O‘zbekistonning tabiiy sharoiti va tabiiy boyliklari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	4.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

O‘zbekistonning tabiiy sharoiti va tabiiy boyliklari

Купить

O‘ZBEKISTON N IN G TA BIIY
SHAROITI VA TA BIIY
BOY LIKLARIБисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Tabiiy sharoit tabiiy boyliklardan nimasi bilan farq
qiladi?
O‘zbekiston yerusti tuzilishi betakrordir. Shunga
monand tabiati ham, boyliklari ham xilma-xil.

Qulay tabiiy sharoit ishlab chiqarish samaradorligining
muhim tabiiy omilidir.

Tabiiy sharoit, ayniqsa, qishloq xo‘jaligi, foydali
qazilmalar qazib chiqarish va transport harakati da
yaqqol bilinadi.

Tog‘ relyefi, sho‘rxoklar, cho‘llar, taqirlar, jarliklar
hududni xo‘jalik jihatdan o‘zlashtirishni qiyinlashtiradi.

Qurg‘oqchil yillarda daryo suvlari kamayib, ekinlarni suv bilan
ta’minlash og‘ir kechadi. Lekin fan-texnika taraqqiyoti tufayli
ishlab chiqarishning tabiiy sharoitga bog‘liqligi yengib
kelinmoqda. Ayni vaqtda insonning tabiatga ta’siri kuchayib,
salbiy oqibatlarga ham olib kelmoqda.

Tabiiy boyliklar tabiiy sharoitdan farq qilib, ishlab
chiqarishga bevosita aloqador, ya’ni uning xomashyo va
energetika bazasini tashkil etadi.

Eng muhim tabiiy boyliklardan biri — bu yerosti
boyliklari ( mineral va yoqilg‘ilar ).

Ulardan sanoatda, maishiy ehtiyojlarda keng miqyosda
foydalaniladi(2-rasm).

O‘zbekiston katta yerosti boyliklariga ega bo‘lgan
mamlakatdir. Ammo mamlakat iqtisodiyotining
xomashyoga va yoqilg‘iga bo‘lgan ehtiyoji to‘xtovsiz
ortib bormoqda.

Hozirda tabiiy boyliklarning yarmiga yaqinidan
foydalanilmoqda. Shunday bo‘lsa-da, tabiiy boyliklar
zaxirasidan tejab foydalanishimiz zarur.

Chunki yerosti boyliklari tugaydigan va tiklanmaydigan
boylikdir.

Tiklanmaydigan boyliklardan oqilona foydalanishning
asosiy shartlari:
♦ konlardan qazilmalarni to‘liq qazib olish;
♦ atrof-muhitning buzilishiga yo‘l qo‘ymaslik;

♦ barcha qimmatli moddalardan majmuali-mukammal
foydalanish;
♦ geologik qidiruv ishlarini tadrijiy davom ettirish;

♦ mahsulot birligiga sarf bo‘ladigan xomashyo va
yoqilg‘ini tejaydigan texnika va texnologiyani qo‘llash.

Tiklanmaydigan boyliklardan oqilona foydalanish
kerak. Toki kelajak avlod ham bu boyliklardan
bahramand bo‘lsin.

Eng muhim tabiiy boyliklardan yana biri – suv . Qishloq
xo‘jaligida ko‘p miqdorda suv sarflanadi.

Sanoat korxonalari uchun ham ko‘p suv talab qilinadi.
Korxonalar eng katta shaharlar aholisi iste’mol
qiladigan suvdan ko‘proq suvni «ichib» qo‘ymoqda.

Suv – tiklanadigan tabiiy boylikdir.

Qishloq xo‘jaligida foydalaniladigan unumdor tuproq
(yer),

aholi ehtiyoji uchun zarur o‘simlik va hayvonot dunyosi
(baliq, yovvoyi hayvonlar),

inson hayoti uchun zarur bo‘lgan havo ham tugaydigan
va tiklanadigan tabiiy boylikka mansubdir.

Toshkent, Farg‘ona, Navoiy kabi shaharlar, ayrim
sanoat rayonlari hududida havo tarkibidagi kislorod
aholi ehtiyojini qondira olmayapti.

Holbuki, kislorod manbayi bo‘lgan o‘simliklar o‘nlab
yillarda tiklanadi.

Unumdor tuproq esa undan ham sekin tiklanadi.

O‘lkamiz hududi qishloq xo‘jalik mahsulotlarini
yetishtirish uchun qulay iqlim sharoitiga ega. Bu
agroiqlim boyligi tugamaydigan tabiiy boylikdir.

Mamlakatimiz hududi bitmas-tuganmas quyosh
energiyasi boyligiga ega. Quyosh energiyasi
tugamaydigan tabiiy boylikdir.

Quyoshdan kelayotgan issiqlikni elektr energiyaga
aylantirish istiqbollari juda kattadir.

•
1. Tabiiy sharoit va boyliklar milliy iqtisodiyotni
rivojlantirishda qanday ahamiyatga
•
ega?
•
2. Tabiiy boyliklarning qanday turlarini bilasiz?
•
3. Tabiiy boyliklar ahamiyati qanday baholanadi?
•
4. Mamlakatimiz tabiiy boyliklarini o‘zlashtirishga
qayerlarda sharoit qulay ekanini
•
xaritadan aniqlang.

Foydalanilgan adabiyotlar:
•
P. Musayev, J. Musayev – Geogragfiya (O‘zbekiston
ijtimoiy-iqtisodiy geografiyasi) – umumiy o‘rta ta’lim
maktablarining 8-sinfi uchun darslik – “Sharq”
nashriyoti – Toshkent – 2014,2019 /
www.eduportal.uz

O‘zbekistonning tabiiy sharoiti va tabiiy boyliklari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish