasidagi
ʻ
davrda ularning ijroiya qo'mitalari va qishloqlarda qishloq
Sovetlaridan iborat holda aks ettirilgan.
Konstitutsiya demokratik qoidalarni, siyosiy, fuqaroviy,
shaxsiy huquq va erkinliklarni belgilSgan. Jumladan,
kishilaring teng huquqliligi, millati, irqidan qatyiy nazar
cheklashlarga" yo'l qo'yilmasligi-siyosiy boshpana berish,
kichik millatlarning haqhuquqlari himoya qilinishi, ularga
o'z ona tillarida o'qish, sudda chiqish, davlat boshqaruvida
ishtirok etishi kabilar kafolatlangan. Shu bilan bir qatorda
unda fuqarolaming majburiyatlari — mehnat qilish
majburiyati, qo'lda qurol bilan vatanni himoya qilish har
bir fuqaroning burchi ekanligi ham ta'kidlab o tilgan.
ʻ
Konstitutsiyaga /muvofiqk,(O'zbekiston/ o'z suverenitetiga
ega Sovet Ittifoqining teng bequqti a'zosi ekanligi, o'z davlat
hokimiyatini mustaqil amalga oshirishi, O'zbekiston Ittifoq
tarkibidan erkin chiqishi, O zbekistonning hududi uning
ʻ
roziligisiz o'zgartirilishi mumkin emasligi
mustahkamlangan. Uning mustaqilligi Sovet Ittifoqi
konstitutsiyasi bilan belgilangan doirada bo'lishi ham ko'zda
tutilgan.Lekin O zbekistonning suveren huquqlari
ʻ

$yo g'risidagi ushbu normalar faqat qog'ozdagini mayjudʻ bo lib, markaz ushbu huquqlarni erkin amalga oshirishga ʻ hech qachon yo l qo'ymagan. Bu huquqlarni amalga ʻ oshirishga qaratilgan har qanday harakatlar «millatchilik» va «xalq dushmani» tamg'asi bilan bosilgan. Konstitutsiyaning uchinchi bo'limi O zbekistonning ʻ markaziy hokimiyatini tashkil qilish masalasiga bag'ishlangan. Unga ko'ra O'zbekiston markaziy hokimiyat tizimi /Butund'zbek, soyetlarining. qurultoyi, O'zbekiston Markaziy Ijroiya qo'mitasi, Mafkaziy Ijfotya Qo'mita Riyosati, Xalq Nozirlar Kengashidan iborat bo'lgan. Konstitutsiyada ushbu hokimiyat organlarini tashkil qilish tartibi,tuzilishi, ularning vakolatlari mustahkam lanadi. Butuno‘zbek/ sovetlari \yqurultoyining=ymutlaq vakolatlari jumlasiga O'zbekiston konstitutsiyasini qabul qilish, to'ldirish va o'zgartirish; Tojikiston Muxtor Respublikasining Konstitutsiyasin tasdiqlash kirgan. Konstitutsiyaning to'rtinchi bo'limi Tojikiston Muxtor Respublikasining vakolatlari, oliy davlat hokimiyat organlari tizimi, uning O zbekiston oliy hokimiyat organlari ʻ ishida ishtiroki, O'zbekiston qonunlarining Tojikiston hududida amal qilishi masalalariga bag'ishlanadi.Mahalliy hokimiyat” organlarining" tizimi ularning tuzilishi, tashkil etish tartibi, vakolatlari masalasi Konstitutsiyaning beshinchi bo'limida o'z aksini topgan. Joylarda hokimiyat okrug va rayon Sovetlarining syezdlari va ularning ijroiya qo'mitalariga tegishli bo'lgan.Ularning vakolatlariga yuqori turuvchi organlarning qarorlarini amalga oshirish; o ziga ʻ biriktirilgan hududning madaniy va xo'jalik holatini ko'tarish;$ $mahalliy ahamiyatdagi barch lmbsalalarni, ko'fib chiqish va hal etish; mahalliy budjetni tuzish ya'tasdiqlash; hududda qonuniylikni ta'minlash, davlat tartibi va ijtimoiy xavfsizlikni himoya qilish; umumdavlat ahamiyatiga molik masalalarni o'z tashabbusi yoki yuqori turuvchi organ topshirig'i bilan muhokama qilish kirgan. Konstitutsiyaning.. oltinchi bo'limi sovetlarga saylovlar masalasiga bag'ishlangan. Uhingiy alohida moddalarida “aktiv va passiv saylov huquqi,saylovlami o tkazish, saylovʻ natijalarini tekshirish va bekor qilish, deputatlarni chaqirib olish masalalari o z aksin! topgan.1925-yildan boshlab ʻ O'zbekiston SSRda yer-suv islohoti o'tkazilgan. Qabul qilingan qator hujjatlarga muvofiq barcha fuqarolar yer bilan (Farg'ona viloyati uchun 7 desyatina, Toshkent va Samarqand viloyatlari uchun 10 desyatinadan)ta'minlanishi lozifa bo'lib, yer-suv daylat fondini tashkil etgan. Majburiy kollektiviashtirish\ oqibatida ‘kommiinistik~ partlyaning ko'rsatmalari bilan yer komissiyalari orqali ming-minglab o'ziga to'q va o rta hol dehqonlar uch yil muddatgacha ʻ ozodlikdan mahrum etilib, ortiqcha yer va xo'jalik mehnat vositalari musodara etilgan. Umuman islohotlar natijasida 4801 boy xo'jalik tugatilgan,23036 xo'jalikdan! ortiqchayerlar tortib olingang'yer fondiga 474393 desyatina yer tushgan. Bularningjotrida 864 ta Jamoa xo'jaligi tashkil etilgan.O'zbekistonda bu vaqtga kelib mamlakatni industrlashtirish, elektrlashtirish sanoatini rivojlantirish ishlari olib borilgan. Sovet davlati sanoat, savdo, qishloq$