O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasidagi munosabatlar - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	33.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasidagi munosabatlar

Купить

Mavzu:O'zbekiston va Turkiya oʻrtasidagi munosabatlar
Reja :
Kirish
1.O'zbekiston va Turkiya oʻrtasidagi munosabatlarning boshlanishi
2.O'zbekiston va Turkiya oʻrtasidagi iqtisodiy-siyosiy shartnomalar
3.O'zbekiston va Turkiya oʻrtasidagi madaniy aloqalar
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar

Kirish
O ` zbekiston o ` z mustaqilligini e ʼ lon qilgan 1991- yilda bu xabar
Turkiyada katta quvonch kutib olingani va ushbu davlat birinchilardan
bo ‘ lib mamlakatimiz istiqlolini tan olgani tarix sahifalariga
bitilgan . O ‘ zbekiston va Turkiya o ‘ rtasidagi diplomatik aloqalar o ‘ tgan
yillar davomida izchil rivoj topdi . 2016- yilda Shavkat Mirziyoyev
O ‘ zbekiston Prezidenti etib saylangach , ikki davlat o ‘ rtasidagi
hamkorlikda tub burilish yuz berdi . Turkiya Prezidenti Rejep Tayyip
Erdo‘g‘on 2016- yil noyabr oyida O‘zbekistonga tashrif bilan keldi.
O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2017- yil oktyabr oyida
Turkiyaga safar qildi. Ushbu tashrif davomida o‘zaro munosabatlar
strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi.Turkiya Prezidentining 2018- yil
29- aprel – 1 may kunlari O‘zbekistonga buyurgan davlat tashrifi
chog‘ida imzolangan Qo‘shma bayonot bilan ikki davlat o‘rtasida Oliy
darajadagi strategik hamkorlik kengashi tashkil etildi. Prezident Shavkat
Mirziyoyevning 2020- yil 19-20 fevral kunlari Turkiyaga amalga
oshirgan tashrifi doirasida Oliy darajadagi strategik hamkorlik
kengashining birinchi yig‘ilishi o‘tkazildi.Ko‘p qirrali muloqotning izchil
faollashuvi bevosita ikki davlat tashqi siyosat mahkamalarining, xususan,
diplomatiya missiyalarining faoliyatiga ham ijobiy ta sir ko‘rsatmoqda.ʼ
O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasidagi hamkorlikni rivojlantirishda
mamlakatimizning Anqaradagi diplomatik vakolatxonasi rahbari Alisher
A zamxo‘jayev boshchiligida missiya muhim natijalarga
ʼ
erishmoqda.Mamlakatimiz elchixonasi davlatimiz rahbari tomonidan
qo‘yilayotgan vazifalar ijrosi doirasida ikki tomonlama munosabatlarni
mustahkamlashga munosib hissa qo‘shmoqda.

1.O'zbekiston va Turkiya oʻrtasidagi munosabatlarning boshlanishi
O zbekiston — Turkiya munosabatlari. Turkiya O zbekiston ʻ ʻ
Respublikasining mustaqilligini tan olib, ikki davlat o rtasida diplomatiya
ʻ
munosabatlari o rnatilgach, 1992-yil aprelda Turkiyaning Toshkentdagi
ʻ
elchixonasi, 1993-yil yanvarda esa O zbekiston Respublikasi ning
ʻ
Anqaradagi elchixonasi o z faoliyatini boshladi. Istanbulda O zbekiston
ʻ ʻ
Respublikasi ning Bosh konsulxonasi ochildi.O zR Prezidenti I. A.
ʻ
Karimov 1991-yil dekabr, 1994-yil iyun va 1997-yil noyabrda rasmiy
tashrif bilan T.da bo ldi. 1998-yil oktabrda T. Respublikasining 75
ʻ
yilligiga bag ishlangan tantanalarda ishtirok etdi.
ʻ Turkiya Ozbekiston
mustaqilligini birinchi bolib tan olgan mamlakatdir. 1991-yil dekabrda
Ozbekiston Prezidenti I. A. Karimov Turkiyaga rasmiy tashrif bilan
bordi. Mamlakat Prezidenti Turgut O`zal, Bosh vazir Sulaymon Demirel
va ishbilarmonlar bilan uchrashib, O`zbekiston Respublikasi va Turkiya
jumhuriyati ortasidagi aloqalarning asos va maqsadlari togrisida
shartnoma imzolandi. Bu shartnomada mamlakatlarimiz ortasidagi
manaviy, ruhiy yaqinlik takidlandi. O zbekiston Prezidenti Islom
ʻ
Karimovning 2000-yil sentabrda Turkiya Prezidenti Ahmet Necdet Sezer
bilan BMTning "Ming yillik" sammiti doirasidagi uchrashuvi ikki
tomonlama aloqalarda muhim ahamiyat kasb etdi. 2003-yilda T. Bosh
vaziri Rajab Tayyip Erdo g on O zbekistonga keldi. Tashrif davomida
ʻ ʻ ʻ
yana bir qancha hujjat imzolandi. Jumladan, xalqaro terrorizmga qarshi
kurash sohasida hamkorlik va diplomatik pasport egalari uchun vizalarni
bekor qilish haqida hukumatlararo bitim tuzildi. O zaro aloqalar xalqaro
ʻ
tashkilotlar doirasida ikki davlatning parlamentlari va vazirliklari
o rtasida ham davom etdi.
ʻ

2.O'zbekiston va Turkiya oʻrtasidagi iqtisodiy-siyosiy shartnomalar
O z navbatida, T. Prezidentlari T. O zal, S. Demirel va boshqa davlat ʻ ʻ
arboblari bir necha bor rasmiy tashrif bilan O zbekistonda bo ddilar. Ana
ʻ ʻ
shu tashrif va mulokrtlar natijasida ikki davlat o rtasidagi
ʻ
munosabatlarning shartnomaviy huquqiy asoslari yaratildi. Jumladan,
O zbekiston bilan T. o rtasida "Abadiy do stlik va hamkorlik to g risidagi
ʻ ʻ ʻ ʻ ʻ
shartnoma hamda siyosiy, savdoiktisodiy, ilmiy-texnikaviy, harbiy va
harbiytexnikaviy aloqalar, terrorizm va narkotik moddalar savdosiga
qarshi kurash, huquqiy yordam, sog liqni saklash, transport, sayyoxlik,
ʻ
madaniyat va boshqa sohalarda 78 hujjat imzolandi.Savdo iqtisodiy
hamkorlik sarmoyalarni o zaro rag batlantirish va himoyalash, ikki
ʻ ʻ
tomonlama soliq solishga yo l qo ymaslik to g risidagi bitimlar bilan
ʻ ʻ ʻ ʻ
muvofikdashtirildi. Ikki tomon o rtasida bojxona to lovlariga nisbatan
ʻ ʻ
eng ko p kulaylik berish tartibi kuchga kirishi tufayli 2002-yil
ʻ
O zbekiston bilan T. o rtasidagi tovar aylanmasi 1,7% o sib, 190,48 mln.
ʻ ʻ ʻ
AQSH dollarini tashkil qilgan bo lsa, 2003-yilda 2002-yilga nisbatan
ʻ
41,3% oshdi, umuman O zbekistonning tashki savdo tovar aylanmasida
ʻ
T.ning ulushi 4% ni tashkil etadi. T. O zbekistondan rangli metall va
ʻ
undan tayyorlangan buyumlar, ip gazlama, trikotaj mato, paxta tolasi,
oziq-ovqat (meva va yong oq) oladi va O zbekistonga mexanik
ʻ ʻ
uskunalar, yer osti transport vositalari, optik jihoz va uskunalar, mebel,
elektr asboblar, plastmassa buyumlari, kimyoviy mahsulot, gilam va
boshqa yuboradi. Ayni paytda umumiy kiymati salkam 1 mlrd. AQSH
dollariga teng bo lgan (bu mablag ning yarmini T. Eksimbanki bergan)
ʻ ʻ
16 loyihani birgalikda amalga oshirishga kirishildi. Chunonchi jun
yigirish, mayin jun matolar va shu kabilarni ishlab chiqarish.ga
ixtisoslashgan "KosonsoyTekmen" qo shma korxonasini barpo etish
ʻ
(loyiha qiymati 76 mln. AQSH dollari), Xorazm viloyatida trolleybus
liniyasini qurish (loyiha qiymati 7,7 mln. AQSH dollari), shakar zdini
qurish (loyiha qiymati 82,2 mln. AKTJJ dollari) kabi loyiqalar shular
jumlasiga kiradi. O zbekistondagi bir qancha mehmonxonalarni qayta
ʻ
qurish va ta mirlashda T.ning "AySel", "Ulus inshaat", "O qan xolding",
ʼ ʻ
"Emesam" firmalari ishtirok etdi. O zbekiston Respublikasida T.
ʻ
sarmoyasi ishtirokidagi 351 qo shma korxona bor, ulardan 71 tasi 100%
ʻ
turk sarmoyasi bilan tashkil etilgan korxonadir. Qo shma korxonalar
ʻ
orasida "SamKochavto" (avtobus va o rta hajmdagi yuk mashinalari
ʻ
ishlab chiqarish.), "Papfen" (paxta tolasidan ip yigirish), "Koxis"

(savdovositachilik faoliyati, "MetroMarket" supermarketa), "SharqMir
LTD" (chakana savdo), "Mejik Plast" (plastik oyna romlari ishlab
chiqarish.), yakka tartibdagi korxonalar orasida esa "Beta Algoritm"
(choy qadoklash), "Dilek Interprayzis", "Aylin gida sanai va anonim
shirkati" (ikkovi qandolatchilik mahsulotlari ishlab chiqarish.) eng
yiriklari hisoblanadi. Hamkorlikda tashkil etilgan korxonalarning 70% ga
yaqini respublika ichki bozorida savdovositachilik faoliyatini olib boradi,
xalq iste mol mollari ishlab chiqarish hamda texnik maqsadga ʼ
mo ljallangan mahsulotlarni O zbekistonga kiritish va sotish bilan
ʻ ʻ
shug ullanadi. 25% dan ziyod korxonalar esa to qimachilik va ko nchilik,
ʻ ʻ ʻ
oziq-ovqat sanoati, qurilish mollari va boshqa soxalarda ishlab chiqarish.
faoliyatini amalga oshiradi. Korxonalarning qolgan qismi xizmat
ko rsatish bilan shug ullanadi. T.da o zbek sarmoyasi ishtirokida 2
ʻ ʻ ʻ
korxona faoliyat ko rsatadi.Qishloq va suv xo jaligi sohasidagi hamkorlik
ʻ ʻ
ham samaralidir. Chunonchi, xorijlik hamkorlar bilan birgalikda Orol
dengizining qurigan Femida o rmonchilikni tashkil etish va kengaytirish
ʻ
bo yicha amalga oshirilayotgan loyihada turk tomoni ham o zining
ʻ ʻ
ishtirok etishini bildirdi. Mazkur loyihani amalga oshirishga hissa
qo shish uchun T. 2 dona MB Trac 1100 Mersedes traktori va boshqa
ʻ
texnik jihozlar ajratdi.
3.O'zbekiston va Turkiya oʻrtasidagi madaniy aloqalar
Madaniy gumanitar sohadagi hamkorlik O zbekiston va T. o rtasida
ʻ ʻ
madaniyat, ta lim, sog liqni saklash, sport va turizm sohalaridagi
ʼ ʻ
hamkorlik to g risidagi bitim (1991-yil 19 dekabr), madaniy aloqalar
ʻ ʻ
to g risida hamkorlik bitimi (1993-yil 22-iyul), ilmiy-texnikaviy
ʻ ʻ
hamkorlik to g risida bitim (1995-yil 9-iyul) asosida rivojlanib
ʻ ʻ
bormoqda.1993-yil T.da O zbekiston madaniyat kunlari o tkaziddi va
ʻ ʻ
unda respublikamizning 60 nafar madaniyat va san at vakillari ishtirok
ʼ
etdi. 1994 i. oktabrda 48 kishidan iborat turkiyalik san atkorlar guruxi
ʼ
"Turk dunyosi madaniyati va shodligi kunlari" doirasida O zbekistonga
ʻ
tashrif buyurib, Toshkent va Samarqand shaharlarida konsertlar berdi.
O zbekiston davlat konservatoriyasi bilan Anqaradagi Bilkent universiteti
ʻ
o rtasida malaka oshirish, tajriba va mutaxassislar almashish, qo shma
ʻ ʻ
konsertlar tashkil etish borasida o zaro hamkorlik o rnatilgan.
ʻ ʻ
Samarqandda o tkazilayottan "Sharq taronalari" xalqaro musiqa
ʻ
festivalida turkiyalik san at ustalari ham muntazam qatnashib
ʼ

kelmoqdalar. O zbekistonda "Uzbekistan— Turkiya" do stlik jamiyati bu ʻ ʻ
sohadagi ishlarga samarali hissa qo shmoqda.Fan va texnika sohasida
ʻ
O zbekiston Fan va texnologiyalar markazi bilan T.ning fan va texnik
ʻ
tadqiqotlar kengashi o rtasidagi ikki tomonlama aloqalar muvaffaqiyatli
ʻ
rivojlanmoqda. Keyingi yillarda o zbekistonlik olimlar yadro fizikasi,
ʻ
biol., ekologiya, qishloq xo jaligi. kabi sohalarda T. ilmiy markazlari
ʻ
tomonidan o tkaziladigan konferensiya va simpoziumlarda muntazam
ʻ
ishtirok etib kelishmoqda.[1]2021-yil 7-mart kuni Samarqand shahrida
Turkiyaning bosh konsulligi ochildi. ochilish marosimida O zbekiston
ʻ
bosh vazir o rinbosari Aziz Abduxakimov, tashqi ishlar vaziri Abdulaziz
ʻ
Kamilov, Turkiyaning tashqi ishlar vaziri Mavlud Chovusho g li va
ʻ ʻ
Samarqand viloyati hokimi Erkin Turdimov ishtirok etgan. Turkiyaning
Samarqanddagi bosh konsulxonasi rahbari Salih Janer O zbekiston va
ʻ
Turkiya o rtasidagi strategik sheriklik munosabatlarini yanada
ʻ
mustahkamlash va ko p qirrali hamkorlikni rivojlantirish uchun
ʻ
Samarqand shahrida Turkiyaning bosh konsulxonasi binosi ochilishini
ta’kidlagan.
2021-yil 17-mart kuni Shavkat Mirziyoyevning „Xalqaro shartnomalarni
tasdiqlash to g risida“gi qarori qabul qilindi. Qarorga muvofiq, 2020-yil
ʻ ʻ
27-oktabrda Toshkent shahrida imzolangan O zbekiston hukumati bilan
ʻ
Turkiya hukumati o rtasida harbiy-moliyaviy hamkorlik to g risidagi
ʻ ʻ ʻ
Bitim hamda moliyaviy ko makni amalga oshirish to g risidagi
ʻ ʻ ʻ
Bayonnoma tasdiqlandi.Vazirlar Mahkamasi hamda tegishli vazirlik va
idoralarning rahbarlari mazkur xalqaro shartnomalar kuchga kirgandan
so ng O zbekistonning majburiyatlarni bajarilishini
ʻ ʻ
ta’minlaydi[3].O zbekiston va Tukiya harbiylari Janubi-g arbiy maxsus
ʻ ʻ
harbiy okrug Janubiy operativ qo mondonligi Termiz dala-o quv
ʻ ʻ
maydonida maxsus-taktik o quv mashg ulotlari o tkazildi. O zbekiston va
ʻ ʻ ʻ ʻ
Turkiya mudofaa vazirlarining ikki tomonlama harbiy hamkorlik rejasiga
asosan 22-mart, dushanba kuni maxsus-taktik mashg ulotlarining ochilish
ʻ
marosimi bo lib o tgan va 27-martga qadar davom etgan.
ʻ ʻ

Xulosa
Prezident Erdog‘anning 29-30 mart kunlari amalga oshirilgan rasmiy
tashrifi natijasida O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasidagi munosabatlar yangi
bosqichga ko‘tarildi. Bu borada Prezident Rejep Tayyip Erdog‘an va
O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev o‘rtasidagi “siyosiy tafakkur
uyg‘unligi” juda muhim psixologik omil bo‘lib xizmat qilmoqda”, deb
yozadi muallif.“Qardoshlik huquqiga asoslangan strategik sheriklik”
degan ta’rif so‘nggi yillarda jadal sur’atlarda ravnaq topib,
mustahkamlangan va o‘zaro ishonchga asoslangan munosabatlarni
nazarda tutadi. Binobarin, O‘zbekistonning siyosiy, iqtisodiy, madaniy va
harbiy sohalardagi yangilanishini va islohotlarini aks ettiruvchi “Yangi
O‘zbekiston” va “Uchinchi Renessans” kabi ulug‘vor g‘oyalar nafaqat
Turkiya, balki Markaziy Osiyodagi turkiy respublikalar tomonidan ham
katta qiziqish bilan kuzatib borilmoqda”, deya Prezident Erdog‘anning
Turkiya va O‘zbekiston munosabatlarga bag‘ishlangan nutqidan iqtibos
keltiradi “Sabah” gazetasi.Shuningdek, maqolada O‘zbekistonning
Afg‘onistondagi vaziyatni yumshatishga qaratilgan va butun dunyo
tahsiniga sazovor bo‘lgan gumanitar tashabbuslari, xalqaro yordam
tashkilotlari, xususan, BMTning ishini yengillashtirish imkoniga ega yirik
logistika markaziga aylangan Termiz shahrining ahamiyati Turkiya
tomonidan teran anglanib, qo‘llab-quvvatlanayotganiga alohida urg‘u
berilgan. Afg‘oniston butun mintaqa uchun “umumiy masala” bo‘lib,
O‘zbekiston va Turkiya Afg‘oniston bo‘yicha siyosatlarini birgalikda ishlab
chiqishlari barcha uchun foydali bo‘lishi qayd etilgan. Maqolada Turkiy
davlatlar tashkiloti (TDT) doirasidagi hamkorlikning ahamiyatiga ham
alohida e’tibor qaratilgan. “TDTning xalqaro nufuzi oshib, butun dunyoda
katta qiziqish bilan kuzatib borilayotgan bir paytda Turkiya va
O‘zbekiston ushbu tuzilma doirasidagi ikki “harakatlantiruvchi kuch”
bo‘lgan davlatlar vazifasini o‘taydi. 2022 yil 29-30 mart kunlari bo‘lib
o‘tgan Oliy darajadagi strategik hamkorlik kengashining ikkinchi
sammitida Prezidentlar ikki tomonlama munosabatlarni yangi bosqichga
– keng qamrovli strategik sheriklik darajasiga ko‘tarishga qaror qildilar.
Uchrashuvda energetika, qishloq xo‘jaligi, sanoat, madaniyat, yoshlar
siyosati, ekologiya va boshqa ko‘plab sohalar qatori ikki davlat o‘rtasidagi
hadli harbiy hamkorlik yo‘nalishini ham o‘z ichiga olgan shartnomalar

imzolangani munosabatlarimizning oliy darajasini ko‘rsatib turibdi. Bu
kelishuvlarning barchasi ikki davlat hamkorligining yangi mexanizmini
mustahkamlashi barobarida mintaqadagi boshqa mamlakatlarga o‘rnak
bo‘lishi bilan ham ahamiyatlidir”, deb yozadi nashr.

Foydalanilgan adabiyotlar
1.„Самарқандда Туркиянинг бош консуллиги очилди — фото“.
Bugun.uz. 15-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2021 йил 7
март . Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-07-15).
2.„ Туркия ва Ўзбекистон ўртасида ҳарбий - молиявий ҳамкорлик
тўғрисидаги битим тасдиқланди “. Bugun.uz. Qaraldi: 2021 йил 19
март .
3.„ Сурхондарёда ўзбек ва турк ҳарбийлари ўртасида махсус - тактик
машғулотлар бошланди — фото “. Bugun.uz. Qaraldi: 22-mart 2021-yil.

O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasidagi munosabatlar

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish