Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 9000UZS
Размер 588.8KB
Покупки 0
Дата загрузки 29 Сентябрь 2019
Расширение doc
Раздел Дипломные работы
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

“O`zbekistonda ta`lim tizimining takomillashuvining yo`nalishlari va natijalari” (1991-2011y.)

Купить
“O`zbekistonda ta`lim tizimini ng takomillashuvining yo`nalishlari va natijalari” (1991-2011y.) Mundarija Kirish …………………………………….………………………………3 1 . O`zbekistonda ta`lim sohasidagi islohotlarning asosi y yo`nalishlari. 1.1. Ta`lim tizimini rivojlantrishning huquqiy asoslari…………………...8 1.2.O`zbekistonda ta`lim tizimi samaradorligining oshirilishi……. ……..16 1.3.O`zbekistonda ta`lim sohasida moddiy-texnik bazaning shakllantirilishi……………………………………….…… . 22 2. Mustaqil O`zbekistonda ta`lim tizimini takomillashuvining natijalari. 2.1. O`rta maxsus, kasb-hunar ta`limi tizimining tubdan yangilanishi…..32 2.2. Oliy ta`lim tizimida kadrlar tayyorlash sifatining oshirilishi…..........3 8 2.3 Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish tizimini yanada takomillashtirilishi…………………………………………4 3 Xulosa………………………………………………..…………..……… 50 Tavsiyalar ……………………………………………………………….52 Adabiyotlar ro`yxa 3 Kirish Mavzuning dolzarbligi. Mustaqillik tariximizning ravon yo`lini ochdi. Mustabid tuzum davrida mafkuraviylik, sinfiylik iskanjasiga tushirilgan olis va yaqin tarixdan asl holida bahramand bo`lish imkondan holi edi. Voqea-hodisalar sovet g`oyasi asosida tuslanib talqin etilgani kabi, davlatchiligimiz, qadriyatlarimiz, tarixiy shaxslar, milliy ozodlik fidoyilari salbiy baholandi. Mustaqillikkacha bo`lgan davrda yagona mafkura hukmronligi ostidagi ta`lim tizimi sharoitida yashadik, faoliyatimizni markazdan yuborilgan tavsiyalar asosida tashkil etdik. Amalda ta`lim bitta yo`nalishga kommunistik mafkurani mustahkamlashga xizmat qildi Vatanimiz ozodlikni qo`lga kiritgandan e`tiboran, xalqimiz tarixiga bo`lgan munosabat ijobiy tomonga o`zgardi. Istiqlol sharofati bilan xalq turmush tarzi ma dasturi mamlakatimizda yangi jamiyat qurishning bosqichma bosqich va tadrijiy rivojlanish prinsipiga asoslangan …”o`zbek modeli”-o`z taraqqiyot yo`limizning ajralmas tarkibiy qismidir” 1 1997-2004-yillarda O`zbekiston ta`lim tizimida mutlaqo yangi bo`lgan o`rta maxsus, kasb-hunar ta`limi muassasalarini qurish va ishga tushirishda e`tirofga loyiq bunyodkorlik ishlari amalga oshirildi. Keyingi 2004-2009 yillarda esa mamlakatimiz tarixida umumta`lim maktablari, maktabgacha va maktabdan tashqari ta`lim muassasalarini rivojlantirish davri bo`ldi. Mamlakatimiz Prezidentining 2011-yil 20-mayda imzolagan “Oliy ta`lim muassasalarining moddiy-texnik bazasini mustahkam-lash va yuqori malakali mutuxassislar tayyorlash sifatini tubdan yaxshilash chora-tadbirlari to`g`risida”gi qarori bugungi kunda ushb Mavzuni o`rganilganlik darajasi. Mustaqillik yillarida O`zbekistonda ta`lim tizimini rivojlanib, takomillashib borishiga doir bir qator adabiyotlar, ilmiy risolalar, tadqiqotlar yaratildi. Xususan, 2000 yilda nashr etilgan “Mustaqil O`zbekiston tarixi” kitobida 1992 yil 2 iyulida O`zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi qa`bul qilgan “Ta`lim to`g`risida” Qonunga to`xtalgan. Bu muhim davlat hujjatining qabul qilinishi ta`lim soxasida amalga oshiriladigan barcha islohotlarning muqaddimasi hamda huquqiy kafolati bo`ldi. Xalq ziyolilar gazetasi bo`lgan “Ma`rifat”da “ta`lim tarbiya-istiqlol ko`zgusida” rukni ostida O`zbekistondagi barcha viloyatlarda umumiy o`rta ta`lim, o`rta maxsus, kasb-hunar kolleji, oliy ta`lim, bolalar sporti sohasidagi erishilgan natijalar 2010 yil davomida nashr etildi. G A. Erkaevning 2011 yil “Ma`naviyat” nashriyotida chop etilgan “O`zbekiston yo`li” risolasida qayd etilishicha, birgina ta`lim sohasiga mamlakatimiz yalpi ichki mahsulotining 12 foizi yo`naltirildi. Nafaqat O`zbekiston tarixida, jahon tarixida ham biror mamlakat o`z yalpi ichki mahsulotining 12 foizini faqat ta`limga yo`naltirmagan. 1 Yangi davlat standartlari asosida o`quv dasturlari va darsliklari yaratilishi tufayli o`zbek xalqi tarixida ilk bor milliy maktab paydo bo`ldi. 2011 yil “O`qituvchi” nashriyotida chop etilgan “Buyuk va muqadassan, mustaqil Vatan” nomli ilmiy-ommabop risolaning beshinchi bobi “Barkamol avlord-kelajagimizning muhim tayanchi va biz boshlagan buyuk ishlarning munosib davomchisi: ta`lim sohasida erishilgan muhim natijalar” deb nomlanadi. Ushbu risolada ta`kidlangan -Bitiruvchilar bandligini ta`minlashning samarali mexanizmini yaratilganligini misollar bilan ko`rsatish; -Ta`lim muassasalarida kadrlar tayyorlash sifatiga aloxida e`tibor berilayotganligini ochib berish; -Kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash tizimi yangi bosqichga ko`tarilayotganligini ko`rsatib berish; Bitiruv malakaviy ishining yangiligi. Mustaqillik yillarida O`zbekistonda ta`lim tizimini takomillashuvining muhim yo`nalishlari va qo`lga kiritilgan natijalar yaxlit va izchil tarzda o`rganildi. Ishning amaliy ahamiyati. Bitiruv malakaviy ishda keltirilgan ma`lumotlardan O`zbekistonning mustaqillik davri tarixini o`rganishda, amaliy mashg`ulotlar o`tishda, madaniy- ma`rifiy tadbirlarni, targ`ibot-tashviqot ishlarini amalga oshirishda foydalanish mumkin. Ishning aprobats I. bob: O`zbekistonda ta`lim sohasidagi islohotlarning asosiy yo`nalishlari. I.1Ta`lim tizimini rivojlantirishning huquqiy asoslari Mamlakatimiz o`z mustaqilligini qo`lga kiritganidan keyingi qisqa vaqt ichida bosib o`tgan taraqqiyot yuli asrlarga tatigulik mazmun va samara kasb etmoqda. Shu boisdan ham mamlakatimiz Prezidentining «O`zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining yigirma yilligini nishonlashga tayyorgarlik ko`rish va uni o`tkazish to`g`risida»gi Qarorida ta`kidlanganidek, yurtimizda «demokratik davlat, fuqarolik jamiyatini barpo etish, iqtisodiyotimizni bozor munosabatlariga o`tkazish va rivojlangan davlatlar qatoridan munosib joy olish yo`lida erishgan marralarimiz jahon ahlini haqli ravishda hayratda qoldirmoqda» 1 . Haqiqatan ham, bundan 21 yil oldin xalqimiz o`zining m Mamlakatimizda ta`lim tizimini rivojlantirishga qaratilgan uning huquqiy asoslari quyidagi hujjatlarda belgilab berildi hamda ular asosida eng muhim yo`nalish va natijalari ijrosi ta`minlandi. Mustaqil davlatimiz raxbariyati eng avvalo, ishni ta`lim sohasidagi davlat siyosatining huquqiy asoslarini yaratib berishdan boshladi. Sobiq ittifoq tarkibiga kirgan respublikalar ichida birinchilardan bo`lib, O`zbekiston Respublikasining Oliy Kengashi 1992 yil 2 iyulda «Ta`lim to`g`risida»gi Qonunini tasdiqladi. Bu dasturilamal hujjatda ta`lim sohasidagi davlat siyosatining asosiy tamoyillari, ta`lim tizimi, uning boshqaruv tarkibi, pedagog xodimlarning haq-huquqlari, burch va mas`uliyatlari aniq belgilab berildi. Binobarin, bu muhim davlat hujjatining qabul qilinishi ta`lim sohasida amalga oshirila bo`lganidek, yana yangidan o`zimizning betakror va ilg`or, iqtidorli va eng muhimi, insonlarga kerakli kadriyatlarimiz barpo etiladi. Ta`lim O`zbekiston xalq, ma`naviyatiga yaratuvchilik faoliyatini baxsh etadi. O`sib kelayotgan avlodning barcha eng yaxshi imkoniyatlari unda namoyon bo`ladi, kasb-kori, maxorati uzluksiz, takomillashadi, katta avlodning dono tajribasi anglab olinadi va yosh avlodga o`tadi 1 . Bu so`zlar ta`lim tizimiga berilgan ijtimoiy buyurtma bo`lib, O`zbekiston Respublikasining «Ta`lim to`g`risida»gi Qonuni, ta`lim sohasidagi davlat siyosatida ham o`z ifodasini topgan. Mustaqillikkacha bo`lgan davrda bizning ta`lim tizimimiz jahonning ilg`or sivilizasiyasi yutuqlaridan, o`z xalqimizning tarixi ildizlaridan ajralib qolgan edi. Mustaqillik bunday holatni tubdan o`zgartird saylanish huquqiga egadirlar» 2 , deb belgilab qo`yilgani fikrimizning dalilidir. Xaqiqatdan ham, O`zbekiston Respublikasi mustaqil, demokratik, huquqiy, insonparvarlik qoidalariga asoslangan, millati, dini, ijtimoiy axvoli, siyosiy e`tiqodidan qat`iy nazar, fuqarolarning huquq. va erkinliklarini ta`minlab beradigan davlatdir. Shuningdek, Prezidentimizning 1993 yil 29 dekabrdagi farmoniga binoan oktyabr oyining birinchi yakshanbasi xalq ta`limi xodimlari kuni (kasb bayrami sifatida) belgilandi. 1996 yil 9 sentyabrdagi «Ma`naviyat va ma`rifat jamoatchilik markazi faoliyatini yanada takomillashtirish va samaradorligini oshirish to`g`risida»gi Farmon munosabati bilan yosh avlodni buyuk an`analarimizga, yuksak ma`naviy qadriyatlarimizga sodiqlik va yorug` kelajak egalari ekanliklariga qatiy is oliy ma`lumotli kadrlar tayyorlash yo`nalishini ham tubdan isloh qilishning aniq strategik dasturiga ega bo`ldi. O`zbekistonda ta`lim respublika ijtimoiy-iqtisodiy, g`oyaviy-madaniy xayotining eng muhim yo`nalishidir. Ta`limning huquqiy asoslari mamlakatimiz Konstitusiyasi, «Ta`lim to`g`risida»gi Qonuni va Kadrlar tayyorlash milliy dasturida o`z aksini topgan. Respublikamizda ta`limning asosiy maqsadi bizning demokratik erkin davlat qurayotganimiz, bozor iqtisodiyotiga bosqichma-bosqich o`tish yo`lidan izchil borayotganimiz bilan bevosita bog`liq. Chunki davlatning buyuk kelajagi uz fuqarolarining ma`lumotliligiga, madaniyatiga, bunyodkorligiga tayanadi. «Ta`lim to`g`risida»gi Qonun va Kadrlar tayyorlash milliy dasturining qabul qilinishi va hayotga tatbiq qilinishi, hech shubxasiz, mustaq Kadrlar tayyorlash milliy dasturi Yurtboshimizning bevosita raxbarligida ishlab chiqilib, amaliyotga izchil joriy etildi. Bu dastur AQShdan sung dunyoda ikkinchi bor faqat O`zbekistonda qabul qilindi va bugungi kunda turli mamlakatlar bizning bu boradagi tajribalari-mizni katta qiziqish bilan o`rganmoqda. Mamlakatizda noyob Kadrlar tayyorlash milliy dasturi to`la amalga oshirilmoqda. 2009 yildan boshlab, yurtimizda 12 yillik majburiy ta`lim joriy etildi. Kadrlar tayyorlash milliy dasturi 3 bosqichdagi islohotlar asosida amalga oshirildi. I bosqich 1997-2001 yillarda dasturni amalga oshirish uchun zarur bo`lgan huquqiy meyoriy, ilmiy-metodik, moliyaviy-moddiy shart-sharoitlar yaratildi. Buning uchun davlat tomonidan kushimcha ravishda 65 milliard so`m mablag` sarf qilindi. Bu bosqich kadrla Haqiqatan ham, bu dasturlar doirasida yurtimizda ming-minglab litsey va kollejlar kurildi, rekonstruksiya qilindi. O`tgan davr mobaynida ana shu litsey va kollejlarni 1 million 446 mingdan ziyod farzandlarimiz, jumladan, 1 million 55 mingdan ortiq qishloq yoshlari bitirib bugungi kunda qishloq xo`jaligida, boshqaruv tizimida, ijtimoiy sohalarda mehnat qilmoqda. Bu qarorga ko`ra, Oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligining 60 kishidan iborat O`rta maxsus, kasb-hunar ta`limi markazi (Markaz) tashkil etildi. 1998 yilda akademik litseylar va kasb-hunar kollejlari dastlab tajriba tariqasida faoliyat boshladi. Akademik litseylarga barcha (9-sinf) bitiruvchilarining taxminan 10-15 foizi tanlov asosida qabul qilindi. Kasb-hunar kollejlari uchun yukori malakali pedagog va pedagog- muxandislar tayyorl aytganda, farzandlarimizga umumiy ta`lim bilan birga, zamonaviy kasb-hunarga ega bo`lish imkonini beradigan 12 yillik ta`lim tizimiga o`tish yakunlanmokda Mazkur huquqiy hujjatlarda, birinchidan, yangi ta`lim tizimi, ikkinchidan, yangi avlod kadrlarini tayyorlashda ta`lim sohasidagi o`zgarishlar, yangi kasb sohalarining paydo bo`lgani va ularning O`zbekiston sharoiti, ahamiyati bilan boglik jihatlari, uchinchidan, bunda har bir viloyat, hudud va mintaqa xususiyatlarini hisobga olish tajribasining afzalliklari, to`rtinchidan, mamlakatimiz oliy ta`lim sohasidagi 71 ta muassasa tayyorlab beradigan yangi avlod kadrlari, ularning umumiy va uziga xos jixatlariga e`tibor qaratildi. Umuman, mustaqillik yillarida «Ta`lim to`g`risida»gi Konun va Kadrlar tayyorlash milliy dasturi (1997) asosida uzluk I.2 O`zbekistonda ta`lim tizimi samaradorligining oshirilishi. Mamlakatimizda yurt taraqqiyoti, xalq farovonligi, jahon hamjamiyatidan munosib o`rin egallashimizning muhim omillaridan biri sifatida ta`lim tizimini tubdan isloh etishga, yosh avlodni har jihatdan barkamol etib tarbiyalashga alohida e`tibor qaratilmoqda. O`zbekiston Respub likasi Konstitusiyasi, «Ta` lim to`g`risida»gi Qonunga binoan ta`lim olishda barcha teng xuquqlidir. Kadrlar tayyorlash milliy dasturining qabul qilinishi va hayotga keng tatbiq etilishi samarasi o`laroq, yurtimizda uzluksiz ta`lim tizimi yaratildi. Ushbu dastur jahon andozalari talablariga javob beradigan, raqobatbardosh, yuqori malakali mutaxassislar tayyorlashning zamonaviy ti zimini shakllantirish va rivojlantirish, har tomonlama kamol topgan shaxsni vo Ta`lim soxasida olib borilayotgan islohotlar jarayonida bolalar sportini ri - vojlantirish, ularni sog`lomlashtirish muhim ahamiyat kasb etadi. Prezidentimiz tashabbusi bilan tashkil etilgan Bolalar sportini rivojlan tirish jamg`armasi tomonidan o`tgan vaqt mobaynida 1123 bolalar sporti inshooti ko`rib foydalanishga topshirildi. Ularning 922 tasi qishloq joylarda ekani chekka hududlardagi bolalarni jismoniy tarbiya va sportga japb etishda katta imkoniyatlar yaratmoqda. Ayni paytda maktablar qoshida 674 sport zali qurildi. Bolalar sporti inshootlari sport anjomlari va jihozlari, zarur inventarlar bilan ta`minlangani samarasi o`laroq bugungi kunda o`quvchi-yoshlar sportning 23 turi bilan muntazam shug`ullanmoqda. Ta`lim sohasida olib borilayotgan islohotlarda yoshlarning iste`dodini har tomo Maktab ta`limi 7 ta tilda: o`zbek, qaroqalpoq, rus, qozoq, qirg`iz, turkman, tojik tillarida olib borilmoqda. Mamlakatimizda 1500 dan ortiq yangi kasb-hunar kolleji va akademik lisey barpo etildi. Hozirgi kunda yurtimizdagi barcha ta`lim, fan, madaniyat va ma`rifat muassasalari Ta`lim portali va internetga ulangan. Bu esa ta`lim jarayoniga masofadan turib o`qitish usullarini, o`quvchi yoshlar uchun axborot- kommunikasiya xizmatlarining keng majmuini joriy etish imkonini bermoqda. Ta`lim jarayonini isloh etish va mehnat bozorida talab qilinadigan yuqori malakali kadrlar tayyorlashda oliy o`quv yurtlari muhim o`rin egallamokda. O`tgan davr mobaynida ularning soni ikki barobar ortdi va bugungi kunda mamlakatimizdagi 59 ta universitet va oliy o`quv yurtida 230 mingdan ziyod talaba ta`lim olmoq amaliy innovasion ilmiy tadqiqotlar olib borish hamda il miy ishlanmalarni amalga oshirishning zamonaviy metodlariga o`rgatishdan iborat. Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan yosh avlodning pux ta ta`lim olishi borasida amalga oshirilayotgan tub islohotlar berayotgan bunday samaralar yurtimizda yosh avlod ning buyuk ajdodparga munosib voris, barkamol inson bo`lib etishishi yo`lida ko`rsa tilayotgan doimiy g`amxo`rlikning amaldagi ifodasidir. Ta`lim sohasi ijtimoiy xayotning ajralmas tarkibiy qismi, siyosiy-ijtimoiy iqtisodiy-ma`naviy taraqqiyotning istiqbolini belgi lovchi omillardan biri xisoblanadi. Shu bois O`zbekistonimizda bugungi yoshlar va kelajak avlod manfaatlarini muxofaza qilish davlat siyosatining ustuvor yo`nalishi etib belgilangan hamda 1997 yil avgustidan bugungacha “Ta`lim t O`tgan qisqa davrda ta`lim mazmunini isloh qilishga juda katta e`tibor qaratildi: yangi Davlat ta`lim standartlari, o`quv rejalari va fan dastur lari ishlab chiqildi va tatbiq qilindi, ularni takomillashtirish jarayonlari davom etmoqda muqobillikka asoslangan yangi, jumladan, elektron darsliklar va boshqa o`quv adabiyotlarining yangi avlodi yaratilib, ularni takomillashtirish bo`yicha ishlar muttasil davom ettirilmoqda. Zamonaviy fan va texnikaning rivojlanish tendensiyalarini hisobga oluvchi pedagogik hamda axborot olish, uzatish, almashish va saqlash texnologiyalari ta`lim jarayoniga shiddat bilan kirib bormoqda. Aql-zakovatli, yetarlicha iqtidor va salohiyatga ega, g`ayrat, shijoat va kuchga to`la, bilimli, tashabbuskor va ijtimo iy faol yangi avlodning istiqbolimiz uchun mas`uliyatni z kengaytiradi. O`quv yurti buyurtmachi iste`molchi mahalliy xokimiyat organlari, mutaxassisning faol, amaliy xamkorligi va ushbu jarayonda ishtirok etuvchi sub`ektlarning vakolatlarini belgilash va uning bajarilishini qat`iy nazorat qilish orqali tayyorlanayotgan kadrlardan maq-sadli foydalanish mexanizmi yaratilmoqda. Ta`lim-tarbiya-yaxlit bir jarayon. Yuksak ma`naviyat manziliga ma`rifat orqali borish mumkinligi tarixda ko`p marta o`z isbotini topgan. Jahon va milliy pedagogikamizda ta`kidlanganidek, etuklik va barkamollikka ta`limiy hamda tarbiyaviy maqsadlar mushtarak-ligida erishiladi. Jamiyatimizdagi barqarorlik, xalqimizning birdamligi, kelaja-gimizning porloqligiga bo`lgan qatiy ishonch, tanlagan yo`limizning o`tgan 20 yilida erishgan asrlarga tatigulik yutuqlarimiz, mamlaka-timizni I.3 O`zbekistonda ta`lim sohasida moddiy-texnik bazaning shakllantirilishi. 1997 yilda ta`lim-tarbiya tizimidagi barcha islohotlarni belgilab beradigan ikkita muxim xujjat - «Ta`lim to`g`risida» va «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi to`g`risida»gi O`zbekiston Respublikasining qonunlari qabul qilindi. Kadrlar taiyorlash milliy dasturining asosiy maqsadi - ta`lim sohasini tubdan isloh qilish, rivojlangan demokratik davlatlar darajasida, yuksak ma`naviy va axlokiy talablarga javob beradigan yukori malakali kadrlar taiyorlash milliy tizimi, kadrlar taiyorlash milliy modelini shakllantirishdan iborat. Milliy modelning asosiy tarkibiy qismlarini shaxs, davlat va jamiyat, uzluksiz ta`lim, fan va ishlab chiqarish tashkil qiladi. 2010 yilning mamlakatimizda «Barkamol avlod yili» deb e`lon qilinishi uslubiy adabiyotlarni takomillashtirish, o`quv jarayoniga yangi axborot- kommunikasiya va pedagogika texnologiyalarini, elektron darsliklar hamda multimediya vositalarini keng joriy etish hisobidan mamlakatimizdagi kasb- hunar kollejlari va litseylarida ta`lim berish sifatini tubdan yaxshilash, ta`lim muassasalarining o`quv-laboratoriya bazasini eng zamonaviy o`quv va laboratoriya uskunalari, kompyuter texnikasi bilan mustahkamlash, shuningdek, o`qituvchi va murabbiylarning mashaqqatli mehnatini moddiy hamda ma`naviy ragbatlantirishning samarali tizimini shakllanti-rish, litsey va kollejlarda zamonaviy axborot va kompyuter texnologiyalari, raqamli hamda keng formatli telekommunikasiya aloqa vositalari, internet tizimini tatbiq etish, o`zlashtirish va yanada rivojlantirish asosiy vazifalard tashkil etish, avvalo, o`quv-uslubiy bazani butunlay qayta ko`rib chiqish va zamonaviy talablarga javob beradigan yangi standartlar, darslik va o`quv- uslubiy qo`llanmalarni tasdiqlash buyicha keng miqyosdagi ishlar amalga oshirildi. Ta`lim sohasi xodimlari faoliyatini baholash va rag`batlantirish mezonlari tubdan o`zgartirildi. Masalan, keyingi o`n yilda kasb-xunar kollejlari, lisey va oliy o`quv yurtlari o`qituvchilari ish haqining o`sish sur`atlari iqtisodiyotning real sohasidagi ish xaqi mikdoridan taxminan 1,5 barobar ko`p o`sdi. Umuman, O`zbekistonda ta`lim sohasini rivojlantirish va isloh etishga yo`naltirilayotgan yillik harajatlar yalpi ichki mahsulotning 10-12 foizini tashkil etayotgani va bu tizimning Davlat byudjeti harajatlaridagi ulushi 35 foizdan ortikni tashkil etishi o`z-o tizimda o`rta maxsus, kasb-hunar ta`limining o`rni o`ziga xosdir, chunki bu tizim, avvalo yurtimizda yangi ijtimoiy muxitni shakllantirishga xizmat qilsa, ikkinchi tomondan, bu tizim respublikamiz mexnat bozoriga malakali mutaxassislarni etishtirib bermokda. Shu asoslarga kura, mamlakatimizda o`rta maxsus, kasb-hunar ta`limi uzluksiz ta`lim tizimidagi muxim va o`ziga xos ta`lim turlaridan biri sanaladi. O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasining 1998 yil 13 maydagi «O`zbekistan Respublikasida o`rta maxsus, kasb-hunar ta`limi-ni tashkil etish chora-tadbirlari to`g`risida»gi 204-sonli qarori asosida «O`zbekiston Respublikasida o`rta maxsus, kasb-hunar ta`limi to`g`risida»gi nizom tasdikdandi. Mazkur qaror bo`yicha akademik litseylar va kasb-hunar kollejlarini tashkil etish bosqichma- bo 2004-2009 yillarda 1607 ta maktab ichimlik suvi bilan ta`minlandi. 1163 ta maktab gazlashtirildi, 1607 ta maktab telefon aloqasiga, 1076 ta maktab esa markaziy va maktab hovlisiga moslashtirilgan kanalizasiya tarmog`iga ulandi. 2005-2009 yillarda umumta`lim maktablarini mebel, zamonaviy o`quv- laboratoriya asbob-uskunalari, kompyuter texnikasi va sport anjomlari bilan jihozlash uchun Maktab ta`limi jamg`armasi xisobidan jami 463,6 milliard so`m mablag` sarflandi. O`quv fanlaridan 119 nomdagi, jumladan, 65 nomdagi elektron darsliklar, 26 nomdagi o`quv filmlarini hamda 28 nomdagi multimediya dasturiy vositalari yaratilib, o`quv jarayoniga tatbiq etildi. 2004-2009 yillar davomida Osiyo taraqqiyot banki, Jahon banki, Islom taraqqiyot banki, OPYEK jamg`armasi, Saudiya taraqqiyot jamg`armasi ka Respublikasida o`rta maxsus, kasb-hunar ta`limi to`g`risida»gi nizom asosida faoliyat ko`rsatadi. Kasb-hunar bo`yicha chuqurlashtirilgan, tabaqalashtirilgan ta`lim berish, o`quvchilarning intellektual rivojlanishini va ularning o`z qobiliyatlari, moyilliklariga muvofiq tanlagan kasb-hunar bo`yicha mutaxassisliklarni egallashini ta`minlash o`rta maxsus, kasb-hunar ta`limining maqsadi hisoblanadi. O`rta maxsus, kasb-hunar ta`limi akademik litseylarda va kasb-hunar kollejlarida kunduzgi o`qish shaklida amalga oshiriladi. O`rta maxsus, kasb-hunar ta`lim muassasalariga o`quvchilar qabul qilish umumiy o`rta ta`lim negizida maktablarning 9-sinfini bitiruvchilarning yakuniy davlat attestasiyasi va umumiy o`rta ta`lim-ni tugatishda ular tomonidan olingan reyting ko`rsatkichlari natija-lari bo`yicha O`rta maxsus, kasb-hunar ta`limi muassasalari bilan korxona va tashkilotlar hamkorligi, ishga qabul qilish shartnomalarini tuzish mexanizmi shakllantirilib, ular bilan 13338 ta sherikchilik shartnomasi imzolandi. Mikrokreditbank tomonidan bitiruvchilarning tadbirkorlik faoliyatini qo`llab-quvvatlash uchun kredit ajratish faoliyati tashkil etildi. Birgina 2009 yilda 923 nafar bitiruvchiga 962 million sum miqdorida mikrokredit mablag`lari ajratildi. 1536 ta axborot-resurs markaz va 330 axborot-resurs markazida 100 milliondanortik turli yo`nalish va tildagi o`quv adabiyotlari bulib, ular 3 million 654 ming axoliga va 1 million 627 ming o`quvchiga xizmat ko`rsatmokda. O`rta maxsus, kasb-hunar ta`lim muassasalarining 25 nafar iqtidorli o`quvchi qizlari O`zbekiston Respublikasi Prezidenti Farmon 2011 yilda Davlat byudjeti barcha harajatlarining 59,5 foizi ijtimoiy maksadlar uchun yo`naltirilmoqda. Bu 2010 yilga qaraganda sezilarli darajada ko`pdir. Jumladan, ta`lim va sog`liqni saqlash sohasi uchun ana shu harajatlarning 48 foizi yoki 2010 yilga nisbatan 1 trillion 800 milliard so`m ko`p mablag` sarflanishi belgilandi Mustaqillik yillarida Yurtboshimiz rahnomoligida Kadrlar tayyorlash milliy dasto`rining hayotga tatbiq etilishi, mazqur dasto`rning mantiqiy davomi bo`lgan Maktab ta`limini rivojlantirish davlat umummilliy dasturi doirasida amalga oshirilayotgan ishlarimiz zamirida farzandlarimizni komil insonlar qilib tarbiyalash orqali yurtimiz taraqqiyotining mustaxkam poydevorini qo`yish, uning buyuk kelajagini bunyod etishdek ezgu maqsad yotadi. Prezidentimizning 2004 yil 21 may yangi o`quv binolarini qurish, Toshkent Moliya institutining o`quv korpusini qayta ta`mirlash ishlari davom ettirilmoqda. 2010-2011 yillar mobaynida yangi standartlarni ishlab chiqish, har bir umumta`lim maktabida, akademik litsey va kasb-hunar kollejida mahalliy tarmoqli zamonavii kompyuter sinfi jihozlanishi va faoliyat ko`rsatishiga erishish, har bir umumta`lim maktabini 41 nomdagi elektron darslik va o`quv filmlari, har bir maktabgacha muassasani o`yinli va bilish bilan bog`liq mo`ltimediya dasturlarini namoyish qilish uchun VUV proigrivatellari bilan ta`minlash, umumta`lim maktablarining kompyuter texnikasi va o`quv-laboratoriya jixozlari saqlanishini, ularga texnik xizmat ko`rsatilishini ta`minlash bo`yicha kompleks tadbirlar amalga oshirilmoqda. 2011 yilda Davlat byudjeti barcha xar yo`nalishlardan biri sifatida qarab, bu borada keng ko`lamli ishlarni amalga oshirmoqda. Bir so`z bilan aytganda, bugun mamlakatimizda ta`lim-tarbiya sohasidagi islohotlar yuqori bosqichga chiqdi. Bu biz yoshlarni bilimli va yuksak ma`naviyatli insonlar qilib tarbiyalash yo`lida olib borilayotgan keng ko`lamli ishlarning amaliy samarasidir. 32 II-bob Mustaqil O`zbekistonda ta`lim tizimini takomillashuvining natijalari. II.1. O`rta maxsus, kasb-hunar ta`limi tizimining tubdan yangilanishi Hozirgi kunda Respublikamiz o`rta maxsus, kasb-hunar ta`limi tizimida 1 mln. 108 mingdan ortiq o`quvchiga mo`ljallangan yangi qurilgan yoki rekonstruksiya qilingan 1536 ta`lim muassasasi, jumladan, 1394 kasb-hunar kolleji va 142 akademik litsey faoliyat ko`rsatmoqda. Ularda jami 1 mln. 629 ming nafardan ortiq o`quvchi ta`lim-tarbiya olmoqda. Ta`lim muassasalarining moddiy-texnik bazasini mustahkamlash uchun davlat byudjetidan 99,5 mlrd. sum, xorijiy investisiyalar hisobidan 208,2 mln. AQSh dollari sarflanib, eng zamonaviy jihozlar xarid qilin di va ulardan ta`lim jarayonida o`qituvchi va o`quvchilar sama rali foydalanmoqda. Mustaqillik yillarida xizmat safarlarida, turli anjuman, tadbir-larda bo`lib, malaka oshirish ko`rslarida ishtirok etdi hamda tajriba almashdi. Vazirlar Mahkamasining 2008 yil 1 avgustdagi "O`rta maxsus, kasb-hunar ta`limi muassasalari xodimlari mehnatiga haq to`lashning takomillashtirilgan tizimini tasdiqlash to`g`risida"-gi 165-sonli qaroriga muvofiq akademik litsey va kasb-hunar kollejlari pedagog xodimlarining mehnatiga haq to`lash tizimi takomillashtirildi. 1 Tizimda faoliyat ko`rsatib, yukrri mahoratga ega bo`lgan va o`quv-tarbiya jarayoni sifatini oshirishga hissa qo`shayotgan o`qituvchi va ishlab chiqarish ta`limi ustalarining bazaviy tarif stavkalariga oylik ustamalar belgilandi. 2008 — 2010 yillar davomida akademik litsey va kasb-hunar kollejlari pedagog xodimlarining ish haqi 2,26 baravarga o profisiti, tashqi qarzning pastligi va valyuta zaxiralarining etarli darajada bo`lishi ta`minlanmoqda, o`rta muddatli istiqbolda iqtisodiyotning yuqori sur`atlarda o`sishi bashorat qilinmokda. Shuni qayd etish lozimki, bunday sur`atlar, birinchi navbatda, tarkibiy o`zgarishlar va iqtisodiyotni diver sifikasiya kilishni chuqurlashtirish, yuksak texnologiyalarga asoslangan yangi korxona va ishlab chiqarish tarmoqlarini jadal rivojlantirish, faoliyat ko`rsatayotgan korxonalarni modernizasiya qilish va texnik yangilash jarayonlarini tezlashtirish, xorijiy investisiyalarni keng jalb etish hisobidan ta`min lanmokda. Agar o`tgan un yil davomi da O`zbekiston iqtisodiyotiga 80 milliard dollar xajmidagi kapital kuyilmalar yo`naltirilgan bo`lsa, ularning 23 milliard dollardan ziyodi yoki 30 foizini x muassasalarida tash kil etilgan 1370 Vasiylik kengashlari faoliyatida 9000 dan ortiq korxona va tashkilotlar sifatli kadrlar tayyorlash bo`yicha ijtimoiy x.amkorlikni amal ga oshirmokdalar. Ishlab chiqarish bilan integrallashuvni ta`minlash borasida Navoiy tog`- metallurgiya kombinati qoshidagi Navoiy konchilik, Zarafshon sanoat va Uchquduq konchilik kasb-hunar kollejlari, Toshkent aviasiya ishlab chiqarish birlashmasi va "O`zbeki stan havo yo`llari" milliy aviakompaniyasi Davlat aksiyadorlik jamiyati vasiyligida Toshkent aviasozlik, Toshkent metropoli ten boshqarmasi vasiyligida Toshkent transport, "O`zbekiston temir yo`llari" DAK, "Yo`lovchi vagonlarni ta`mirlash" zavodi vasiyligida Toshkent temir yo`l transporti, "O`zdonmaxsulot" DAK Mirzo Ulugbek sanoat, Davlatimiz tomonidan o`zining xususiy biznesini yo`lga qo`yish istagidagi bitiruvchilarga yana bir qo`shimcha imkoniyat sifatida ularning tadbirkorlik faoliyatini boshlashi va o`z biznes ishlarini tashkil etishi uchun “Mikrokreditbank” aksiyadorlik tijorat bankining shahar va tu man bo`limlari tomonidan jami 3,2 mlrd. sum imtiyozli kreditlar ajratilmoqda. O`tgan o`quv yilida kasb-hunar kollejlarini jami 400 ming 964 nafar o`quvchi-yoshlar bitirib, xozirgi vaqtda ularning 216 ming 447 nafari (54,0 foiz) ishga joylashib, mehnat daftarchalari bilan ta`minlandi. Rivojlangan davlatlarning uzok muddatli imtiyozli kreditlari hamda grantlari asosida, jumladan, Osiyo tarakk,iyot ban ki, Koreya Respublikasi hukumati hamda Yaponiya hukumatining imtiyozli kreditlari, Germaniya taraqqiyot banki (KfW)ni O`quvchilarning xalqaro fan olimpiadalarida va tanlovlari Buning natijasida o`rta maxsus, kasb-hunar ta`lim muassasalari o`quvchilari qator yutuq va muvaffaqiyatlarga erishib kelmoqdalar. Xususan, matematika fanidan Koreya (2000), AQSh(2001), Yaponiya(2003), Gresiya(2004), Ispaniya(2008), Avstriya(2009), Qozog`iston(2010)da bo`lib utgan xalqaro olimpiadalarda o`zbekistonlik yoshlar 6ta kumush, 8ta bronza medali hamda 2 ta dip lom, 4 ta faxriy yorliqni qo`lga kiritdilar. Kimyo fanidan qam Rossiya (2001), Qozog`iston (2002), O`zbekiston (2008), Turkmaniston (2009), Ozarboyjon (2010)da o`tkazilgan xalqaro olimpiada larda o`quvchilarimiz 1 ta oltin, 2 ta kumush, 4 ta bronza medali hamda 3 ta 3-darajali diplom, 8 ta diplomga sazovor bo`ldilar. Fizika fani bo`yicha Singapurdagi 3-Osiyo olimpiada nej mavjud. Tizimda taxsil olayotgan o`quvchi-yoshlarning sport bilan muntazam shug`ullanishlarini tashkil etish, ularni jismonan baquvvat, sog`lom va komil insonlar etib tarbiyalash maqsadida "Barkamol avlod" sport musobaqalari o`tkazib kelinmoqda. SHunday qilib, yurtimizda yoshlar ta`lim- tarbiyasi yo`lida amalga oshirilayotgan xayrli ishlar ertangi kun egalari bulgan biz yoshlarni har tomonlama barkamol bo`lib voyaga etishishimiz uchun xizmat qilishi shubhasiz. 39 II.2. Oliy ta`lim tizimida kadrlar tayyorlash sifatining oshirilishi. Mustaqillikning dastlabki yillaridayoq butun mamlakat miqyosida ta`lim- tarbiya, ilm-fan, kasb-hunar o`rgatish tizimlarini jaxrnning ilg`or davlatlari tajribasiga tayangan holda tubdan yangilashga ehtiyoj sezilib, davlat ahamiyatiga molik ilohotlar birinchi o`rinda ta`lim tizimidan boshlandi, O`zbekiston Respublikasining «Ta`lim to`g`risidagi qonun»i, «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi» ishlab chiqildi. Ta`lim-tarbiya sohasi oldiga intellek - tual salohiyati keng, ongi etuk, ijodiy tafakkur sohiblarini tayyorlash talabi qo`yildi. Prezident Islom Karimov O`zbekiston Respublikasi Konstitusiyasi qabul qilinganining 17 yilligiga bag`ishlangan tantanali marosimda so`zlagan ma`ruzasida "...yurtimizning ertangi rivoji yo`li texnologiyalarni kengjoriy etish, o`quv-uslubiy ta`minotni mustahkamlash, fanlar bo`yicha o`quv-metodik majmualar bazasini yaratish, Axborot-resurs markazi (ARM) faoliyatini yo`lga qo`yish, auditoriyalarni moddiy-texnik vositalar bi lan jihozlash, talabalar yotoqxonasini zamonaviylashtirish, iqtidorli talabalarni saralash, ular bilan maqsadpi ishlash, jamoada sog`lom muxitni qaror toptirish, professor-o`qituvchilarni moddiy, ma`naviy qo`llab-quvvatlash yo`nalishlarida ahamiyatga ega bo`lgan ijobiy ishlar amalga oshirildi. 2009 o`quv yilidan kafedralarda tayyor-lanayotgan kadrlar sifatini nazorat qo`shish maqsadida "Bitiruv-malakaviy ishi taqdimotlari"ni o`tkazish yo`lga qo`yildi. Har bir bitiruvchi maxsus komissiya tomonidan sinovdan o`tkazilib, tayyorlangan malakaviy ish, bakalavr ravishda talaba bir guruxdan ikkinchi guruxga ko`chirib borildi. Saralangan bilimli, yuksak xulqli, tirishqoq, talabalar bilan maqsadli rejalar aso sida ishlanib; chet tili, kom pyuter texnologiyalari, mutaxassislik fanlaridan qo`shim - cha darslar tashkil qilindi elita guruxlar shakllantirildi. Ulardan respublika va xalqaro olimpiadalar, univer siada goliblari, Prezident stipen-diyasi va boshka nomdor stipendiya sohiblari, turli tanlov ishtirokchilari tayyorlab boriliyapti. Ayni paytda o`quv dargohida birinchi guruxga mansub 212 nafar iqtidorli talaba ilmiy rahbarlarga biriktirilib, nomzodlik dissertasiyasi negizida ilmiy tadqiqot ishlarini olib bo ri shayapti. 2009 o`quv yili yakunida o`tkazilgan universitet iqtidorli talabalarining an`anaviy ilmiy-nazariy anjumanida faol yigit-qizlarnin davlat, adolatli fuqarolik jamiyati qurishdek ezgu maqsadlariga erishish yo`lida xizmat qiladi. Ta`lim yo`lida olib borilayotgan har bir sa`y-harakat va barcha islohotlar yosh avlodni barkamol, ma`rifatli insonlar qilib tarbiyalash maqsadida amapga oshirilmokda va bu harakatlar o`z natijasini bermoqda. Ta`lim jarayonini isloh etish va mehnat bozorida talab qilinadigan yuqori malakali kadrlar tayyorlashda oliy o`quv yurtlari muhim o`rin egallamokda. O`tgan davr mobaynida ularning soni ikki barobar ortdi va bugungi kunda mamlakatimizdagi 59 ta universitet va oliy o`quv yurtida 230 mingdan ziyod talaba ta`lim olmoqda. 1 O`zbekistonda Vestminster universiteti, Singapur menej-mentni rivojlantirish instituti, Turin politexnika univer siteti, Rossiya neft va gaz universiteti, Moskva davlat univer SHunday qilib, O`zbekiston tarixiy mezonlarga ko`ra qisqa muddat bo`lgan 15-20 yil davomida bizning bosh maqsadimiz — dunyodagi rivojlangan demokratik davlatlar qatoriga kirish va mamlakatimiz aholisi uchun munosib hayot sharoiti va sifatini yaratish yo`lida g`oyat ulkan qadam qo`ydi. 44 II.3. Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish tizimini yayanada takomillashtirilishi. O`zbekiston Respublikasining Ta`lim to`g`risida"gi Qonuni va "Kadrlar tayyorlash milliy dasturi"ni hayotga tatbik bo`yicha vazirlik tizimssagi xalq ta` - limi rahbar va pedagog xodimlar malaka sini oshirish sifatini yaxshilash borasida ma`lum ishlar amalga oshirildi. Mak tab ta`limini rivojlantirish Davlat umum- milliy dasturi talablaridan biri sifatida malaka oshirishning samarali tizimini yaratish zarurligi qayd etilgani bu yo`nalishga alohida e`tibor qaratilishini talab etadi. Xalq ta`limi rahbar va peda gog xodimlari malakasini oshirishning mazmuni, shakl va usullari, har bir pedagogning kasbiy o`sishi, shu bilan birga ta` lim muassasasining rivojlanish ehtiyojlarini yana faoliyati asoslarini hamda ta` lim muassasalariga moliyaviy mustaqillik berilgani munosabati bilan shu sohadagi zarur bilimlarni egallashlari nazarda tutildi. O`qituvchilarning ta`lim muassasalari ga etkazib berilgan o`quv- laboratoriya asbob-uskunalari va kompyuter sinflaridan samarali foydalanishlariga erishish hozirda dolzarb masala bo`lib qolmoqda. Shu maqsadda malaka oshirish kurslarida zarur bilimlar berish bilan birga joylarga chiqib, o`qituvchi-murabbiylarga amaliy yordam uyushtirilmoqda. Chunonchi, markaziy institutning bir guruh xodimlari hududiy PKQTMOIlar va ularning tayanch maktablarida fizika, kimyo, biologiya, informatika va chet tili o`qituvchilariga o`quv-laborato riya asbob-uskunalari va kompyuter sinf laridan o`quv jarayonida samarali foydalanish yuzasidan maxsus o`quv m bo`yicha har bir pedagog kasb faoliyatining monitoringini olib borish va baholashni tashkil etishlari kerak. Natijada, qayta tayyorlash yoki malaka oshirishga ehtiyoj sezadigan o`qituvchilar kontengenti belgilanadi. Pedagog kadrlarning kasb malakasi darajasini o`rganish asosida ular tabaqalashtiriladi, qayta tayyorlash yoki malaka oshirishning tegishli turlari va shakllari belgilanadi, pedagoglarni maqsadli qayta tay yorlash va malakasini oshirishni tashkil etishning yakka tartibdagi topshiriqlari yoki aniq yo`naltirilgan dasturlari tuziladi. Malaka oshirishning an`anaviy shakllari bilan birga tinglovchilarning alohida ehtiyojlarini yanada to`laroq qondirishga xizmat qiluvchi mavzularni o`rganish yuzasidan maqsadli, muammoli, mualliflik, ilg`or pedagogik va axborot-kommunikasion texnologiy PKQTMOIlari o`qituvchilari uchun doimiy ravishda o`quv seminarlar tashkil etilib, metodik qo`llanmalar va tavsiyalar etkazib berildi. Maxsus ta`lim muassasalari da faoliyat olib borayotgan rahbar va pedagog xodimlar malakasini oshirish kurslarini tashkil etishda defektologiyaning surdopedagogika, tiflopedago gika, oligofrenopeda-gogika, logopediya yo`nalishlari bo`yicha o`ziga xos mazmun va metodlar qo`llaniladi. Ularda tinglovchilarga tegishli yo`nalishlar bo`yicha korreksion ishlarni hozirgi zamon talablari da rajasida olib borish yuzasidan yangi bilimlar berish, amaliy ish ko`nikma va malakalarini yanada mustahkamlash nazarda tutiladi. Hozirgi kunda respublikamizda inklyu ziv ta`limga o`tishga tayyorgarlik ishlari olib borilmokda. Inklyuziv ta`limga o`tish uchun imkoniyati cheklangan bo kafedralar orasidan ma`lum o`quv fani bo`yicha reyting ko`rsatkichi eng yuqori bo`lgan kafedra hududiy PKQTMOIlarning shu fan bo`yicha fyooliyatini muvofiqlashtiruvchi etakchi kafed ra, deb belgilanadi. YEtakchi kafedraning maqsadi tegishli o`quv fani bo`yicha pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish uchun zarur bo`lgan ilmiy, metodik va amaliy ishlarning hozirgi zamon talablari darajasida olib borilishini ta`minlash yuzasidan hududiy PKQTMOIlardagi turdosh kafedralarning faoliyatini muvofiqlashtirish hamda markaziy insti tut bilan ularning o`zaro hamkorlik ishlarini tashkil etishdan iboratdir. 1 “Ma`naviy-ma`rifiy ishlar samaradorligi o`quv yili”ning chora-tadbirlar rejasi asosida institut tinglovchilari uchun davra suxbatlari, ma`naviy-ma`rifiy tadbirlar doimiy ravishda malakasini oshirish tizimini qayta tashkil etish, avvalo, o`quv-uslubiy bazani butunlay qayta ko`rib chiqish va zamonaviy talablarga javob beradigan yangi standartlar, darslik va o`quv-uslubiy qo`llanmalarni tasdiqlash bo`yicha keng miqyosdagi ishlar amalga oshirildi. 50 Xulosa Mustaqillik yillarida O`zbekistonning ta`lim tizimidagi islohotlar jarayonini o`rganish asnosida quyidagi xulosalarga kelindi: -O`zbekistonda istiqlol yillarida yoshlarning ta`lim-tarbiyasi dalat siyosati darajasiga ko`tarildi, shu maqsadda Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi va maktab ta`limini rivojlantirish davlat umummilliy dasturi qabul qilinib, O`zbekistonda ta`lim-tarbiya ishini yuqori xalqaro andozalarda tashkil etishga kirishildi. -O`tgan qisqa davrda ta`lim mazmunini isloh qilishga juda katta e`tibor qaratildi: yangi o`quv rejalari va fan dasturlari ishlab chiqildi, ularni takomillashtirish jarayonlari davom etmoqda, yangi elektron darsliklar, o`quv adabiyotlarining yangi avlodi yaratilmoqda. -Bugun barkamol yangi avlodni tarbiyalash kundalik siyosatimizning ustuvor yo`nalis albatta. Ammo 1 ming 516 nafar yosh bitiruvchi ish bilan ta`minlanmasdan qolgani joylarda hali beri biz uchun o`ta muhim bo`lgan bu masalaga etarlicha ahamiyat qaratimayotgayotganidan dalolat bermoqda” 1 . Shuning uchun o`quv yurti — buyurtmachi — iste`molchi — mahalliy xokimiyat organlari, mutaxassisning faol, amaliy xamkorligi va ushbu jarayonda ishtirok etuvchi sub`ektlarning vakolatlarini belgilash va uning bajari-lishini qatiy nazorat qilish orqali tayyorlanayotgan kadrlardan maq-sadli foydalanish mexanizmi to`laqonli yaratilsa maqsadga muvofiq bulardi. 1 Qashqadaryo.2011yil 2dekabr. 52 Tavsiyalar. 1. Respublika ta`lim tizimi rivojlanishining asosiy bosqichlarini yoritib beruvchi o`quv qo`llanmalarini yaratish. 2. Qashqadaryo viloyatida ta`lim tizimini takomillashib borishini yorituvchi maxsus monagrafiya chop etish. 3. Internet tarmoqlaridagi maxsus saytlarda ta`lim tizimiga oid ma`lumotlarni joylashtirish. 53 Adabiyotlar ro`yxati 1. Karimov I. A. O`zbekiston: milliy istiklol, iktisod, siyosat, mafkura. Asarlar, 1- jild. - T. :O`zbekiston, 1996. 81-82-bet. 2. Karimov I.A. “Barkamol avlod- O`zbekiston taraqqiyotining poydevori. T.: Sharq, 1997. 64 bet 3. Karimov I.A. Xavfsizlik va barqaror taraqqiyot yo`lida. Asarlar, 6-jild. - Toshkent, 1998. 262-267-6. 4. Karimov I.A. Yuksak ma`naviyat-engilmas kuch. T.: Ma`naviyat, 2008.-176 bet 5. Karimov I.A. Asosiy vazifamiz-Vatanimiz taraqqiyoti va xalqimiz farovonligini yanada yuksaltirishdir.-T.: O`zbekiston, 2010.-48 bet. 6. Karimov I.A. Mamlakatimizni modernizasiya qilish yo`lini davom ettirish taraqqiyotimizning muhim omilidir. T.: O`zbekiston. 2010 . 7. Karimov I.A. Mamlakatimizda demokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyatin 16. Malaka oshirish: ehtiyoj, vazifa, istiqbol.// Ma`rifat 2010 yil 20 fevral 17. Prezident Islom Karimovning “Yuksak bilimli va intelektual rivojlangan avlodni tarbiyalash-mamlakatni barqaror taraqqiy ettirish va modernizasiya qilishning eng muhim sharti” mavzusidagi xalqaro konferensiyaning ochilishi marosimidagi nutqi.// Xalq so`zi. 2012. 18 fevral. 18. Ta`lim taraqqiyoti yo`lida // Ma`rifat 2010 yil 7 aprel. 19. Ta`lim-tarbiya istiqlol ko`zgusida. // Ma`rifat 2010 yil 30 sentyabr 20. O`zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimovning BMT Bosh Assambleyasining Ming yillik rivojlanish maqsadlariga bag`ish-langan oliy darajadagi yalpi majlisidagi nutqi. / Xorijiy ijtimoiy-snyosiy doiralar vakillarining munosabatlari va sharxlari-T.:O`zbekiston, 2010. 11-6. 21. O`zbekiston Respublikasi Pr Ilovalar. 56 57
Купить
  • Похожие документы

  • Tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda pedagoglarning vazifalari
  • O`zbekistonda yosh avlod tarbiyasining dolzarb muammolari
  • Abu Ali ibn Sino ijodida oila tarbiyasi
  • Эволюция методов преподавания литературы в школе ХХ–ХХI веков
  • Abdulla Avloniyning «Tarbiya biz uchun yo hayot - yo mamot, yo najot - yo halokat, yo saodat - yo falokat masalasidir» degan g'oyasining mazmun-mohiyati

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha