Og`zaki hisoblash malakasini shakllantiruvchi didaktik materiallar - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	246.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Og`zaki hisoblash malakasini shakllantiruvchi didaktik materiallar

Купить

FARG`ONA DAVLAT UNIVERSITETI FARG`ONA DAVLAT UNIVERSITETI PEDAGOGIKA FAKULTETIPEDAGOGIKA FAKULTETI BOSHLANG`ICH TA`LIM VA SPORT TARBIYAVIY ISHI BOSHLANG`ICH TA`LIM VA SPORT TARBIYAVIY ISHI YO`NALISHIYO`NALISHI 4 – BOSQICH 415 – GURUH TALABASI 4 – BOSQICH 415 – GURUH TALABASI YULDASHEVA GULHAYONINGYULDASHEVA GULHAYONING BITIRUV MALAKAVIY ISHI. BITIRUV MALAKAVIY ISHI. MAVZU: Og`zaki hisoblash malakasini MAVZU: Og`zaki hisoblash malakasini shakllantiruvchi didaktik materiallarshakllantiruvchi didaktik materiallar .. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

M U N D A R I J A Kirish …………………………………………………………………………….2 I bob. Og`zaki hisoblash malakasini shakllantiruvchi usullar ………………. 1.1-&. O`n ichida og`zaki hisoblash malakasini shakllantirish………………….. 1.2-&. Yuz ichida og`zaki hisoblash malakasini shakllantirish…………………. 1.3-&. Ming va ko`p xonali sonlar ichida og`zaki hisoblash malakasini shakllantirish………… II bob. Og`zaki hisoblash malakasini shakllantiruvchi didaktik materiallar… 2.1-&. Og`zaki hisoblash malakasini shakllantirishda ko`rgazmali vositalardan foydalanish………………………………………………………………………. 2.2-&. Og`zaki hisoblash malakasini shakllantiruvchi mashqlar……………….. 2.3-&. Og`zaki hisoblash malakasini shakllantiruvhchi jadvallar………………. 2.4-&. Og`zaki hisoblash malakasini shakllantirishda didaktik o`yinlardan foydalanish………………………………………………………………

“ Yuksak manaviyat yengilmas kuch” asarida ta`kidlaganidek, “ta`lim tarbiya ong maxsuli, lekin ayni vaqtda ong darajasi va uning rivojini ham belgilaydigan ya`ni xalq ma`naviyatini shakllantirib boradigan eng muhim omildir. ” ISLOM KARIMOV. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Jamiyatning rivojlanishi esa shu jamiyatda yashayotgan insonlarning ongi tafakkuri va bilim darajasi hamda shu bilimlarini o`z hayotida amaliy faoliyatida qo`llay olishiga bog`liqdir. Bizning mamlakatimiz mustaqillikga erishgach barcha sohalarda, shuningdek ta`lim-tarbiya sohasida ham rivojlangan davlatlar qatoridan o`rin olish uchun barcha imkoniyatlarni safarbar e`tilmoqda. Ta`lim sohasi ustivor deb e`lon qilinib, asosiy e`tiborni o`sib kelayotga yosh avlodni komil inson qilib tarbiyalash masalasiga qaratiladi. Davlat ahamiyatida bo`lgan bu muammoni hal qilish uchun 1997-yil 27- avgustdagi “Ta`lim to`g`risidagi Qonun” va 1997-yil 6-oktabrdagi “O`zbekiston Respublikasida Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi” hamda 2004-2009-yillarda “Ta`limni rivojlantirishning umummilliy dasturi” kabi hujja

Shuningdek boshlang`ich sinflarda matematika o`qitish metodikasidan sinflarda og`zaki hisoblash malakasini shakllantirish texnalogiyasi, bunda turli didaktik materiallardan foydalanish, jumladan turli ko`rgazmali qurollar, jadvallar, og`zaki mashqlar, testlardan mohirona foydalanish hamda turli didaktik o`yinlardan va boshqa usullardan foydalanish masalalari yetarli darajada o`rganilmagan. Boshlang`ich ta`lim nazaryasida kichik yoshdagi o`quvchilarning mustaqil bilish faoliyatining mohiyati va uni tashkil etish uslubiyoti mustaqil ishlash texnalogiyasining ilmiy asoslanganligi bilan birga uni ma`lum darajada takomillashtirib borish hozirgi kunning dolzarb masalalaridan biridir. Shu bois mazkur malakaviy ish mavzusi dolzarb hisoblanadi. Mavzuni o’rganilganlik darajasi: Boshlang`ich sinfda o

Tadqiqot predmeti: Boshlang’ich sinflarda og’zaki hisoblash malakasini shakllantirish jarayoni. Tadqiqot maqsadi: Boshlang`ich sinflarda matematika o`qitish metodikasidan sinflarda og`zaki hisoblash malakalarini shakllantirishda turli didaktik materialalaridan o`z o`rnida foydalanib bolalarning matematik hisoblash qobilyatlarini o`stirishni nazariy va uslubiy asoslarini ishlab chiqishdan iborat. Qo`yilgan maqsad va farazlarga asoslanib tadqiqot vazifalari: Boshlang`ich sinflarda matematika o`qitish metodikasidan sinflarda og`zaki hisoblash malakalarini shakllantirishda turli didaktik materiallardan foydalanishning mohiyati hamda bosqichlarni tashxis qilish Matematika kursi materiallarida boshlang`ich sinflarda matematika o`qitish metodikasidan sinflarda og`zaki hisoblash malakasini shaklla

Bitiruv malakaviy ishi ikki bobdan iborat bo`lib, ishning asosiy qismi hisoblanadi. Bitiruv malakaviy ishining birinchi bobi “Og`zaki hisoblash malakasini shakllantiruvchi usullar” deb nomlanib, ko`proq nazariy jihatdan yondashilagan. Birinchi bob 3 ta bo`limni o`z ichiga oladi, ya`ni bular: 1-bo`lim. O`n ichida og`zaki hisoblash malaksini shakllantirish. 2-bo`lim. Yuz ichida og`zaki hisoblash malakasini shakllantirish 3-bo`lim. Ming va ko`p xonali sonlar ichida og`zaki hisoblash malakalarini shakllantirish. Bitiruv malakaviy ishining ikkinchi bobi “Og`zaki hisoblash malakasini shakllantiruvchi didaktik materiallar” deb nomlanib, asosan amaliy jihatidan yondashilgan. Bu bobda didaktik material tushunchasining mohiyati hamda uni qo`llash texnalogiyasi, turlari haqida so`z boradi. Ikkinchi b

I BOB. Og`zaki hisoblash malakasini shakllantiruvchi usullar. Boshlang`ich sinflarda matematika fani eng asosiy o`quv fani hisoblanadi. Mazkur fanni puxta o`zlashtirish o`quvchilardan mustahkam nazariy fundamental bilim, davlat ta`lim standarti talablarini ularni amaliyotga joriy etish yo`llarini mukammal o`zlashtirishni talab etadi. “ Matematikadan davlat ta`lim standarti talablariga ko`ra o`quvchi og`zaki hisoblash malakasini mustahkam to`laqonli o`zlashtirmog`i lozim”1 Og`zaki hisoblash malakasini shakllantirishda turli usullar hamda vositalardan keng foydalaniladi. “ Hisoblash malakasi – bu hisoblash usullarini yu`qori darajada o`zlashtirishdir.” Biz Quyidagi bobda o’zaki hisoblash usullarining turli sonlar konsentrida qo`llanishini ko`rib chiqamiz. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

I. 1-&. O`n ichida og`zaki hisoblash malakasini shakllantirish . O`n ichida og`zaki hisoblash va malakalarini avtomatizm shakliga keltirish o`n ichida qo`shish va ayirishning barcha hollarini bolalar tomonidan puxta o`zlashtirishdan iborat bo`lishi kerak. O`n ichida qo`shish va ayirish Quyidagi bosqichda o`rgatiladi. I. Bittalab va guruhlab qo`shish va ayirish; qo`shish va ayirish. II. Yig`indining o`rin almashtirish xossasi, qo`shiluvchilarning o`rnini almashtirish usuli; qo`shish. III. Qo`shish va ayirishning bog`lanishi noma`lum qo`shiluvchilarni topish, ayirish. 10 ichida og`zaki hisoblash malakasini shakllantirishda I bosqich katta ahamiyatga ega bo`lib unda barcha ish va amallar bajarish jarayoni og`zaki tarzda bajarib boriladi. Bu bosqichda narsalar guruhlari ustida amallar (ularnin

2-&. Yuz ichida og`zaki hisoblash malakasini shakllantirish. Ikki xonali sonlarni nomerlashni takrorlashda sonlarni yozish uchun hammasi bo`lib o`nta belgi – raqamlar mavjud, ular yordamida ixtiyoriy ikki xonali son, umuman istalgan sonni yozish mumkin ekani o`quvchilarga yana bir marta eslatiladi. Raqamlarning o`rin qiymatni yaxshi o`zlashtirish uchun har bir raqamlar bilan yozilgan sonlarni taqqoslash foydalidir. Masalan, 91va 19; 36 va 63 sonlarini va hakazo sonlarni taqqoslash kerak. Yozib qo`yilgan sonlarni o`qish, sonlarni aytib turib yozdirish, sonni xona qo`shiluvchilari yig`indisini ko`rinishida yozish berilgan sondan oldin kelgan (keyin kelgan) sonni yozish kabi mashqlardan foydalanish mumkin. 20+1, 12- 1, 70-1 ko`rinishidagi misollarni yechish sonlarning natural qatori xossasiga

Asosiy usul og`zaki hisoblashlarda keng qo`llash mumkin bo`lgan jadvallar bilan ishlashdir. Bolalar jadvallar bilan ishlar ekanlar qo`shish (ayirish) amalining u yoki bu komponentlarni topish qoidasini takrorlaydilar, komponentlar nomlarini o`zlashtiradilar. 100 ichida ko`paytirish va bo`lishni o`rganishni boshlashdan oldin bolalarning birinchi sinfda 100 ichida qo`shish va ayirishni o`rgatayotganda olgan bilimlari va ko`nikmalarini mustahkamlashga oid ish bajariladi. Ilgari o`rganilgan materialni takrorlash bilan bir vaqtda, bir qator yangi materiallar ham kiritiladi: qo`shish va ayirishni takrorlash, yig`indini yig`indiga qo`shish, yig`indidan yig`indini ayirish qoidalari hamda bu qoidalardan kelib chiquvchi xossa bo`yicha qo`shish hamda ayirish qoidalari mustahkamlanadi. Shu vaqtning o`

3-&. Ming va ko`p xonali sonlar ichida og`zaki hisoblash malakasini shakllantirish . Ming ichida og`zaki qo`shish va ayirish usullari ilgari 100 ichida birinchi bosqich amallarini o`rganishda qilinganidek amalga oshiriladi, yig`indiga sonni qo`shish, (yig`indidan sonni ayirish) va songa yig`indini qo`shish, (sondan yig`indini ayirish) qoidasiga asoslanib tuziladi. 100 ichida qoshish va ayirish Quyidagi tartibda qaraladi: 1) qo`shish yig`indiga sonni qo`shish qoidasi, ayirish yig`indidan sonni ayirish qoidasiga asosan bajariladigan hollar: 480+10, 480+200, 270-40, 860-500, 300-50; 2) qo`shish songa yig`indini qo`shish,ayirish sondan yig`indini ayirish qoidasiga asosan bajariladigan hollar: 500+140, 360+220, 80+40, 280+40, 280+140, 500-230, 670-350, 520- 50, 520-250; 1000 ichida og`zaki ko`p

II BOB. Og`zaki hisoblash malakasini shakllantiruvchi didaktik materiallar. Maktab tajribasidan ma`lumki har qanday dars samaradorligini albatta didaktik materiallar belgilab beradi. Didaktik materiallar nafaqat o`qituvchiga muvaffaqiyat keltiradi. Ayni paytda o`quvchilarning erkin fikrlashiga, darsni chuqur va puxta tushunishlariga va og`zaki hisoblash malakalarining shakllanib borishiga zamin hozirlaydi. Turli jadvallar, mashqlar va ko`rgazmali qurollar, testlar, turli shakllar, sanoq materiallari, umuman, barcha matematik unsurlar didaktik materiallarni tashkil etadi. Biz 2-bobimizda didaktik material turlarining xususiyatlari va qo`llash texnalogiyalari haqida ma`lumot berib o`tamiz. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

1-&. Og`zaki hisoblash malakasini shakllanatirishda ko`rgazmali vositalardan foydalanish. Bilimlarni puxta o`zlashtirilishi ta`lim jarayonining faollashishi, fazoviy hamda miqdoriy tasavvurlarning puxta shakllantirishda ko`rgazmali qurollarni faol qo`llash tamoyili yordam beradi. Matematikaning turli bosqichlarida hamda turli bo`limlarda ko`rgazmali qurollarning qo`llanilishi turlichadir. Masalan son tushunchasini shakllantirishda, arifmetik amallarning ma`nosini ochib berishda, 100 ichida qo`shish va ayirish usullari bilan tanishtirishda narsalar to`plamiga doimo murojaat etish to`g`ri keladi. Biroq sekin asta ularning roli kamayib boradi va didaktik materiallari sifatida (ishoralar, raqamlar va hakazolar) bo`la boshlaydi. Matematikada me’yorga rioya qilish boshqa har bir fanga qaraganda

2 .2 -&. Og`zaki hisoblash malakasini shakllantiruvchi mashqlar. O`quvchilarning og`zaki hisoblash malakalari turli-tuman mashqlarni bajarishlari jarayonida shakllanadi. Bu mashqlarning asosiy turlari quyidagilar. 1. Matematik ifodalarning qiymatini topish. 4. Masalalar yechish. 3. Tenglamalarni yechish. 2. Matematik ifodalarni taqqoslash. Og`zaki hisoblashga doir mashg`ulotlar samaradorligi mashqlar hajmi va mazmunigagina emas, o`quvchilarning bilimini sinash, og`zaki va yozma mashqlarning almashtirilib turilishiga ham bog`liqdir. O`quvchilar topshiriqni eshitib qabul qiladi. Bunda asosiy kuch xotiriga qaratiladi, bunday mashqlar juda foydali bo`lib, eshitish xotirasini rivojlantiradi. Mashqlar. 1. 4 ta ko`k kvadrat qo`ying va 1 ta sariq kvadrat qo`shing. Kvadratlar nechta bo`ldi? Hammasi

2. 3-&. Og`zaki hisoblash malakasini shakllantiruvchi jadvallar. Quyida boshlang`ich sinflarda og`zaki sanash hamda og’zaki hisoblash uchun foydalaniladigan jadvallar keltirilgan 20 ichida qo`shish va ayirish (o`nlikdan o`tib). Amallarni bajarishda quyidagicha mulohaza yuritamiz: 6+5. bunda nol bilan tugaydigan songa (10 ga) keltirib qo`shish qulay. Shuning uchun 5 sonini 6 ni 10 gacha to`ldiradigan qulay qo`shiluvchilar (4+1) ga ajratamiz, keyin qo`shishni bajaramiz, ya`ni 6+5=6+ (4+1) = (6+4) +1=10+1=11 13-5=13-(3+2)=(13-3)-2)=10-2=8. (1-jadval); www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

1 2 3 4 5 6 2+9 11-3 8+3 9+5 9+4 8+4 12-3 9+7 11-4 13-7 7+4 11-7 8+5 3+9 6+5 5+8 12-7 9+3 15-6 13-5 14-8 12-6 8+8 5+6 6+8 9+8 11-8 7+6 11-6 13-9 15-9 5+9 3+8 15-7 5+7 12-8 7+9 11-9 12-5 8+7 17-9 4+9 13-4 16-9 6+9 4+7 13-8 14+9 9+9 12-4 13-6 14-7 15-8 14-5 6+6 6+7 7+7 12-9 4+8 7+5 17-7 7+8 17-8 16-8 18-9 8+9 11-9 8+6 9+6 11-2 14-6 9+2 1- jadval www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

100 ichida qo`shish va ayirish bir xonali sonlarni qo`shish va ayirish (o`nlikdan o`tib) I usul Amallarni bajarishda quyidagicha mulohaza yuritamiz: 67+5. Bunda hamma nol bilan tugaydigan songa (70 ga) keltirib qo`shish qulay. Shuning uchun 5 sonini 67 ni 70 gacha to`ldiradigan qulay qo`shiluvchilar (3+2) ga ajratamiz, 67+5=67+(3+2)=(67+3)+2=70+2=72. II usul. Quyidagicha mulohaza yuritamiz 67+5. Bunda 67 sonini 60 va 7 sonlari ko`rinishidagi xona qo`shiluvchilariga ajratamiz. Birliklarni qo`shamiz: 7+5=12, keyin qolganini qo`shamiz: 67+5= (60+7) +5=60+ (7+5) =60+12=12=72 I usul. 73-5. bunda ham nol bilan tugaydigan sondan (70 dan) ayirish qulay bo`lgani uchun 5 sonini 73 ni 70 gacha kamaytiradigan qo`shiluvchilar (3+2) ga ajratamiz. So`ngra qolganini ayiramiz: (73-5)=73-(3-2)=(73-3)-2=70-2

1 2 3 4 5 6 61-8 77+6 86+8 59+8 41-6 23-9 53+8 55-7 75-9 65+9 55+7 72-8 42-5 28+7 67+9 74-9 27-9 64+9 76+9 14+7 43-4 96-9 63-8 24-5 87-9 36-7 36-7 57+9 28-9 39+2 69+6 71-2 51-9 68+6 84-6 21-7 53-6 94-7 49+9 32-4 28-8 57+15 47+7 52-9 66+6 46+7 14+8 18+9 18+3 69+5 52+9 91-3 89+4 88+4 21-4 33-7 82-3 69+7 17+4 21-7 86+5 45+8 28+5 73+9 42-7 69+3 54-8 72-6 85-6 83-5 18+8 75+6 2-jadval www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Jadvalda ko`patirish va bo`lish. Bo`lishda shunday mulohaza yuritamiz: 18:6. Bunda 18 soni 6 ni 3 ga ko`paytirishdan hosil qilinadi, agar 18:6 bo`lsa, 3 hosil bo`ladi . 1 2 3 4 5 6 2*9 45:9 3*9 72:9 4*9 49:7 8:2 8*2 6:2 6*2 8:2 7*2 6*9 35:5 9*1 8:1 4*1 24:8 54:9 8*1 9:1 3*8 4:1 6*3 4*5 72:8 1*8 24:3 4*3 63:9 12:6 2*5 18:6 6*6 25:5 7*6 9*2 21:3 2*3 2:2 1*4 42:7 18:2 1*2 6:3 6*7 4:4 2*1 4*4 3*3 7*1 64:8 4*8 81:9 16:4 8*8 7:1 9*9 32:8 7*8 2*2 10:2 3*2 6:2 4*2 12:2 9:3 6*1 15:5 6*5 21:7 5*1 2*4 20:4 3*4 54:6 1*6 24:4 20:5 8*3 8:8 7*9 12:3 9*4 3*3 1:1 3*5 6:1 3*7 30:5 7-jadval www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Nol bilan tugaydigan sonlarni ko`paytirish va bo`lish. Nol bilan tugaydigan sonlarni ko`paytirishda nollarga e`tibor bermay, sonlarni bir-biriga ko`patiramiz, so`ngra ikkala sonlardagi nollarni sanab chiqib natijaning oxiriga shuncha nol yozib qo`yamiz: 300*400=12 0000 500*100=50000 Nol bilan tugaydigan sonlarni bo`lishda ham nollarga e`tibor bermay sonlarni bir-biriga bo`lamiz. So`ngra bo`linuvchidagi nollar sonidan bo`luvchidagi nollar sonini ayirib, qolgan nollarni natijaning oxiriga yozib qo`yamiz: 120000:600=200 1 2 3 4 5 200*90 450*90 300*90 7200:90 400*90 800:20 80*20 600:20 600*20 800:20 600*90 350:5 900*1 800:10 400*10 5400:90 800*10 900*1 800:10 800:10 120:6 200:5 100*80 2400:30 400*30 90*20 210:3 18:60 600:60 2500:25 1800:2 100*20 200*30 200:20 100*40 400*4 300:30 6000:30 600*70

2.4-&. Og`zaki hisoblash malakasini shakllantirishda didaktik o`yinlardan foydalanish. O`quvchilarning og`zaki hisoblash malakalarini shakllantirishda didaktik o`yinlar juda katta ahamiyatga ega. Chunki didaktik o`yinlarning katta qismi o`g`zaki tarzda o`tkaziladi. O`yinda qo`yilgan misol yoki masalani o`quvchi tez va og`zaki hisoblab chiqish uchun harakat qiladi. Didaktik o`yinlar o`qitish vazifasiga xizmat qiladi va qiziqarli, maroqli, tushunarli tarzda olib boriladi. Bolalar g`olib chiqish maqsadida jon-u dili bilan mashq qiladilar. Didaktik o`yinlar har bir darsning mazmuninii, har bir mashqning maqsad hamda vazifasini yaxshi tushunib olishiga yordam beradi. Didaktik o`yinlar ta`limning ko`rgazmaliligini, o`qituvchining nutqini va bolalar harakatini o`z ichiga oladi, buning natijasida

O`yin nomi: “Doiraviy misollar”. Didaktik topshiriq: og`zaki tarzda tez hisoblash. (4-5 ta misol). O`yin topshirig`i: miosol yechish, so`ngra shu misolni yechishda hosil bo`lgan sondan boshlanadigan ikkinchi misolni topish va shu tariqa 5 ta misol yechish. Oxirgi misolning natijasi o`yin boshlangandagi songa to`g`ri kelgan o`quvchi g`olib chiqqan hisoblanadi. Foydalaniladigan didaktik materiallar: ichiga misolli qog`ozchalar solib qo`yilagan konvertlar. Mana shunday qog`ozchalardan bir nechtasi: 16-3=, 19+1=, 17+3=, 18+2=, 14+3, 20-4=, 13+6=, 20-3=, 19-1=, 17-3= - Men sizlarga ichiga misollar solingan konvertlar tarqataman. Endi o`yinni qanday o`tkazish kerakligini kuzatib turinglar. Vali, sen konvertni olgin-da, birinchi misolni o`qi. Men misolni yozib beraman. “ 17+3= ” – deb o`qiydi Val

2.5- & Tajriba sinov ishlari. Boshlang`ich sinflar matematika o`qitish metodikasida o`quvchilarning og`zaki hisoblash malakalarini shakllantiruvchi didaktik materiallarning nazariy va amaliy ahamiyati, faollik xususiyatlari tajriba- sinov ishlarida aniqlandi. Tajriba sinov ishlari Farg`ona shahar 16-o`rta umumiy ta`lim maktabi 3-“v” sinf o`quvchilari ishtirokida o`tkazildi. Tajriba maydonida og`zaki hisoblash malakalarini shakllantiruvchi didaktik materiallar, jumladan, didaktik usullar, og`zaki mashqlar, og`zaki hisoblash uchun jadvallar, didaktik o`yin va testlarning ta`lim jarayonidagi amaliy va nazariy ahamiyatini sinab ko`rish ustida tadqiqot olib borildi. Tajriba o`quv yilining ikkinchi chorak 3-haftasidan boshlab o`tkazildi. Tajribada 25 ta o`quvchi qatnashdi. Tajriba bosqichlari: I

Demak tajribadan oldin o`quvchilar jami 184 ball olishdi va ularning o`zlashtirish darajalari 73,6 % ni, tajribadan so`ng esa jami 224 ball bilan 90 tashkil qildi. Ya`ni og`zaki hisoblash malakasini shakllantiruvchi didaktik materiallar qo`llash natijasida o`quvchilarning o`zlashtirish darajalari 16,4 % ga oshdi. Tajriba – sinov ishlari boshlang`ich matematika darslarida, didaktik materiallarning cheksiz ahamiyatga ega ekanini isbotlab beradi. Xulosa qilib aytadigan bo`lsak, boshlang’ich sinflar ta’lim-tarbiya jarayoni eng avvalo ko’rgazmalilikni hamda qiziqarlilikni talab qiladi. Mahoratli pedagog eng avvalo o’z darsida chuqur mantiqli ko’rgazma va didaktik materiallarni qo’llaydi va darsni didaktik qiziqarli vaziyatlar asosida tashkil etiladi. Boshlang’ich sinf matematikasida o’quvchilar

XULOSA VA TAVSIYALAR . Boshlang`ich sinflarda matematika o`qitish metodikasida sinflarda og`zaki hisoblash malakasini shakllantiruvchi didaktik materiallar bilan bog`liq nazariy va amaliy tadqiqot natijasida mazmuni va uni ishlab chiqishning asosiy yo`nalishlari aniqlandi. Bu muammoni maktab o`quvchilarining matematik tayyorgarliklariga nisbatan qo`llash shart – sharoitlari belgilandi. O`g`zaki hisoblash malakalarini shakllantiruvchi didaktik materiallarini matematika darslarda qo`llash mohiyati va texnalogiyalarini pedagogik va pisixalogik faollashtirish metodlari ishlab chiqildi. Bitiruv malakaviy ishi mavzusi bo`yicha olib borilgan tadqiqotlarimiz va o`tkazgan tajriba – sinov ishlari natijalari sifatida quydagi xulosa va tavsiyalarni berishni deb topdik: 1. O`n ichida og`zaki hisoblash

2. 10 ichida qo`shish va ayirish usullarini quyidagi bosqichlarga ajratib o`rgatish maqsadga muvofiq: Bittalab va guruhlab qo`shish va ayirish. Yig`indining o`rin almashtirish xossasi. Qo`shish va ayirishning bog`lanishi. 3. Yuz ichida og`zaki hisoblash usullari asosan sonlardan birini xona qo`shiluvchilari yig`indisi bilan almashtirish, so`ngra birlarni birlarga, o`nlarni o`nlarga qo`shish va birlardan birlani, o`nlardan o`nlarni ayirishga e`tibor berish kerak. Masalan: 47+2=49 40+7+2 47-2=45 40+ (7-2) Bunda 47 sonini 40 va 7 ga ajratib olib birliklarni birliklarga qo`shamiz, so`ng birliklarni o`nliklarga qo`shamiz. 4. Ming ichida og`zaki hisoblash usullari sifatida quydagilarni qo`llash maqsadga muvofiq: - yig`indiga sonni qo`shish va yig`indidan sonni ayirish; - songa yig`idini qo`shish

Foydalanilgan adabiyotlar . Karimov I. A. Barkamol avlod – O`zbekiston taraqqiyotining poydevori. – T.: “Sharq” nashriyot – matbaa konserni, 1997. Karimov I. A. O`zbekiston XXI asrga intilmoqda. - T.: “O`zbekiston”, 1998. Karimov I. A. O`zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida. – T.: “O`zbekiston”, 2011. Bikbayeva N. U, Sidelnikova R. I, Adambekova G. A. Boshlang`ich sinflardan matematika o`qitish metodikasi. - T.: “O`qituvchi”, 1996. Jumayev M. E va boshqalar.Boshlang`ich sinflarda matematika o`qitish metodikasi. - T. “Fan va texnalogiyasi”, 2005. Jumayev M. E. Boshlang`ich sinflarda matematika o`qitish metodikasi. -T.: “Yangi asr avlodi”, 2006. Jumayev M. E Boshlang`ich sinflarda matematika o`qitish metodikasidan labaratoriya mashg`ulotlari. – T.: “Yangi asr avlodi”, 2006. Jumayev M.

E`TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT ! www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Купить