O‘zbekistonning o‘ziga xos istiqlol va taraqqiyot yo‘li - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	41.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

O‘zbekistonning o‘ziga xos istiqlol va taraqqiyot yo‘li

Купить

O‘zbekistonning o‘ziga xos istiqlol va taraqqiyot yo‘li.
Reja:
1.Mustaqil taraqqiyotning dastlabki bosqichidagi muammolar.
2.O‘zbekistonning o‘ziga xos taraqqiyot yo‘lini tanlashi. Taraqqiyotning
“O‘zbek modeli” va uning o‘ziga xos xususiyatlari.
3. O‘zbekistonning ijtimoiy-siyosiy rivojlanish strategiyasi: yangilanish
va taraqqiyot yo‘li.
4. O‘zbekistonning iqtisodiy mustaqilligini ta’minlashga qaratilgan
strategiya asoslari.
5. Mustaqillik – me’yoriy-huquqiy asoslarining yaratilishi.
6. Yangi Konstitutsiyaning qabul qilinishi va uning tarixiy ahamiyati.
Davlat ramzlari .

Jahon tajribasi shundan dalolat beradiki, o‘z davlatchiligini qo‘lga kiritish,
milliy va ijtimoiy ozodlikka yerishish hech qaerda yengil va osonlikcha
bo‘lmagan. Mustaqilikka yerishgan har bir mamlakat o‘z taraqqiyot yo‘lini izlaydi,
yangi jamiyat barpo yetishda o‘z andozasini ishlab chiqishga intiladi. Ijtimoiy-
iqtisodiy va siyosiy vaziyat, odamlar o‘rtasida tarkib topgan munosabatlar,
ularning dunyoqarashi, jumladan diniy ye’tiqodi, ruhiyati va xulq-atvor normalari
shuni taqozo yetadi. Dunyoda ijtimoiy taraqqiyot yo‘lining turli variantlari mavjud.
Turkiya, Janubiy Koreya, Shvesiya modellari va boshqalar bunga misoldir. Bir
qancha musulmon mamlakatlari va yangi industrial mamlakatlarning tajribasi ham
shuni ko‘rsatadi. Ikkinchi jahon urushidan so‘ng Ovrupo mamlakatlari va
Yaponiya xalq xo‘jaligini qayta tiklash ham buning amaliy namunasidir.
O‘zbekiston boshqa davlatlar taraqqiyoti jarayonida to‘plangan va respublika
sharoitiga tatbiq qilsa bo‘ladigan barcha ijobiy va maqbul tajribalardan shak-
shubhasiz samarali foydalanadi. Gap biron-bir modelni, hatto u ijobiy natijalar
bergan taqdirda ham, ko‘r-ko‘rona ko‘chirib olish to‘g‘risida borayotgani yo‘q.
Aniq-ravshan vositalar va usullar qaysi mamlakat uchun mo‘ljallangan bo‘lsa,
o‘sha mamlakatning o‘ziga xos sharoitidagina ijobiy natija beradi.
Jahon va o‘zimizning amaliyotimizdan olingan barcha unumli tajribani rad
yetmagan holda o‘z ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy-huquqiy taraqqiyot yo‘limizni
tanlab olish respublikaning qat’iy pozitsiyasidir. Bu - o‘tmish yillarning xatolarini,
davlat tuzilishining shakl va usullariga nisbatan mavjud qarashlarni idrok yetish
natijasidir. Bu - tarkib topgan ijtimoiy voqelikka berilgan real bahodir. Bu -
O‘zbekiston xalqining ijtimoiy taraqqiyotga, munosib turmush sharoitiga
intilishidir.
Shuni alohida ta’kidlash zarurki, soxta inqilobiy sakrashlarsiz, fojiali
oqibatlarsiz va kuchli ijtimoiy larzalarsiz, yevolyusion yo‘l bilan normal,
madaniyatli taraqqiyotga o‘tish - tanlab olingan yo‘lning asosiy mazmuni va
mohiyatidir. Odamlarning ongi va turmushiga o‘nlab yillar mobaynida, ko‘pincha
zo‘ravonlik yo‘li bilan singdirilgan narsalarni bir zumda o‘zgartirish mumkin
yemas. Buning uchun ijtimoiy guruhlar o‘rtasidagi munosabatlarning

keskinlashuviga va ularni bir-biriga qarama-qarshi qo‘yishga barham berish bilan
jamiyatni yangilash va o‘zgartirish zarurligiga odamlarning o‘zini ishontirish,
harakatga keltiruvchi kuchlarni va mehnatning rag‘batlantiruvchi omillarini
o‘zgartirish mumkin.
Mavjud ijtimoiy-iqtisodiy muammolarning keskinligi, ularning o‘ziga xos
xususiyati bu muammolarni hal yetishga alohida yondashuvni taqozo yetadi.
Turmush sharoiti va tarzining milliy xususiyatlari, Sharq madaniyatiga mansublik
ham shuni talab yetadi.
O‘zbekistonning chinakam mustaqilligiga yerishishdan iborat o‘z yo‘li
respublikani rivojlantirishning quyidagi asosiy o‘ziga xos xususiyatlari va shart-
sharoitlarini har tomonlama hisobga olishga asoslanadi.
Avvalo, u aholining milliy-tarixiy turmush va tafakkur tarzidan, xalq
an’analari va urf-odatlaridan kelib chiqadi. Chuqur ildizi o‘tmishdagi an’anaviy
jamoa turmush tarziga borib taqaladigan kollektivchilik asoslari O‘zbekiston
xalqiga tarixan xosdir. Kattalarni hurmat qilish, oila va farzandlar to‘g‘risida
g‘amxo‘rlik qilish, ochiq ko‘ngillilik, millatidan qat’i nazar odamlarga xayrixohlik
bilan munosabatda bo‘lish, o‘zgalar kulfatiga hamdard bo‘lish va o‘zaro yordam
tuyg‘usi kishilar o‘rtasidagi munosabatlarning meyori hisoblanadi. O‘zbeklar
diyoriga, o‘z Vataniga mehr-muhabbat, mehnasevarlik, bilimga, ustozlarga,
ma’rifatparvarlarga nisbatan alohida hurmat-yehtirom - O‘zbekiston aholisiga xos
fazilatlardir. Ichki va tashqi siyosatni ishlab chiqib, amalga oshirish chog‘ida islom
dinini ye’tiborga olish muhim ahamiyatga yega. Odamlarning turmush tarzida,
ruhiyatida, ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni shakllantirishda, islomga ye’tiqod
qiluvchi xalqlar bilan yaqinlashish istagida ham shu omil namoyon bo‘lmoqda.
Mazkur mintaqaning qadimiy tarixi va madaniyati, bunda yashab o‘tgan
Sharq mutafakkirlari va faylasuflarining jahon madaniyatini rivojlantirishga
qo‘shgan g‘oyat katta hissalari ham bu yerda yashayotgan odamlar turmushining
barcha tomonlariga sezilarli ta’sir o‘tkazmoqda. O‘tmishdagi allomalarning bebaho
merosi qanchadan-qancha avlodlarning ma’naviy-ruhiy ongini va turmush tarzini
shakllantirgan yedi va u hamon ta’sir ko‘rsatmoqda.

Respublikadagi o‘ziga xos demografik vaziyat - g‘oyat muhim
xususiyatlardan biridir. Jumhuriyatimizda aholi va mehnat resurslari har yili
yuksak sur’atlar bilan o‘sib bormoqda. Aholining yarmidan ko‘prog‘i qishloq
joylarda yashaydi va asosan dehqonchilik bilan shug‘ullanadi. Aholi tarkibida 60
foizdan ko‘prog‘i bolalar, o‘smirlar, 25 yoshgacha bo‘lgan yigit-qizlar. O‘z
ajdodlari qadimdan yashab kelgan joylarga bog‘langanlik, ko‘chib yurishga
moyillikning yo‘qligi respublika aholisiga xos xususiyatdir.
Respublikaning yana bir xususiyati - milliy tarkibining o‘ziga xosligidir.
Yetnik tarkibda tub aholi ustun mavqeni yegallaydi. Shu bilan bir vaqtda
respublika hududida o‘z madaniyati va an’anasiga yega bo‘lgan yuzdan ziyod
millat vakillari yashab turibdi. O‘zbekistonning milliy-madaniy jihatdan g‘oyat
rang-barangligi milliy o‘zligini anglash va ma’naviy qayta tiklanishning kuchayib
borishi bilan uzviy birlikda jamiyatni yangilash, uni ochiq jamiyatga aylantirish
uchun qudratli omil bo‘lib xizmat qiladi va respublikaning jahon hamjamiyatiga
qo‘shilishi uchun qulay sharoitlarni vujudga keltiradi.
Respublika qulay geostrategik mavqega yega. Tarixan hozirgi
O‘zbekistonning hududi shunday joy bo‘lganki, bu yerda juda ko‘hna savdo
yo‘llari (mashhur Buyuk Ipak yo‘li) tutashgan, jo‘shqin tashqi aloqalar va turli
madaniyatlarning bir-birini o‘zaro boyitishi jarayoni kechgan. Hozirgi kunda
O‘zbekiston o‘zining mustaqil yenergetika va suv tizimlariga yega bo‘lgan sobiq
sovet O‘rta Osiyosining markazida turibdi, ko‘pgina masalalarda respublikalar
o‘rtasidagi bog‘lovchi bo‘g‘in bo‘lib xizmat qilmoqda va xorijiy mamlakatlar bilan
munosabatlarni rivojlantirishda tobora faol rol o‘ynamoqda.
O‘zbekistonda islohotlarni amalga oshirish yo‘llari va yondashuvlarini
tanlashga tabiiy-iqlim sharoitlarining o‘ziga xosligi belgilovchi ta’sir o‘tkazmoqda.
Respublika qishloq xo‘jaligi aksariyat sun’iy sug‘orishga va sug‘orma
dehqonchilikka asoslanadi. O‘zining suv imkoniyatlari juda cheklangan. Qishloq
xo‘jalik ishlab chiqarishi, butun xalq xo‘jaligi tarkibida paxtachilik yetakchi o‘rin
tutadi. O‘zbekiston mustaqil O‘rta Osiyo respublikalari orasida g‘oyat katta
yeksport imkoniyatiga yega bo‘lgan juda muhim strategik xom ashyo - paxta va

undan tayyorlangan mahsulotni yetishtiruvchi hamda yetkazib beruvchi asosiy
respublikadir. Iqlim sharoitlari meva-sabzavot mahsulotlari, pilla va boshqa g‘oyat
qimmatli qishloq xo‘jalik xom ashyosini nafaqat o‘z yehtiyojlarini qondirish
uchun, balki boshqa mamlakatlarga yetkazib berish uchun ham zarur miqdorda
yetishtirishni ta’minlaydi.
O‘zbekiston respublikaning siyosiy va iqtisodiy mustaqilligini himoya qilish
imkonini beradigan yetarli potensialga yega. Yer bag‘rining g‘oyat qimmatli
mineral xom ashyolarga boyligi chuqur tarkibiy o‘zgartishlarni amalga oshirish,
respublikaning jahon bozoriga chiqishini ta’minlaydigan tarmoqlarni rivojlantirish
imkonini bermoqda. Shu jihatdan xalq xo‘jaligining asosan xom ashyo
yetishtirishga yo‘naltirilganligini bartaraf yetish va shu sababli iqtisodiyot
tuzilmalari haddan tashqari bir tomonlama rivojlanganligiga, sobiq markaz
o‘tkazib kelgan yakkahokimlik siyosatining natijasi bo‘lmish qaramlikka, ya’ni
texnologiya va resurs jihatdan boshqa respublikalarga qaram bo‘lib qolishga
barham berish hal qiluvchi ahamiyat kasb yetmoqda.
Keyingi o‘n yillar mobaynida ma’lum qadriyatlarga yega bo‘lgan kishilarning
muayyan ijtimoiy ongi shakllanganligini ham ye’tiborga olmaslik mumkin yemas.
Bir tomondan, bu ijtimoiy tenglikka, kafolatlangan mehnat qilish huquqiga, yalpi
bepul ta’lim va tibbiy xizmatga qat’iy tarafdorlikka intilishida namoyon
bo‘lmoqda. Ikkinchi tomondan yesa, yakkahokimlikdan iborat ma’muriy-
buyruqbozlik tizimi keltirib chiqargan insonni mulkka yegalikdan va xo‘jayinlik
tuyg‘usidan begonalashtirilganligi, tayyorga ayyorlik ruhiyati yuzaga
keltirilganligida ko‘rinmoqda.
Yuqorida qayd yetilgan o‘ziga xos shart-sharoitlar ham alohida, ham
birgalikda hozirgi bosqichda O‘zbekiston ichki va tashqi siyosatining o‘ziga xos
xususiyatlarini belgilab beradi.
Yangilanish va ijtimoiy taraqqiyotning o‘zimiz tanlagan yo‘li - murakkab
jarayon bo‘lib, respublika ijtimoiy turmushining iqtisodiy, siyosiy, ijtimoiy,
ma’naviy-madaniy va boshqa barcha sohalarini qamrab oladi. Bu yo‘l mustaqil
O‘zbekiston ichki va tashqi siyosatining umumiy strategiyasini belgilab beradi.

Taraqqiyotning — “ o‘zbek modeli” huquqiy davlat va fuqarolik jamiyatini
barpo yetish asosi Mamlakatimiz mustaqil taraqqiyot strategiyasining bosh g‘oyasi
bu - xalqimiz uchun munosib bo‘lgan yerkin, farovon hayotni barpo qilish va uni
mutassil rivojlantirib borishdan iboratdir. Zero, jahon tajribalari ham isbotlab
turganidek, aynan fuqarolik jamiyati sharoitida inson hayotini tashkil yetish, uning
haq-huquqlarini ro‘yobga chiqarishning yeng samarali va maqbul bo‘lgan
imkoniyatlari vujudga keladi. Fuqarolik jamiyati insoniyat jamiyatini tashkil
yetishning yeng zamonaviy va takomillashgan usuli sifatida barcha tomonidan
ye’tirof yetilayotgani ham bejiz yemas. I.A.Karimov ta’kidlaganidek, “Biz uchun
fuqarolik jamiyati - ijtimoiy makon. Bu makonda qonun ustuvor bo‘lib, u
insonning o‘z-o‘zini kamol toptirishiga monelik qilmaydi, aksincha, yordam
beradi. Shaxs manfaatlari, uning huquq va yerkinliklari to‘la darajada ro‘yobga
chiqishida ko‘maklashadi. Ayni vaqtda boshqa odamlarning huquq va yerkinliklari
kamsitilishiga yo‘l qo‘yilmaydi. Ya’ni yerkinlik va qonunga bo‘ysunish bir
vaqtning o‘zida amal qiladi, bir-birini to‘ldiradi va bir- birini taqozo yetadi.
Boshqacha aytganda, davlatning qonunlari inson va fuqaro huquqlarini
kamsitmasligi lozim. Shuning barobarida barcha odamlar qonunlarga so‘zsiz rioya
qilishlari shart . Bu o‘rinda ta’kidlash joizki, taraqqiyotning “o‘zbek modeli”
doirasida mamlakatimizda zamonaviy huquqiy demokratik davlat va fuqarolik
jamiyatini shakllantirish uchun zarur bo‘lgan barcha asoslar mavjuddir. Mazkur
model tarkibida mujassam bo‘lgan tamoyillar mamlakatimizda fuqarolik
jamiyatining siyosiy, iqtisodiy-ijtimoiy, huquqiy zaminlarini vujudga keltirish
uchun kuchli imkoniyatlarga yegadir. Zero, ushbu tamoyillar va unga asoslanuvchi
konseptual g‘oyalarda fuqarolik jamiyatining mohiyati, vazifalari, shakllanish
qonuniyatlari, xalqimiz dunyoqarashi va yextiyojlaridan kelib chiquvchi barcha
jihatlar o‘z aksini topgandir. Jumladan, “o‘zbek modeli” fuqarolik jamiyatining
huquqiy asoslari, institutsional zaminlari va yeng muhimi demokratik g‘oyalarini
amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan mustahkam asoslarni o‘zida
mujassamlashtirgandir. Xususan, yurtboshimiz tomonidan asoslab berilgan
“Kuchli davlatdan - kuchli fuqarolik jamiyati sari” konsepsiyasi ushbu tamoyilning

yetakchi o‘zagini tashkil yetadi. Mamlakatimizda fuqarolik jamiyatini
shakllantirish jarayonlarining strategik yo‘nalishlarini belgilanishida
taraqqiyotning “o‘zbek modeli” mohiyatidan kelib chiquvchi barcha tamoyillar
yetakchi asos vazifasini o‘tamoqda. Xususan, ushbu jarayonlarda davlatning bosh
islohotchilik rolini alohida ko‘rsatib o‘tish lozimdir.
Mustaqil davlatimiz tomonidan avvalambor mamlakatimizda fuqarolik
jamiyatini shakllantirishning g‘oyaviy va huquqiy asoslari belgilab berildi.
Birinchi Prezidentimiz I.A.Karimov ta’kidlaganidek: “Bizning bosh strategik
maqsadimiz qat’iy va o‘zgarmas bo‘lib, bozor iqtisodiyotiga asoslangan yerkin
demokratik davlat barpo yetish, fuqarolik jamiyatining mustahkam poydevorini
shakllantirishdan iboratdir”. Mamlakatimiz siyosiy taraqqiyot yo‘lining o‘zagi
sifatida demokratiyani tanlab olinishi fuqarolik jamiyatini shakllantirish uchun
zarur bo‘lgan barcha fundamental asoslarni barpo qilish imkoniyatlarini ochib
berdi. Zero, demokratiya g‘oyasi o‘z taraqqiyotining yetakchi yo‘nalishi sifatida
fuqarolik jamiyati asoslarini shakllantirib borilishini taqazo yetadi. Shu munosabat
bilan ta’kidlash joizki, demokratiya, huquqiy davlat, fuqarolik jamiyati mazmun-
mohiyati, shakllanish qonuniyatlarini tashkil qiluvchi yeng yetakchi manbalar
hisoblanadi. Yurtimizda milliy taraqqiyot modeli asosida huquqiy demokratik
davlatning institutsional zaminlari: davlat hokimiyatining tarmoqlarga bo‘linishi
prinsipiga asoslanishi; demokratik Konstitutsiyaning qabul qilinishi va qonun
ustuvorligi tamoyilini ro‘yobga chiqaruvchi mexanizmlarni yaratilishi; yerkin
demokratik saylov tizimini kafolatlanishi; davlat va jamiyat boshqaruvini amalga
oshirishda ko‘ppartiyaviylik tizimining yaratilishi; jamoat birlashmalari va
nodavlat va notijorat tashkilotlari faoliyatini yo‘lga qo‘yilishi; fuqarolar o‘z-o‘zini
boshqarish institutlarini rivojlantirilishi; fuqarolar huquq va yerkinliklarini,
manfaatlari va yextiyojlarini ta’minlashning samarali zaminlarini vujudga
keltirilishi, fuqarolik jamiyatini shakllantirish manfaatlaridan kelib chiqqan holda
barpo yetildi. Bularning natijasida mamlakatimizda fuqarolik jamiyatini
shakllanishi uchun yeng asosiy kuch va manba bo‘lib xizmat qiladigan zamonaviy
huquqiy demokratik davlat asoslari rivojlantirildi.

Ma’lumki, huquqiy davlat demokratiya tamoyillari asosida shakllantiriladi.
Ayni vaqtda huquqiy davlat, fuqarolik jamiyati institutlari va uning mohiyatini
tashkil qiluvchi barcha jihatlarini jamiyatda qaror topishi uchun yetakchi zamin
bo‘lib xizmat qiladi. Ya’ni fuqarolik jamiyatini shakllanishi bosqichlarida
demokratlashuv jarayonlari, huquqiy davlatning shakllanishi hal qiluvchi o‘rin
tutadi. Demokratlashuv jarayonlari fuqarolik jamiyati mohiyatini tashkil qiluvchi
shaxs yerkinligi, tengligi, ozodligi, tinchligi, farovonligi, daxlsizligi kabi buyuk
ne’matlarni ro‘yobga chiqarsa, huquqiy davlat - fuqarolarning ana shu
ne’matlardan kafolatli foydalanishning huquqiy zaminlarini ta’minlab beradi. Zero,
huquqiy davlat o‘z mohiyatiga ko‘ra huquqning hukmronligi, qonunning
ustuvorligi, qonun oldida barchaning tengligini kafolatlaydi, inson huquq va
yerkinliklarini to‘liq tan olinishi va hurmat qilinishini ta’minlab beradi,
fuqarolarning yuksak huquqiy madaniyati, shaxs bilan davlat o‘rtasidagi o‘zaro
demokratik hamkorlik prinsiplariga tayanadi, huquq va tartibotning barqarorligini
kafolatlaydi. Birinchi Prezidentimiz I.A.Karimov ta’kidlaganidek: “Hech kimga sir
yemas, faqatgina huquqiy davlat sharoitida demokratik tartibga yerishiladi va
shunday tartib saqlanadi, demokratik institutlar va qadriyatlar hayotga tatbiq
yetiladi, inson huquq va yerkinliklari, yeng asosiysi, ularning huquqiy va ijtimoiy
himoyasi amalda ta’minlanadi”.
Mamlakatimizda fuqarolik jamiyatini shakllanishiga xizmat qiluvchi huquqiy
davlat asoslarini yaratish jarayonida davlatimizning bosh qomusi -
Konstitutsiyamiz ulkan ahamiyatga yega bo‘layotganligini alohida ta’kidlab o‘tish
joizdir. Konstitutsiyamiz konsepsiyasi va huquqiy normalarida huquqiy davlat va
fuqarolik jamiyatini shakllantirish uchun zarur bo‘lgan barcha yuridik qoidalar
mujassamlashgandir. Jumladan, Asosiy qonunimizning 15-moddasida
ta’kidlanganidek: “O‘zbekiston Respublikasida O‘zbekiston Respublikasining
Konstitutsiyasi va qonunlarining ustunligi so‘zsiz tan olinadi. Davlat, uning
organlari, mansabdor shaxslar, jamoat birlashmalari, fuqarolar Konstitutsiya va
qonunlarga muvofiq ish ko‘radilar”.

Mazkur Konstitutsiya normalari bugungi kunda, demokratiyaning yetakchi
mohiyati bo‘lgan - xalq hokimiyatchiligining amalga oshirilishi va hokimiyat
tarmoqlari o‘rtasidagi demokratik muvozanatni mustahkamlanishi uchun manba
bo‘lib xizmat qilmoqda. Shu munosabat bilan mamlakatimiz Konstitutsiyasi
konseptual zaminlarini yevolyusion tarzda jamiyatimiz taraqqiyoti manfaatlaridan
kelib chiqib, takomillashtirib borilayotganligi muxim axamiyatga yega bo‘lmoqda.
Bu yesa o‘z navbatida fuqarolik jamiyatini shakllantirish jarayonlarini yanada
chuqurlashuviga yetakchi huquqiy asos vazifasini o‘tamoqda. Mamlakatimizda
fuqarolik jamiyatini shakllantirilishida taraqqiyotning “o‘zbek modeli”ning muhim
tamoyili bo‘lgan islohotlarni yevolyusion tarzda amalga oshirish masalasiga
yetakchi ahamiyat qaratib kelinmoqda. Zero, fuqarolik jamiyatini jamiyatda qaror
topishi faqatgina tadrijiy yo‘l bilan ta’minlanishi mumkindir. I.A.Karimov
ta’kidlaganidek: “Faqatgina biz tanlagan bosqichma-bosqich tadrijiy rivojlanish
yo‘li xalqimiz ko‘zlagan yezgu niyatlarga yerishishga, zamonaviy demokratik
talabalarga javob beradigan davlat, inson manfaatlari, huquq va yerkinliklari yeng
oliy qadriyat bo‘lgan, qonun ustuvorligini ta’minlaydigan jamiyat barpo yetishga
olib kelishi muqarrar. Demokratik jarayonlarni sun’iy ravishda tezlashtirish,
shoshma- shosharlik, turli inqilobiy to‘ntarishlar yo‘li qanday ayanchli oqibatlarga
olib kelishi mumkinligini bugun hayotning o‘zi isbotlab bermoqda”.
Mamlakatimizda demokratik islohotlarni amalga oshirishda dastavval siyosiy
institutsional va huquqiy zaminlarini vujudga keltirishga alohida katta ahamiyat
qaratildi.
Mamlakatimizda fuqarolik jamiyatini shakllantirish uchun, dastavval vakillik
demokratiyasining tayanch ustuni bo‘lgan professional parlament shakllantirildi,
1992 yil 8 dekabrda demokratik mohiyatga yega bo‘lgan O‘zbekistonning yangi
Konstitutsiyasi qabul qilindi, aholi keng qatlamlari manfaatlarini aks yettirish
yehtiyojlaridan kelib chiqib, ko‘ppartiyaviylik tizimi shakllantirildi, demokratik
taraqqiyot jarayonlarining iqtisodiy va ijtimoiy o‘zagini tashkil yetuvchi yerkin
bozor munosabatlarining huquqiy va institutsional asoslari vujudga keltirildi.
Bularning natijasida jamiyatimizda demokratik islohotlarni ro‘y berishi uchun

siyosiy, ijtimoiy, huquqiy shart-sharoitlar bazasi yaratildi, demokratik
islohotlarning rivojlanishi uchun istiqbolli imkoniyatlar vujudga keltirildi.
Demokratiyaga o‘tish davrining dastlabki bosqichida amalga oshirilgan
siyosiy, tashkiliy chora-tadbirlar natijasida mamlakatimizda demokratik
jarayonlarning barqarorligi ta’minlandi. Mamlakatimizda amalga oshirilayotgan
demokratik islohotlarning asosiy bosqichlari to‘g‘risida to‘xtalib, I.A.Karimov
shunday xulosa qilgan yedi: “O‘tish davri va milliy davlatchilik asoslarini
shakllantirish bilan bog‘liq birinchi galdagi islohot va o‘zgarishlarni o‘z ichiga
olgan dastlabki bosqich - 1991-2000 yillar mamlakatimiz va xalqimiz hayotida
ulkan iz qoldirgan o‘tish davri tom ma’noda tarixiy ahamiyatga yega bo‘lgan davr
bo‘ldi. 2001 yildan 2010 yilgacha bo‘lgan muddatni o‘z ichiga olgan ikkinchi
bosqich - mamlakatimizni faol demokratik yangilanish, isloh yetish va
modernizatsiya qilish davri g‘oyat muhim ahamiyat kasb yetdi.
O‘zbekiston iqtisodiyotini isloh yetish, liberallashtirish va modernizatsiya
yetish, uning tarkibiy tuzilishini diversifikatsiya qilish bo‘yicha har tomonlama
chuqur o‘ylangan, uzoq istiqbolga mo‘ljallangan siyosatning amalga oshirilishi va
shu yo‘llarning barchasini o‘zaro bog‘laydigan hal qiluvchi asos, o‘zak-bug‘in
bo‘lib xizmat qildi”. Mamlakatimizda bugungi kunda amalga oshirilayotgan
demokratik islohotlar va fuqarolik jamiyatini shakllantirish jarayonlari o‘zining
sifat jihatdan yangi bosqichiga qadam qo‘ydi. I.A.Karimov ta’kidlaganidek:
“Bugungi kunda biz yurtimizda huquqiy demokratik davlat, yerkin fuqarolik
jamiyati qurishga qaratilgan olis va og‘ir yo‘lning faqat bir qisminigina bosib
o‘tdik, xolos. Uning hal qiluvchi qismi hali oldinda. Ya’ni bu yo‘lda o‘z yechimini
kutib turgan vazifalarimiz kamaygani yo‘q, aksincha zamon talabi bilan ularning
ko‘lami va miqyosi tobora kengayib bormoqda. Albatta, barchamiz bu haqiqatni
yaxshi tushunamiz va bu yo‘lda yana qanchadan-qancha kutilmagan qiyinchiliklar,
turli sinovlar bo‘lishi mumkinligini ham o‘zimizga tasavvur qilamiz. Bu borada
hayotning ana shunday talab va mezonlarini hisobga olgan holda ishlab chiqilgan
va o‘tgan davr mobaynida izchil joriy yetib kelinayotgan, amalda o‘zini oqlagan,
“o‘zbek modeli” deb nom olgan taraqqiyot yo‘limiz va mamlakatimizda

demokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyatini
rivojlantirish konsepsiyasi o‘rta va uzoq istiqbolda biz uchun kelajak Strategiyasi
bo‘lib xizmat qilmoqda, aniq yo‘lni ko‘rsatmoqda. Mamlakatimizdayangi
jamiyatni barpo qilishning “o‘zbek modeli “ o‘zining tubmohiyatiga ko‘ra
yurtimizda kuchli fuqarolik jamiyatini shakllanishi uchunzarur bo‘lganbarcha
konseptual asoslarga yega bo‘lgan siyosiy, huquqiymanbabo‘lganligi tufayliuning
zaminlaridaamalgaoshirilayotgan barcha islohotlarningyuksak samaralarga
yerishuvi kuchli darajada kafolatlangandir.
Taraqqiyotning —o‘zbek modeli”da fuqarolik jamiyatini rivojlantirish
masalalari. Mamlakatimizda taraqqiyotning “o‘zbek modeli” asosida fuqarolik
jamiyatini rivojlantirish jarayonlari barcha jabhalarda izchillik bilan bosqichma-
bosqich ravishda rivojlanib kelmoqda. Jumladan, istiqlol yillarida yurtimizda
fuqarolik jamiyatini shakllantirishning siyosiy, huquqiy, iqtisodiy, ijtimoiy,
madaniy va ma’naviy asoslari o‘zaro mutanosib ravishda rivojlantirildi. Bugungi
kunda ushbu jarayonlar yangi sifat bosqichi sharoitida davom yetmoqda.
Mamlakatimizda fuqarolik jamiyatini shakllantirish vazifalarini amalga oshirish
jarayonida milliy taraqqiyot modeli xususan, davlatning bosh islohotchiligi
zaminiga tayangan holda, fuqarolik jamiyatiga xos bo‘lgan barcha xususiyatlarga
birdek ye’tibor qaratildi. Jumladan, fuqarolik jamiyatining Konstitutsiyaviy asos-
belgisi, siyosiy asos-belgisi, iqtisodiy asos-belgisi, ma’naviy asos-belgisi kabi
jihatlarini rivojlantirish, islohotlar jarayonining muxim strategik yo‘nalishini
tashkil qildi.
Mamlakatimiz Konstitutsiyasida muhrlab qo‘yilgan huquqiy normalar
fuqarolik jamiyatining fundamental asoslarini nafaqat qaror topishi balki, izchil
rivojlanishi uchun keng istiqbollarni ochib berdi. Konstitutsiyamiz o‘z mohiyatiga
ko‘ra, fuqarolik jamiyatini qaror toptirish qoidalarini o‘z bag‘riga qamrab olgan
yetakchi huquqiy hujjat bo‘lganligi uchun uning asosida fuqarolik jamiyati
shakllanishiga xizmat qiluvchi qonunlar bazasi yaratildi. Konstitutsiyamiz
zaminida qabul qilingan qonunlar yurtimizda fuqarolik jamiyati asoslarini kafolatli
ravishda shakllanishiga xizmat qila boshladi. Bu o‘rinda alohida ta’kidlash joizki,

ushbu qonunchilik bazasi asosida fuqarolarning o‘z-o‘zini boshqarish organlari
tizimi va faoliyatining Konstitutsiyaviy asoslari mustahkamlandi. 1993 yil 2
sentyabrda qabul qilingan “Fuqarolarning o‘zini-o‘zi boshqarish organlari
to‘g‘risida”gi Qonun mamlakatimiz ijtimoiy hayotida ulkan ahamiyatga yega
bo‘ldi. Fuqarolik jamiyatining sotsial asoslarini rivojlanishi uchun sharoitlarni
yaratib berdi va mazkur qonunga 2013 yilda kiritilgan o‘zgartirish va
qo‘shimchalar natijasida ushbu qonunning normalarida fuqarolik jamiyatini muhim
asosi bo‘lgan fuqarolar o‘z-o‘zini boshqarish organlari faoliyatini yangi sifat
bosqichiga ko‘tarilishi uchun yanada keng qamrovli asoslar yaratildi. Shu
munosabat bilan 2004 yilda qabul qilingan “Fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) va
uning maslahatchilari saylovi to‘g‘risida”gi Qonun ham 2013 yilda kiritilgan
o‘zgartirish va qo‘shimchalarnatijasida fuqarolik jamiyatining tayanchi bo‘lgan
mahallaning tashkiliy - huquqiy asoslarini mustahkamlanishiga zamin bo‘ldi.
Shu jumladan, taraqqiyotning “o‘zbek modeli” tamoyillariga to‘liq asoslangan
holda fuqarolik jamiyati amal qilishi va rivojlanishining muhim omillari bo‘lgan
jamoat tashkilotlari faoliyatining huquqiy asoslarini yaratishga ham katta ahamiyat
berildi. Jumladan, 1999 yilda O‘zbekiston Respublikasining “Nodavlat - notijorat
tashkilotlari to‘g‘risida”gi Qonuni, 2003 yilda “Jamoat fondlari to‘g‘risida”gi
Qonuni, 2007 yilda “Homiylik to‘g‘risida”gi Qonuni shuningdek, “Nodavlat-
notijorat tashkilotlari faoliyatining kafolatlari to‘g‘risida”gi Qonunlarining qabul
qilinishi mamlakatimizda fuqarolik jamiyatini shakllanish jarayonlariga ulkan kuch
bag‘ishladi.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senati
Kengashlarining 2008 yilda qabul qilingan “Nodavlat-notijorat tashkilotlarini,
fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini qo‘llab- quvvatlashni kuchaytirish
chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qo‘shma qarori yurtimizda fuqarolik jamiyati
institutsional zaminlarini tez sur’atlarda rivojlantiruvchi manba bo‘ldi.
O‘zbekistonda fuqarolik jamiyatiga xos bo‘lgan demokratik siyosiy tizimni
izchil rivojlantirish va uning doirasida fuqarolik jamiyati rivojlanishi uchun zarur
bo‘lgan siyosiy asoslarni mustahkamlashga bosh strategik maqsad sifatida

yondashildi. Bu o‘rinda ta’kidlash joizki, mamlakatimiz Birinchi Prezidenti
I.A.Karimovning birinchi chaqiriq Oliy Majlisning o‘n to‘rtinchi sessiyasi (1999
yil aprel), ikkinchi chaqiriq Oliy Majlisning birinchi sessiyasida (2000 yil yanvar)
qilingan ma’ruzalarida fuqarolik jamiyatini rivojlantirishning nazariy zaminlari har
tomonlama asoslandi va istiqboldagi taraqqiyot yo‘nalishlari ko‘rsatib berildi.
2000 yil 22 yanvar kuni ikkinchi chaqiriq Oliy Majlisning birinchi sessiyasida
I.A.Karimovning “Ozod va obod vatan, yerkin va farovon hayot - pirovard
maqsadimiz” nomli ma’ruzasida mamlakatimizda fuqarolik jamiyatini
rivojlantirishning hal qiluvchi ijtimoiy-siyosiy asoslari belgilab berildi. Uning
mohiyatini jamiyatning barcha sohalarini yerkinlashtirish - liberallashtirish tashkil
yetadi. Zero, fuqarolik jamiyati o‘z mazmuniga ko‘ra fuqaro yerkinligining yuksak
bosqichini anglatadi. I.A.Karimov ma’ruzasida ta’kidlanganidek, “Bizning bosh
strategik maqsadimiz qat’iy va o‘zgarmas bo‘lib, bozor iqtisodiyotiga asoslangan
yerkin demokratik davlat barpo yetish, fuqarolik jamiyatining mustahkam
poydevorini shakllantirishdan iborat. Bu, lo‘nda qilib aytganda, rivojlangan
davlatlarning tajriba va taraqqiyot modellaridan ko‘r-ko‘rona nusxa ko‘chirmagan
holda, ularga xos yuksak hayot darajasi va sifatiga yerishish. Mamlakatimizda
millati, tili va dinidan qat’iy nazar, har bir insonning barcha huquq va yerkinliklari
kafolatlanadigan, farovon turmush tarzi ta’minlanadigan demokratik rivojlanish
yo‘lini izchil davom yettirish demakdir. Shu bilan birga, biz xalqimizning asriy
oliyjanob an’analariga, muqaddas dinimizning insonparvarlik mohiyatiga, milliy
qadriyatlarimizga doimo sodiq qolishimiz demakdir”. Prezidentimizning ushbu
ma’ruzasida fuqarolik jamiyatini shakllanishi uchun mustahkam zamin bo‘lib
xizmat qiluvchi yettita ustuvor strategik vazifalar asoslab berildi. Bular:
birinchidan, siyosiy sohani yerkinlashtirish; ikkinchidan, davlat qurilishi va
boshqaruvi sohasini yerkinlashtirish; uchinchidan, iqtisodiyot sohasini
yerkinlashtirish; to‘rtinchidan, ma’naviyat sohasini yerkinlashtirish; beshinchidan,
sud-huquq sohasini yerkinlashtirish; oltinchidan, tashqi siyosat faoliyat sohasi
asoslarini mustahkamlash; yettinchidan, xavfsizlikni ta’minlash chora-tadbirlarini
takomillashtirish. Bu o‘rinda ta’kidlash joizki, mamlakatda fuqarolik jamiyatiga

xos bo‘lgan demokratik siyosiy tizimning o‘ziga xos xususiyatlari, uning
demokratik tamoyillarini rivojlantirish masalalari Birinchi Prezident
I.A.Karimovning birinchi va ikkinchi chaqiriq Oliy Majlisning sessiyalaridagi
(1995-2004 yillar), shuningdek, Oliy Majlis Qonunchilik palatasi va Senatining
qo‘shma majlisidagi (2005 yil 28 yanvar) ma’ruzalari “Kuchli davlatdan - kuchli
fuqarolik jamiyati sari” konseptual siyosiy dasturining asosini tashkil yetdi.
2010 yilning 12 noyabrida bo‘lib o‘tgan O‘zbekiston Respublikasi Oliy
Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatining qo‘shma majlisida I.A.Karimov
tomonidan ilgari surilgan “Mamlakatimizda demokratik islohotlarni yanada
chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyatini rivojlantirish Konsepsiyasi”da
mamlakatimiz siyosiy, ijtimoiy rivojining tom ma’nodagi, yangi sifat bosqichidagi
strategik taraqqiyot yo‘nalishlarini asoslab berildi. Davlatimiz rahbari tomonidan
ilgari surilgan mazkur Konsepsiya yurtimizda fuqarolik jamiyatini shakllantirish va
rivojlantirishning hozirgi davrdagi dasturul amali bo‘lib xizmat qila boshladi.
Konsepsiyada 50 ziyod qonun va huquqiy-me’yoriy hujjatlar loyihalarini ishlab
chiqish va amalga oshirish ko‘zda tutilgan bo‘lib, bugungi kunda 27 ta qonun,
o‘nlab me’yoriy-huquqiy hujjatlar qabul qilinib, hayotimizga tatbiq yetilmoqda.
I.A.Karimov xulosa qilganidek, “Shular qatoridan 2011 yilda qabul qilingan
“O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining ayrim moddalariga o‘zgartish va
qo‘shimchalar qiritish to‘g‘risida (78, 80, 93, 96 va 98-moddalariga)”gi Qonun
davlat hokimiyati va boshqaruvini demokratlashtirish sohasidagi g‘oyat muhim
qadam bo‘ldi”.
Birinchi Prezidentimiz tomonidan asoslab berilgan Konsepsiya asosida
mamlakatimizda Parlament islohotlarini yanada rivojlantirish jarayonlarini amalga
oshirilganligi fuqarolik jamiyati asoslarini shakllantirishning yevolyusion
bosqichlari tizimida muhim ahamiyatga yega bo‘ldi. Jumladan, mamlakatimiz
parlamentini isloh qilish orqali zamonaviylashtirish vakillik demokratiyasini
amalga oshirish imkoniyatlarini yanada kengaytirishga xizmat qiluvchi
qoidalarning Konstitutsiyaviy asoslarini belgilanishi fuqarolik jamiyatining muhim
o‘zagi bo‘lgan fuqarolar demokratik haq-huquqlarini, yerkinliklarini mislmiz

ravishda kengayishiga sabab bo‘ldi. Bu jarayonlarni jumladan,
Konstitutsiyamizning 98-moddasiga kiritilgan muhim demokratik o‘zgartish va
qo‘shimchalarda kuzatishimiz mumkin. Uning asosida asosiy qonunimizning
mazkur moddasiga ikki muhim siyosiy - huquqiy institut joriy yetildi. Ya’ni Bosh
qomusimizda belgilanganidek, “O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri nomzodi
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga saylovda yeng
ko‘p deputatlik o‘rinlarini olgan siyosiy partiya yoki teng miqdordagi yeng ko‘p
deputatlik o‘rinlarini qo‘lga kiritgan bir necha siyosiy partiya tomonidan taklif
yetiladi O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri va O‘zbekiston Respublikasi Oliy
Majlisining Qonunchilik palatasi o‘rtasida ziddiyatlar doimiy tus olgan holda
Qonunchilik palatasi deputatlari umumiy soning kamida uchdan bir qismi
tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti nomiga rasman kiritilgan taklif
bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qo‘shma majlisi
muhokamasiga Bosh vazirga nisbatan ishonchsizlik votumi bildirish haqidagi
masala kiritiladi”.
Mamlakatimiz Parlamentining Konstitutsiyaviy asoslariga kiritilgan
yangiliklar o‘z mohiyatiga ko‘ra fuqarolik jamiyatini shakllantirish manfaatlari
ustuvorligini ta’minlashga xizmat qilmoqda. Mamlakatimiz taraqqiyotining milliy
modeli zaminida fuqarolik jamiyatining iqtisodiy asoslarini yaratish borasida ham
izchil ravishda ulkan samaralarga yerishib kelinmoqda. Birinchi Prezidentimiz
I.A.Karimov ta’kidlaganidek, “O‘z vaqtida, bizning taqdirimiz hal bo‘layotgan o‘ta
og‘ir va xatarli bir zamonda, turli xomxayollardan voz kechib, bizga ko‘rsatilgan
tazyiq va zo‘ravonliklarga qaramasdan, bugungi kunda dunyoda taraqqiyotning
“o‘zbek modeli” deb tan olingan, demokratik davlat, yerkin bozor iqtisodiyotini
shakllantirish, xalqimizning hayot darajasini munosib bosqichga ko‘tarish bo‘yicha
chuqur o‘ylangan rivojlanish yo‘limizni qat’iy belgilab olganimiz, hech shubhasiz,
tom ma’noda tarixiy yutug‘imiz bo‘ldi”. Iqtisodiy islohotlar strategiyasini amalga
oshirishda mamlakatimizni isloh yetishning ustuvor prinsiplaridan biri bo‘lgan
iqtisodiyotni mafkuradan holi yetish uning siyosatdan ustunligini ta’minlash, shu
bilan birgalikda o‘tkazilayotgan islohotlarni bosqichma- bosqich hamda kuchli

ijtimoiy himoya vositalarini qo‘llash qoidalari izchillik bilan qo‘llandi. Shu bilan
bir qatorda, Prezidentimiz raxnamoligida iqtisodiy islohotlarni amalga oshirishda
iqtisodiyotni yanada liberallashtirish va uning demokratik-huquqiy bazasini
bosqichma- bosqich kengaytirib borish prinsiplariga yetakchi ahamiyat qaratildi.
Mamlakatimizda bozor munosabatlariga asoslangan iqtisodiyotni yanada
liberallashtirish va modernizatsiya qilish jarayonlarining rivojlantirilishida
jamiyatimiz taraqqiyoti uchun dasturulamal bo‘lib xizmat qilayotgan Prezidentimiz
Konsepsiyasi g‘oyalari hal qiluvchi ahamiyatga yega bo‘lmoqda. Konsepsiyaning
oltinchi strategik yo‘nalishi mamlakatimizda Demokratik bozor islohotlarni va
iqtisodiyotni yanada chuqurlashtirishga bevosita bag‘ishlangandir. Ushbu strategik
Dastur qoidalaridan kelib chiqqan holda, yurtimiz iqtisodiyotini ayniqsa hususiy
tadbirkorlikni, kichik biznesni yanada rivojlantirish bo‘yicha huquqiy bazani
rivojlantirish vazifalari qo‘yildi. Prezidentimiz ta’kidlaganidek, “Birinchi
navbatda, xususiy mulkning huquq va himoyasini mustahkamlashimiz, har qaysi
xususiy mulkdor qonuniy yo‘l bilan qo‘lga kiritgan yoki yaratgan o‘z mulkining
daxlsizligiga aslo shubha qilmasligini ta’minlaydigan ishonchlik kafolatlar tizimini
yaratishimiz zarur”.
Mamlakatimizda amalga oshirilayotgan izchil iqtisodiy islohotlar natijasida
iqtisodiyotni zamonaviy texnologiyalar bilan ta’minlash, ishlab chiqarishni texnik
va texnologik jihatdan mutassil yangilab borish, tarkibiy o‘zgarishlarni sifatli
darajada amalga oshirish natijalariga olib keldi. Bularning natijasida I.A.Karimov
xulosa qilganidek, “Aynan tub tarkibiy o‘zgarishlar, yuqori texnologiyalarga
asoslangan yangi va zamonaviy korxonalarni barpo yetish, faoliyat ko‘rsatayotgan
ishlab chiqarish quvvatlarini keng miqyosda yangilash va modernizatsiya qilish
borasida puxta o‘ylangan strategiya tufayli mamlakatimizning yalpi ichki
mahsulotida sanoatning ulushi 1991 yildagi 14 foizdan bugungi kunda qariyib 25
foizga o‘sdi. Ayni paytda qishloq xo‘jaligi sohasidagi ishlab chiqarishning ulushi
34 foizdan 17 foizga kamaydi. Lekin bu qishloq xo‘jaligi mahsulotlari kamaydi,
degani yemas. Mamlakatimizda yalpi ichki mahsulotning umumiy hajmi oshib
bormoqda. Yuqorida ta’kidlanganidek, yurtimizda yalpi ichki mahsulot hajmi 1991

yilga nisbatan 5 karra o‘sdi”. Ma’lumki, 2015 yil 16 yanvarda O‘zbekiston
Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014 yilda mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy
rivojlantirish yakunlariga va 2015 yilgi iqtisodiy dasturning yeng muhim ustuvor
vazifalariga bag‘ishlangan majlisi bo‘lib o‘tdi. Mazkur majlisda “2015 yilda
iqtisodiyotimizda tub tarkibiy o‘zgarishlarni amalga oshirish, modernizatsiya va
diversifikatsiya jarayonlarini izchil davom yettirish hisobidan xususiy mulk va
xususiy tadbirkorlikka keng yo‘l ochib berish- ustuvor vazifamizdir” mavzusida
Birinchi Prezidentimiz I.A.Karimov tomonidan ma’ruza qilindi. Jumladan,
Davlatimiz rahbari ta’kidlaganidek, “O‘tgan yil yakunlarini sarhisob qilar
yekanmiz, birinchi navbatda, iqtisodiyotimiz va uning yetakchi tarmoqlarini
rivojlantirish borasida barqaror yuqori o‘sish sur’atlariga yerishganimizni
ta’kidlash joiz. Mamlakatimiz yalpi ichki mahsuloti 8,1 foiz, sanoat ishlab
chiqarish hajmi 8,3 foizga, qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishi 6,9 foiz, kapital
qurilish 10,9 foiz, chakana savdo aylanmasi hajmi 14,3 foizga oshdi. Ishlab
chiqarilgan mahsulotlarning qariyib 70 foizini yuqori qo‘shimcha qiymatga yega
bo‘lgan tayyor tovarlar tashkil yetdi. Iste’mol tovarlari ishlab chiqarish hajmi 2014
yilda 9,4 foiz, shu jumladan, oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarish 8,7 foiz,
nooziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarish 10 foizga o‘sdi. Inflyasiya darajasi yil
yakunlari bo‘yicha 6,1 foizni tashkil yetdi.”. Respublikamiz MDH mamlakatlari
orasida ushbu indeks bo‘yicha birinchi o‘rinda turibdi. Qiyoslash uchun keltirib
o‘tish joizki, mazkur indeks bo‘yicha Fransiya 34- o‘rinda, Finlyandiya 36-o‘rinda,
Italiya 45-o‘rinda turibdi.
O‘zbekistonning XXI asrga mo‘ljallangan taraqqiyot strategiyasi g‘oyalarini
o‘zida mujassam yetgan Prezident Konsepsiyasi mustaqil zamonaviy demokratik
fuqarolik jamiyati barpo qilishining yetakchi modeli sifatida yurtimiz ravnaqiga
hizmat qilib borar yekan, bu o‘z navbatida mamlakatimiz istiqboli porloq
yekanligidan dalolat beradi. Nazorat savollar: 1. Taraqqiyotning “o‘zbek
modeli”ning konseptual asoslarini ta’riflab bering. 2. O‘zbekistonning taraqqiyot
strategiyasida demokratik fuqarolik jamiyatini rivojlantirish vazifalarini
qo‘yilishining siyosiy-ijtimoiy, ma’naviy asoslarini ta’riflang. 3. “Kuchli davlatdan

kuchli fuqarolik jamiyati sari” g‘oyasining siyosiy, ijtimoiy, ma’naviy ahamiyatini
ta’riflab bering. 4. Taraqqiyotning “o‘zbek modeli”ga tayangan holda amalga
oshirilayotgan islohotlar zaminida fuqarolik jamiyatini rivojlantirish borasida
yerishilgan natijalar xususida ma’lumot bering. 5. “O‘zbek modeli ” jamiyat
ijtimoiy, siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy hayot sohalarida qanday namoyon
bo‘lmoqda?
"O‘zbekiston Respublikasi qonun bilan tasdiqlanadigan o‘z davlat ramzlari —
bayrog‘i, gerbi, va madhiyasiga yega." (O‘zbekiston Respublikasi
Konstitutsiyasining 5-moddasi)
Davlat bayrog‘i O‘zbekiston Respublikasining 1991 yil 18 noyabrdagi 407-
XII-sonli "O‘zbekiston Respublikasining Davlat bayrog‘i to‘g‘risida"gi Qonuni
bilan tasdiqlangan. O‘zbekiston Respublikasining Davlat bayrog‘i — bayroqning
butun uzunligi bo‘ylab o‘tgan to‘q moviy rang, oq rang va to‘q yashil rangli uchta
yendan tarkib topgan to‘g‘ri to‘rtburchak shaklidagi matodir. O‘zbekiston
Respublikasi Davlat bayrog‘ining uzunligi 250 santimetrga, kengligi 125
santimetrga teng. Moviy rang, oq rang va yashil rangli yenlarning kengligi bir xil.
Har bir yen 40 santimetrga tengdir. O‘zbekiston Respublikasi Davlat bayrog‘ining
o‘rtasidagi oq rangli yenning chetlaridan kengligi 2,5 santimetrga teng qizil
hoshiyalar o‘tkazilgan.O‘zbekiston Respublikasi Davlat bayrog‘ining yuqori
qismidagi moviy rangli yenning yuz tomoni va orqa tomonida dastaga yaqin joyida
oq rangli yangi oy va uning yonida o‘n ikkita oq rangdagi besh qirrali yulduz
tasvirlangan. Oq rangli yangi oy va o‘n ikkita oq rangli besh qirrali yulduzning
tasviri moviy rangli yuqori yenning o‘rtasidan 70x30 santimetrga teng to‘g‘ri
to‘rtburchakka sig‘adigan qilib joylashtirilgan. Oq rangli yangi oy vertikal holatda
do‘ng tomoni dastaga qaratilgan, dastadan 20 santimetr masofada joylashtirilgan
bo‘lib, diametri 30 santimetrli doiraga sig‘adi. O‘n ikkita oq rangli besh qirrali
yulduz diametri 6 santimetrli doiraga sig‘adi. Doiralar orasidagi masofa 6
santimetr. Yulduzlar uzunasiga va tikkasiga quyidagi tartibda joylashadi: yuqori
qatorda uchta, o‘rta qatorda to‘rtta va quyi qatorda beshta yulduz. Quyi qatordagi
yulduzlar yangi oyning pastki uchidan 3,5 santimetr masofada joylashadi.

Davlat gerbi O‘zbekiston Respublikasining 1992 yil 2 iyuldagi 616-XII-sonli
"O‘zbekiston Respublikasi Davlat gerbi to‘g‘risida"gi Qonuni bilan tasdiqlangan.
O‘zbekiston Respublikasi Davlat gerbi quyidagi ko‘rinishga yega: tog‘lar,
daryolar va so‘l tomoni bug‘doy boshoqlaridan, o‘ng tomoni yesa chanoqlari
ochilgan g‘o‘za shoxlaridan iborat chambarga o‘ralgan gullagan vodiy uzra quyosh
zarrin nurlarini sochib turadi. Gerbning yuqori qismida Respublika hurligining
ramzi sifatida sakkizburchak tasvirlangan bo‘lib, uning ichki qismida yarim oy va
yulduz tasvirlangan. Gerbning markazida baxt va yerksevarlik ramzi — qanotlarini
yozgan Humo qushi tasvirlangan. Gerbning pastki qismida O‘zbekiston
Respublikasi Davlat bayrog‘ini ifoda yetuvchi chambar lentasining bantida
"O‘zbekiston" deb yozib qo‘yilgan.
O‘zbekiston Respublikasi Davlat gerbining rangli ko‘rinishida: Humo qushi
va daryolar — kumush rangida; quyosh, boshoqlar, paxta chanoqlari va
«O‘zbekiston» yozuvi — oltin rangida; g‘o‘za shoxlari va barglari, tog‘lar va
vodiy — yashil rangda; chanoqlardagi paxta — oq rangda; lenta — O‘zbekiston
Respublikasi Davlat bayrog‘ining ranglarini aks yettiruvchi uch xil rangda;
sakkizburchak — oltin zarhal bilan hoshiyalangan holda havo rangda; yarim oy va
yulduzlar — oq rangida tasvirlangan.
O‘zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasining matni va musiqasi
O‘zbekiston Respublikasining 1992 yil 10 dekabrdagi 768-XII-sonli "O‘zbekiston
Respublikasining Davlat madhiyasi to‘g‘risida"gi Qonuni bilan tasdiqlangan

Adabiyotlar ro’yxati :
1. Mirziyoev Sh.M. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik –
har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. Toshkent: O‘zbekiston,
2017.
2. Mirziyoev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga
quramiz. Toshkent.: O’zbekiston. 2017.
3. Karimov I.A. O‘zbekiston mustaqillikka yerishish ostonasida. –T.: O‘zbekiston,
2011.
2 . Bobobekov H. Farg‘ona fojialari kundaligi // «Fan va turmush».1990, № 4-5.
3 .Mustaqillik: Izohli ilmiy – ommabop lug‘at // R. Ro’ziev va Q. Xonazarov
umumiy tahririda. To’ldirilgan uchinchi nashri. –T.: Sharq, 1996.
4 . Salimov O., Usmonov Q., G‘aniev D. Yangi O’zbekistonning 7 zafarli yili. –T.:
Sharq, 1999. –B. 9-20, 40-46.
5 .O’zbekiston milliy yensiklopediyasi. 1, 2, 3 …12 jildlar.
6 . O’zbekistonning yangi tarixi. Ikkinchi kitob. O’zbekiston sovet
mustamlakachiligi davrida. – T.: Sharq, 2000. –B. 624-676.
7 . O’zbekiston tarixi / R. Murtazaeva umumiy tahriri ostida. –T.: Yangi asr avlodi,
2003. –B. 529-554.
8 . Jo‘raev N. O‘zbekistonning yangi tarixi. Uchinchi kitob. Mustaqil O‘zbekiston
tarixi. – To‘ldirilgan, qayta nashr. –T.: G‘afur G‘ulom, 20 13 . –B. 8-87.
9 . Usmonov Q. O‘zbekiston tarixi. –T.: I qtisod – moliya , 2006. –B. 374-400.
10. Shamsutdinov R. va boshq. Vatan tarixi. (Uchinchi kitob); R. Shamsutdinov,
Sh. Karimov – T.: Sharq, 2010. –B. 440-472.

O‘zbekistonning o‘ziga xos istiqlol va taraqqiyot yo‘li

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish