Ofis dasturlarining ya’ni Word, Excel, PowerPoint, Access, Outlook Express, keyingi versiyalar va ularning oldingi versiyalaridan farqli imkoniyatlari

Mavzu:   Ofis   dasturlarining   ya’ni   Word,   Excel,   PowerPoint,   Access,   Outlook
Express,   keyingi   versiyalar   va   ularning   oldingi   versiyalaridan   farqli
imkoniyatlari.
Reja:
1. Word
2. Excel
3. PowerPoint
4. Access
5. Outlook   Express
Mikrosoft   Word   qisqa   qilib   MS   WORD   YOKI   WINWORD-bu   matnli
malumotlarni   yaratish,   ko`rish,   to`plash   ,   tahrirlash   uchun   ishlab   chiqilgan   dastur
hisoblanadi.
Mikrosoft   korporatsiyasi   tomonidan   MIKROSOFT   OFFISE   paketi   tarkibida   ishlab
chiqarilgan . Birinchi versiyasi Richard Brod tomonidan 1983 – yilda IBM PC uchun
yozilgan . So`ngra Apple macintosh   1984, sco inix va Microsoft  Windows (1989 –
yilda)uchun   ishlab   chiqarilgan.   Hozirda   uning   Microsoft   offis   Word   2016   va   2019
versiyalari chiqarilgan   .
Microsoft   Word   bugungi   kunda   keng   qo`llaniluvchi   eng   ommabop   matn
muharriri   hisoblanadi.   IBM   OC   platformasidagi   ‘’.doc’’   kengaytmasi   Word   97-2000
ikkiamchi   formatining   sinonimiga   aylandi.   Bu   formatga   eksport   va   import   qiluvchi
filtrlar   ko`pchilik   matn   muharririda   bor   .   Hujjat   formati   wordning   turli   versiyalarida
o`zgarishlarga   uchradi.   Formatlash   amallari   dasturning   eski   versiyalarida   uchramasligi
mumkin .   MS   Word 2007   XML   -   Microsoft offis   Open XML   ga   asoslangan
‘’extimoliy tanlangan ‘’formatni ishlatadi. Word 97-2007 formatlarining tasnifi 2008 –
yilda   Microsoftda elon   qilingan   .
MS   Word   so`nggi   yillarda   o`z   imkoniyatlarini   kengaytirdi   .   Word   2003   versiyasidagi
dasturning   asosiy   ramzi   Word   2007   versiyasida   qisman   o`zgartirildi.   Planshet   ,
smartfon   va   boshqa   qurilmar   uchun   dastur   sinxronlashtirildi   .   Dastur   tarkibiga Shiriftlar , turli format usullari harbir bo`lim va obyekt uchun qo`shimcha sozlamalar
qo`shildi   .   Word   2010   ,2013,   2016,   2019   kabi   versiyalarining   interfeysi   juda
o`xshash   bo`lib foydalanuvchi   uchun juda   qulay   qilib ishlangan   .
Har   bir   yangi   versiya   o`zidan   oldingi   versiyadan   ko`p   farqi   bo`lmasa   ham   ,ammo
ularda   doydalanuvchi   uchun   qulayliklar   ko`paytirilgan   .Bu   versiyalarning   Word   2003
dan   asosiy   katta   farqlaridan   biri   hozirda   menyular   qatori   deb   yuritiladigon   qatoridur   .
Word 2003 da bu qator o`rnida uskunalar qatori bo`lgan va juda ko`p uskunalar bir
vaqtda   korinib   turgan   va   kerakli   uskuna   qayerdaligini   bimagan   foydalanuvchi   juda
ko`p   vaqt   yo`qotgan   .Wordning   hozirgi   versiyalarida   bunday   emas   .Ularda   hamma
uskunalar tartiblanib ishlash prinsepiga ko`ra  –Файл, Главная, Вставка, Дизайн,
Макет,   Ссылки,   Рассылки,   Рецензирование,   hamda   Вид   nomli   menyularga
bo`lingan   .Bu   menyular   juda   qulay   bo`lib   foydalanuvchi   kerakli   uskuna   vazifasiga
qarab juda oson topib oladi. Word 2003 ni yangi versiyalardan yana bir farqi 2003da
hujjat   kengaytmasi   ‘’doc’’   bo`lgan   bo`lsa   Word   2007dan   boshlab   hujjat   kengaytmasi
‘’docx’’   bo`lgan.
Microsoft   Word   matn   muharriri   WINDOWS   operatsion   tizimida   ishlashga
mo’ljallangan   amaliy dasturlardan biri. Uni ishga tushirish uchun biz  Пуск  menyusiga
kirib   Программы   bo’limni   tanlaymiz   va   shu   bo’limda   Microsoft   Word   dasturni
tanlaymiz, yoki С: diskdagi Programm Files   ichidagi Microsoft Office papka ichidagi
winword.exe   faylni   ishga   tushiramiz.   Natijada   dastur   ishga   tushadi.   Dastur   ishga
tushgach siz ekranda uning oynasini ko’rasiz. Oynaning asosiy qismlari bu nom   satri,
menyu satri,   yordamchi   tugmalar satri, ish sohasi   va malumotlar satri. Nom   satrida   aktiv   bo’lgan   dokumentning   nomi   yoziladi,   agar   aktiv   dokument   yangi
yaratilgan bo’lsa   u   holda uning   nomi   Документ   1  ko’rinishida   bo’ladi.
Nom   satri   pastida   menyu   satri   joylashgan.   U   yordamida   biz   dasturning   hamma
buyruqlari bilan   ishlashimiz mumkin. Shu buyruqlar quyidagi guruhlarga ma‘nosi yoki
ishlash   holati   bo’yicha   saralab   bo’lingan:   ФАЙЛ,   ПРАВКА,   ВИД,   ВСТАВКА,
ФОРМАТ,   СЕРВИС,   ТАБЛИЦА,   ОКНО,   СПРАВКА.
Menyu   satri   pastida   yordamchi   tugmalar   satri   joylashgan   bo’lib,   u   yordamida
biz   menyudagi   bir   xil   amallarni   bajarishimiz   mumkin.   Buning   uchun   biz   kerakli
tugmaga   sichqoncha   bilan   ko’rsatib,   sichqonchaning   o’ng   tugmasini   bosamiz.
Yordamchi   tugmalar   bajariladigan   amallari   bo’yicha   guruhlarga   bo’linadi:
СТАНДАРТНАЯ,   ФОРМАТИРОВАНИЕ,   РИСОВАНИЕ,   ТАБЛИЦИ   И
ЗАЛИВКА,   WORDART,   НАСТРОЙКА   ИЗОБРАЖЕНИЯ,   ФОРМЫ,
ЭЛЕМЕНТЫ
УПРАВЛЕНИЯ   va   boshqa.
Yordamchi   tugmalar   satri   tagida   ish   sohasi   joylashgan.   Shu   sohada   siz   ok
varaqada   yozuvlarni   yozganday   bo’lasiz.   Matn   bilan   ishlashda   bizga   klaviatura   va
sichqoncha   yordam   beradi.   Sichqonchaning so’zga ko’rsatib bittali bosish   - shu so’zga
Kursorni   o’tkazish,   so’zga   ko’rsatib   ikkitali   bosish   -   shu   so’zni   tanlash,   so’zga
ko’rsatib   uchtali   bosish   -   shu   so’z   joylashgan   abzatsni   tanlab   olish.   Klaviaturaning
yo’nalish   tugmalari   yordamida   bir   satr   yuqoriga,   bir   satr   pastga,   bitta   belgi   chapga,
bitta belgi o’ngga o’tish. Shu tugmalar va SHIFT tugmasi  birgalikda belgilar, so’zlar
yoki   satrlarni   tanlash   amallni   bajaradi.   Matn   yozilish   vaqtida   o’zi   satrda   siz   aytgan
holatda yoziladi.   Agar satr juda o’zun bo’lsa kompyuter uni o’zi boshqa satrga bo’lib
davom   etadi.   Yangi   abzatsni   boshlab   yangi   satrga   o’tish   uchun   esa   ENTER
tugmasidan   foydalanamiz.   Ish   sohaning   chap   va   yuqori   qismlarida   lineyka
(chizgichlar),   o’ng   va   pastki   qismlarida   esa   ko’rib   chiqish   sohalari   joylashgan.
Eng pastda malumotlar satri joylashgan . U bizga nechanchi satr, varaq
va   bo’limda   joylashganimizni,   necha   varaqdan   hujjat   iboratligini,   klaviatura
tilini va boshqa yordamchi   ma‘lumotlarni   ko’rsatadi. Endi   yordamchi   qurollar   guruhlarning   asosiysilari   СТАНДАРТНАЯ   va
ФОРМАТИРОВАНИЕ   bilan   yaqinroq   tanishaymiz.
Панель   СТАНДАРТНАЯ
1. -   Создать   -   Yangi,   ilgari   mavjud   bo’lmagan   dokumentni   (faylni) yaratish.
2. -   Открыть   -   Mavjud   ilgari   yaratilgan   dokumentni   (faylni)   ochish.
Ushbu   tugmani   bosganimizdan   keyin   ekranda   quyidagi   oyna   hosil   qilinadi.
Va shu oyna   orqali biz kerakli faylni topib, tanlaymiz. Keyin ОТКРЫТ tugmasini
bosamiz va natijada shu fayl   ekranda   ochiladi.
Bizga kerak bo’lgan fayl  joylashgan papkani  topish uchun biz chap tomondagi
soha yoki   yuqoridagi ro’yxatdan    foydalanamiz. Faylni kidirish
jarayonida yuqorida   joylashgan       НАЗАД   -   oldingi   oyna   ko’rinishiga   qaytish,
ВВЕРХ   -   yuqoridaga   papkaga   chiqish,         ИСКАТЬ   В   ИНТЕРНЕТЕ   -   Internetda
izlash, УДАЛИТЬ   -   tanlangan   fayl   yoki
papkani   uo’chirish, СОЗДАТЬ   ПАПКУ   -   yangi   papka   yaratish, ВИД   -
papka   va   fayllar   ko’rinish   holatini   o’zgartirish   (kichkina   yoki   katta   belgilar,   ro’yxat
yoki   jadval   ko’rinishi),   СЕРВИС - har xil yordamchi imkoniyatlar. Shu bilan
birga fayl kidirish biz oynada faqat   bizga   kerak   turli   fayllar ko’rinishini   ta‘minlashimiz
mumkin.   Buning   uchun   pastki   qismda   joylashgan ro’yxatdan  foydalanamiz.
3. Сохранить   -   Ekranda   ochilgan       dokumentni   (faylni)   xotiraga   saqlab
quyish.   Agar   fayl   ilgari   saqlangan   va   nomlangan   bo’lsa   u   holda   shu   tugmani
bosganimizda  faylni  o’zgargan   holati   uning   eski   holatining   o’rniga   yoziladi.Agar   esa
fayl   yangi   bo’lsa   u   holda   shu   tugmani   bosganimizdan   keyin   ekranda   quyidagi   oyna
hosil   qilinadi. SHu   oyna   orqali   biz   yangi   fayl   joylanishi   kerak   bo’lgan   papkani   topib,   yangi
fayl   nomini   Имя   файла   sohaga   yozamiz.   Keyin   Сохранить   tugmasini   bosamiz   va
natijada   shu   fayl   xotiraga   saqlanadi.
4. Печать   -   Ekranda   ochilgan   faylni   bosmaga   chiqarish.
5. Предварительный   просмотр   -   Bosmaga   tayyorlangan   hujjatni   sahifaga
joylashishini   oldindan   ko’rish.
Ushbu tugmani bosganimizdan  keyin ekranda quyidagi oyna hosil  qilinadi.
Va   shu   oyna   orqali   biz   matnni,   jadvallarni   va   rasmlarni   varaqda   joylashganligini
ko’rishimiz   mumkin.   Ush   bu   oynaning   yuqori   qismida   bir   nechta   tugmalarni
ko’rishimiz mumkin.   Shu   tugmalarning   vazifalari   bilan   tanishaylik:
- Faylni   bosmaga   chiqarish.
- Ko’rish   (Kursor   lupa)   yoki   o’zgartirish   (oddiy) holatiga   o’tish
- Ekranda   bitta varaqa   ko’rinish holatiga   o’tish
- Ekranda   bir   nechta   varaqa   ko’rinishi   holatiga   o’tish
-   Dokumentni   ko’rish   masshtabini   o’zgartirish
- Ekran   chap   va yuqori   kisimlardagi   chizgichlarning   ko’rish   yoki   ko’rinmasligi - Matnni   bitta   varaqga   sigdirish
- Butun   ekran holatiga   o’tish
-   Oddiy   ekran   ko’rinishiga   (taxrirlash   holatiga)   qaytish.
6. -   Орфография   -   Matnning   (rus   va   ingliz   tilida   yozilgan   bo’lsa)   imlo   xatolarni
tekshirish
Ushbu   tugmani   bosganimizdan   keyin   ekranda   quyidagi   oyna   hosil   qilinadi   va
shu   oyna   orqali   biz   matnni   imlo   xatolarga   tekshirishimiz   mumkin.   Tugma
bosilgandan keyin ekranda quyidagi oyna   hosil qilinadi.
Ushbu oynaning yuqori qismida xato so’z joylashgan matn qismi ko’rsatiladi.
Pastki   qismda   esa   shu   so’zni   o’rniga   quyish   mumkin   bo’lgan   so’zlar   namunalar
(variantlar) ro’yxati. Sichqoncha   yordamida kerakli variantni tanlab o’ng tomondagi
tugmasini bosamiz va natijada xato so’z o’rniga   biz tanlagan   variant   yoziladi.   Agar
ko’rsatilgan   xato   so’z to’g’ri   yozilgan bo’lsa   u   holda   O’ng
tomondagi     tugmasini   bosamiz   va   natijada   shu   so’z   o’zgarmay   qoladi.
O’ng   tomondagi   tugmasi   yordamida   esa   ko’rsatilgan   xato   so’zni   butun
matnda   o’zgartirmay
koldiramiz.   Agar   esa   butun   matndagi   xato   so’zlar   hammasini   to’g’ri   variant   bilan
almashtirmoqchi   bo’lsangiz   u   holda     tugmani   bosamiz.   O’ng   tomondagi
  тугма   ёрдамида   эса   хато   сузга   янги   вариант   кушишимиз   мумкин.
Агар эса сиз компьютер узи вариант   танлашини   хохласангиз   у   холда  
тугмасини   босинг.   Oynaning   pastki   qismda
  tekshirish tilini  o’zgartirish berk ro’yxati  joylashgan.  U
yordamida   matnni   qaysi   til lugati bo’yicha   tekshirishni o’rnatasiz.
7. -   Вырезать   -   Belgilangan sohani   dokumentidan olib   tashlash   va   xotirada   saqlab
quyish.
8. -   Копировать   -   Belgilangan   soha   nusxasini   xotiraga   saqlab   olish.
9. -   Вставить   -   Kursor   turgan   joyga   xotirada   saqlanayotgan   ma‘lumotlarni   quyish. 10. -   Копировать   формат   -   Kursor   turgan   joy   ko’rinishini   nusxasini   xotiraga
olish.
11. -   Отмена   -   Oxirgi   harakatni bekor   qilish.
12. -   Повтор   -   Bekor   qilingan   harakatni qaytarish.
13. -   Добавить   гиперссылку   -Internet   sayti   yoki   elektron   adresga   yo’llash
belgisini   qo’shish
14. -   Показать   Web панель   - Internet   bilan   ishlash   tugmalar   guruhini ko’rsatish
15. -   Показать   панель   Таблица   -   Jadvallar   bilan   ishlash   yordamchi
tugmalar guruhini   ko’rsatish
16.   Добавить   таблицу   -   Dokumentga   jadval   qo’shish
17. -   Добавить   таблицу Excel   -   Excel   elektron   jadvalini   qo’shish

Ofis dasturlarining ya’ni Word, Excel, PowerPoint, Access, Outlook Express, keyingi versiyalar va ularning oldingi versiyalaridan farqli imkoniyatlari