O’zbekistonda tabiiy geografiya fanining rivojlanish tarixi - География - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	626.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	География

O’zbekistonda tabiiy geografiya fanining rivojlanish tarixi

Купить

O’ZBEKISTONDA TABIIY GEOGRAFIYA FANINING RIVOJLANISH TARIXI

TABIIY GEOGRAFIYA FANINING RIVOJLANISHI  Har qanday ilm sohasi mustaqil fan rivojlanishi uchun to`tta asosiy shartni bajarishi lozim. Chunki tabiat, jamiat va taffakkur yangidan yangi bilimlarni bilishga va olishga qaratilgan insonning ijodiy tatqiqot faoliyati bo`lgan fan shu vaqtga qadar egallanmagan qonunlar haqida ma`lumot beradi. Tatqiqotchi tabiat va jamiyatning hali ro`yobga chiqarilmagan hodisa va jarayonlarni nazariya va metodlar yordamida o`rganadi.

 Shunday ekan o`rganilayotgan, tatqiq etilayotgan pretmet, material tizm, narsa jarayon va hodisa muayyan ilm sohasining predmeti hisoblanadi. O`rganilayotgan pretmet o`ziga xos usullar - metotlar yordamida tekshiriladi, tatqiq etiladi. Predmetning kashf etilmagan hususiyatlari-qirralari haqida nazariyalar , farazlar bo`lishi lozim.

 Nazariyalar orqali isbotlanayotgan soha ma`lum bir vazifani – aniq bir maqsadga qaratilgan bo`lishi darkor. Bu to`rt tabiiy geografiya sohasiga tatbiq etilsa tirli darajadagi xilma-xil geosestemalardan tashkil topgan yer usti strukturasini-geografik qobiqni o`rganish tabiiy geografiyaning predmeti.

 Geografik qobiqning turli katta kichiklikdagi sestemalarga bo`lib, tahlil etish - tasvirlash bu fan metodi. Geosestemalar haqidagi nazariyalar asosida ularning hususiyatlarini namoyon etish geografik bilimlarning o`ziga hosligini tashkil etadi.

 Geografik qobiqda strukturaviy tuzulishdan kelib chiqadigan tabiiy hududiy komplekslar va hududiy ishlab chiqarish . komplekslarning shakllanishi va joylaninish qonuniyatlarini o`rganadi. Ammo geografiya yer yuzasidagi narsa hodisalarni o`rganadigan fan sifatida bundan ikkiming yuz yillar paydo bo`lishiga qaramay mazkur fanning organish pretmeti o`zgarib turgan.

 Ayniqsa buyuk geografik kashfiyotlardan so`ng fanning o`rganish pretmetiga qarashlar o`zgarishga uchradi. Chunki yerdagi geografik obektlarni tasvirlash mazmuniga ega geografiya atamasi mohiyatan o`z vazifasini o`tab bo`lgan edi.

 Materiklar, orollar, okeanlar, dengizlar, tekisliklar tog`lar kashf etilib ularning geografik ta`riflash vazifasi yuklatilganligi ma`lum edi. Davrlar o`tishi bilan fanlarning defferentsiyalashuvi yani tarmoqlarga bo`linib ketish natijasida geografiya fanidan ko`pgina tarmoq fanlar ajrala boshladi. Shunda tabiatshunos olimlarning uzoqni ko`zlab fikrlaydigan vakilari geografiya faning tabiatni bir butun tarzda talqin etish bilan muamolari bo`lishi lozimligi uqtirdilar.

 Shulardan biri bor yo`g`i 28 yil umr ko`rgan Nedirlandiya olimi Brenxard Varenius o`zining “Umumiy geografiya” kitobini yozib 1650 yildayaq “Geografiya yer suv jarini bir butun , o`zaro bog`liq holda o`rganishi lozim” deb yozgan edi. Shundan keyingi davrlarda nems olimlari K.Pittir “Geografiya butun yer shari “ ni A.Tattner “O`lkalarni ulardagi pretmet va hodisalarning hududiy joylanishi nuqtai nazardan o`rganishi “ ni F.Retgofen “Yer planeta yuzasini” Fransus olimi E. Mortonk “Yer yuzasidagi inson faoliyati bilan tabiiy, bialogik hodisalar hamda ularning joylanish sabablarini” o`rganadi deb ko`rsatgan edilar.

 Petrburg unversitetining kafedra mudiri P. I. Brounov 1910 yilda geografiya faning obekti sifatida “Yerning tashqi qobig`i tabiiy tarqalishining hozirgi holatini” o`rganadi deb yozgan edi Hozirgi zamon geogriflarining aksariyati P.I Brounovning bu fikriga qo`shiladilar, ammo “Tashqi qobiq” tushunchasining mazmunini bir xil tatqiq etmasdan, uni “Geografik qobiq,” “Landshaft qobig`i” “Geosfera” beoganosfera“ “Epigeosfera” va boshqa terninlar mazmuniga yo`g`irib tushuntiradilar.

Купить