OITS va uning tarqalishi - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	845.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

OITS va uning tarqalishi

Купить

OITS va uning tarqalishi

Reja: OITS to`g`risida tushuncha OITS ning tarqalishi OITS profilaktikasi OITS diagnostikasi

OITS Orttirilgan Immunitet Tanqisligi Sindromi

OITS nima? OITS-«Orttirilgan Immunitet Tanqisligi Sindromi» bo`lib, odam organizmida immunitet (himoya kuchlarining) yo`qolishi bilan kechuvchi xavfli yuqumli kasallikdir. OITS - OIV infeksiyasining oxirgi (terminal) bosqichi.

OITS tarixi Dunyo olimlarining fikriga ko’ra,OITS dastlab Afrika qit'asidan kelib chiqqan bo’lib, kasallikni qo`zg`atuvchi virus ushbu qit'ada yashovchi maymunlardan odamlarga yuqqan va dunyo bo`ylab tarqalgan. OITS to`g`risidagi ilk ma'lumotlar 1981 yillarda AQShda paydo bo`ldi. Kasallik birinchi marotaba besoqolboz erkaklar o`rtasida immunitetni keskin pasayib ketishi natijasida yuzaga kelgan xavfli o`sma kasalligi tufayli aniqlandi.

Kasallikni keltirib chiqaruvchi virusni esa 1983-yili OITS bilan kasallangan bemorlardan bir-biridan mustaqil ravishda ikki olim: AQSHda Robert Gallo va Fransiyada Lyuk Montan’elar ajratib oladilar. Bir yildan so‘ng bu kasallik Yevropa va dunyoning boshqa mamlakatlarida ham qayd qilingan. Hozir OITS deyarli barcha davlatlarda tarqalganligi uchun u «XX asr vabosi» deb ham ataladi.

1988 yil- BMT tomonidan 1dekabr –Xalqaro OITS ga qarshi kurash kuni deb e’lon qilindi. 1989 yilda aholini va barcha donorlik qonlarini ommaviy majburiy ko’rikdan o’tkazilganligiga qaramasdan, Elista va Rossiyaning janubidagi boshqa shaharlarda deyarli 250 bolaga immunitet taqchilligi virusi yuqqanligi ma’lum bo’ldi. 1996 yil-OITS bo’yicha Vankuverda o’tgan xalqaro konferensiyada OITSga qarshi yangi dori vositalari yaratilgani ma’lum qilindi. 2001 yil- BMT Bosh assambleyasi OITSga qarshi “Global inqiroz-global harakat” dasturini e’lon qildi.

OITS qanday yuqadi? OITS kasalligining yuqish yo`llari juda xilma-xil. Virus bemor odam organizmidagi hamma biologik suyuqliklar - qon, sperma, qin ajratmasi va ko’krak sutida uchraydi. Shuni ham ta’kidlash zarurki, u so’lak, ko’z yoshi, ter, siydik va najasda ham aniqlangan, lekin ularda virus konsentratsiyasi juda kam miqdorda bo’lgani sababli, kasallik chaqirish qobiliyatiga ega emas. Kasallik 3 xil yo`l bilan yuqadi. Birinchi - himoyalanmagan jinsiy aloqa orqali- tabiiy yo’l bilan.

Ikkinchi - parenteral, ya’ni sun’iy yo’l, teri va shilliq qavat butunligining buzilishi bilan kechadigan muolajalarda nosteril tibbiy asboblardan foydalanganda, ayniqsa umumiy igna, shprits bilan giyohvand moddalarni qon tomiriga yuborganda, soqol olish uskunalari va tish yuvish vositalari umumiy ishlatilganda, teriga rasm solganda (tatuaj), tekshirilmagan qon va qon mahsulotlari quyilganda, a’zo va to’qimalar ko’chirib o’tkazilganda.

Uchinchisi esa vertikal, tabiiy yo’l, ya’ni OIVni yuqtirib olgan homilador ayoldan homilaga yoki chaqaloqqa yuqishi (OIV bolaga ona qornidaligida, tug’ish jarayonida va tug’ilgandan so’ng ona suti orqali yuqishi mumkin). Virus bilan ko’proq kasallangan xavfli (ya’ni kasallikka moyil) guruhlar vakillari, bular- giyohvandlar, tartibsiz jinsiy hayot kechiruvchilar, fohishalar, mehnat migrantlari, bir so’z bilan aytganda, sog’lom turmush tarzidan yiroq bo’lgan shaxslar.

Quyidagi hollarda OIV infeksiyasi yuqmaydi: Yo’tal yoki aksa urganda; Qo’l berib salomlashish, quchoqlashish yoki o’pishishda; Umumiy idish-tovoqlar orqali; Dush qabul qilishda; Basseynda cho’milganda; Hashorotlar (chivin, burga, bit) chaqqanda;

Hojatxonadan foydalanganda; Eshiklar tutqichini ochib kasal yotgan palataga kirishda; Bemor bilan muloqotda; Telefonda gaplashganda; Auditoriyada ma’ruza eshitishda; Jamoa avtoulovidan foydalanganda.

Orttirilgan Immun Virusining chidamliligi: OlV tashqi muhitning fizik-kimyoviy omillariga o‘ta ta’sirchan. 56°C da 30 daqiqa qizdirilganda OlVning yuqish darajasi keskin kamayadi, yuqori haroratda virus o‘z faoliyatini tezda yo‘qotadi. Virus atseton, efir, etanol, 0,3 % li H 2 0 2 eritmasi, 0,5 % fenol, 0,2 % natriy gidroxlorid va boshqa dezinfeksiyalovchi moddalarga ham o‘ta ta’sirchan. Oftobda quritishga va UB nurlarga nisbatan chidamli. Virusning yuqumliligi uy haroratida 4-6 kun saqlanib qoladi.

OITS kasalligining belgilari: Kasallikning yashirin davri o’rtacha 3-4 haftadan 5-6 oy, hatto 2-5 yilgacha davom etib, so’ng OIV infeksiyasining klinik belgilari namoyon bo’ladi. Bunda kamquvvatlik, ishtaha pasayishi, kechalari terlash, uzoq vaqt sababsiz tana haroratining ko`tarilishi, limfa tugunlari (jag’ osti, qo’ltiq osti, chov)ning kattalashuvi kuzatiladi, terida toshmalar paydo bo’ladi.

Shuningdek, ich ketishi (diareya), sababsiz o`pka shamolashlari (atipik pnevmoniya) holatlari, odamning keskin ozib ketishi, xavfli o`smalarning rivojlanishi yuzaga keladi. Avj olish davrida bemor sariq kasal, sil, nafas yo’llari va oshqozon ichak tizimini zararlovchi turli kasalliklarga beriluvchan bo’lib qoladi.Tanada yuzaga kelgan boshqa kasalliklarning asorati tufayli inson hayotdan ko`z yumadi. Kasallik muqarar o`lim bilan tugaydi.

Statistika Butunjahon Sog’liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko’ra, bugungi kunda dunyo bo’yicha OIV infeksiyasi bilan yashayotganlar soni 33.4 mln bo’lib, har yili 2.7 mln odam OIV infeksiyasini yuqtirib olmoqda. Shulardan 430 mingini 15 yoshgacha bo’lgan bolalar tashkil etadi. Har yili 2 mln nafar inson u bilan bog’liq asoratlardan vafot etmoqda. 2009 yil 31 dekabrdagi so’nggi rasmiy ma’lumotlarga ko’ra har 100 ming aholidan - Rossiya Federatsiyasida 250.6, Ukrainada – 161.0, Belarusda – 79.5, Qozog’istonda – 20.8, Tojikistonda – 7.2 nafari OIV bilan kasallangan.

OITS kasalligining O`zbekistondagi ahvoli. O`zbekiston Respublikasida OITS epidemiyasi 1987 yildan boshlangan. 1987 yildan 01.11.2003 yilga qadar Respublikamizda 3531 nafar OIV virusi yuqqan shaxslar ro`yxatga olingan. OIV bilan ro`yxatga olingan shaxslarning 60 nafarini chet el fuqarolari tashkil etadi. Respublikada jami qayd etilgan 3531 nafar OIV yuqqan shasxlarning 11 nafari 15 yoshgacha bo`lgan bolalardir, 2916 nafari erkaklar va 615 nafarini ayollar tashkil etadi.

OITSning davosi bormi? Kasallik epidemiyasi 20 yildan ortiq vaqtdan buyon davom etayotgan bo`lsada, hanuzgacha kasallikning davosi topilmagan. Hozirgi kunda dunyoning yetakchi olimlari tomonidan OITS kasalligini keltirib chiqaruvchi OIV virusiga qarshi vaktsina yaratish borasida olib borayotgan ishlari samarasiz bo`lmoqda.

OITSni davolash uchun kasallik yuzaga kelganda qo`llanilayotgan bir qator dori- darmon vositalari kasallikka chalingan be'morlarning ahvolini bir oz yaxshilashga yordam beradi xalos. Lekin butunlay sog`ayib ketishlari uchun yordam bera olmaydi. Kasallikni yuqishini va tarqalishini oldini olishning birdan bir yo`li kasallik va uning oqibatlari to`g`risidagi ma'lumotlarga ega bo`lish va ushbu ma'lumotlarni boshqalar o`rtasida ham keng yoyishdir

Mamlakatda OIV/OITS tarqalishiga qarshi kurashish uchun qanday ish qilinmoqda? 1999 yilda OIV/OITS yuqtirgan shaxslarni kamsitishdan himoya qilish to`g`risida qonun qabul qilindi. Ushbu qonunda bu shaxslarga ta`limda, ijtimoiy himoyada va ishga qabul qilinishda teng huquqlarni, shuningdek davlat sog`liqni saqlash muassasalarida tekin xizmatdan bahramand bo`lish huquqini kafolatlaydi. 2003 yilda O`zbekiston hukumati 2003-2006 yillarga mo`ljallangan OIV/OITS epidemiyasi yoyilishiga qarshi harakat Strategik Dasturini qabul qildi. Unda ustuvor vazifalar belgilandi, markaziy hokimiyat organlarining birgalikdagi harakatni tashkil qilishdagi roli va vazifalari aniqlab berildi. Hozirgi paytda bir qator ko`p tomonlama va ikki tomonlama tashkilotlar O`zbekistonda OIV/OITS ni profilaktika qilishni ta

OIV kasalligini yuqtirgan va OITS ga duchor bo’lgan bemorlar bilan mehnat shartnomasini bekor qilish, ularni ishga, ta’lim muassasalariga, tibbiy yordam ko’rsatuvchi muassasalarga qabul qilishdan bosh tortish hamda ularning boshqa huquq va qonuniy manfaatlarini cheklash, xuddi shuningdek, ular oila a’zolarining turar joy huquqlari, boshqa huquq va qonuniy manfaatlarini cheklash taqiqlanadi.

O’zbekistonda bu kasallik tarqalishiga qarshi bir qator xayrli ishlar amalga oshirilmoqda. Yurtimizning barcha hududlarida aholi, ayniqsa yoshlar o’rtasida kashandalik, giyohvandlik va OIV infeksiyasining oldini olishda sog’lom turmush tarzini targ’ib qilish bo’yicha juda ko’p ma’ruzalar va suhbatlar uyushtirilmoqda.

OIV infeksiyasining oldini olish chora- tadbirlari: Shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qilish, ya’ni faqat shaxsiy ustara, tish cho’tkalari, qaychi va boshqalardan foydalanish; Tibbiy muolajalar olish zarurati bo’lganda faqatgina bir marotaba ishlatiladigan tibbiy anjomlardan, ya’ni bir martalik rezina qo’lqoplardan hamda shaxsiy shprits va ignadan foydalanish,; Quyiladigan donor qoni doimo OIVga tekshirilgan bo’lishi; Turmush o’rtog’iga to’liq vafodor bo’lish va tasodifiy jinsiy aloqa vaqtida albatta prezervativdan foydalanish lozim.

Eng yaxshi oldini olish yo’li – odob chegarasidan chiqmaslik.

Xulosa Respublikamizning barcha ma’muriy hududlaridagi OITSga qarshi kurash markazlarida Ishonch va Anonim xizmat ko’rsatish xonalari faoliyat yuritmoqda. Bu maskanlarda bemorlar o’zlarini saqlagan holda bepul maslahat olib, lozim topilsa, laboratoriya tekshiruvidan o’tishi mumkin. Aytish joizki, faqat insonning ongi va hulqi o’zgargan- dagina OIVga qarshi chora-tadbirlar o’z samarasini beradi. Shuning uchun inson o’zini turli xil xastaliklardan asray bilish, uzoq umr ko’rish va farovon hayot kechirishga tayyorlashi lozim. Buning birdan-bir yo’li sog’lom turmush tarzidir.

Diqqatingiz uchun raxmat!!! Biz sog`lom turmush tarzi tarafdorimiz.

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar