O‘zbekistonda shakllangan ta’lim tizimini isloh etish - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.6MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

O‘zbekistonda shakllangan ta’lim tizimini isloh etish

Купить

O’zbek ist onda shak llangan
t a’lim t izimini isloh et ish

O’zbekistonda uzluksiz ta’lim tizimi
shakllangan. Uzluksiz ta’lim quyidagi ta’lim
turlarinini o’z ichiga oladi:
-
Mak t abgacha t a’lim
-
Umumiy o’rt a t a’lim
-
O’rt a maxsus, k asb hunar t a’limi
-
Oliy t a’lim
-
Oliy o’quv yurt idan k eyingi t a’lim
-
Kadrlar malak asini oshirish va qayt a
t ayyorlash
-
Mak t abdan t ashqari t a’lim

Uzluksiz ta’lim – malakali raqobatbardosh kadralar
tayyorlashning asosi bo’lib, ta’limning barcha turlari, DTS ni,
kadrlar tayyorlash tuzilmasini va uning faoliyat ko’rsatish
tizimini o’z ichiga oladi. O’zaro mantiqiy izchillik asosida
bog’langan hamda soddadan murakkabga qarab rivojlanib
boruvchi va bir – birini taqozo etuvchi bosqichlardan iborat
yahlit ta’lim tizimi. O’zbekiston Respublikasida kadrlar
tayyorlash tizimining asosi, ta’lim sohasida davlat siyosatining
asosiy tamoyillaridan biri 1997 yil 29 – avgustda qabul
qilingan “Ta’lim to’g’risida”gi O’zbekiston Respublikasi Qonuni
va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi” asosida tamoyil sifatida
qayd etilgan. Umumiy ta’lim milliy modelining asosiy tarkibiy
qismlaridan biri, O’zbekiston Respublikasining ijtimoiy –
iqtisodiy taraqqiyotini ta’minlovchi jamiyat va davlatning
iqtisodiy, ijtimoiy, ilmiy – tehnikaviy va madaniy ehtiyojlarini
qondiruvchi ustivor sohadir.

•
Umumiy ta’limning faoliyat ko’rsatish
tamoyillari quyidagilardan iborat:
•
1. Ta’limning ustvorligi.
•
2. Ta’limning demokratlashuvi.
•
3. Ta’limning insonparvarlashuvi.
•
4. Ta’limning ijtimoiylashuvi.
•
5. Ta’limning milliy yo’naltirilganligi.
•
Endi quyida uzluksiz ta’limning tarkibiy
qismlari haqidagi qisqacha ma’lumotlarni
keltiramiz.

Maktabgacha ta’lim – bu milliy pedagogik
kadrlar tayyorlashning boshlang’ich shakli.
Maktabgacha ta’limning vazifasi bolani
sog’lom, har tomonlama kamol topib
shakllanishini ta’minlash, ulardagi o’qishga
intilish hissini uyg’otish va uni muntazam
ta’lim olishga tayyorlashdan iboratdir.
Maktabgacha ta’lim bola 6 – 7 yoshga
etguncha davlat va nodavlat maktabgacha
tarbiya bolalar muassasalarida hamda
oilalarda amalga oshiriladi. Uning maqsad –
vazifalarini ro’yobga chiqarishda mahallalar,
jamoat va hayriya tashkilotlari, halqaro
fondlar ishtirok etishi mumkin.

•
Umumiy o’rta ta’lim – bu to’qqiz yillik (I
– IX sinflar) o’qitishdan iborat bo’lgan
umumiy o’rta ta’lim – majburiy ta’limdir.
Bunda ta’lim oluvchilarning fanlar asoslari
bo’yicha muntazam bilim olishlarini,
ularda bilim o’zlashtirish ehtiyojlarini,
asosiy o’quv – ilmiy va umummadaniy
bilimlarini, milliy va umumbashariy
qadriyatlarga asoslangan ma’naviy –
ahloqiy fazilatlarni, mehnat ko’nikmalarini,
ijodiy fikrlash va atrof – muhitga ongli
munosabatda bo’lishni va kasb tanlashni
shakllantiradi.
O ’rta umumta’lim – uzluksiz majburiy
ta’lim bo’lib, unda quyidagi muammolar
hal bo’ladi:
•
fanlar asoslari bo’yicha uzluksiz bilim
beriladi;
•
mehnat ko’nikmalari shakllanadi;
•
ijodiy fikrlash va atrof muhitga ongli
munosabatda bo’lishi o’rgatiladi;
•
kasb tanlash shakllanadi.

•
Umumiy o’rta ta’limning dastlabki bosqichi
boshlang’ich ta’lim deb nomlanadi.
•
Boshlang’ich ta’lim – umumiy o’rta
ta’limning dastlabki bosqichi. O’zbekiston
Respublikasida boshlang’ich ta’lim 1 – 4
sinflarda bolalarga ilk ta’lim berish, ularni
ma’naviy kamol toptirishning boshlang’ich
davri hisoblanadi. U 1 – 4 sinflarni o’z ichiga
oladi va bunda o’qish 6 – 7 yoshdan
boshlanadi. Boshlang’ich ta’lim umumiy
o’rta ta’lim olish uchun zarur bo’lgan
savodhonlik bilim va ko’nikma asoslarini
shakllantirishga qaratilgan boshlang’ich
ta’lim sinflari uchun o’quv rejasi va
dasturlari mavjud.

•
Boshlang’ich maktab – ta’lim oluvchilarga
boshlang’ich umumiy ma’lumot beradigan
umumta’lim ta’lim – tarbiya muassasasi. Uning
vazifasi – ta’lim oluvchilarga yozish, o’qish,
hisoblash malaka va ko’nikmalarni hosil qilish,
tabiat va jamiyat haqida ilk bilim berish, hulq –
odobga o’rgatishdir.
Umumiy o’rta ta’lim tugallangandan keyin ta’lim
fanlari va ular bo’yicha olingan baholar ko’rsatilgan
holda davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi
attestat beriladi.

•
O’rta mahsus, kasb – hunar ta’limi . Umumiy o’rta ta’lim
negizida o’qish muddati 3 yil bo’lgan majburiy o’rta mahsus,
kasb – hunar ta’limi uzluksiz ta’lim tizimidagi mustaqil turdir.
O’rta mahsus, kasb – hunar ta’limi tizimi yo’nalishi –
akademik litsey yoki kasb – hunar kolleji o’quvchilar
tomonidan ihtiyoriy tanlanadi.
•
Akdemik litsey DTS ga muvofiq o’rta mahsus ta’lim beradi,
o’quvchilarning imkoniyatlari va qiziqishlarini hisobga olgan
holda ularning jadal intellektual rivojlanishi chuqur,
sohalashtirilgan, tabaqalashtirilgan, kasbga yo’naltirilgan
ta’lim olishni ta’minlaydi.
Akdemik litseylarda o’quvchilar o’zlari tanlab olgan ta’lim
yo’nalishi bo’yicha (gumanitar, tehnika, agrar va boshqa
sohalar) bilim saviyalarini oshirish hamda fanni chuqur
o’rganishga qaratilgan mahsus kasb – hunar ko’nikmalarini
o’zlarida shakllantirish imkoniyatiga ega bo’ladilar. Bu
ko’nikmalarni o’qishni muayyan oliy ta’lim muassasalarida
davom ettirish yoki mehnat faoliyatida ro’yobga chiqarishlari
mumkin. Kasb – hunar kollejiga tegishli DTS doirasida ta’lim
oluvchilarga o’rta mahsus, kasb – hunar ta’limi beriladi;
o’quvchilarga kasb – hunarga moyilligi, bilim va ko’nikmalarni
chuqur rivojlantirish, tanlab olngan kasb – hunar bo’yicha bir
yoki bir necha iqtisosni egallash imkonini beradi.

•
Kasb – hunar kollejlari ning jihozlanganlik darajasi, pedagogik
tarkibning tanlanganligi, o’quv jarayonining tashkil etilishi
jihatidan yangi tipdagi ta’lim muassasalari hisoblanadi. Ular bir
yoki bir nechta zamonaviy kasb – hunarni egallash hamda
tegishli o’quv fanlaridan chuqur nazariy bilim olish imkonini
beradi.
•
Akademik litseylar va kasb – hunar kollejlarida ta’lim olish
o’quvchilarga o’z bilimlarini chuqurlashtirish va tanlangan
iqtisosliklariga ega bo’lishni ta’minlaydi. Akademik litseylar va
kasb – hunar kollejlarining bitiruvchilariga davlat tomonidan
tasdiqlangan namunadagi diplomlar beriladi. Bu diplomlar
ta’limning keyingi bosqichlarida o’qishni davom ettirish yoki
egallagan ihtisos va kasb – hunar bo’yicha mehnat faoliyati
bilan shug’ullanish huquqini beradi.
•
O’rta mahsus, kasb – hunar ta’limini tashkil etish va
rivojlantirish uchun quyidagilar zarur:
•
akademik litsey va kasb – hunar kollejlari faoliyat
ko’rsatishining normativ vazifalarini ishlab chiqish va joriy etish;
•
soha uchun oliy ta’lim muassasalarining ishlab chiqarish, fan va
madaniyat sohasini mutahassislarini jalb etgan holda yuqori
malakali mutahassislarni tayyorlash va qayta tayyorlashni, shu
jumladan chet ellarda tayyorlash va qayta tayyorlashni tashkil
etish;

•
o’rta mahsus, kasb – hunar ta’limi o’quv muassasalari
uchun ta’lim va kasb – hunar dasturi, o’quv uslubiy
majmualar ishlab chiqish;
•
akademik o’quvchilari mehnat faoliyati ko’nikmalarini,
egallashlari uchun ihtisoslashtirilgan dasturlar ishlab
chiqish va joriy etish;
•
kasb – hunar kollejlarida tayyorlanadigan
mutahassislarga nisbatan ihtisos va kasb – hunar,
malaka talablarining ro’yhatini ishlab chiqish;
•
hududlarning jo’g’rofiy va demografik shart – sharoitlarini
va tegishli sohadagi mutahassislarga bo’lgan mahaliy
ehtiyojlarni hisobga olgan holda o’rta mahsus, kasb –
hunar ta’limi tizimi ta’lim muassasalarining tashkil etishini
va ular oqilona joylashtirilishini ta’minlash, ularga
o’quvchilarni imkon qadar oilasidan ajratmagan holda
qamrab olish;
•
akademik litsey va kasb – hunar kollejlarining moddiy
tehnika va ahborot bazalarini mustahkamlash

•
Oliy ta’lim .
•
Oliy ta’lim – malakali mutahassislar tayyorlashni ta’minlaydigan
ta’lim. Bu ta’lim 18 – 19 yoshdan boshlanib 4 yildan kam bo’lmagan
muddatda davom etadi. Oliy ma’lumotli mutahassislar tayyorlash oliy
o’quv yurtlarida (akademiyalar, universitetlar, institutlar va oliy
maktabning boshqa ta’lim muassasalarida) o’rta mahsus, kasb –
hunar ta’limi negizida amalga oshiriladi.
•
Oliy ta’lim ikki bosqichga: davlat tomonidan tasdiqlangan
namunadagi oliy ma’lumot to’g’risidagi hujjatlar bilan dalilovchi
bakalavriyat va magistraturaga ega.
•
Oliy ta’lim – turli oliy maktablarga ho’jalik, fan, tehnika va madaniyat
tarmoqlari uchun yuqori oliy malakali mutahassislar tayyorlash oliy
ta’lim jarayonida oliy ma’lumot olinadi. “Oliy ma’lumot” tushunchasi
esa muayyan ihtisoslikdan nazariy va amaliy vazifalarni hal etish
imkoniyatini beradigan bilim va malakalar majmuini ifodalaydi. Oliy
ta’lim haqidagi hozirgi tushunchalar birinchi marta G’arb
mamlakatlarida XV – XVII asrlarda dunyoviy oliy maktablar, keyinroq
univesitetlar paydo bo’lishi bilan vujudga keldi.

•
Oliy ta’limning DTS – ta’limning bakalavriat
muayyan yo’nalishi yoki magistratura
mutahassisligiga qo’yiladigan malaka
talablari, ta’lim mazmuni, bakalavr yoki
magistr tayyorgarligining zaruriy va etarli
darajasini, kadrlar tayyorlash sifatini
baholash darajalarini belgilaydigan etalon
daraja.
•
Bakalavriat – mutahassisliklar yo’nalishlari
bo’yicha fundamental va amaliy bilim
beradigan, ta’lim muddati kamida 4 yil
bo’lgan tayanch oliy ta’limdir.
•
Magistratura – aniq mutahassislik bo’yicha
fundamental va amaliy bilim beradigan
bakalavriat negizida ta’lim muddati kamida 2
yil davom etadigan oliy ta’limdir.

•
Oliy o’quv yurtidan keyingi ta’lim.
•
Oliy o’quv yurtidan keyingi ta’lim jamiyatning oliy
malakali ilmiy va ilmiy – pedagog kadrlarga bo’lgan
ehtiyojlarini qondirishga, Shaxsning ijodiy ta’lim kasb
– hunar manfaatlarini qanoatlantirishga qaratilgan.
•
Oliy o’quv yurtidan keyingi ta’limni oliy o’quv
yurtlarida va ilmiy – tadqiqot muassasalarida
(aspirantura, ad’yunktura, doktorantura, mustaqil
tadqiqotchilik) olish mumkin. Oliy o’quv yurtidagi
keyingi ta’lim bosqichlarida (aspirantura,
doktorantura) dissertatsiya himoyachi bilan
yakunlanadi.
•
Aspirantura – oliy o’quv yurtidan keyingi ta’lim
bosqichi bo’lib, magistrlik negizida uch yil (to’rt yil
sirtqi) davom etadi. Aspirantura UTTning tarkibiy
qismi, oliy malakali ilmiy va ilmiy – pedagogik
kadrlaar (fan nomzodlari) tayyorlash shakli. Bu
darajaning maqsadi muayyan mutahassislik bo’yicha
oliy toifali ilmiy va ilmiy pedagogik kadrlarni
shakllantirishdan iborat. Dissertatsiyani
muvaffaqtyatli himoya qilganlarga “Fan nomzodi”
ilmiy darajasi beriladi.

•
Doktorantura – yagona UTT ning oliy malakali va
ilmiy pedagogik kadrlr tayyorlashga yo’naltiradigan
aspiranturadan keyingi tarkibiy qismidir.
•
Doktorantura – fan nomzodi ilmiy darajasi
negizida 3 yil davom etadigan, dissertatsiya
himoya qilish bilan yakunlanadigan uzluksiz t’lim
tizimining bosqichlaridan biri. U oliy malakali ilmiy
va ilmiy pedagogik kadrlar (fan doktorlari) tayorlash
shakli. YAkuniga ko’ra tanlangan mutahassislik
bo’yicha “Fan doktori” ilmiy darajasi beriladi O’zR
va UTTning tarkibiy qismi va oliy bosqichi.
•
Yakuniy davlat attestatsiyasi natijalariga ko’ra
tegishli ravishda fan nomzodi va fan doktori ilmiy
darajasi berilib, davlat tomonidan tasdiqlangan
namunadagi diplomlar topshiriladi.

•
Oliy o’quv yurtidan keyingi ta’limni qo’llab – quvvatlash va
rivojlantirish tadbirlari quyidagilarni o’z ichiga oladi:
•
“ Ta’lim to’g’risida”gi Qonunga hamda mamlakatni ijtimoiy va
iqtisodiy rivojlantirish istiqbollariga muvofiq oliy malakali ilmiy
va ilmiy – pedagog kadrlarni tayyorlash va attestatsiyadan
o’tkazish tizimini takomillashtirish;
•
kasb ta’limi tizimi uchun oliy malakali ilmiy – pedagog
kadrlarni hamda ilg’or pedagogik tehnologiyalar sohasida
ilmiy kadrlarni ustivor ravishda tayyorlash;
•
rivojlangan mamlakatlarning ilg’or ta’lim muassasalari va ilmiy
markazlarida ustivor yo’nalishlar bo’yicha oliy malakali ilmiy
va ilmiy – pedagog kadrlar tayyorlash uchun sharoitlar yaratib
berish;
•
fan, tehnologiya va ta’lim sohasida rivojlangan mamlakatlar
bilan halqaro hamkorlikni chuqurlashtirish.

•
Kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta
tayyorlash.
•
Kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta
tayyorlash mutahassislarning kasb bilimlari va
ko’nikmalarini yangilash hamda chuqurlashtirishga
qaratilgan kadrlar tayyorlash malakasini oshirish va
ularni qayta tayyorlash ta’lim muassasalaridagi
o’qish natijalariga ko’ra davlat tomonidan
tasdiqlangan namunadagi guvohnoma yoki sertifikar
topshiriladi.
•
Kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta
tayyorlash tizimini tashkil etish va rivojlantirish uchun
quyidaligan zarur:
•
kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash
tizimi faoliyatiga yangicha tarkib, mazmun hamda bu
tizimni boshlaqrishni shakllantirish;
•
yuqori malakali o’qituvchi – mutahassis kadrlar
tayyorlash va sohani ular bilan to’ldirib borishni
ta’minlash;

•
kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta
tayyorlash tizimining bu sohada raqobatga
asoslangan muhitni shakllantirishni va samarali
faoliyat olib borishni ta’minlovchi normativ bazasini
yaratish;
•
kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta
tayyorlash ta’lim muassasalarini davlat
attestatsiyasi va akkredatsiyadan o’tkazish tizimini
ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish;
•
iqtisodiyotning davlat va madaniyat sektorlari,
mulkchilikning turli shaklidagi tashkilo va
muassasalarning talab – ehtiyojlariga muvofiq
kadrlar va mutahassislarni ildam qayta tayyorlash
va ularning malakasini oshirishni ta’minlovchi
davlat va nodavlat ta’lim muassasalarini tashkil
etish va rivojlantirishga ko’maklashish;
•
professional treningning ilg’or tehnologiya va
uskunalarini, shuningdek, murakkab, fan yutuqlarini
talab qiluvchi tehnologiya jarayonlari imitatorlarini
ishlab chiqish, yaratish va amaliy o’zlashtirib olish.

•
Maktabdan tashqari ta’lim.
•
Bolalar va o’smirlarning ta’limga bo’lgan, yakka tartibdagi,
ortib boruvchi talab – ehtiyojlarini qondirish, ularning bo’sh
vaqtini va dam olishini tashkil etish uchun davlat organlari,
jamoat tashkilotlari, shuningdek, boshqa yuridik va jismoniy
Shaxslar madaniy estetik, ilmiy, tehnikaviy, sport va boshqa
yo’nalishlarda maktabdan tashqari davlat va nodavlat ta’lim
muassasalarini tashkil etadilar.
•
Maktabdan tashqari ta’limni rivojlantirish, uning tuzilmasi va
mazmun – mundarijasini takomillashtirish vazifalarini hal etish
uchun quyidagilarni amalga oshirish kerak:
•
ta’lim berish va kamol toptirishga yo’naltirilgan hizmatlar
ko’rsatuvchi muassasalar tarmog’ini kengaytirish va bunday
hizmatlar turlarini ko’paytirish;
•
milliy pedagogik qadriyatlarga asoslangan va jahondagi
ilg’or tajribani inobatga oluvchi dasturlar va uslubiy materiallar
ishlab chiqish;
•
o’quvchilarning bo’sh vaqtini tashkil etishning, shu jumladan
ommaviy sport va jismoniy tarbiya – sog’lomlashtirish
tadbirlarining, bolalar turizimining, halq hunarmandchiligining
mavjud turlari va shakllarini takomillashtirish, milliy turlari va
shakllantirishni tiklash hamda amaliyotga joriy etish

E’t iboringiz uchun
rahmat !

O‘zbekistonda shakllangan ta’lim tizimini isloh etish

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish