Obyektga mo‘ljallangan yondashuv tarixi - Информатика и ИТ - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	120.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Информатика и ИТ

Obyektga mo‘ljallangan yondashuv tarixi

Купить

Obyektga mo‘ljallangan yondashuv tarixi • Obyektga mo‘ljallangan yondashuv (OMY) bir kunda o‘ylab topilgan emas. Uning paydo bo‘lishi dasturiy ta’minotning tabiiy rivojidagi navbatdagi pog‘ona, xolos. Vaqt o‘tishi bilan qanday uslublar ishlash uchun qulay, qaysinisi noqulay ekanini aniqlash oson bo‘lib bordi. OMY eng muvaffaqiyatli, vaqt sinovidan o‘tgan uslublarni o‘zida mujassam etadi. • Dastlab dasturlash anchayin boshqotirma ixtiro bo‘lib, u dastur- chilarga dasturlarni kommutatsiya bloki orqali kompyuterning asosiy xotirasiga to£g‘ridan-to£g‘ri kiritish imkonini berdi. Dasturlar mashina tillarida ikkilik tasavvurda yozilar edi. Dasturlarni mashina tilida yozishda tez-tez xatolarga yo‘l qo‘yilar, kodni kuzatib borish amalda deyarli mu mkin emas edi. Bundan tashqari, mashina kodlaridagi

• Vaqt o‘tishi bilan kompyuterlar tobora kengroq qo‘llana boshlandi hamda yuqoriroq darajadagi protsedura tillari paydo bo‘ldi. Bularning dastlabkisi FORTRAN tili edi. Biroq obyektga mo‘ljallangan yondashuv rivojiga asosiy ta’sir keyinroq paydo bo‘lgan. Protsedura tillari dasturchiga axborotga ishlov berish dasturini pastroq darajadagi bir nechta protseduraga bo‘lib tashlash imk o nini beradi. Pastroq darajadagi bunday protseduralar dasturning umumiy tuzilmasini bel- gilab beradi. Ushbu protseduralarga izchil murojaatlar protsedura- lardan tashkil topgan dasturlarning bajarilishini boshqaradi. www.arxiv.uz

• Dasturlashning bu yangi paradigmasi mashina tilida dasturlash paradigmasiga nisbatan ancha ilg‘or bo‘lib, unga tuzilmalashtirish- ning asosiy vositasi bo‘lgan protseduralar qo‘shilgan edi. Maydaroq funksiyalarni nafaqat tushunish, balki sozlash ham osonroq kechadi. Biroq, boshqa tomondan, protsedurali dasturlash koddan takroran foydalanish imk o nini cheklab qo‘yadi. Buning ustiga dasturchilar tez-tez «makaron» dasturlar ham yozib turishganki, bu dasturlarni bajarish likopdagi spagetti uyumini ajratishga o‘xshab ketar edi. Va, nihoyat, shu narsa aniq bo‘ldiki, protsedurali dasturlash usullari bilan dasturlarni ishlab chiqishda diqqatni ma’lumotlarga qaratishning o‘zi muammolami keltirib chiqarar ekan. Chunki ma’lumotlar va protse- dura ajralgan, ma’lumotlar inkapsulatsiyalanmagan. Bu nim

• Modulli dasturlashda, masalan, Modula 2 kabi tilda protsedurali dasturlashda topilgan ayrim kamchiliklarni bartaraf etishga urinib ko‘rildi. Modulli dasturlash dasturni bir necha tarkibiy bo‘laklarga, yoki, boshqacha qilib aytganda, modullarga bo‘lib tashlaydi. Agar protsedurali dasturlash ma’lumotlar va protseduralarni bo‘lib tashlasa, modulli dasturlash, undan farqli o‘laroq, ularni birlashtiradi. Modul ma’lumotlarning o‘zidan hamda ma’lumotlarga ishlov beradigan protseduralardan iborat. Dasturning boshqa qismlariga moduldan foydalanish kerak bo‘lib qolsa, ular modul interfeysiga murojaat etib qo‘ya qoladi. Modullar barcha ichki axborotni dasturning boshqa qismlarida yashiradi. • Biroq modulli dasturlash ham kamchiliklardan xoli emas. Modullar kengaymas bo‘ladi, bu degani kodga bevosit

• Modulli va protsedurali dasturlash tillarida tuzilmalashtirilgan va tuzilmalashtirilmagan ma’lumotlar o‘z «tur»iga ega. Biroq turni kengaytirish usuli, agar «agregatlash» deb ataluvchi usul yordamida boshqa turlarni yaratishni hisobga olmaganda, mavjud emas. • Va, nihoyat, modulli dasturlash — bu yana protseduraga mo‘ljallangan gibridli sxema bo‘lib, unga amal qilishda dastur bir necha protseduralarga bo‘linadi. Biroq endilikda protseduralar ishlov berilmagan ma’lumotlar ustida amallarni bajarmaydi, balki modullarni boshqaradi. • Obyektga mo‘ljallangan dasturlash (OMD) modulli dasturlashdan keyingi mantiqiy pog‘onani egallaydi, u modulga nasldan naslga o‘tishni va polimorfizmni qo‘shadi. Dasturchi OMD dan foydalanar ekan, dasturni bir qator oliy darajali obyektlarga bo‘lish yo‘li bilan t

• Dasturga obyektlar atamalari bilan ta’rif berish dasturiy ta’minotni ishlab chiqishning eng tushunarli usulidir. Obyektlar hamma narsani obyekt nima qilayotgani nuqtayi nazaridan idrok etishga, ya’ni uning xatti-harakatlarini xayolan modellashtirishga majbur qiladi. Shu tufayli obyektga yondashishda u dasturning bajarilishi jarayonida qanday ishlatiladi degan nuqtayi nazardan biroz e’tiborni chalg‘itishi mumkin. Shunday qilib, dasturni yozish jarayonida haqiqiy dunyoning tabiiy atamalaridan foydalanish mu mkin . Dasturni alohida protseduralar va ma’lumotlar shaklida (kompyuter dunyosi atamalarida) qurish o‘rniga obyektlardan iborat dastur qurish mumkin. Obyektlar otlar, fe’llar va sifatlar yordamida haqiqiy dunyoni dasturda modellashti rishga imkon beradi. Joriy qilish (realizatsiya) xat

• Yechilayotgan masala atamalari bilan fikrlab, joriy qilishning mayda-chuyda detallarida o‘ralashib qolish xavfidan qochish mumkin. Albatta, ayrim oliy darajadagi obyektlar kompyuter bilan aloqa qilishda past darajadagi, mashinaga mo‘ljallangan usullardan foydalanishi lozim. Biroq obyekt bu aloqani tizimning boshqa qismlaridan izolatsiya qiladi. • Obyekt dastur konstruksiyasi bo‘lib, unda holat va xatti-harakat inkapsulatsiyalangan bo‘ladi. Obyekt holati bu ichki obyekt o‘zgaruv- chanlari qiymatlarining yig‘indisidir. • Ichki o‘zgaruvchan deb obyekt ichida saqlanadigan qiymatga aytiladi. • Mohiyat-e’tibori bilan obyekt bu sinfning ekzemplyari (nusxala- ridan biri)dir. • OMD, haqiqiy dunyo kabi, obyektlardan tashkil topadi. Obyektga mo‘ljallangan sof dasturlash tilida eng dastlabki, bazavi

• OMD obyektlari, haqiqiy olam obyektlari kabi, o‘z xususiyatlari va xatti- harakatlari bo‘yicha tasniflanadi. • Biologiyada itlar, mushuklar, fillar va odamlar sutemizuvchilar sinfiga kiradi. Bu turli xildagi jonivorlarni umumiy xususiyatlar birlashtirib turadi. Xuddi shuningdek, dasturiy ta’minot olamida ham obyektlar bitta yoki bir nechta sinflarga mansub bo‘ladi. • Bitta sinfga mansub obyektlarga umumiy xususiyatlar xos bo‘ladi. Boshqacha qilib aytganda, sinf obyektni tavsiflaydigan xususiyatlar va xulq- atvorlarni, shuningdek, bu eng muhimi, obyekt javob beradigan xabarlarni belgilab beradi. Biror bir obyekt boshqa obyektning xulq-atvoriga ta’sir ko‘rsatgan vaqtda u bu ta’sirni bevosita ko‘rsatmaydi, balki undan qandaydir bir qo‘shimcha axborotdan foydalangan holda o‘zini o‘zi o‘zgart

• Belgilar — sinfning tashqaridan ko‘rinib turgan xususiyatlari. • Obyekt ichki o‘zgaruvchiga bevosita kirishni taqdim etganda yoki usul yordamida qiymatni qaytargandagina o‘z belgilarini namoyon qilishi mu mkin . • Xulq-atvor — xabarga yoki holatning o‘zgarishiga javoban obyekt tomonidan bajariladigan xatti-harakatlar. U obyekt nim a qilayotganini bildiradi. • Bir obyekt ikkinchi obyekt ustida xatti-harakatlar bajarib, uning xulq-atvoriga ta’sir ko‘rsatishi mumkin. «Xatti-harakat» atamasi o‘rniga «usulni chaqirish», «funksiyani chaqirish» yoki «xabarni uzatish» atamalari qo‘llanadi. Muhimi, bu atamalarning qaysi biri qo‘llanayotganida emas, albatta, muhimi, bu xatti- harakatlar obyekt xulq-atvorini namoyon qilishga da’vat etishidadir. • Obyektlar o‘rtasidagi aloqa obyektga mo‘ljallangan d

• Xabar uzatish bu obyekt holatini o‘zgartirish maqsadida uslubni chaqirib olish yoki xulq-atvor modellaridan birini qo‘llashning o‘zginasidir. • Ikkinchi usul: obyekt tarkibida boshqa obyektlar bo‘lishi mu mkin . Xuddi OMD da bo‘lganidek, obyektlar ham, o‘z navbatida, agre- gatsiya yordamida boshqa obyektlardan jamlanishi mumkin. Ushbu obyektlarning har bittasida uslub va belgilarga ega bo‘lgan interfeys mavjud bo‘ladi. • Xabar — obyektga mo‘ljallangan yondashuvning muhim tushunchasi. Xabarlar mexanizmi tufayli obyektlar o‘z mustaqilligini saqlab qolishi mumkin. Boshqa biron obyektga xabar jo‘natayotgan obyekt uchun xabar olgan obyekt talabdagi xatti-harakatni qanday bajarishi unchalik muhim emas. Unga xatti-harakat bajarilganligining o‘zi muhimdir. www.arxiv.uz

Obyektga moijallangan yondashuvning afzalliklari va maqsadlari • OMY dasturiy ta’minotni ishlab chiqishda oltita asosiy maqsadga asoslanadi. OMY paradigmasiga muvofiq ishlab chiqilgan dasturiy ta’minot quyidagi xususiyatlarga ega bo‘lmog‘i lo zim : • Tabiiylik. • Ishonchlilik. • Qayta qo‘llanish imkoniyati. • Kuzatib borishda qulaylik. • Takomillashishga qodirlik. • Yangi versiyalarni davriy chiqarishning qulayligi. • Tabiiylik • OMY yordamida tabiiy dasturiy ta’minot yaratiladi. Tabiiy dasturlar tushunarliroq bo‘ladi. Dasturlashda «massiv» yoki «xotira sohasi» kabi atamalardan foydalanish o‘rniga, yechilayotgan masala mansub bo‘lgan soha atamalaridan foydalanish mumkin. Ishlab chiqilayotgan dasturni kompyuter tiliga moslash o‘rniga, OMY aniq bir sohaning atamalaridan foydalanish imkonini

• Ishonchlilik • Yaxshi dasturiy ta’minot boshqa har qanday mahsulotlar, masalan, muzlatkich yoki televizorlar kabi ishonchli bo‘lmog‘i lozim. • Puxta ishlab chiqilgan va tartib bilan yozilgan obyektga mo‘ljal- langan dastur ishonchli bo‘ladi. Obyektlarning modulli tabiati dastur qismlaridan birida, uning boshqa qismlariga tegmagan holda, o‘z- gartishlar amalga oshirish imkonini beradi. Obyekt tushunchasi tufayli, axborotga ushbu axborot kerak bo‘lgan shaxslar egalik qiladi, mas’uliyat esa berilgan funksiyalarni bajaruvchilar zimmasiga yuklatiladi. • Qayta qo ‘llanish imkoniyati • Quruvchi uy qurishga kirishar ekan, har gal g‘ishtlarning yangi turini ixtiro qilmaydi. Radiomuhandis yangi sxemani yaratishda har gal rezistorlarning yangi turini o‘ylab topmaydi. Unda nima uchun dasturchi «g‘il

• Kuzatib borishda qulaylik • Dasturiy mahsulotning ish berish davri uning ishlab chiqilishi bilan tugamaydi. Dasturni ishlatish jarayonida kuzatib borish deb nomlanuvchi tirgak kerak. Dasturga sarflangan 60 foizdan 80 foizgacha vaqt kuzatib borishga ketadi. Ishlab chiqish esa ish berish siklining 20 foizinigina tashkil etadi. • Puxta ishlangan obyektga mo‘ljallangan dastur ishlatish uchun qulay bo‘ladi. Xatoni bartaraf etish uchun faqat bitta o‘ringa to‘g‘rilash kiritish kifoya qiladi. Chunki ishlatishdagi o‘zgarishlar tiniq, boshqa barcha obyektlar takomillashtirish afzalliklaridan avtomatik ravishda foydalana boshlaydi. O‘zining tabiiyligi tufayli dastur matni boshqa ishlab chiquvchilar uchun tushunarli bo‘lmog‘i lozim. • Takomillashishga qodirlik • Foydalanuvchilar dasturni kuzatib bor

• Yangi versiyalarni davriy chiqarilishning qulayligi • Zamonaviy dasturiy mahsulotning ish berish davri ko‘p hollarda haftalar bilan o‘lchanadi. OMY tufayli dasturlarni ishlab chiqish davrini qisqartirishga erishildi, chunki dasturlar ancha ishonchli bo‘lib bormoqda, kengayishi osonroq hamda takroran qo‘llanishi mumkin. • Dasturiy ta’minotning tabiiyligi murakkab tizimlarning ishlab chiqilishini osonlashtiradi. Har qanday ishlanma hafsala bilan yonda- shuvni talab qiladi, shuning uchun tabiiylik dasturiy ta’minotning ishlab chiqish davrlarini qisqartirish imkonini beradi, chunki butun diqqat-e’tiborni yechilayotgan masalaga jalb qildiradi. • Dastur qator obyektlarga bo‘lingach, har bir alohida dastur qismini boshqalari bilan parallel ravishda hamda bir nechta ishlab chiquvchi sinflarni bi

Unifikatsiyalangan modellash tili — UMLga kirish • UML (Uniform Modeling Language) vizual modellashtirish tili bo‘lib, tizimlash arxitektorlariga tizim qay darajada standart va tushunish uchun oson shaklga ega ekani haqidagi o‘z tasavvurlarini namoyon etishga imkon beradi. UML loyihaviy yechimlar va ishlab chiquvchilarning o‘zaro aloqalarini qo‘shgan holda birgalikda foydalanishning samarali mexanizmini taqdim etadi. • Atamalar • Diagramma — elementlar va ular o‘rtasidagi bog‘lanishlarning grafik tasviri. • Tizim — qo‘yilgan vazifaning bajarilishini ta’minlaydigan dasturiy va apparat vositalar kombinatsiyasi. • Tizimni ishlab chiqish deganda uni mijoz uchun, ya’ni biror bir muammoni hal qilishi lo zim bo‘lgan inson uchun yaratish jarayoni tushuniladi. www.arxiv.uz

• UML ning foydasi • Analitik (tahlilchi) muayyan muammo tavsifi berilgan hujjatlarni ishlab chiqadi hamda ularni ishlab chiquvchilar — dasturchilarga beradi. Dasturchilar talab qilinayotgan masala yechimi uchun dasturiy ta’minot tayyorlaydi hamda uning apparat vositalarida yoyilishini kafolatlaydi. • Tasavvurdagi tizimni ifodalab berish tizim ustida ishlash jarayoni- ning g‘oyat mu him bosqichidir. Avval tahlil «barmoqda sanab», ya’ni tavakkalchilik asosida o‘tkazilar edi. Hozirgi paytda ishlab chiqishning hal qiluvchi bosqichi bu puxta ishlangan rejadir. O‘z navbatida, reja ham mijoz talablari puxta tahlil qilib chiqilgach, tuzilishi kerak. www.arxiv.uz

• Loyihalash jarayonining muhim jihati bu jarayonni to‘g‘ri tashkil qilishdir. Bunda tizimni ishlab chiqishda ishtirok etayotgan analitiklar, mijozlar, dasturchilar va boshqa mutaxassislar bir-birini tushunib, umumiy fikrga kela olishlari talab qilinadi. • Zamonaviy tizimlarni ishlab chiqish jarayonining yana bir o‘ziga xos jihati shundaki, ishlarni bajarish uchun vaqt yetishmaydi. Agar tarmoq tizimlarning chegaraviy topshirish muddatlari bir-biriga yaqin bo‘lsa, ishlab chiqish jarayonining uzluksizligini ta’minlash hayotiy muhim zaruratga aylanadi. • Hozirgi zamonning yana bir o‘ziga xos jihati — korporatsiyalarning birlashishi — ham ishlab chiqish jarayoniga o‘z talablarini qo‘yadi. www.arxiv.uz

• Tarix • UML ning mualliflari Grady Booch, James Rumbaugh va Ivar Jacobsonlardir. 80-yillar va 90-yillarning boshlarida ular bir- birlaridan mustaqil ravishda obyektga mo‘ljallangan tahlil va loyihalashning metodologiyasini o‘ylab topdilar. 1994—95-yillarda ular uchalasi Rational Software Corporation da birga bo‘ldilar. • UML ning dastlabki versiyalari dasturiy ta’minot tayyorlash sohasida qo‘llana boshladi, iste’molchilarning bildirgan fikrlari asosida esa ularga jiddiy o‘zgartirishlar kiritilib bordi. Bu UML (DEC, Hewlett- Parkard, Microsoft, Ration, ...) konsorsiumining yuzaga kelishiga zamin bo‘ldi. 1997-yilda konsorsium UML ning dastlabki versiyasini qabul qildi hamda uni ko‘rib chiqish uchun OMG ga taqdim etdi. www.arxiv.uz

• 1997-yilning oxirida 1.0 versiyasi chiqdi. Shundan so‘ng OMG guruhi kuzatib borishga kirishdi hamda 1998-yilning oxirida uning yana ikkita yangi versiyasini chiqardi. UML tili dasturiy ta’ min ot ishlab chiqish sohasida de-fakto standarti bo‘lib qoldi. Hozirgi paytda til faol rivojlanishda davom etmoqda. 2002-yilda joriy hisoblanib kelayotgan 2.0 versiyasi chiqdi. www.arxiv.uz

E’TIBORINGIZ UCHUN TASHAKKUR! ZIYO KELAJAK © 2013 www.arxiv.uz

Купить

Похожие документы
Operatsion tizimlarda journaling file system
I/O scheduling algoritmlari
O‘rta Osiyo kutubxonalarining o‘rganilish masalalari
Funksiyalar va arrow function
Tashkilot xodimlari ma’lumotlarini jamlovchi tizim