Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 2.0MB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

O‘zbekistonda ilk davlatning shakilanishi va rivojlanishi

Купить
O’ZBEKISTONDA ILK 
DAVLATNING SHAkilANISHI 
VA RIVOJLANISHI
1.QADIMGI BAQTRYA
2.XORAZIM 
3. SOG’DIONA
BOHODIROV ABDUAZIZ 
102-GURUX TALABASI QADIMGI BAQTRYA
•
  Markaziy Osiyo xalqlarining tarixida daryolar muhim hayot manbayi vazifasini bajargan. Hozir ham Ozbekistonning 
viloyatlari, asosan, daryo va shaharlar nomlari bilan belgilangan. Tarixiy maʼlumotlarga koʻra, Baqtriya yerlari 
Afgʻonistonning shimoli-sharqiy qismi, Janubiy Tojikiston, Surxondaryo viloyatini oʻz ichiga olgan. Arxeologik 
maʼlumotlarga koʻra, Baqtriya hududida ibtidoiy odamlar ilk va oʻrta tosh davridan boshlab yoyilgan. 0 ‘zbekistonga 
qarashli Baqtriya qismida Teshiktosh, Machay va Zarautsoy kabi tosh asri yodgorliklari uzoq oʻtmish hayoti haqida 
maʼlumot beradi. Miloddan avvalgi 700-540-yillar qadimgi Baqtriya davlatining rivojlangan davri boʻlib, bu yirik 
davlataing hududiv chegaralari: Murgʻob vohasi, Hindukush tizmasi, Badaxshon, Nurota tizmasi va Buxoro vohasiga 
borib taqalgan boʻlishi mumkin.(daryo vohalari-Murgʻob, Balxob, Qunduz, Panj, Vaxsh, Kofimixon, Surxon, Qashqadaryo 
va Zarafshon). Bu ilmiy xulosani isbotlash uchun bir qancha tad-qiqotlar olib borilgan. Agar yuqonda ko rsatilgan 
hududiy chegaralami Baqtriya davlati oʻz ichiga olganligi haqidagi ilmiy xulosalar toʻg ‘ri boʻlsa, Markaziy Osiyoda 
rivojlangan dastlabki davlatlardan qadimgi Baqtriya eng yirigi boʻlgan. Bu davrlarda Baqtriya viloyatlariga qadimgi 
Xorazm davlati va sak-massagetlaming harbiy-siyosiy uyushmasiga tegishli oʻlkalar chegaradosh boʻlgan. Videvdat 
kitobida Baqtriya „eng yaxshi mamlakatlar va oʻlkalardan biri boʻlgan, baland bayroqli, goʻzal oʻlka“ sifatida yoritilgan. 
Soʻnggi yunon manbalarida Baqtriya „ming shaharlar davlati“ deb atalgan. Baqtriya ayrim daryo vohalaridagi beshta 
viloyatni birlashtirgan. Surxon, Balxob, Kofimixon, Vaxsh, Panj, Koʻkcha, Qunduz vohalari shular jumlasidandir. Surxon 
vohasining markazi Qiziltepa boʻlgan. Shimoliy Afgʻonistonda yirik shaharlar qoldiqlari – Bolo Hisor va Oltindilyorlar 
topib tekshirilgan. Bolo Hisor oʻmida qadimgi Baqtra joylashgan. Bu shahar Gerodot va Ktesiylaming taʼkidlashicha, 
Baqtriyaning maikazi boʻlgan u Baxdi, Bastra daryosi (hozirgi Balxob) nomi bilan bogʻliq boʻlgan fcushunchadir. Rim 
tarixchisi Kursiy Ruf bunday xabar qiladi. „Baqtra daryosi nomidan shahar va viloyatning nomi kelib chiqqan“. Ktesiyning 
„Persika“ asarida Baqtriyaning juda koʻp istehkomlari va qal’alari to g risida maʼlumotlar keltirilgan. Hozirgi kunda 
Baqtriya tuprogʻidan miloddan avvalgi I mingyillikning birinchi yarmiga oid 240 dan ortiq uv-qoʻrgonlar, qal’alar va 
shaharlar qoldiqlari topib tekshirilgan QADIMGI BAQTRYA
Eramizdan avvalgi 7-6 asrlarda Qadimgi Baqtriya 
podsholgi hududiga  Surxondaryo ,  Qashqadaryo
 va  Zarafshon  vohalari,  Margʻiyona  va  Sugʻd
 yerlari kirgan. Baqtriyalik ustalar tomonidan tilla, 
tosh va bronzadan yasalgan turli mahsulotlar 
Xitoy , Fors davlati va  Yevropada  juda mashhur 
boʻlgan. Baqtriyaning yirik shaharlari  Qiziltepa , 
Yer-Qoʻrgʻon , Uzunqir va  Afrosiyob  hududlarida 
joylashgan. Oʻsha davrda Baqtriyaga tashrif 
buyurgan sayyoh eʼtiborini uylar, 
hunarmandlarning ustaxonalari va xoʻjalik binolari 
uzra boʻy choʻzib turgan salobatli minoralar 
tortishi tabiiy edi. Kvint Kursiy Rufning yozishicha, 
„Baqtriyaning tabiati boy va turli-tuman. Ayrim 
joylarda daraxtlar va toklar oʻta sermahsul hosil 
beradi, hosildor yerlar koʻplab buloqlardan suv 
ichadi. Yumshoq yerlarga bugʻdoy ekiladi, qolgani 
esa chorva uchun yaylovlardir“. .XORAZIM
•
Xorazm O’rta Osiyo hududidagi eng qadimiy davlatlardan biri bo’lib, aholisi o’troq va ko’chmanchi 
qabilalardan iborat bo’lgan. Uning hududi Amudaryoning quyi qismidan janubga tomon Murg’ob va 
Tajan daryolarining yuqori oqimlarigacha cho’zilgan.
•
U haqdagi ilk ma’lumotlar “Avesto”, birinchi Doroning Bihistun tosh bitiklari, qadimgi yunon mualliflari, 
arab geograflarining asarlarida uchraydi. “Avesto”ning “Yasht” qismida Xorazm “Ming irmoqli daryo”, 
“Ko’llar va o’tloqdarga boy o’lka” sifatida madh etiladi.
•
Abu Rayhon Beruniy o’zining “Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar” asarida shunday yozadi: 
“Xorazmliklar Xorazmga odamlar joylasha boshlaganidan tarix olar edilar. Bu Iskandardan 980 yil ilgari 
bo’lgan edi. Undan keyin Siyovush ibn Kaykovusning Xorazmga kelishidan, Kayxusrav va uning naslining 
Xorazmga podshohlik qilishlaridan tarix oldilar. Shu vaqtda Kayxusrav Xorazmga ko’chib, turk 
podshohlari (ustidan) hukmronligini yurgizgan edi. Bu voqea Xorazmga odam joylashishidan 92 yil keyin 
bo’ldi”.
•
Demak, 3 ming yil oldin ham Xorazmda turkiy qabilalar yashagan va davlat tizimi bo’lgan. Miloddan 
avvalgi ming yillik boshlariga aloqador “Amirobod madaniyati”, quyi Amudaryo havzasidagi sun’iy 
sug’orish inshootlari tizimi (Gerodot qadimda Oks (Amu) daryosi bo’ylab 360 dan ziyod sun’iy sug’orish 
inshootlari barpo etilganligini yozadi) hamda dastlabki shaharsozlik timsoli bo’lgan shahar-qal’alar - 
Qal’aliqir, Ko’zaliqir, Jonbosqal’a va boshqalar Xorazm vohasidagi qadimiy davlatchilik belgilaridir. .XORAZIM
•
Eron Axomaniylari shohi Kayxusrav (Kir, Kurush) (miloddan avvalgi 558-530 y.) Xorazm va unga tutash hududlarni 
bosib olgan. Xorazm miloddan avvalgi 6-5 asrlarda Axomaniylar davlatining 16-satrapligi (viloyati) tarkibiga kirgan. 
Lekin ko’chmanchi Sak (Massagetlar) qabilasi ustiga hujum qilganida Kayxusrav malika To’marisdan engilib, halok 
bo’lgan. Xorazm o’z mustaqilligini tiklagan. Miloddan avvalgi III asrda esa u Qang davlati tarkibida bo’lgan.
•
Xorazm tarixining to afrig’iylar sulolasi asoschisi Afrig’gacha (305 y.) bo’lgan davri haqida ma’lumotlar kam. Faqat 
qadimda Kayxusrav (mil.av. 1200-1140 y.), Saksafar (mil.av. 519- 517 y.), Farasman (mil.av. 329-320 y.), Xusrav (mil. 
av. 320 y.) singari xorazmshohlar bo’lganligi, Farasman miloddan avvalgi 328 yilning bahorida O’rta Osiyoga bostirib 
kirgan makedoniyali Aleksandr (Iskandar) huzuriga muzokara uchun sovg’a-salomlar bilan kelganligi tarixiy 
manbalarda yozib qoldirilgan.
•
Abu Rayhon Beruniy afrig’iylar sulolasiga mansub xorazmshohlardan 22 tasining nomini keltirgan. Xorazm 
davlatining poytaxti dastlab Tuproqqal’a, 305 yildan keyin esa Kot (Kos) shahri bo’lgan. Miloddan avvalgi 4-3 
asrlarda Xorazm iqtisodiy va madaniy jihatdan yuksalib, yirik sug’orish kanallari, yangi shahar va qal’alar barpo 
etilgan. Hunarmandchilik, san’at, ichki va tashqi savdo keng rivoj topgan. Milodiy IV-VIII asrlarda Xorazm yangi 
yuksalishni boshdan kechirdi. Burgutqal’a, Uyqal’a, Qumbosganqal’a kabi inshootlar ana shu davrlarda qurilgan.
•
Xorazmning Etil (Volga) bo’yidan Markaziy Osiyo orqali Mo’g’uliston va Xitoyga hamda Eronga boriladigan savdo 
yo’llari chorrahasida joylashganligi uning iqtisodiy va ma’naviy yuksalishida muhim ahamiyat kasb etgan.
•
712 yili Xorazmni arablar bosib olgan. Xalifalikning Xurosondagi noibi Qutayba ibn Muslim xorazmliklarning tarixiy 
adabiyoti va madaniy merosini saqlab kelgan olimlarni qirg’in qilgan va quvib yuborgan. Shu sababli arablar 
istilosigacha bo’lgan davrdagi yozma tarixiy manbalar deyarli uchramaydi. SOG’DIONA
•
. Qadimgi Sug’d (Sug‟diyona) davlati va uning hududi. So’g’diyona, Sog’da, Sug’uda, Zarafshon va 
Qashqadaryo oralig’idagi hudud, “Avesto”,  yunon -rim  manbalari , ziroatchilik, Yerqo’rg’on, Afrosiyob, 
Uzunqir, Ko’ktepa). Sugdiyona  Urta   Osiyodagi   kadimiy , tarixiy, madaniy viloyat xisoblanadi. Ilk marta 
axamoniylar sulolasi vakillarining koyatosh xotirot bitiklarida Sugudi shaklida qad.eron saltanatiga 
tobe qilingan satrapliklardan biri mamlakatning nomi sifatida kayd etil gan. Sugdiyona 3 ta tarixiy 
geografik xududni birlashtirgan: Samarkand Sugdi, Buxoro Sugdi va Kesh Naxshab Sugdi. Xar 3 kismi 
uzaro tabiiy geografik uzaro tabiiy chegaraga xali ega edi. Buyuk Ipak yulinnng markaziy tarmokdari 
Sugdiyona orkali utgan. Natijada Sugdiyona xalkaro savdo munosabatlarida muxim urin tutadi. Buyuk 
ipak yuli builab savdogarlarning kishlokdari, shaxarlarida esa uning maxallalari paydo bulgan. Sugd tili 
xalkaro til rolini ui nagan. Bu xol xitoy sayyoxlari tomonidan notugri tasvir uygotgan. Sugdiyona 
mil.avv.6-2  asrlarda   avval   axamoniylarga , sungra makedoniyalik Aleksandr tuz gan saltanatga, uning 
davomchisi Salavka davlatiga, Yunon-Baktriya tobe bulgan. Mil.avv. 2-1 ayerlardan boshlab Sugdiyona 
uz musta uilliginn tiklashga kirishgan. Uning markaziy va maxalliy tangalari zarb kilina bo shla gan. 
Sugdiyona a sta sekin xar uch kiyem chegaralarini uz atrofiga yiga boshlagan va konfederativ davlat 
uyushmasiga aylanib borgan.Mi. 1 ming y ill i kn ing 1 chi  yarmida   Sugdiyona   kushonlar , xioniylar, 
abdallar, kidarlar ta’sir i da bulgan. Arab istilosining boshlangich davridan to Sugd podshosi Turgar 
davri oxirigacha Sugdiyona uzining konfederativ xususiyatini saklashga xarakat kilgan. Turgardan keyin 
Sugdiyonada ixshidlar siyosiy xokimiyat tugab mam-t xalifatik tarkibiga kirgan. SOG’DIONA
Согди наа́ , также  Согд  ( согд .  Soɣd, 
swγδykstn  [Səγʷδ kstən]	
ī́ ;  др. тюрк.   ????????????????????????,  soүd [1]
) — древняя 
историческая область в  Центральной Азии , в восточном 
междуречье  Окса  (Амударья) и  Яксарта  (Сырдарья), в 
центре  Зарафшанской  долины . В 712 году была 
завоевана и стала частью Арабского халифата, с IX века 
стала частью  государства  Саманидов . Ныне на бывшей 
территории Согда существуют  Узбекистан  (где 
располагался центр Согдианы — город  Самарканд ) и 
Таджикистан  (территория  Согдийской области ). 
Некоторые исследователи считают, что Согд состоял из 
трёх частей: Бухарского, Самаркандского и 
Кашкадарьинского Согдов [2]
.
В  VIII веке до н. э.  здесь была основана столица 
государства —  Мараканда  ( Самарканд ). Вторая столица 
Согда находилась на месте нынешнего городища  Кук-тепа
 в  Пайарыкском  районе   Самаркандской области .
Согдийские купцы и дипломаты путешествовали далеко 
на запад - вплоть даже до  Византии . Они играли важную 
роль в качестве посредников на торговом пути 
Великого шёлкового пути . Хотя первоначально  согдийцы
 и их потомки следовали верованиям  зороастризма , 
манихейства ,  буддизма  и, в меньшей степени, 
несторианства  из  Передней Азии , постепенное 
обращение в  ислам  среди согдийцев и их потомков 
началось с  арабского завоевания Средней Азии  в VIII 
веке.

O‘zbekistonda ilk davlatning shakilanishi va rivojlanishi

Купить
  • Похожие документы

  • 2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
  • 1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
  • 1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
  • Ahmad al-farg‘oniy
  • Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha