O‘zbekiston va MDH davlatlari - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	38.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

O‘zbekiston va MDH davlatlari

Купить

O‘zbekiston va MDH davlatlari.

REJA:
1.KIRISH
2.O’zbekiston MDH davlatlar o’rtasidagi o’rni.
3.MDH davlatlarini kelishuv shartlari
4.MDH davlatlari rivojlanish bosqichlari
5.Foydalaniladigan adabiyotlari


Mintaqaviy barqarorlikni ta’minlashda, mintaqa ko‘lamida integratsiyani
rivojlantirishda sobiq ittifoq tarkibida bo‘lib, endi mustaqil taraqqiyot yo‘liga kirgan
davlatlar o‘rtasidagi munosabatlar ham alohida o‘rin tutadi.

Sobiq ittifoq barham topgach, 1991 yil 8 dekabrda Minsk shahrida Rossiya
federatsiyasi, Ukraina va Belorussiya davlatlari tomonidan Mustaqil Davlatlar
Hamdo‘stligi (MDH)ga asos solindi.

21 dekabrda Almatida o‘tgan uchrashuvda MDH bitimini jami 11 davlat imzolab,
MDHga a’zo bo‘lib kirdi. Ular bu bitmda davlatlarning hududiy butunligini tan olish,
amaldagi chegaralar, ularning ochiqligi, fuqarolarning harakati erkinligiga, xalqaro
tinchlik va xavfsizlikni ta’minlash, harbiy harakat va qurol-yarog‘ tarqatishning
oldini olishda birgalikda harakat qilishga kelishib oldilar.

MDH a’zolarining birgalikdagi harakatlariga quyidagi vazifalar kiritildi:

tashqi siyosiy faoliyatlarni muvofiqlashtirish, mudofaa siyosati va tashqi chegarani
muhofaza qilish;

umumiy iqtisodiy muhitni rivojlantirish va Umumevropa, Yevroosiyo bozorini
shakllantirish;

iqtisodiy islohot o‘tkazish;

bojxona siyosatini birga olib borish;

transport, aloqa, energetika tizimlarini rivojlantirish;

ekologik, atrof-muhit xavfsizligini ta’minlash.

uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurashish.

O‘tgan yillar MDH mamlakatlari ikki tomonlama va ko‘p tomonlama shartnoma
munosabatlari doirasida teng huquqli sherikchilik asosida o‘zaro foydali hamkorlik
ishlari uchun keng imkoniyatlar mavjudligini tasdiqladi. Bunday hamkorlik
hamdo‘stlik mamlakatlarining hududiy yaqinligi va iqtisodiy jihatdan

bog‘langanligina emas, balki chuqur tarixiy ildizlar va mintaqaviy aloqalar, katta
tarixiy davr mobaynida xalqlarimizning taqdiri mushtarakligi ham asos bo‘ldi.

Mintaqamiz xalqlarining yaqinlashuvi – tabiiy kechayotgan jarayon. Bu yaqinlik
sobiq Ittifoq mavjud bo‘lganligidan qat’iy nazar hamma vaqt bo‘lib kelgan. Bu
haqiqiy integratsiya bo‘lib, sun’iy ravishda joriy etiladigan integratsiyadan farq
qiladi. Unga sovetlardan keyingi davlatlarning birortasi qarshi emas, ayni chog‘da
ularning birortasi ham o‘z mustaqilligidan voz kechmoqchi emas. Biz uchun
masalaning mohiyati mustaqillik yoki integratsiyani tanlash emas, balki bu ikki
yo‘nalishni uyg‘unlashtirishdan iboratdir. O‘zbekiston rahbariyati MDHni haqiqiy
mustaqil, suveren davlatlar integratsiyasi sifatida ko‘rishni istadi.

Biroq, dastlabki yillarda MDH a’zo davlatlari munosabatlarida bir qator muammolar
ham bo‘lib turdi. Jumladan, bu tashkilot o‘z kengashlarida barcha a’zo davlatlar
taraqqiyoti uchun muhim hujjatlar qabul qilar, biroq ularning bajarilishi sekin kechar
edi. Ayrim kelishuvlar esa barbod bo‘lar edi. O‘zbekiston davlati doimo bu
tashkilotning muntazam ishlab turishi, uning qabul qilgan qarorlarining bajarilishi
tarafdori bo‘lib keldi. Prezident I.Karimovning bu tashkilot kengashlariga qatnashuv
oldidan ommaviy axborot vositalariga bergan intervyularida aynan shu muammolar
o‘z ifodasini topdi.

O‘zbekiston Respublikasi MDH davlatlari bilan iqtisodiy hamkorlikka kirishar ekan,
doimo ularning mustaqilligiga dahl qilmaslikka intildi va bunga amal qildi.

1992 yil may oyida MDH davlat rahbarlarining Toshkent uchrashuvida O‘zbekiston
Respublikasi Prezidenti I.A.Karimov tashabbusi bilan boshlangan kollektiv xavfsizlik
to‘g‘risidagi shartnomaning imzolanishi MDH doirasidagi davlatlar o‘rtasidagi
aloqalarning yangi bosqichiga ko‘tarilishiga sabab bo‘ldi. 1993 yil MDH davlatlari
bilan imzolangan “Iqtisodiy ittifoq” haqidagi shartnoma ham bu davlatlarning
iqtisodiy taraqqiyoti va o‘zaro hamkorliklarining yanada mustahkamlanishiga katta
ta’sir ko‘rsatdi.

1994 yil 21 oktyabrda Moskvada bo‘lib o‘tgan MDH davlat boshliqlarining
kengashida 10 ga yaqin masalalar muhokama qilinib, asosiy e’tibor MDH
mamlakatlarining iqtisodiy integratsiyasiga doir masalalarga qaratildi. MDH
davlatlari o‘rtasidagi integratsiyani rivojlantirishning asosiy yo‘nalishlari haqida
memorandum imzolandi. Unda iqtisodiy hamkorlikning asosiy yo‘nalishlari,
integratsiyaviy taraqqiyotning istiqbol rejalari belgilab berildi. Kengashda iqtisodiy
ittifoqning davlatlararo iqtisodiy qo‘mitasi tuzildi. Mazkur kegashda fashizm ustidan
qozonilgan g‘alabaning 50 yilligini tantanali nishonlash haqida kelishib olindi.
MDHni mustahkamlashda bu uchrashuv muhim rol o‘ynaydi.


1995 yil 10 fevralda Almatida MDH mamlakatlari davlat va hukumat boshliqlarining
uchrashuvlari bo‘lib o‘tdi. MDH davlatlari a’zolari bo‘lgan mamlakatlar
chegaralarini qo‘riqlashda hamkorlik qilish konsepsiyasi muhokama qilindi. Ammo
masalaning xarakteri va mazmuni haqida bir-biriga mos bo‘lmagan turli fikrlar
bildirildi.

Mustaqillikning birinchi o‘n yilligi davrida MDH davlatlari boshliqlarining 30
ga yaqin kengashlari bo‘lib o‘tdi va muhim hujjatlar imzolandi. Ular orasida
xavfsizlik masalalari, tinchlikni saqlash, iqtisodiy hamkorlikni yo‘lga qo‘yib olish
uchun davlatlararo iqtisodiy qo‘mita tuzish, iqtisodiy integratsiyani to‘laqonli amalga
oshirish, bojxona va ittifoq to‘lovi masalalarini izga solib olish kabilar muhim o‘rin
egalladi. O‘zbekiston MDH doirasida siyosiy, iqtisodiy, madaniy sohalar bo‘yicha
shartnoma hamda kelishuvlarni Rossiya, Ukraina, Belorussiya , Moldaviya va boshqa
mamlakatlar bilan imzolab, o‘zaro manfaatli hamdo‘stlik aloqalari uchun mustahkam
asos yaratdi.

2001 yil MDH tashkil topganligining 10 yilligi munosabati bilan Moskvada MDH
davlatlari rahbarlari ishtirokida sammit bo‘lib, unda o‘tgan vaqt mobaynida qilingan
ishlar sarhisob qilindi va o‘zaro savdodagi cheklashlarni bartaraf etish, tovarlar va
xizmatlar oqimini ko‘paytirish uchun axborot-marketing markazlarini tuzish, ta’lim,
madaniyat, soliq, bojxona sohalarida faoliyat ko‘rsatuvchi muassasalar, xo‘jalik
sudlari hamkorligini kengaytirish masalalari muhokama etildi. Sammit ishtirokchilari
MDH tuzilganligining o‘n yilligi munosabati bilan hamda Afg‘onistondagi vaziyatga
doir “Bayonot”ga imzo chekdilar.

Bugungi kunda ham O‘zbekiston Respublikasi MDHga ko‘p tomonlama hamkorlik
uchun shart-sharoit yaratishdan manfaatdor suveren mamlakatlar birlashmasi sifatida
qaraydi.

Davlatimiz rahbari 2012 yil 15 may kuni Moskvada MDH davlatlari rahbarlari
kengashining norasmiy uchrashuvida ham hamdo‘stlik ko‘p qirrali hamkorlikni
muvofiqlashtiruvchi vazifasini bajarishi, u bevosita muzokara va davlatlararo
muloqotlar, turli darajadagi ikki tomonlama uchrashuvlar maydoni bo‘lib qolishi
lozimligini yana bir ta’kidladi.

2002 yildan buyon MDH doirasida tuzilgan Kollektiv xavfsizlik shartnomasi
tashkiloti (ODKB) ham o‘z faoliyatini olib bormoqda. O‘zbekiston bu tashkilotning
ODKB davlatlari o‘rtasidagi va MDH makonidagi turli qarama qarshiliklar va
mojarolarni hal etishda qatnashish emas, balki, avvalo Tashkilotlarga a’zo
mamlakatlarni tashqi tahdidlardan himoya qilishdan iborat, deb hisoblaydi.
Shuningdek, O‘zbekiston ODKBga a’zo u yoki bu davlatlar ichida “zo‘ravonlik xatti-
harakatlari” yuzaga kelgan hollarda unga Tashkilotning aralashuvi yohud ta’sir

ko‘rsatishiga aslo yo‘l qo‘ymaslik zarur, deb hisoblaydi. Prezident I.A.Karimov 2010
yil 10 dekabrda Moskvada bo‘lib o‘tgan ODKB Kollektiv xavfsizlik kengashi
majlisida ham “u yoki bu mamlakat ichidagi “zo‘ravonlik xatti-harakatlari” turli
ssenariylar bo‘yicha, tashqi kuchlarning bevosita aralashuvi va moliyalashtiruvi
orqali yuzaga kelishi mumkinligini e’tiborga olish darkor”, deb ta’kidlagan edi. Bu
pozitsiyaning to‘g‘ri va hayotiyligini 2010 yil 10-14 iyun kunlari Qirg‘iziston
janubida ro‘y bergan voqealar ham tasdiqladi. I.A.Karimov Kengash yig‘ilishida
Qirg‘iziston voqealarida O‘zbekiston tutgan yo‘lni to‘g‘riligini izohlab, agar aholimiz
o‘rtasida osoyishtaligimizni saqlay olmaganimizda O‘zbekistonning qariyb 300 ming
qirg‘iz millatiga mansub aholi yashaydigan Farg‘ona vodiysi hududida qanday fojeali
voqealar ro‘y berishi mumkinligini ham isbotlab berdi. Shu bois ham, O‘zbekiston
davlati ODKBning tezkor harakatlanuvchi kollektiv kuchlar to‘g‘risidagi bitimni va
ODKBning Tinchliksevar kuchlari to‘g‘risidagi bayonotini imzolamadi.

2012 yil 15 may kuni Moskva shahrida Kollektiv xafvsizlik shartnomasi tashkiloti
(ODKB) Kollektiv xafvsizlik kengashining yubiley (10 yillik) sessiyasida ham
Prezident I.A.Karimov ishtirok etib, yana bir bor O‘zbekiston ODKBning asosiy
maqsadi, avvalo a’zo davlatlarning tashqi tahdidlardan himoya qilishdan iborat, deb
bilishini ta’kidladi. Sessiyada ODKB faoliyatining samaradorligi va uning yanada
rivojlanishini ko‘p jihatdan barcha a’zo davlatlarning hamjihatlik tamoyiliga amal
qilishi hamda manfaatlar uyg‘unligiga bog‘liq ekani bayon etildi.

O‘zbekiston Respublikasi MDH doirasida sun’iy ravishda joriy etiladigan
integratsiyaga hamda davlatlardan yuqori turuvchi tuzilmalarini parlament, ko‘plab
amaldorlar ishlaydigan ma’muriy idoralar, harbiy siyosiy organlarni tashkil etishga
qarshi. O‘zbekiston mustaqillik va integratsiyani uyg‘unlashtirish tarafdori, MDHni
haqiqiy mustaqil suveren davlatlar integratsiyasi sifatida ko‘rishni xohlaydi.

O‘zbekiston Respublikasi tashqi siyosatida hamdo‘stlik mamlakatlari bilan ikki
tomonlama hamkorlikni yo‘lga qo‘yish va rivojlantirish alohida o‘rin tutadi.

Bu borada O‘zbekiston Respublikasining Rossiya Federatsiyasi (RF) bilan
davlatlararo teng huquqli munosabatlar o‘rnatish va rivojlantirishga alohida ahamiyat
berayotganligi muhimdir. 1991 yil 26 oktyabrda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti
I.A.Karimov Moskvaga tashrif buyurib, Rossiya Federatsiyasi (RF) Prezidenti
B.Yelsin bilan ikki davlat o‘rtasida muxtor vakolatxonalar ochish, bir-birlarining
suverenitetini va hududiy yaxlitligini hurmat qilish, tashqi siyosat va iqtisodiy
masalalarida hamkorlik qilishiga kelishib oldilar.

1992 yil may oyida B.Yelsin O‘zbekistonga tashrifi paytida ikki davlat o‘rtasidagi
aloqalarni yanada mustahkamlash choralarini ko‘rishga ahdlashdi.


1992 yil 30 mayda O‘zbekiston Respublikasi bilan Rossiya Federatsiyasi o‘rtasida
davlatlararo munosabatlarning asoslari, do‘stlik va hamkorlik to‘g‘risida shartnoma
imzolandi. Shartnoma ikki davlat o‘rtasida har tomonlama hamkorlikni yo‘lga
qo‘yish va rivojlantirishga huquqiy asos soldi. Ikki davlat o‘rtasida diplomatik
aloqalar o‘rnatilgach, elchixonalar ochildi.

Islom Karimov 1994 yil mart oyidagi Rossiya Federatsiyasiga qilgan rasmiy davlat
tashrifi yakunida O‘zbekiston Respublikasi bilan Rossiya Federatsiyasi o‘rtasida har
tomonlama hamkorlikni rivojlantirish va chuqurlashtirish to‘g‘risida deklaratsiya
imzoladi. Shuningdek, 1998 yil 12 oktyabrda O‘zbekiston Respublikasi bilan Rossiya
Federatsiyasi o‘rtasida 1998-2007 yillarda iqtisodiy hamkorlikni chuqurlashtirish
to‘g‘risida shartnoma ham imzolandi.

1990 yillarning oxiri 2000 yilning boshlarida Rossiya va O‘zbekiston o‘rtasidagi
hamkorlik yangi bosqichga ko‘tarildi. RF Prezidenti V.Putin qisqa muddatda
O‘zbekistonga ikki marta – 1999 yil 10-11 dekabrda va 2000 yil 18-19 may kunlarida
davlat tashrifi bilan keldi. Tashrif davomida ikki mamlakat Prezidentlari va rasmiy
delegatsiyalari o‘rtasida savdo-iqtisodiy aloqalarni kengaytirish, harbiy va harbiy-
texnikaviy hamkorlik, xavfsizlik, jumladan, Afg‘onistondagi vaziyatni
barqarorlashtirish, xalqaro terrorchilikka qarshi kurashish va boshqa masalalar
muhokama etildi.

O‘zbekiston bilan Rossiya o‘rtasidagi o‘zaro manfaatli aloqalar yangicha mazmun
kasb etib, ikki mamlakat o‘rtasida turli maqsadlarga yo‘naltirilgan 150 ta hujjatlar
imzolandi.

O‘zbekiston bilan Rossiya o‘rtasidagi tovar ayriboshlash hajmi 2000 yilda 1 mlrd.
AQSH dollarini tashkil etdi. O‘zbekistonda – 520 ta O‘zbekiston-Rossiya
qo‘shma korxonasi , shuningdek, Rossiya Federatsiyasi firma va kompaniyalari
faoliyat ko‘rsata boshladi. Rossiyada esa O‘zbekiston sarmoyasi ishtirokida
tuzilgan 250 ga yaqin qo‘shma korxona mavjud edi. O‘zbekiston Rossiyadan
mashina va jihozlar, kimyo mahsulotlari va plastmassa, qora metall va boshqa
tovarlar sotib olib, Rossiyaga turli mashina va jihozlar, paxta tolasi, xizmatlar, oziq-
ovqat mollarini eksport qilayotgan edi.

2004 yil 16 iyunda O‘zbekiston Respublikasi va Rossiya Federatsiyasi o‘rtasida
strategik sherikchilik to‘g‘risida bitim imzolandi. Uchrashuv davomida O‘zbekiston
Respublikasi bilan “Lukoyl” neft kompaniyasi, OAJ hamda “O‘zbekneftigaz” milliy
xolding kompaniyasi bilan, “Gazprom” ochiq aksiyadorlik jamiyati o‘rtasida
mahsulot taqsimotiga oid bitimlar imzolandi. Bu hujjatlar asosida Rossiya tomonidan
O‘zbekiston yoqilg‘i-energetikasi sohasiga qariyb 1 mlrd. AQSH dollari miqdorida

investitsiya kiritildi. Ikki mamlakat o‘rtasidagi savdo yo‘nalishidagi hamkorlik hajmi
2003 yilda 1 mlrd. 149 mln. AQSH dollarini tashkil etdi.

O‘zbekiston bilan Rossiya o‘rtasidagi munosabatlar tom ma’nodagi teng huquqlilik,
o‘zaro manfaatdorlik, bir-birlarining suvereniteti, hududiy yaxlitligi va manfaatlarini
hurmat qilish tamoyillari asosida chuqurlashib bordi.

2005 yil 14 may kuni davlatimiz rahbarining Rossiyaga rasmiy tashrifi chog‘ida
O‘zbekiston Respublikasi bilan Rossiya Federatsiyasi o‘rtasida “Ittifoqchilik
munosabatlari to‘g‘risida”gi shartnoma imzolandi. Shuningdek, ikki mamlakat
savdo-sanoat palatalari o‘rtasida hamkorlik to‘g‘risidagi bitim, O‘zbekiston
Respublikasi Ichki ishlar vazirligi bilan Rossiya Federatsiyasining Narkotiklar
aylanishini nazorat qilish bo‘yicha federal xizmati o‘rtasida narkotik vositalarning,
psixotrop moddalarning noqonuniy aylanishiga qarshi kurashda hamda prekursorlarni
nazorat qilishda hamkorlik to‘g‘risidagi bitim imzolandi.

Ma’lumki, Islom Karimov va Vladimir Putinning oktyabr oyida Sankt-Peterbergda
bo‘lgan uchrushuvida mamlakatimiz rahbari O‘zbekiston bilan Rossiya ittifoqchilik
munosabatlarini o‘rnatish uchun imkoniyatlar yetarli ekanligini va bunday
munosabatlar ikki tomon manfaatlariga mos ekanligini ta’kidlagan edi.
Prezidentimizning bu taklifi qisqa muddatda hayotda o‘z int’ikosini topdi. Bu
O‘zbekiston va Rossiyaning maqsad va intilishlari mushtarakligiga yaqqol tasdiqdir.
O‘zaro munosabatlarga bunday maqom berilishi O‘zbekiston bilan Rossiyaning
hamkorligi strategik sherikchilikdan yuqori darajaga ko‘tarilganidan nishonadir.

Strategik sheriklik to‘g‘risidagi shartnomaning mantiqiy davomi bo‘lgan mazkur
hujjat ikki mamlakat hamkorligining huquqiy asosini ittifoqchilik tamoyillari bilan
mustahkamladi. Shu tariqa O‘zbekiston va Rossiya munosabatlari o‘z tarixining
mutlaq yangi davriga qadam qo‘ydi. Moskva uchrashuvi mamlakatlarimizni yangi,
yanada mustahkam rishtalar bilan bog‘ladi.

O‘zbekistonning RF bilan har tomonlama hamkorligi bugungi kunda yana ham
kengaymoqda. 2010 yil 31 mart kuni Toshkentda Iqtisodiy hamkorlik bo‘yicha
O‘zbekiston-Rossiya hukumatlararo komissiyasining o‘n ikkinchi majlisi bo‘lib o‘tdi.
Unda O‘zbekiston bilan Rossiya o‘rtasidagi hamkorlik aloqalari izchil rivojlanib
borayotgani, bunda ikki davlat rahbarlarining uchrashuvlarida erishilgan kelishuvlar
muhim huquqiy asos bo‘lib xizmat qilayotgani alohida ta’kidlandi.

Majlisda tomonlar o‘zaro savdo-iqtisodiy aloqalarning bugungi ahvoli va istiqbollari,
xususan, yoqilg‘i-energetika majmui, aviasanoat, mashinasozlik, transport va
telekommunikatsiyalar kabi sohalardagi hamkorlik bilan bog‘liq masalalarni
muhokama qildilar. O‘zbekiston va Rossiyaning iqtisodiy salohiyati va imkoniyatlari

yuzasidan atroflicha fikr almashildi. Tovar ayriboshlash hajmini oshirish, qo‘shma
korxonalar sonini va mahsulotlar turini ko‘paytirish masalalariga alohida e’tibor
qaratildi.

Bugungi kunda tashqi siyosat, tashqi savdo, mudofaa mahkamalari o‘rtasidagi
muloqot va maslahatlashuvlar ham izchil davom etmoqda.

O‘zbekiston va Rossiya BMT, SHHT, MDH kabi xalqaro va mintaqaviy tuzilmalar
doirasida ham faol hamkorlik qilmoqda. Bu aloqalar mintaqaviy xavfsizlik va
barqarorlikni mustahkamlash, integratsiya jarayonlarini rivojlantirishga xizmat
qilmoqda.

Mamlakatlarimiz Afg‘oniston hududidagi vaziyatni barqarorlashtirish ishlariga
yordam ko‘rsatish borasida ham hamkorlik qilib kelmoqda.

2010 yil 19-20 aprel kunlari O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning
RF Prezidenti Dmitriy Medvedev taklifiga binoan RFga tashrifi va tashrif chog‘idagi
kelishuvlar ikki o‘rtadagi munosabatlarning yanada chuqurlashuviga sabab bo‘ldi.

Islom Karimov va Dmitriy Medvedev savdo-iqtisodiy va gumanitar hamkorlik
masalalariga alohida e’tibor qaratdilar. Rossiya O‘zbekistonning ishonchli siyosiy,
iqtisodiy va sarmoyaviy sherigidir. O‘zbekiston tashqi savdosining beshdan bir qismi
Rossiya hissasiga to‘g‘ri keladi. Gumanitar hamkorlik borasida ham aloqalar ko‘lami
keng ekanini ta’kidlash joiz. Bu yo‘nalishdagi hamkorlik ta’lim, madaniyat, sog‘liqni
saqlash, sayyohlik kabi ko‘plab sohalarni qamrab olgan.

Ikki davlat rahbarlari uchrashuvida yana bir masala ya’ni Markaziy Osiyodagi suv-
energetika zahiralaridan oqilona foydalanish masalalari ham ko‘rib chiqildi.

Umuman aytganda, davlat rahbarlarining o‘zaro munosabatlarini rivojlantirishga doir
masalalar, mintaqaviy va xalqaro muammolar yuzasidan nuqtai nazar va qarashlari
o‘xshash va yaqinligi , xalqlarimizning do‘stligi hamkorlikni mustahkamlashda
muhim ahamiyat kasb etmoqda. O‘zaro munosabatlar turli darajalarda imzolangan
276 hujjatga asoslanadi.

Uchrashuvda mintaqaning transchegaraviy daryolarida gidrotexnika inshootlari
qurishda qo‘shni mamlakatlar bilan maslahatlashish, bunday loyihalarni mustaqil
xalqaro ekspertizadan o‘tkazish zarurligi ta’kidlandi.


Dunyoda moliyaviy - iqtisodiy inqiroz hukm surayotganiga qaramay, 2009 yilda
mamlakatlarimiz o‘rtasidagi tovar ayriboshlash hajmi qariyb 4,5 milliard AQSH
dollarini tashkil etgan bo‘lsa, 2011 yilda 6688,3 mln. AQSH dollarini tashkil etdi.
O‘zbekistonning Rossiyaga eksporti tabiiy gaz, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari,
transport va kommunikatsiya xizmatlari, transport vositalari, to‘qimachilik
buyumlaridan iborat. O‘zbekistonda ishlab chiqarilgan yengil avtomobillar Rossiyada
eng xaridorgir transport vositalaridan ekanini alohida ta’kidlamoq joiz.

Rossiyadan O‘zbekistonga rangli va qora metallar, mexanik va elektr uskunalar,
yog‘och va undan ishlangan buyumlar kabi mahsulotlar keltiriladi.

Sarmoyaviy hamkorlik rivoji qo‘shma korxonalar sonining oshganida yaqqol ko‘zga
tashlanadi. Hozirgi kunda mamlakatimizda 944 ta O‘zbekiston-Rossiya qo‘shma
korxonasi faoliyat yuritmoqda. Rossiyaning 135 ta firma va kompaniyasi
mamlakatimizda o‘z vakolatxonasini ochgan. Rossiyada esa o‘zbekistonlik sheriklar
ishtirokida tuzilgan 458 ta qo‘shma korxona faoliyat yuritmoqda.

Muzokarada ta’lim, sog‘liqni-saqlash, ilm-fan va texnika sohalarda hamkorlikni
yanada rivojlantirish, madaniy-gumanitar sohadagi hamkorlikni kengaytirish
masalalari ham ko‘rib chiqildi.

Tashrif yakunlari bo‘yicha O‘zbekiston va Rossiya Prezidentlarining qo‘shma
bayonoti qabul qilindi.

Ikki mamlakat hukumatlari o‘rtasida Harbiy - texnika sohasidagi hamkorlik bo‘yicha
2010-2012 yillarga mo‘ljallangan tadbirlar rejasini amalga oshirishga ko‘maklashish
masalalariga oid o‘zaro anglashuv memorandumi, O‘zbekiston Respublikasi Davlat
bojxona qo‘mitasi bilan Rossiya Federatsiyasi Federal bojxona xizmati o‘rtasida
Oldindan xabardor etish bo‘yicha eksperiment o‘tkazish to‘g‘risidagi protokol,
Madaniy-gumanitar sohada 2010-2012 yillarga mo‘ljallangan hamkorlik dasturi
imzolandi.

O‘zbekiston va RF o‘rtasidagi kelishuvlar bugun o‘zaro hamkorlikni yanada
rivojlantirishga, o‘zaro munosabatlarni rivojlantirishning yangi ustuvor
yo‘nalishlarini belgilash, ishga solinmayotgan imkoniyatlardan to‘laroq
foydalanishga xizmat qila boshladi.

2012 yilning 4 iyulida Prezident I.A.Karimov taklifiga binoan RF Prezidenti
Vladimir Putinning rasmiy tashrifi ikki o‘rtadagi munosabatlar rivojida yana bir
bosqichni boshlab berdi. Muzokaralar yakuni bo‘yicha qabul qilingan “Strategik

sheriklikni chuqurlashtirish to‘g‘risida”gi deklaratsiyada hamkorlikni yangi
bosqichidagi istiqbolli yo‘nalishlari belgilab berildi.

O‘zbekiston Respublikasi Rossiya bilan munosabatlarni yuksak qadrlab kelmoqda.
Bu munosabatlar ikki mamlakat manfaatlarigagina emas, ayni bir paytda Markaziy
Osiyoda xavfsizlik va barqarorlikni mustahkamlashga ham xizmat qilmoqda.

O‘zbekistonning MDH davlatlaridan – Ukraina bilan o‘zaro munosabat va
hamkorliklari ham kengayib bormoqda.

O‘zbekiston - Ukraina munosabatlari mustahkam huquqiy asosga ega bo‘lib, turli
sohalardagi hamkorlikni qamrab oluvchi qariyb 150 hujjat bilan tartibga solinadi.
Prezidentimiz Islom Karimovning 1998 yil fevral oyida Ukrainaga rasmiy tashrifi
asnosida ikki mamlakat o‘rtasida imzolangan Do‘stlik va har tomonlama hamkorlikni
yanada rivojlantirish to‘g‘risidagi shartnoma o‘zaro aloqalarni izchil taraqqiy
ettirishda muhim omil bo‘lib xizmat qilmoqda.

Erkin savdo tartibi o‘rnatilganining samarasi o‘laroq, yurtimizda ukrainalik
sarmoyadorlar ishtirokida kimyo, yog‘ochni qayta ishlash, oziq-ovqat sanoati,
qurilish, savdo va xizmat ko‘rsatish sohalarida faoliyat yurituvchi ellikdan ziyod
korxona tashkil etilgan. O‘zbekiston Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va
savdo vazirligida Ukrainadagi 15 yetakchi firma va kompaniyaning vakolatxonalari
ro‘yxatga olingan.

O‘zbekistonning Ukraina va bir qator Kavkazorti davlatlari bilan aloqalarining
mustahkamlanishiga 1996 yili Venada tuzilgan GUUAM tashkiloti ham muhim o‘rin
tutdi. O‘zbekiston ittifoqdosh davlatlar Gruziya, Ukraina, Ozarbayjon, Moldova
davlatlari asos solgan bu tuzilmaga 1999 yil aprel oyida a’zo bo‘ldi. Natijada, bu
tuzilma unga uyushgan davlatlarning nomidan olingan bosh harflar asosida GUUAM,
deb yuritila boshlandi. Mazkur tuzilma mintaqaviy hamkorlik doirasidagi Osiyo-
Kavkaz-Yevropa transport yo‘lagini rivojlantirish, iqtisodiy hamkorlikni
kengaytirishni maqsad qilib oldi. 2001 yil iyun oyida ana shu tashkilotga a’zo
davlatlarning Yaltada uchrashuvi bo‘lib, unda O‘zbekiston ham ishtirok etdi. Bo‘lib
o‘tgan sammitda hamkorlikni mustahkamlashga doir ayrim masalalar ko‘rib chiqildi.

O‘zbekistonning Kavkazorti respublikalari bilan bugungi aloqalari ham qadimiy
aloqalar bilan mushtarakdir.

1995 yil 5 sentyabrda Gruziya davlat rahbari, respublika parlamenti raisi
E.Shevarnadzening O‘zbekistonga rasmiy tashrifi O‘zbekiston bilan Gruziya
o‘rtasidagi qadimiy aloqalarni tiklashda muhim ahamiyatga ega bo‘ldi. Ikki

tomonlama munosabatlarga doir masalalar bo‘yicha bir qancha shartnomalar
imzolandi. Ikki mamlakat rahbarlari tomonidan imzolangan O‘zbekiston Gruziya
qo‘shma axboroti asosida ikki tomonlama aloqalar chuqurlashib, Markaziy Osiyo va
Kavkazorti mintaqalari xavfsizligini mustahkamlashga qaratilgan ishlar olib
borilmoqda.

O‘zbekiston bilan Ozarbayjon o‘rtasida davlatlararo aloqalar ham yo‘lga qo‘yilib,
rivojlanib bormoqda. 1996 yilning mayida I.Karimov boshliq O‘zbekiston davlat
delegatsiyasining Ozarbayjonda bo‘lib, ikki davlat rahbarlari kelishuvi asosida
xalqaro “Trans Kavkaz yo‘li” barpo etildi, uning Ozarbayjondan o‘tadigan qismi
shakllantirilib , O‘zbekiston yuklarini Ozarbayjon hududi orqali Yevropa tomon
chiqarishga yo‘l ochildi.

O‘zbekiston Respublikasi mustaqillikning dastlabki kunlaridanoq Markaziy Osiyo
davlatlari bilan yaqin aloqalar o‘rnatib, qo‘shnichilik tamoyillariga amal qildi.
Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Turkmaniston bilan qardoshlarcha do‘stlik
aloqalarini mustahkamlash O‘zbekiston tashqi siyosatining muhim yo‘nalishiga
aylandi.

Din, e’tiqod, til birligi, azaliy qardoshlik munosabatlari bu davlatlar iqtisodiy
taraqqiyotida shubhasiz katta ahamiyat kasb etadi. Ayni paytda o‘ziga ruhan, urf-
odatlari va an’analari bilan yaqin mamlakatlar bilan mustahkam munosabatlar
o‘rnatish suveren O‘zbekistonning tashqi siyosatdagi muhim yo‘nalishlardan biridir.
Bu ishlar Turkiston xalqlarining asosiy manfaatlarini ifodalagani uchun, ular orasida
qadimiy do‘stlik va barqarorlikni mustahkamlash, o‘zaro iqtisodiy muammolarni
yechish, milliy-madaniy aloqalarni tiklash uchun juda qulay sharoit yaratib, kishilar
qalbida mehr-oqibat, birodarlik tuyg‘ularini uyg‘otib kelmoqda.

Markaziy Osiyo davlatlari boshliqlarining birinchi uchrashuvi 1990 yil iyunda Almati
shahrida bo‘lib o‘tgan edi. Unda besh davlatning iqtisodiy tanglikdan chiqishi uchun
resurslarni birlashtirish zarur degan xulosaga kelingan edi. Besh respublika rahbarlari
O‘rta Osiyo va Qozog‘iston xalqlariga murojaatnoma hamda respublika
rahbarlarining Bayonotini imzolagan edilar. Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining
navbatdagi uchrashuvi 1991 yil 13-15 avgustda Toshkent shahrida bo‘lib, uchrashuv
yakunlari xususida Axborot qabul qilindi.

Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlari uchrashuvida muntazam ravishda mintaqa
davlatlaridagi siyosiy va iqtisodiy ahvol, ko‘p tomonlama xalqlar o‘rtasida teng
huquqli va o‘zaro manfaatli hamkorliklar, kredit-hisob-kitob, byudjet, soliq, narx,
bank va valyuta siyosatini ta’minlovchi yagona iqtisodiy makon tashkil etish
masalalari muhokama etib borildi.


1994 yil 10 yanvarda Qozog‘iston Prezidenti N.Nazarboyevning O‘zbekistonga
tashrifi Markaziy Osiyo hamdo‘stligiga amaliy poydevor qo‘ydi. Unda ikkala
mamlakat rahbarlari “Yagona iqtisodiy hudud” barpo etish to‘g‘risidagi shartnomani
imzoladilar. Bu shartnomada O‘zbekiston bilan Qozog‘iston o‘rtasida tovarlar,
xizmatlar, sarmoyalar va ishchi kuchlarining erkin o‘tib turishini nazarda tutuvchi
hamda o‘zaro kredit, hisob-kitob, byudjet, soliq, narx, boj va valyuta siyosatini
ta’minlovchi yagona iqtisodiy makonni tashkil etish ko‘zda tutildi. Fan, maorif,
sog‘liqni saqlash yo‘lida imzolangan hujjatlar o‘zaro hamkorlikni rivojlantirishga
xizmat qiluvchi omil bo‘lib qoldi. Bu shartnomaga Qirg‘iziston, keyinchalik
Tojikistonning ham qo‘shilishi Markaziy Osiyo mintaqasida iqtisodiy integratsiya
jarayonining chuqurlashuviga katta imkoniyat yaratdi. O‘zbekiston Qozog‘iston,
Qirg‘iziston Prezidentlarining bu oliy darajadagi uchrashuvining yangi nuqtasi 1994
yil Almati shahrida bo‘lib o‘tdi. Tomonlar Davlatlararo kengash hamda uning doimiy
ijroiya tashkiloti, Bosh vazirlar kengashi, Tashqi ishlar vazirligi, Mudofaa vazirligi
kengashini ta’sis etdilar.

Kengashda qatnashgan mamlakatlar vakillarining Davlatlararo ijroiya qo‘mitasi
Almati shahrida joylashdi.

1995 yilning 15 dekabrida Qozog‘iston va O‘zbekiston Respublikalari Davlatlararo
kegashining Jambul shahrida navbatdagi kengashi bo‘ldi. Mazkur kengashda
Prezidentlar 2000 yilgacha bo‘lgan iqtisodiy integratsiya va birinchi navbatda
sarmoya sarflanishi lozim bo‘lgan loyihalar dasturlarini hayotga joriy etish,
kommunikatsiya tarmoqlarini rivojlantirish masalalarini muhokama etdilar.
Integratsiya dasturida 53 ta loyiha ishlab chiqildi.

1997 yil yanvarida Bishkekda, O‘zbekiston, Qozog‘iston va Qirg‘iziston davlat
boshliqlarining kengashi bo‘lib unda uch qardosh davlatlar o‘rtasida shartnoma
imzolandi. Bu hujjatda O‘zbek, Qozoq, Qirg‘iz xalqlarining orzu-niyatlari o‘z
ifodasini topdi. Mazkur shartnoma uch qardosh davlat xalqlarining iqtisodiy, siyosiy,
madaniy, ilmiy-texnikaviy hamkorligini yangi asoslarda rivojlantirishga
yo‘naltirilgan edi. Ulardan birining hududiy xavfsizligiga biror mamlakat xavf solsa,
ular birgalikda xalqaro hamjamiyatni bundan ogoh etib, mudofaa uchun chora
tadbirlar ko‘radi.

1997 yil 12 dekabrda Qozog‘iston respublikasining yangi poytaxti Oqmola shahrida
uch respublika Prezidentlarining Kengashi bo‘lib, unda uch mamlakat o‘rtasida
energetika, suv zahiralaridan oqilona foydalanish, oziq-ovqat ta’minoti,
kommunikatsiya hamda mineral xom ashyo zahiralarini o‘zlashtirish va qayta ishlash
sohalari bo‘yicha xalqaro birlashmalar tuzish to‘g‘risida muzokara olib borildi.
Prezidentlar xalqaro bu birlashmalarni tuzish bo‘yicha uch mamlakat hamkorligi
tamoyillari konsepsiyasini ma’qulladilar. Bunday Xalqaro birlashmalar tuzishdan

maqsad mamlakatlararo iqtisodiy aloqalarni mustahkamlash, birgalikda amalga
oshiriladigan tadbirlar orqali Markaziy Osiyoning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotini
ta’minlash, mintaqadagi energetika, yer, suv, mineral xom-ashyo, mehnat va boshqa
zahiralardan oqilona foydalanishni yo‘lga qo‘yishdan iborat edi.

O‘zbekiston, Qozog‘iston va Qirg‘iziston davlatlari o‘rtasida 1994 yilning 30
aprelida iqtisodiy sohada bir-birlarini qo‘llab-quvvatlab turuvchi, yagona iqtisodiy
makonda hamkorlik qilish to‘g‘risida shartnoma imzolangan edi. Bu shartnomaning
ahamiyati shunda ediki, uch mamlakat uchun erkin savdo tamoyillari jahon
bozorida vujudga kelayotgan narx-navo , xo‘jalik yurituvchi subyektlar uchun teng
iqtisodiy va huquqiy shart-sharoit, choralar, xizmatlar, kapital va ishchi kuchining
umumiy bozorini barpo etish, ilmiy-texnika, ishlab chiqarish, sarmoya, moliya,
transport va ijtimoiy sohalarda birgalikda ish yuritish asosida hamkorlik qilishni
amalga oshirishga imkoniyat ochib bera boshladi. 1998 yil 26 martda o‘tkazilgan
Kengashda bu shartnomaga Tojikiston Respublikasi ham qo‘shildi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov o‘zbek, qozoq, qirg‘iz,
qoraqalpoq, tojik, turkman va mintaqada yashovchi barcha xalqlar o‘rtasidagi
qadimiy do‘stlik aloqalarini yangi sharoitda mustahkamlashni nazarda tutib
“Turkiston umumiy uyimiz” g‘oyasini ilgari surdi. Mintaqa ziyolilari, Turkiston
zaminida yashovchi barcha xalqlarni yaqinlashtirish maqsadida yurgan sog‘lom
kuchlar bu g‘oyani qo‘llab-quvvatladilar. Aynan “Turkiston umumiy uyimiz” g‘oyasi
nomi bilan jamoatchilik harakati ham tashkil topdi. Bu g‘oya ta’sirida “Turkiston
xalqlari madaniyati Assambleyasi” tashkil etildi. Bir necha ilmiy-nazariy anjumanlar,
simpoziumlar o‘tkazildi.

Markaziy Osiyo davlatlari hamkorligida iqtisodiy masalalar bilan bir vaqtda
Afg‘oniston masalasi, xalqaro terrorizm xavfini oldini olish masalalari ham muhim
o‘rin tutdi.

1999 yil aprelida Cho‘lpon-Otada bo‘lib o‘tgan Markaziy Osiyo respublikalari
Prezidentlari uchrashuvida I.A.Karimov yig‘ilish qatnashchilari hamda BMTni butun
xalqaro hamjamiyatga tahdid solayotgan ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashni
kuchaytirishga chaqirdi. Uchrashuvda Tojikiston Respublikasi rahbariyati va
jamoatchiligi I.A.Karimovni tojik xalqining og‘ir kunlarida yordam beruvchi va
qo‘llab-quvvatlovchi haqiqiy birodari va do‘sti sifatida qabul qildi.

Kengashda mintaqaning suv resurslaridan samarali foydalanish, Saraz ko‘li toshish
xavfining oldini olishda Tojikistonga yordam berishga e’tibor qaratildi. Bu
hamdo‘stlik davlatchiligini qaror toptirish, Prezidentimiz ta’biri bilan aytganda,
“bozor munosabatlariga o‘tishning murakkab davrida mintaqadagi mamlakatlarning
kuch-g‘ayratlari va sa’y-harakatlarini jipslashtirishga qaratilgandir”.


O‘zbekistonning Markaziy Osiyodagi tinch hamkorlik aloqalariga Afg‘on mojarosi
doimo tahdid solib turdi. Bu mojaro tufayli diniy ekstremizm, xalqaro terrorizm,
korrupsiya va jinoyatchilik, narkotik moddalarni tarqatish, qurol-yarog‘, odam
savdosi kabi muammolar tahdidi kuchaydi. Prezident I.A.Karimov bu haqda:
“Boshqacha aytganda, yuqorida sanab o‘tilgan tahdidlar, garchi turli mintaqalarda
turli kuch bilan namoyon bo‘lsa-da, insoniyatda bir xil tashvish tug‘dirmog‘i darkor”,
deb ta’kidlagan edilar.

Xalqaro terrorizmga qarshi kurashda jipslashish masalasi 2000 yil 20-21 aprel kunlari
Toshkentda bo‘lib o‘tgan mintaqa davlatlari rahbarlarining kengashida yana
ko‘tarildi. I.A.Karimov xalqaro terrorizmga qarshi kurash Xalqaro markazini tuzish
haqidagi tashabbusi bilan chiqdi. To‘rt davlat rahbarlari mintaqada xalqaro terrorizm,
siyosiy va diniy ekstremizm va boshqa tahdidlarga qarshi birgalikda harakat olib
borish haqidagi hujjatni imzoladilar. Shuningdek, uchrashuvda ikki davlat –
Qozog‘iston va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentlari chegaralar masalasida ikkala
davlat orasida erkin harakatlanish to‘g‘risida, yo‘lovchi va yuk tashish transportlarini
kengaytirish to‘g‘risida kelishib oldilar.

Markaziy Osiyo davlatlarini birlashib harakat qilishlarida Orol dengizi muammosi
muhim o‘rin tutadi. Bu muammo bo‘yicha Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining
Qizil O‘rda (1993), Nukus (1994), Toshhovuz (1995) uchrashuvlari bo‘lib o‘tdi. Bu
uchrashuvlarda asosan bu muhim muammoga bag‘ishlangan chora-tadbirlarni ko‘rish
belgilab olindi.

Respublika rahbariyati Orol muammosini hal etishda nafaqat Markaziy Osiyo, balki
Osiyodagi bir qancha tashkilotlar bilan hamkorlikni yo‘lga qo‘ydi. Jumladan, 2001
yil Osiyo taraqqiyot banki Prezidenti Tadao Chino O‘zbekistonga tashrif buyurib,
O‘zbekiston hukumatining bu muammoni tugatishga qaratilgan sa’y-harakatlarini
qo‘llab-quvvatladi. U Yaponiyaning maxsus jamg‘armasidan beg‘araz grant
ajratishni jadallashtirishini ta’kidlab o‘tdi.

(O‘zbekiston davlati rahbarining Orol muammosini hal etish borasida bugungi
kundagi tashabbuslari, BMT sessiyalari, sammitlaridagi chiqishlari haqida
“O‘zbekistonning BMT bilan hamkorlik aloqalari” masalalarini yoritishda to‘xtab
o‘tganmiz.)

2002 yil 28 fevral – 1 mart kunlari Almati shahrida Markaziy Osiyo davlatlari
rahbarlarining uchrashuvida “Markaziy Osiyo hamkorligi” tashkilotini tuzish
to‘g‘risidagi shartnomaga imzo chekildi va mazkur tashkilotning raisi etib
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimov saylandi.


Markaziy Osiyo davlatlari hamkorligining tuzilishi ularning boshqa davlatlardan
uzoqlashishini ko‘rsatmaydi, balki murakkab o‘tish davrida mintaqa
mamlakatlarining o‘zaro yordam va hamkorligini chuqurlashtirishga qaratilgandir.
Respublikaning geosiyosiy va geostrategik ahvoli, iqtisodiy salohiyati, ijtimoiy ,
iqtisodiy taraqqiyoti va boshqa omillardan qat’i nazar davlatning tashqi siyosatidagi
ustuvor prinsipi davlatlarning suveren teng huquqlilik prinsipi bo‘lib qoldi.

Markaziy Osiyo davlatlarini asrlar davomida yaqin ma’naviy qadriyatlar, til, din,
tarix, urf-odat va an’analarga asoslangan mustahkam do‘stlik rishtalari va
qo‘shnichilik bog‘lab turadi. Qardosh, o‘zbek, qozoq, qirg‘iz, turkman va tojik
xalqlari bir-birining adabiyoti, madaniyati va san’atini yaqindan biladi va hurmat
qiladi. Ajdodlarimizning boy merosi bu mintaqa xalqlarining umumiy boyligidir.

Bu omillar turli sohalardagi ikki tomonlama hamkorlikni jadal rivojlantirishdan
mintaqa xalqlari birdek manfaatdor ekanligini tasdiqlaydi.

Bugungi kunda O‘zbekiston Respublikasining Markaziy Osiyo davlatlari o‘rtasidagi
munosabatlar yangi davr talablaridan kelib chiqib, ham ikki tomonlama, ham ko‘p
tomonlama rivoj topib borayotganini ta’kidlamoq lozim. Masalan, dunyoda
moliyaviy-iqtisodiy inqiroz hukmronlik qilayotganiga qaramay, O‘zbekiston bilan
Qozog‘iston o‘rtasidagi o‘zaro tovar ayriboshlash ko‘rsatkichi izchil o‘sib bormoqda.
2007 yildan buyon bu boradagi ko‘rsatkich 1 milliard AQSH dollaridan ziyod
raqamni tashkil qilib kelmoqda. E’tiborli jihati shundaki, bunda xom ashyoning
ulushi pasayib, yuqori qo‘shimcha qiymatga ega sanoat mahsulotlarining salmog‘i
ortib bormoqda.

Mamlakatlarimiz o‘rtasida 2006-2010 yillarga mo‘ljallangan Iqtisodiy hamkorlik
strategiyasi qabul qilingan. Bu hujjatlar savdo, suv-energetika majmui, sarmoya,
moliya, transport, kommunikatsiyalar, bojxona va innovatsiya borasida ikki
tomonlama hamkorlikning istiqbolli yo‘nalishlarini o‘zida mujassam etgan edi.
Ularni hayotga to‘la tadbiq etilishi tovar ayriboshlash ko‘rsatkichini bir necha hissaga
orttirdi.

O‘zbekiston ham, Qozog‘iston ham o‘zaro hamkorlikni rivojlantirishdan
manfaatdordir.

2009 yilda o‘zaro tovar ayriboshlash hajmi 1,3 milliard AQSH dollarini tashkil qildi.
Bu 2006 yildagi ko‘rsatkichdan ikki baravar ko‘pdir.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Qozog‘istonga, Qozog‘iston Prezidentining

O‘zbekistonga bir necha bor tashriflari ikki o‘rtadagi do‘stlik aloqalarini yanada
mustahkamlamoqda. Jumladan, 2010 yilning 16 martida Qozog‘iston Respublikasi
Prezidenti N.Nazarboyevning rasmiy tashrif bilan mamlakatimizga kelishi va ikki
davlat rahbarlari tomonidan qo‘shma bayonotining qabul qilinishi ikki qo‘shni
qondosh xalq istaklarini yana bir bor namoyon etdi.

O‘zbekistonda samolyotlar, avtomobillar, avtobuslar, yuk tashish mashinalari,
qishloq xo‘jaligi texnikasi, kabellar, qurilish materiallari ishlab chiqariladi, paxta,
pilla, meva va poliz mahsulotlari yetishtiriladi. Qozog‘istonda bularning barchasiga
talab bor. Ayni paytda O‘zbekiston bozorida ham Qozog‘iston eksportchilari uchun
keng faoliyat maydoni mavjud.

Energiya manbalarini qazib olish, uzatish, tranzit qilish ham hamkorlik uchun yaxshi
sohadir. 2009 yilda Turkmaniston, O‘zbekiston, Qozog‘iston orqali Xitoyga tabiiy
gaz yetkazib beradigan quvur ishga tushdi. Bu ko‘p tomonlama hamkorlik
muvaffaqiyatiga yorqin misoldir. Mamlakatlarimiz yoqilg‘i manbaalarining yirik
zahiralariga ega va bu sohadagi aloqalarni rivojlantirish uchun ikki tomonda ham
imkoniyat yetarli.

Ikki mamlakatning iqtisodiy, ilmiy-texnikaviy va intellektual salohiyati birgalikda
yuqori texnologiyali korxonalarni tashkil qilish, yuksak darajadagi qo‘shimcha
qiymatga ega mahsulotlar ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish uchun yaxshi zamin
bo‘ladi. O‘zbekistonda ham, Qozog‘istonda ham katta miqdorda xom ashyo
mavjudligini hisobga olib aytish mumkinki, ayniqsa, to‘qimachilik, kimyo, neft
kimyosi kabi sohalarda qo‘shimcha qiymatni oshirish uchun yaxshi resurslar bor.

O‘zbekiston va Qozog‘istonning ilmiy va iqtisodiy salohiyati, suv zahiralaridan
unumli foydalanish borasida ham yaxshi imkoniyatlar ochadi. Xususan, melioratsiya
va irrigatsiya yo‘nalishidagi aloqalar muhim. Suv tejaydigan texnologiyalarni ishlab
chiqish, o‘zlashtirish bu borada tajriba va axborot almashish dolzarb masaladir. Bu
bilan qator ekologik va ijtimoiy muammolarga barham berish mumkin.

Ikki davlat rahbarlarining 2010 yil martida Toshkentdagi uchrashuvida Tashqi ishlar
vazirliklari o‘rtasida 2010-2012 yillarga mo‘ljallangan madaniy-gumanitar sohadagi
qabul qilingan hamkorlik dasturlari va ularning hayotga tadbiq etilishi ikki davlatlar
o‘rtasidagi aloqalarni yanada kengaytirishga xizmat qilmoqda.

Foy dalaniladigan adabiy ot lar ro’y xat i
I . O’zbek ist on Respublik asi qonunlari, Prezident i farmonlari v a qarorlari,
II . Vazirlar Mahk amasi qarorlari
1. O’zbekiston Respublikasi Konctitutsiyasi. -Toshkent, O’zbekiston. 2001.
2. O’zbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi to’g’risida»gi qonuni. –
T.: 1996.
3. O’zbekiston Respublikasining “Bank va banklar faoliyati to’g’risida»gi
qonuni.-T.: 1996 y.
4. O’zbekiston Respublikasining “Markaziy bank to’g’risida»gi qonuni. –T.:
1995y.
5. O’zbekiston Respulikasining Auditorlik faoliyati to’g’risidagi qonuni – T
2000 26-may
6. O’zbekiston Respublikasi Mehnat Kodeksi-T 23.09.2005 y. O’RQ-8-son
Qonuni
7. O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning 2010 yil 14
dekabrdagi R-3539-sonli “Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik yili” Davlat
Dasturi
8. O’zbekiston Respublikasi Prezidenti PP-1213 “O’zbekiston Respublikasining
2010 yilga investitsion dasturi haqida”gi Qarori
9. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2007 yil 12 iyuldagi PQ-670 sonli
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining «Banklarning kapitallashuvini yanada

O‘zbekiston va MDH davlatlari

Купить