Информация о документе

Цена 12000UZS
Размер 252.5KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Дипломные работы
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Ҳолати забоншиноссии Баҳриддин Камолиддинов

Купить
ДАР МАВЗ И Ӯ “ Ҳолати забоншиноссии Баҳриддин Камолиддинов ” МУНДАРИ А Ҷ Муқаддима..........5-9 Боби I. Фаъолияти эчодии Бахриддин Камолиддинов .......... 1. Осори Бахриддин Камолиддинов доир ба забоншинос , ӣ шевашинос ва адабиётшинос ӣ ӣ ..........9-15 2. Зиндагиномаи Бахриддин Камолиддинов 3. Маълумот дар бораи китоби дарсии “Морфологияи забони то ик ” ( умла ва калима).. ҷ ӣ ҷ .......1 5- 1 8 4. Вафот……18-20 5. Морфологияи забони точики…..21-24 6. Мутобикати Шаклхои Феьли…24-29 7. Хулоса…..30 8. Адабиёт истифодашуда…..32-33 Боби II. Намунахо аз,,Сухан аз бахри дигарон гуянд” 2. 2. “Морфологияи забони то ик ” (аъзоҳои умла)............ ҷ ӣ ҷ 26-30 Хулоса..........31 Р йхати адабиётҳо..........32 ӯ 8 1 Мавз ъ: ӯ Фаьолияти Эчодии Бахриддин Камолиддинов Нақша: Муқаддима Боби I. Фаъолияти эчодии ,,Бахриддин Камолиддинов” 1. 2. Маълумот дар бораи китоби дарсии “Морфологияи забони то ик ҷ ӣ ” ( умла ва калима) ҷ Боби II. Намунахо аз ,,Сухан аз бахри дигарон гуянд” 2. 2. “Морфологияи забони то ик ” ҷ ӣ (аъзоҳои умла) ҷ Хулоса Р йхати адабиётҳо ӯ 2 М У Қ А Д Д И М А Боби 1 ,,Фаьолияти Эчодии Бахриддин Камолиддинов” Бахриддин Камолиддинов 5- октябри 1935 дар деҳаи Пунғази ноҳияи Ашт , вилояти Суғд ба дунё омадааст . Баъди хатми факултаи филологияи Донишгоҳи давлатии То икистон ба номи В.И. Ленин ) бо дипломи сурх азҷ соли 1959 ба ҳайси ассистенти кафедраи забони то ики Донишгоҳи МИЛЛИИ ҷ То икистон ба фаъолият оғоз намуда , соли 1966 рисолаи номзади ва соли ҷ 1988 рисолаи Доктори дифоъ намудааст ва соли 1991 соҳиби унвони ИЛМИИ профессор мебошад . Солҳои зиёде онишини таълимии декани факултаи ҷ филология ва шарқшинос , мудири кафедраи умумидонишгоҳии забони ӣ то ик , муовини ректор оид ба таълими Донишгоҳи МИЛЛИИ То икистон ва ҷ ӣ ҷ аз соли 1994 то соли 2011 вазифаи мудири кафедраи услубшинос ва таҳрири ӣ адабии Донишгоҳи МИЛЛИИ То икистонро бар уҳда дошт . Ҳоло профессори ҷ ҳамин кафедра аст . Номбурда аз зумраи олимонест , ки дар таълифи асару мақолаҳои илми , китобҳои дарс , дастурҳои таълим ва ба воя расонидани ӣ ӣ мутахассисони соҳаи суханшиносию р зноманигор ва ОЛИМОНИ чавони ӯ ӣ забоншинос саҳми арзанда дорад . Фаъолияти ом згории ў баъди хатми ӯ Ом зишгоҳи педагогии ш.Конибодом ( 1953 ) ба ҳайси муаллими забону ӯ адабиёти мактаби деҳаи Сарои ноҳияи Ашт оғоз ёфтааст . Соли 1959 факултаи филологии Донишгоҳи давлатии То икистонро хатм намуда , ба вазифаи ҷ муаллими кафедраи забони то ик ба кор шур ъ кардааст . Соли 1966 дар ҷ ӣ ӯ мавз и " Забон ва услуби ҳикояҳои Ҳаким Карим " рисолаи номзади ва соли ӯ 1988 дар мавз и “ Муродифоти наҳви дар забони адабии ҳозираи то ик " ӯ ҷ ӣ рисолаи доктор ҳимоя кардааст . Соли 1991 соҳиби унвони профессори ӣ мегардад . Профессор Баҳриддин Камолиддинов солҳо мудири кафедраи услубшиносии факултаи журналисти буд ва ба р зноманигорони авон дарс ӯ ҷ 3 мегуфт . аз Камолиддинов ангуштшумор забоншиносоне буд , ки аз имлои нави забони то ик интиқод мекард . Ў моҳи октябри соли 2019 дар суҳбат баҷ ӣ Радиои Озод гуфта буд , баҳсу мунозираҳои чанд соли ахир дар атрофи ӣ имлои забон мушкилро бештар кард . Устод Баҳриддин Камолиддинов , Доктори илмҳои филолог , профессори кафедраи услубшинос ва таҳрири ӣ ӣ адабии факултаи журналистикаи ДМТ буда яке аз сутунҳои забони адабй унвон мешуд . Солҳои 1992-1994 ба ҳайси проректори таълими донишгоҳ , солҳои 1994-2011 ба вазифаи мудири кафедраи услубшинос ва таҳрири адаб ӣ ӣ фаъолият намудааст . Профессор Б.Камолиддинов муаллифи асарҳои илмии " Ҳаким Карим ” ( 1965 ) , " Забон ва услуби Ҳаким Карим ” ( 1967 ) , " Муродифоти синтаксис ва ҳусни баён ” ( 1986 ) , “ Муродифоти наҳв дар ӣ ӣ забони адабии ҳозираи ТОЧИКИ " ( 2012 ) , ИЛМИИ ҳаммуаллифи грамматикаи академиявии забони то ик ( 1985 , 1989 ) , " Масъалаҳои ҷ ӣ баҳсноки наҳви забони ТОЧИКИ " ( 2003 ) ; муаллифи дарси китобҳои ва дастурҳои таълимии " Услубшинос " ( 1973 , бо забони дари 1978 , 1985 ) , " ӣ Ма м аи машқҳои синтаксиси забони то ик " ( ҳаммуаллиф , 1976 , 1981 ) , " ҷ ӯ ҷ ӣ Услубшинос " ( 1995 , ҳаммуаллифи дарси барои хонандагони синфҳои 10-11 ӣ ) , “ Ҳусни баён ” ( 1989 ) , “ Хусусияти услубии сарфу наҳви забони то ик ” ( ҷ ӣ 1992 ) , “ Сухан аз баҳри дигарон гўянд ” китоби ( 2001 , 2015 ) , " Сухандонон сухан сан ида г янд ” ( 2005 ) , “ Меъёри забони адаб ва забони матбуот " ҷ ӯ ӣ ( 2007 ) , “ Сухан гуфтию дурр суфт ё р ба р бо микрофон " ( 2007 ) , " ӣ ӯ ӯ забони то ик " ( 2007 , 2015 , барои ҳаммуаллифи китоби дарси хонандагони ҷ ӣ синфҳои 10-11 ) , “ Ҳусни баён ” ( 1989 ) , " Хусусияти услубии сарфу наҳви забони то ик " ( 1992 ) , “ Сухан аз баҳри дигарон гўянд " ( 2001 , 2015 ) , " ҷ ӣ Сухандонон сухан сан ида г янд ” ( 2005 ) , “ Меъёри забони адаб ва забони ҷ ӯ ӣ матбуот " ( 2007 ) , “ Сухан гуфтию дурр суфт ё р ба р бо микрофон " ӣ ӯ ӯ ( 2007 ) , " забони то ик " ( 2007 , 2015 , китоби дарс барои хонандагони ҷ ӣ ӣ синфи 11 ) , “ Наҳви забони то ик ” ( 2010 , китоби дарс барои дониш ёни ҷ ӣ ӣ ҷӯ мактабҳои ол ) , " Чанд мушкили гузоштан ë нагузоштани вергул " ( 2014 , ӣ 2015 ) ва зиёда аз 170 маколаи илм , илмию метод аст . ӣ ӣ Барои меҳнати пурсамараш бо Грамотаи фахрии Президиуми Совети Олии PCC То икистон ( ҷ 4 1956 , 1958 ) , бо унвонҳои фахрии корманди шоистаи То икистон , Арбобиҷ илм ва техникаи То икистон , бо НИШОНҲОИ Комёбиҳои беназир дар ҷ таълими мактабҳои ОЛИИ СССР ва Аълочии маорифи умҳурии То икистон Ҷ ҷ сарфароз гардонида шудааст . Баҳриддин Камолиддинов забоншиноси аҳли То икистон , доктори илмҳои филология , профессор , Арбоби шоистаи ИЛМ ҷ ва техникаи , Аълочии маорифи То икистон , Корманди шоистаи То икистон . ҷ ҷ Арбоби шоистаи ИЛМ ва техникаи То икистон , Аълочии маорифи ҷ То икистон , Корманди шоистаи То икистон Профессор Б.Камолиддинов ҷ ҷ муаллифи асарҳои илмии " Ҳаким Карим ” ( 1965 ) , " Забон ва услуби Ҳаким Карим ” ( 1967 ) , “ Муродифоти синтаксис ва ҳусни баён ” ( 1986 ) , “ My ӣ дифоти нахв дар забони адабии ҳозираи то ик ” ( 2012 ) , ҳаммуаллифи ӣ ҷ ӣ грамматикаи ИЛМИИ академиявии забони то ик ( 1985 , 1989 ) , " ҷ ӣ Масъалаҳои баҳсноки наҳви забони ТО ИКИ " ( 2003 ) ; муаллифи китобҳои Ҷ дастурҳои дарси ва таълимии " Услубшинос " ( 1973 , бо забони дари 1978 , ӣ 1985 ) Корманди шоистаи То икистон , доктори филологи ИЛМҲОИ ҷ Баҳриддин Камолиддинов филологияи СОЛИ 1959 факултаи Донишгоҳи давлатии То икистон ба номи В.И. Ленин ( ҳозира Донишгоҳи миллии ҷ То икистон ) -ро бо дипломи сурх хатм намуда , ба ҳайси ассистенти кафедраи ҷ забони то икии Донишгоҳи мазкур ба фаъолият оғоз намудааст . y 1966 ҷ рисолаи СОЛИ номзади ва соли 1988 рисолаи доктори дифоъ намуда , соли 1991 соҳиби унвони профессор ИЛМИИ гардидааст . Мавсуф солҳои зиёде дар вазифаҳои онишини таълимии декани факултаи филология ва ҷ шарқшинос , мудири кафедраи умумидонишгоҳии забони точики , муовини ӣ ректор оид ба таълими Донишгоҳи МИЛЛИИ То икистон фаъолият кардааст . ҷ Номбурда аз соли 1994 то соли 2011 вазифаи мудири кафедраи услубшинос ӣ ва таҳрири адабии Донишгоҳи миллии То икистонро бар ўҳда дошт . Устод ҷ Б.КамолиддинОВ TO вопасин лаҳзаи Ҳаëт ба тарбияи шогирдон машғул буд . У давоми фаъолияти илмию ом згори зиёда аз 150 маколаи илмию методи ӯ интишор намуда , беш аз 50 номг й асарҳои илм , китобҳои дарс ва васоити ӯ ӣ ӣ таълимиро таҳрир кардааст . Баҳриддин Камолиддинов яке муаллифон ва муҳаррирони « Грамматикаи забони ҳозираи то ик » ( грамматикаи илмии ҷ 5 академияв , 1985 1992 ) мебошад . ва Мавсуф давоми солҳои 1998-2011 баӣ ҳайси узви ш роҳои дифои рисолаҳои номзад ва доктории Донишгоҳи ӯ ӣ миллии То икистон , Институти забон адабиёти ба номи Р дакии Академияи ҷ ӯ илмҳои То икистон , Инситути илмҳои педагоги дар тайёр кардани ҷ мутахассисони авон хизмати шоиста намудааст . Номбурда ба ҳайси узви ҷ Комиссияи татбиқи Қонуни забони назди Ҳукумати умҳурии То икистон , Ҷ ҷ ҳайати кории ислоҳоти имлои забони то ИКИ ( солҳои 1994-1998 ва 2010 ) ҷ хидмат кардааст . Баҳриддин Камолиддинов ба ҳайси сардори гур ҳи ӯ ҳамоҳангсози фанни забони то икии Ш рои миллии таҳсилоти Вазорати ҷ ӯ маорифи То икистон таълифи дар барномаҳои таълими ва китобҳои дарсии ҷ забони то ик барои хонандагон ( то ику ғайрито икзабон ) -и мактабҳои ҷ ӣ ҷ ҷ таҳсилоти умум ва ол низ ба муаллифони китобҳои дарс ба сифати ӣ ӣ ӣ мушовир , муқарриз ё муҳаррир ёрдам кардааст . Нахустин рисолаҳои ИЛМИИ Баҳриддин « Ҳаким КамолиддинОВ бо унвонҳои Карим » , « Забон ва услуби Ҳаким Карим » солҳои шастуми садаи гузашта ба табъ расидаанд . Солҳои минбаъда рисолаҳои илмии ў , китобҳои дарсию дастурҳои таълимии « Услубшинос » ( Д. , 1973 ) , ки ба забони дар дар Афғонистон ду маротиба ӣ ӣ ЧОП шудааст , ду ма м и машқҳо доир ба наҳви забони точиКИ ( ҳаммуаллиф ҷ ӯ , 1978 , 1982 ) « Муродифоти синтаксист ва ҳусни баён » ( 1986 ) , « Ҳусни баён » ( 1989 ) , « Хусусиятҳои услубии сарфу наҳви забони то ик » ( 1992 ) , ҷ ӣ < Услубшинос » ( ҳаммуаллиф , китоби дарси барои хонандагони макотиби ӣ миёна , 1995 ) , « Сухан аз баҳри дигарон гуянд » ( 2001 ) , « Масъалаҳои баҳсноки наҳви забони то ик » ( 2003 ) , « Сухандонон сухан сан ида гўянд » ҷ ӣ ҷ ( 2005 ) , « Меъёрҳои забонҳои адаб ва забони матбуот » ( 2007 ) , « Сухан ӣ гуфтию дур суфт , ё р ба р и микрофон » ( 2007 ) , « Забони то ик » ӣ ӯ ӯ ҷ ӣ ( Китоби дарси барои хонандагони синфи 11 ( 2007 ) , « Наҳви забони то ик » ҷ ӣ ( китоби дарси барои донишчуёни факултаҳои филология , журналистика ва забонҳои Шарқ , 2010 ) , « Синтаксическая СИНОНИМИЯ В современном таджикском литературнОМ языка » ( 2010 ) , « Чанд нагузоштани мушкили гузоштан ё вергул » ( 2013 ) ба нашр расидаанд . Инчунин бо ҳаммуаллиф бо ӣ олимони дигар дастури ёрирасони таълимии ў « Тар ума ва балоғати сухан » ҷ 6 ( иборашт аз ду илд , 2004 ва 2005 ) ба табь расиданд . К чаи марказии деҳаиҷ ӯ Понғози ноҳияи Ашт , аз даромадгоҳи деҳа то маҳаллаи Бурак ба номи устоди зиндаёд , забоншиноси маъруфи то ик Баҳриддин Камолиддинов номгузор ҷ ӣ карда шуд . Дар ин бора яке аз хешовандони устод Нишонбой Мадумариён дар саҳифаи худ дар шабакаи и тимоии « Фейсбук >> хабар додааст . Номбурда ҷ ҳамчунин иттилоъ додааст , ки дар маросими пардабардор ёдгори раиси ӣ амоат , пайвандони шодравон ҷ a 3 лавҳаи шогирдон ва иштирок Баҳриддин КамолиддинОВ намуданд . Дар ИН р зи хотирмон пайвандону шогирдон ва ӯ аҳли илму адаб дар ҳавлии устод дар деҳаи Понғоз амъ омада , хотираҳои ҷ неки худро аз ҳаёт ва фаъолияти ин донишманди тавоно баён намуда , ёди уро гироми доштанд . Профессор Баҳриддин Камолиддинов то р зҳои охирини ӯ умур аз илму таълим дар факултаи р зноманигории Донишгоҳи милли канор ӯ нарафта , асарҳои бунёлдии илимву таҳқиқот навиштаанд . Марҳум ӣ Камолиддинов асарҳои “ Ҳаким Карим " ( 1965 ) , “ Забон ва услуби Ҳаким Карим " ( 1967 ) , “ Муродифоти синтаксис ва ҳусни баён ” ( 1986 ) , " ӣ Муродифоти наҳв дар забони адабии ҳозираи то ик ” ( 2012 ) , ӣ ҷ ӣ ҳаммуаллифи ИЛМИИ грамматикаи академиявИИ забони то ик ( 1985 , 1989 ҷ ӣ ) , “ Масъалаҳои баҳсноки наҳви забони то ик ” ( 2003 ) ва китобҳои дарсиву ҷ ӣ дастурҳои таълимии “ Услубшинос ” ( 1973 , ба забони дари 1978 , 1985 ) , “ ӣ Ма м аи машқҳои синтаксиси забони то ик " ( ҳаммуаллиф , 1976 , 1981 ) , “ ҷ ӯ ҷ ӣ Услубшинос ” ( 1995 , ҳаммуаллифи хонандагони китоби дарс барои ӣ ӣ синфҳои 10-11 ) , “ Ҳусни баён ” ( 1989 ) , “ Хусусияти услубии сарфу наҳви забони то ик ” ( 1992 ) , “ Сухан аз баҳри дигарон г янд " ( 2001 , 2015 ) , “ ҷ ӣ ӯ Сухандонон сухан сан ида гўянд ” ( 2005 ) , “ Меъёри забони адаб ва забони ҷ ӣ матбуот " ( 2007 ) , " Сухан гуфтию дурр суфт ё р ба р бо микрофон ” ӣ ӯ ӯ ( 2007 ) , “ Забони ТОЧИКИ " ( 2007 , 2015 , китоби дарс барои хонандагони ӣ синфи 11 ) , “ Наҳви забони ТОЧИКИ " ( 2010 , китоби дарс барои ӣ дониш ёни мактабҳои ол ) ҷӯ ӣ 7 2.Маьлумот дар бораи китоби дарсии,,Морфологияи забони забони точики”(чумла ва калима) Чумлаи мураккаб вохиди олиташаккули синтаксис аст . ки аз ду ва зиëда чумлаҳои содда ташкил ёфта , дорон ягонагии маъ по , сохт ва интонация мебошад . Чумлаи мураккаб низ монанди умлан содда воситаи ахбор буда ,ҷ барои ташкил додан , ифода намудан ва фахмидани фикр хизмат мекунад , ба ҳастии реали чи гуна муносибат доштани гуяндаро нишон медиҳад . Аммо чумлаи мураккаб идроки му раккабтари ҳасти , тасаввуроту робитаҳои мураккабтари байни холи саҳои онро ифода мекунад ва табиист , ки интишору истифодаи он ба даврахои нисбатан инкишофьёфтаи чамъият , забон ва тафаккури ин сон вобаста аст . Ҳангоми кор фармудани чумлаҳои содда гуянда дар хусуси хо дисае , факте хабар медихад , вале ба алокамандии грамматикии он хо ишора намекунад : Субҳ . Офтоб бо гурур чилва мекард . Абрҳои ти ра ба ҳар тараф даву тоз мекарданд ( Ҳаким Карим ) . Тирамоҳи пурно зу неъмат фаро расид . Дар богҳо меваҳои гуногун пухтаанд . Замин хои пахтазор ба назар сап - сафед метобанд . Ҳама машгули мевагундо рй ва пахтачини . Баръакс , дар чумлаи мураккаб байни фактҳо ва хо дисаҳои ифодаёфтаи ҳаст алокае аст ва робитаи байни онхо ба ту файли сохти ӣ грамматикии хоси чумлаҳо ифода мешавад . Чунончи : Абр гирьён . Лолахо хандон . Бод ларзон . Сабзаҳо раксон . Дар ин чаҳор мисол фактхо номбар шуда , вале алокамандии онҳо махсус таъкид нашудааст . Дар ҳар яки ин 8 чумлахо сабабхои чудогона мавчуд буда , холату вазъияти онхо ба таври худ тасвир мешаванд . Ва ле чумлаҳои мазкур дар байти зерини шоир хамчун ду чумлаи мурак каб вазъияту холатҳо ва робитаи тамоман дигарро ифода мекунанд : Абр гирьёну лолахо хандон , Бод ларзону сабзаҳо раксон ( Турсунзода ) . Дар колиби мазкур алокамандии ходисахои табиат равшантар мегардад ва муносибатхои грамматикии сабаб - натича ва мукоисаи хилофии байни фактҳо мавкеи асосиро ишгол менамояд . Хамин тарика , чумлаҳои мураккаб аз руи эхтиёчи тафаккур ва муносибати байни одамон ба вучуд омадаанд . § 1183. Хиссаҳои таркибии чумлахои мураккаб « чумлаҳои содда номида мешаванд , ки то дарачае асоснок аст : чи чумлахои соддан таркиби чумлахои мураккаб ва чи чумлаҳои соддаи мустакил сар аъзоко доранд , инчунин дар таркиби хар дуяшон ҳам алокамандии маъ ной ва грамматикии аъзохон чумла мавчуд аст ; онхо дорои аломатхои асосии чумла - хусуснитхои предикатив ва модали буда , як фикри нисбиеро ифода карда метавонанд . Боӣ вучуди ин онхоро , ба маънои томи сухан , чумла гуфтан мумкин нест , зеро факат мустакилияти нис бии структури дошта , аз чихати оҳанги гуфтор ( интонация ) ва ифо дан маъно ҳануз нотамом мебошанд . Кисмҳои таркибии чумлаи мурак каб факат дар сурати васл шудаи ва муттаҳид гардилаи як фикри том ва мукаммалро ифода карда метавонанд . Дар хакикат , чумлахои мураккаб таркибал аз чумлаҳои содда ташкил меёбанд , аммо ин холат чунин маъно надорад , ки аз мутта хид шудани хама гуна чумлахои чудогона чумлаи мураккаб ташкил меёфта бошад . Чумлаҳои соддаи таркиби чумлаи мураккаб ба хам дигар мазмунан наздик була , як фикри умумиро ифода мекунанд . Он XO ёрии воситахои махсуси лугавию грамматики ва интонациоий ташкил меёбанд , аломатҳои махсус лоранд ; чумлахои солдан таркиби чумлаи мураккаб яке дигареро ва ё хамдигарро аз чихати мазмун ЭЗОХ МЕДИҲанд ва пурра мекунанд ва бо якдигар алокаманд гардида , барои ифодан максади умумни чумлаи мураккаб хизмат мерасонанд ; чумлахои соддаи таркиби чумлаи мураккаб аз чихати банду баст ( сох ти грамматики ) низ ба хамдигар вобаста мебошанд . Як гурух воси тахон грамматики , монанди пайвандакхо , калимахов хамнисбат , во хидхои ишоратй , мутобикати шаклхои феълии 9 хабари чумлахо , воси тахои гуногуни лугави мавчуданд , чумлаи мураккаб яке дигареро ва ё хамдигарро аз чихати мазмун эзох медиҳанд ва пурра мекунанд ва бо якдигар алокаманд гарлида . барои ифодаи максади умумии чумлаи мураккаб хизмат мерасонанд ; чумлахои соддаи таркиби чумлаи мураккаб аз чихати банду баст ( сох ти грамматики ) низ ба хамдигар вобаста мебошанд . Як гурух воси тахои грамматики , монанди пайвандакхо , калимахои хамнисбат , во хидхои ишоратй , мутобикати шаклхои феълии хабари чумлахо , воси таҳои гуногуни лугави мавчуданд , ки чумлахои соддаро аз чихати сохт низ ба хамдигар вобаста мекунанд ; нихоят , интонацияи махсуси чумлаи мураккаб , ки факат дар охири он катъ мешавад , кисмҳои чум лаи мураккабро бо хамдигар муттаҳид мегардонад . Хамин тавр , кисм ҳои таркибие , ки чумлаҳои мураккабро ташкил медиханд , аз се чихати асосй - мазмун , шакли грамматики ва интонация аз чумлахон содда фарк мекунанд . Ба ин маъин , чумлаи мураккаб нисбат ба чумлаи сод да вохиди ба дара аи оли ташаккульёфтаи ахбор аст , ки аз ду ва ё зиёда қисмҳоиҷ предикативи ташкил ёфта , дорои ягонагии маьно , сох ти грамматикй ва интонация мебошад . § 1184. Чумлаҳои мураккаб аз руи муносибати маъной ва грамма тикни чумлахон соддан таркиби худ ба ду гурухи калон чуло меша ванд : чумлаҳои мураккаби пайваст ва чумлаҳои мураккаби тобеъ умлаҳои Ҷ соддаи таркиби чумлаҳои Mypakk аби пайваст ба ан дозае мустакилии грамматикии худро нигох медоранд ва дар асоси алокахои пайваст ( паихам , хилофи , чудой , эзоҳи ) муттаҳид мегарданд . Чунин робитахои маъной бештар ба воситаи пайвандакҳои пайваст кунанда ифода меёбанд , ин пайвандакҳо барои равшантар зоҳир шуда ни муносибати маъноии кисмхои чумлаи мураккаб низ хизмат меку нанд . умлаҳои мураккаби тобеъ Ҷ робитаҳои мураккаби байни ходиса ҳои ҳастиро тачассум мекунанд , бинобар ин чумлахои соддаи таркиби онхо хам дар асоси алокахои мураккаби мантикии байни ашьëҳо ва ҳодисаву амалхо ( сабаби , замони , хилофи , шарти , максад ва ғайра ) ба ҳам алокаманд мегарданд . Ифодаи грамматикии алокамандии мазкур дар воситаҳои мураккабтар - пайвандакхо ( бештар таркиби ) ва калимаҳои пайвандаки акс меёбад . Дар чумлаҳои мураккаби то 10 беъ , баръакси умлаҳои мураккаби пайваст , вобастагии кисмхои тар кибиҷ бештар ва алокаи маъной кавитар аст . Дар чумлаҳои мураккаби пайваст замони ичрои амал киёсан ба мавриди сухан , вале дар чумлахои мураккаби тобеъ замони вокеи амали чумлахои пайрав вобаста ба муносибати амали онхо бо сар чумла муайян мегардад . Дар чумлаҳои мураккаби пайваст пайвандак унсури структурин яке аз кисмхо ба шумор намеравад , аммо пайван дакхои чумлан мураккаби тобеъ гайр аз он ки холати тобеияти чум лахои соддаро ифода мекунанд , унсури таркибии чумлаи пайрав ба шумор мераванд . § 1185. Албатта , дар байни алокахои пайвасту тобеъ худуди кат и гузошган мумкин нест . Баъзе чумлахое дучор мешаванд , ки хусуснятн духураги доранд ва чунин чумлаҳои мураккабро хамчун ходисаи мо байни ( гузаранда ) -н чумлахои мураккаби пайваст ва тобеъ ба хисоб гирифтан мумкин аст . мураккаби смобайни чумлаҳоеро даровардан мум кин аст , ки бо ёрии воситахои грамматикин чумлаҳои мураккаби тобеъ Ба чумлаҳои ташаккул ёфта бошанд хам , муносибатҳои маънони байни кисмхои он хо пайваст аст . ӣ Онҳо шаклан тобеву мазмунан пайваст мебошанд : Чунон ки дар байни лашкари Султон Муҳаммад монанди писаро наш Чалолиддин ва Гайирхон цанговарони далер буланд , инчунин ахо лии Мовароуннахр ва Хуросон хам ба эътибори аксарият чанговар . нотарс ва ватанпарвар буданд ( Айнй ) . Агар амир ва маъмуронаш мар думро бо зуру зулм , бо задану зиндон кардан тороч кунанд , шайх ва муридони мукарраби у бо найрангу фиреб ин корро ба амал меовар данд ( Айни ) . Дар ин умлаҳо чумлаҳои пайрав бо пайвандакхон чу ҷ нон ки ва сагар ба сарчумла тобеъ карда бошанд ҳам алокаи маъ пон бар мукоисан ду амал ё холату аломат ё як амал ё холату алома ти субъектхои гуногун асос ёфтааст . Дар ташкили чумлаи мураккаб як микдор унсурҳои лу тави , морфологй , синтаксисй , фонетики иштирок мекунанд , онхо ситахои ифодакунанда ва ташкилдиҳандаи муносибатхон маъной ва робитаи структурни кисмхои таркибии чумлаҳои мураккаб ба шумор во мераванд . Воситахои ташкилдихандаи чумлахои мураккабро ба чор гурух чудо кардан мумкин аст : а ) воситаҳои грамматики ; б ) воситаҳои лу гавию грамматики ; в ) воситаҳои фонетикию синтаксисй ; г ) восита хон лугавию синтаксисй . 11 Воситахон грамматики ( морфологи ва синтаксисй ) -ро пайвандак хо , калимахои пайвандаки , мутобикати шаклхои феълии чумлахои содда , хиссачахо , параллелизмн сараъзоҳо ва аъзохои киби чумлаи мураккаб ва монанди инхо ташкил медиханд . Ба восита хои фонетикию синтаксиси интонация , задан мантики ва тартиби чум лахои соддан таркиби чумлаи мураккаб дохил мешаванд . пайрави тар Дар банду басти чумлаҳои мураккаб инчунин як микдор вохид хои лугавни нутк хизмат мерасонанд . Вохидхон хамнисбат ва ишорати ( ин , он , хамин , хамон , чунон , тавре , тарзе , ончунон , бо кадре , ба хад ас , то ларачае , ба он дарача , ин чо , он цо , дар он цо , дар хамон до ин вакт , он гох , баъд аз ин , он дам , окибат , дар натича , бинобар ин , бар хилофи ва г. вохидхои қиёси , калимаҳои зилмаьно , синоними . такрори калимахо , вохидхон туфайли ва амсоли инхо аз кабили воси . тахои лугавию синтаксиси ташкилдихандан чумлаи мураккаб мебо шанд . Дар байни кисмхои хама гуна чумлахои мураккаб , аъзохои чум лахои содда инчунии таносуби маъной мавчуд аст . Нисбати маънои вобаста ба шарху эзохталабин яке аз аъзоёни кисмхо , вохили уму мни хамаи кисмхо , ё ин ки тамоми чумлаи умумп пайдо мешавад . Та носуби маънони кисмхо дар чумлаҳои мураккаби тобеъ барчаста зу хур купад хам , дар баъзе чумлаҳои мураккаби пайваст , хусусан , дар чумлаҳои мураккаби пайвасти панцам , ки ходисаю вокеахо номбар карда мешаванд , як дараца хира метобад . § 1187. Пайвандакхо воситахои асосии ифодакунандаи алокахои синтаксисй ва муносибатхои маъношо грамматикии байни хиссахои таркибии чумлаи мураккаб мебошанд . Пайвандакхои чумлахои мурак каб ба ду гурух чудо мешаванд : а ) пайвандакхои пайвасткунанда ( ва , - y , -ю , аммо , лекин , вале , балки , с . ё ки ва гайра ) ; б ) пайвандакхои тобеъкунанда ( ки , то , зеро , чунки , агарчи , гуё ки , чунон ки , вакте ..и , молом ки ва амсоли инхо ) . Бо ёрии пайвандакхон пайвасткунанда чумлахои мураккаби пай васт ва ба воситаи пайвандакҳои тобеъкунанда чумлахои мураккаби тобеъ ташкил меёбанд . § 1188. Калимахон хамнисбат дар ташкили чумлаи мураккаби то беъ , ифодаи маохон зиёд ва таснифи чумлахон пайрав ахамияти ка лон дораил . Калимахои хамнисбат одатан дар чумлахои мураккаби тобеъ истифода мешаванд . Онхо дар таркиби 12 сарчумла омада ногу . зирин чумлаи пайравро такозо мекунанд . Дар ин гурухи чумлахон му раккаб пайвандаки тобеъкунанда хатман иштирок менамояд . Калима хои хамнисбат воситаи мухимми услубни таъкиди муносибати маъ ноню грамматикии сарчумлаву чумлаи пайрав мебошанд . $ 1189. Интонация аз воситахои асосии ташкили чумлаи мураккаб мебошад . Агар дар чумлаи мураккаб интонациян ягона набошад , ҳар як хиссаи он мустакилият пайдо мекунад ва чумлаи мураккаб ба амал намеояд . Ролн интонация дар ташкили чумлаҳои мураккаби бе пайвандак басе калон аст . Интонация муносибатҳон семантикию грам матикии байни хиссахои таркиби чумлаи мураккаби бепайвандакро равшан менамояд . Масалан , дар чумлаи Кори нек кун : номи некат мемонад ( Панд ) вобаста ба интонация муносибати маъноии натича , сабаб , замон , шарт ба амал меояд . § 1190. Мутобикати шаклхои феъли ( хабархо ) аз воситахои мухи ми алокан кисмхон таркибии чумлаи мураккаб ба шумор меравад . Мувофикати шаклхои феълии хабари чумлаи содда хусусан дар таш кили чумлаҳои мураккаби пайваст роли калон мебозад . Дар ин чум лахои мураккаб замони феъли чумлахо ба мавриди сухан муайян кар да мешавад , аз ин чост , ки онхо аксар вакт дар як шаклу замон ома да , бо якдигар мувофикат мекунанд . Бинобар ин ҳам хабари хисса хон таркибии чумлаҳои мураккаби пайваст бештар бо шаклхон феъ лии якхелаи замони гузаштаи сиган хабари ифода меёбанд : Баъд аз гарм шудани ҳаво акаам барои хондани дарсхои монда гиаш дубора Бухоро рафт ва ман дар пеши падарам мондам ( Айни ) . 13 14 Боби 2 Намунахо аз ,,Сухан аз бахри дигарон гуянд” « Сухан аз баҳри дигарон г янд » яке аз тадқиқтҳои бунёд ва ниҳоят ӯ ӣ пурарзишу мондагори доктори илмҳои филология , профессор Баҳриддин Камолиддинов ба ҳисоб меравад . Асари мазкур дар бораи нуқсонҳои забони аҳли матбуоти то ик буда , ду маротиба ба табъ расидааст . Нашри аввали асар ҷ соли 2001 дастраси хонандагон гардида [ ниг .: 5 ] , нашри дуюми он бо таҳриру иловаҳо соли 2015 ба чоп расидааст [ ниг .: 6 ] . Таълифоти мазкур аз иҳати мазмуну мундари а идомаи мантиқии асари « Ҳар сухан чоеву ҳар ҷ ҷ нукта макоме дорад » -и академик М. Шакур мебошад [ ниг .: 10 ] . Дар ёд ӣ дорам , ки ин нуктаро худи академик М. Шакури низ зимни яке аз ҳамоишҳои 15 илмии « Устод Садриддин Айн ва асолати забони то ик » , ки ҳар сол бо ӣ ҷ ӣ ташаббуси профессор Б. Камолиддинов дар арафаи зодр зи Қаҳрамони ӯ То икистон С. Айн дар факултети журналистикаи ДМТ доир мегардид , ҷ ӣ таъкид намуда буданд [ ниг .: 8 , с . 58 ] .Ба андешаи мо ҳам асари « Ҳар сухан цоеву ҳар нукта макоме дорад » -и академик М. Шакур ва ҳам асари « Сухан ӣ аз баҳри дигарон гўянд » -и профессор Б. Камолиддинов арзиши Б. Камолиддинов баланди илмиву амали доранд , аҳли матбуот ҳамдигарро пурра мегардонанд ва барои бартараф намудани нуқсонҳое , КИ забони аҳли матбуот ва дигар ВАО маъмул гардидаанд , хизмати босазо карда метавонанд . Бо ву уди ин асари ба нуқсонҳои забони бахшидаи профессор Б. ҷ Камолиддинов аз « Ҳар сухан цоеву ҳар нукта мақоме дорад » -и академик М. Шакур аз ду иҳат фарқ мекунад : аввалан , дар асари академик Шакур ӣ ҷ ӣ анбаи назари бартар дорад . Дар « Сухан аз баҳри дигарон гўянд » баръакси ҷ ӣ инро мушоҳида кардан мумкин аст . Ба ибораи дигар , профессор Б. Камолиддинов дар таълифи асари ба нуқсонҳои забони аҳли матбуот бахшидаи худ ба анбаи амалии масъала тава уҳи бештар зоҳир намудаанд . ҷ ҷҷ Сониян , дар асари M. Шакури мисолҳои ба таври умум ва бидуни нишон ӣ додани сарчашма оварда шудаанд , профессор Б. Камолиддинов бошанд бо ҳар мисол сарчашмаи мушаххаси он , яъне нашрияи давр , шумора , р зу моҳ ӣ ӯ ва соли чопи онро низ овардаанд [ ниг .: 8 , с . 58-59 ] . Албатта , таълифоти пурарзиши « Сухан аз баҳри дигарон гўянд » дарСухан аз баҳри дигарон гўянд » дар заминаи хушку холи ба ву уд наомадааст , зеро дар бораи забони ҷ матбуоти то ик устод Айн ҳан з дар солҳои 20 - уми асри ХХ баъзе ҷ ӣ ӯ андешаҳо баён дошта буд [ ниг .: 1 , с . 196-198 ; 2 , с . 94 98 ] . Ё мақолаҳои донишманди шинохта Т. Зехни доир ба забони р зномаи « Овози то ик » [ ниг ӯ ҷ .: 3 , с . 96-99 ; 4 , с . 179 184 ] дар нимаи дуюми солҳои 20 - ум ба табъ расидаанд , аз аввалин паж ҳишҳои илми доир ба забони матбуот ба ҳисоб ӯ мераванд . Дар онҳо дар баробари вазъи забони р зномаи « Овози точик » дар ӯ давоми фаъолияти ду ва чорсолаи он , ба забони оммаи мехнаткашон наздик кардани забони матбуот , бо умлаҳои содаву ҳамафаҳм баён кардани матлаб , ҷ равону ширин баён кардани матлаб , ба вучуд овардани истилоҳоти илмии ба 16 завки хонандаи замон созгор ва ба қонуни қоидаҳои забон муносиб , рох надодан ба вайронии услуби баён , сусистеъмол накардан аз унсурҳои забонҳои маҳалли дар р знома , истифодаи дурдонаҳои забони зиндаи мардум ӯ дар таълифотҳое , ки барои р знома пешбин гардидаанд , баъзе нуқсонҳои ӯ ӣ забони рузномаи « Овози ТОЦИК » низ баррас гардидаанд Муҳаққиқ Н. ӣ Маъсум низ дар таълифоти худ зимни баррасии масоили меъёрҳои луғавию ӣ гарамматики ва услубии забон тава уҳи аҳли қаламро ба истеъмоли дурусти ҷҷ воҳидҳои лугави ва унсурҳои грамматики алб намуда буд [ ниг .: 8 , с . 57 ] . ҷ Бо ин ҳама то дастраси хонандагон гардидани нашри якуми таълифоти ба нуксонҳои забони аҳли матбуот бахшидаи профессор Б. Камолиддинов асари « Ҳар сухан оеву ҳар нукта мақоме дорад » ягона тадқиқоти мукаммали илми ҷ дар ин самт ба ҳисоб мерафт . Аз ин р бо боварии комил метавон гуфт , ки ӯ барои таълифи « Сухан аз баҳри дигарон гўянд » асари зикршудаи академик М. Шакур ҳамчун замина хизмати босазо кардааст . Ба ин нукта на танҳо ӣ худи устод Б. Камолиддинов қоил буданд , балки дар суҳбатҳои хосаи аҳли кафедраи услубшиноси ва таҳрири адабии факултети журналистикаи ДМТ ҳо изҳори ақида намуда , дар ин лани замина саҳми академик М. Шакуриро дар бартараф кад и331 нуқсонҳои забони аҳли қалам , ба хусус р зноманигорон ӯ муассир арзёб мекарданд . Қабл аз он ки дар бораи « Сухан аз баҳри дигарон ӣ гуянд » изҳори андеша намоем , зикри чанд нуктаро , КИ ба таълифи ин асар боис гардидаанд , муҳим меҳисобем : аз овони донишчуйй ошно будан бо пешаи р зноманигор .Чунон КИ устод медонем , замони дар дониш й чанд ӯ ӣ ҷӯ ӣ муддат мутасаддии р зномаи девории факултети фиология ва корманди ӯ нашрияи « Ба куллаҳои дониш » буданд . Аз ин р пешаи р зноманигор ба ӯ ӯ ӣ эшон бегона набуд ; фаъолият дар факултети журналистикаи ДМТ . Аз соли 1993 устод дар факултети журналистикаи ДМТ кору фаъолият доштанд . Ба дониш ён аз фанҳои забони адабии Илова бар ин , яке a3 самтҳои фаъолияти ҷӯ ИЛМИЮ тадқиқотии кафедраи услубшинос ва таҳрири адаб , ки устод ӣ ӣ муассиси он ба ҳисоб мерафтанду беш a3 16 сол сарвариашро ба зимма доштанд , таҳқиқи забон ва услуби воситаҳои ахбори омма мебошанд ; • ба зуди , оммави 25 из гардидани нуқсонҳои забони ВАО . 17 Вафот Баҳриддин Камолиддинов , устоди факултаи журналистикаи Донишгоҳи миллии То икистон ва аз забоншиносони шинохтаи кишвар , дар 84 - солаг ҷ ӣ аз бемории COVID - 19 даргузашт . Наздиконаш мег янд , донишманди ӯ ТОЧИК ЯК ҳафтаи ахир аз бемории ҳамагири COVID - 19 ран мекашид ва ҷ асосан дар хона табобат мегирифт . Ба гуфтаи наздиконаш , асади ўро дар ҷ оромгоҳи " Сариосиё " -и Душанбе дар канори ҳамсараш дафн карданд . Гулнора Камолиддинова , духтари 53 - солаи забоншиноси шинохта ҳам як руз кабл вафот кардааст ва марги низ аз сирояти коронавирус гуфта мешавад . ӯ Д стони Баҳриддин Камолиддинов гуфтанд , баъзе аз аъзои дигари оилаи у ӯ низ беморанд . Маълум нест , ки ин бемор аз ки ба онҳо сироят кардааст . ӣ Баҳриддин Камолиддинов 8 - уми октябри соли 1935 дар деҳаи Понғози ноҳияи Ашт таваллуд шудааст . Ў баъди хатми факултаи филологияи Донишгоҳи давлатии То икистон ( ҳозира ДМТ ) корро ба ҳайси ассистенти ҷ кафедраи забони то икии ин донишгоҳ шуруъ кардааст . Соли 1966 рисолаи ҷ номзади ва соли 1988 рисолаи докториашро дифоъ намуд . Профессор Баҳриддин Камолиддинов солҳо мудири кафедраи услубшиносии факултаи журналисти буд ва ба р зноманигорони чавон дарс мегуфт . Камолиддинов аз ӯ ангуштшумор забоншиносоне буд , ки аз имлои нави забони то ик интиқод ҷ ӣ мекард . у моҳи октябри соли 2019 дар суҳбат ба Радиои Озод гуфта буд , ӣ баҳсу мунозираҳои чанд соли ахир дар атрофи имлои забон мушкилро бештар кард . " Шахсан ман ба имлои к ҳна шинос будам . Акнун калимаи с ҳбат ё ӯ ӯ м ҳтарамро ч хел суҳбат ё муътабар , яъне бидуни ў ( у - и дароз ) гуям ? Ман ӯ ӣ тарафдори онам , ки боз ба баъзе қоидаҳое , ки устувор шуда буд , баргардем " , -- гуфт . Ҳамзамон ҳушдор дода буд , ки қоидаҳои сарфу наҳви забон ӯ ӯ набояд зуд зуд дигар карда шаванд , чун мардум фурсат пайдо намекунанд , ин тағйирҳоро ба хуб аз худ намояндНашри якуми « Сухан аз баҳри дигарон ӣ г янд » аз пешгуфтори раиси созмони байналмилалии Интернюс дар ӯ То икистон Баҳодур Қосимов , сарсухани муаллиф , пан боб , охирсухан , ҷ ҷ 18 номгуйи сарчашмаҳои илмии ишорашуда ва ихтисораҳои дар асар ба корбурдашуда иборат мебошад . бобҳои он аз ду то ҳафт фаслро дар бар мегиранд . Инчунин баъзе аз фаслҳо то ду зерфасл доранд . Дар ма м ъ нашриҷ ӯ аввали ин асар 171 саҳифаро дар бар мегирад [ ниг .: 5 ] . Дар нашри дуюм қариб тамоми фаслу боб ва зерфаслҳои нашри аввал бо мисолҳои нав такмил дода шудаанд ва дар охири он « Замима ба китоби " Суханаз баҳри дигарон г янд " » илова гардидааст , ки 17 фаслро дар бар мегирад . Аз ин боис нашри ӯ дуюми такмилёфтаи « Сухан аз баҳри дигарон г янд » дар ма м ъ аз 400 ӯ ҷ ӯ саҳифа иборат буда [ ниг .: 6 ] , на танҳо паж ҳиши ниҳоят мукаммал доир ба ӯ забони матбуот ба ҳисоб меравад , балки он асари р йимизии ӯ р зноманигорону қаламкашон ва умуман шахсони э одкор буда метавонад . ӯ ҷ Дар ин гузориш мо тасмим гирифтем , дар бораи мазмуну мундари аи нашри ҷ дуюми асар сухан ронем , зеро , бар замми он ки ин нашр такмилёфта мебошад , муҳтавои нашри аввалро низ дар бар мегирад 19 Морфологияи забони точики (аьзохои чумла) Тарзи ташкили чумлахои мураккаб Дар ташкили чумлаи мураккаб як микдор унсурхои лу навй , морфологи , синтаксисй , фонетики иштирок мекунанд , ОНҲО ВО ситахои ифодакунанда ва ташкилдиҳандаи муносибатҳои маъной ва робитаи структурии кисмҳон таркибии чумлаҳои мураккаб ба шумор мераванд . Воситаҳои ташкилдиҳандаи чумлаҳои мураккабро ба чор гурух чудо кардан мумкин аст : а ) воситаҳои грамматики ; 6 ) воситаҳои лу навию грамматики ; в ) воситаҳои фонетикию синтаксиси ; г ) восита ҳои лугавию синтаксиси . Воситаҳои грамматики ( морфологй ва синтаксисй ) -ро пайвандак хо , калимаҳои пайвандаки , мутобикати шаклҳои феълин чумлаҳои содда , хиссачахо , параллелизми сараъзохо ва аъзохои пайрави тар киби чумлаи мураккаб ва монанди инхо ташкил медиханд . Ба восита ҳои фонетикию синтаксиси интонация , задаи мантик ва тартиби чум лахои соддаи таркиби чумлаи ӣ мураккаб дохил мешаванд . Дар банду басти чумлаҳои мураккаб инчунин як микдор вохид ҳои лугавин нутк хизмат мерасонанд . Воҳидҳои ҳамнисбат ва ишорати ( ин , он , хамин , хамон , чунон , тавре , тарзе , ончунон , бо кадре , ба хад ле , то ларачае , ба он дарача , ин чо , он цо , дар он цо , дар хамон чо ИП вакт , он гох , баъд аз ин , он дам , окибат , дар натича , бинобар ин , бар хилофи ин ва г. , воҳидҳои киёси , калимахои зидмаьно , синоними , такрори калимаҳо , воҳидҳои туфайли ва амсоли инхо аз кабили воси таҳои лугавию синтаксиси ташкилдиҳандан чумлаи мураккаб мебо шанд . Дар байни кисмхои хама гуна чумлаҳои мураккаб , аъзохои чум лахои содда инчунин таносуби маъной мавчуд аст . Нисбати маъной вобаста ба шарху эзохталабии яке аз аъзоёни кисмхо , воҳиди уму мии ҳамаи кисмхо , ё ин ки тамоми чумлаи умуми пайдо мешавад . Та носуби маънони кисмхо дар чумлахои мураккаби тобеъ барчаста зу хур кунад хам , дар баъзе чумлаҳои 20 мураккаби пайваст , хусусан , дар чумлаҳои мураккаби пайвасти паихам , ки ходисаю вокеаҳо номбар карда мешаванд , як дарача хира метобад . § 1187. Пайвандакхо воситаҳои асосии ифодакунандаи алоқаҳои синтаксиси ва муносибатҳои маъноию грамматикии байни ҳиссаҳои таркибии чумлаи мураккаб мебошанд . Пайвандакхои чумлаҳои мурак каб ба ду гурух чудо мешаванд : а ) пайвандакхои пайвасткунанда ( ва , -у , -ю , аммо , лекин , вале , балки , ё , ё ки ва гайра ) ; б ) пайвандакҳои тобеъкунанда ( ки , то , зеро , чунки , агарчи , гуё ки , чунон ки , вакте ки . модом ки ва амсоли инхо ) . Бо ёрии пайвандакхои пайвасткунанда чумлаҳои мураккаби пай васт ва ба воситаи пайвандакхои тобеъкунанда чумлаҳои мураккабн тобеъ ташкил меёбанд . § 1188. Калимахои хамнисбат дар ташкили чумлаи мураккаби то беъ , ифодан маънохои зиёд ва таснифи чумлаҳои пайрав аҳамияти ка лон доранд . Калимаҳои ҳамнисбат одатан дар чумлахон мураккаби тобеъ истифода мешаванд . Онхо дар таркиби сарчумла омада ногу зирни чумлаи пайравро такозо мекунанд . Дар ин гур ҳи чумлаҳои му раккаб пайвандаки ӯ тобеъкунанда хатман иштирок менамояд . Калима хои хамнисбат воситаи муҳимми услубии таъкиди муносибати маъ ноию грамматикии сарчумлаву чумлаи пайрав мебошанд . § 1189. Интонация аз воситаҳои асосии ташкили чумлаи MyPaKKa б мебошад . Агар дар чумлаи мураккаб интонацияи ягона набошад , ҳар як хиссаи он мустакилият пайдо мекунад ва чумлаи мураккаб ба амал намеояд . Роли интонация дар ташкили чумлахои мураккаби бе пайвандак басе калон аст . Интонация муносибатҳои семантикию грам матикии байни ҳиссаҳои таркиби чумлаи мураккаби бепайвандакро равшан менамояд . Масалан , дар чумлаи Кори нек кун : номи некат мемонад ( Панд ) вобаста ба интонация муносибати маънони натица , сабаб , замон , шарт ба амал меояд . § 1190. Мутобикати шаклхои феый ( хабарҳо ) аз воситахои мухи мп алокаи кисмхои 5 из 214лаи мураккаб ба шумор меравад . Мувофикати шаклҳои феълии хабари чумлаи содда хусусан дар таш кили чумлаҳои мураккаби пайваст роли калон мебозад . Дар ин чум лаҳои мураккаб замони феъли чумлаҳо ба мавриди сухан муайян кар да мешавад , аз ин чост , ки онхо аксар вакт дар як шаклу замон ома да , бо якдигар мувофикат мекунандОнхо 21 дар таркиби сарчумла омада ногу зирни чумлан пайравро такозо мекунанд . Дар ин гур ҳи умлаҳои му раккаб пайвандаки тобеъкунанда хатман иштирок ӯ ҷ менамояд . Калима хои хамнисбат воситаи муҳимми услубии таъкиди муносибати мак ноию грамматикии сарчумлаву чумлаи пайрав мебошанд . Интонация аз воситаҳои асосии ташкили чумлаи мураккаб мебошад . Агар дар чумлаи мураккаб интонацияи ягона набошад , ҳар як хиссаи он мустакилнят пайдо мекунад ва чумлаи амал намеояд . Роли интонация дар ташкили чумлахои пайвандак басе калон аст . Интонация муносибатҳои семантикию грам матикии байни ҳиссаҳои таркиби чумлаи мураккаби бепайвандакро равшан менамояд . Масалан , дар чумлаи Кори нек кун : номи некат мемонад ( Панд ) вобаста ба интонация муносибати маъноии натича , сабаб , замон , шарт ба амал меояд . § 1190. Мутобикати шаклҳои фебай ( хабарҳо ) аз воситахои мухи мп алокаи кисмхои таркибии чумлаи мураккаб ба шумор меравад . Мувофикати шаклхои феълии хабари чумлаи содда хусусан дар таш кили умлаҳои мураккаби пайваст роли калон мебозад . Дар ҷ ин чум лаҳои мураккаб замони феъли чумлаҳо ба мавриди сухан муайян кар да мешавад , аз ин чост , ки онхо аксар вакт дар як шаклу замон ома да , бо якдигар мувофикат мекунанд . Бинобар ин ҳам хабари ҳисса ҳои таркибии чумлахои мураккаби пайваст бештар бо шаклхои феъ лии якхелаи замони гузаштаи сигаи хабар ифода меёбанд : Баъд аз гарм шудани ҳаво акаам барои ӣ хондани дарсҳои монда гиаш дубора Бухоро рафт ва ман дар пеши падарам мондам ( Айнй ) . Пиллачинй мерасиду сабатхо аз пиллаҳои дурахшону гарон пур мешу данд ( Раҳим Чалил ) . Дар чумлаҳои мураккаби тобеъ мутобикати сигаҳо асоси буда , мутобикати шаклҳои замони нисб мебошад , замони ӣ феъли чумлаи пайрав аз муносибати мазмуни ҳиссаи тобеъ ба амали сарчумла му айян мешавад . Дар ин холат тобеияти чумлаи пайрав ба сарчумла боз ҳам равшантар ифода меёбад : Чун ниходам пои худро бар сари хоки Ватан , Борҳо бусидам аз рухсораи поки Ватан ( Турсунзода ) . § 1191. Таркиби кисмхои чумлаи мураккаб дар алокамандии Чум лахон содда сахми муайян доранд . Тартиби ҳиссаҳои таркиби баъзе чумлахои мураккаби пайваст нисбатан озод 22 аст , онро таньир додан мумкин аст , дар сурати иваз намудани он чузъҳо маънои умумии чум лаи мураккаб дигар намешавад : Касрҳои азаматро сутунхо нигох медоранд , паррандагон ба ҳаво такья намуда парвоз мекунанд , катраҳо ба ҳам як шуда дарьëхоро ба вучуд меоранд ( Шукуҳй ) . Дар ин чумлаи мураккаби пайваст чои чузъҳоро иваз кардан мумкин аст , чунки хар кадоми онхо як хулосаи хаётиро дарбар меги рад . Вале дар холати дигар , чумлаҳои мураккаби пайваст муносибати сабабу натича , эзохи , хилофиро ифода карда бошанд , тарьири чои чузъ хо имконнопазир мегардад . Дар чумлаҳои мураккаби тобеъ чон чумлаи соддаи таркиби чумлаи мураккаб устувор аст , дар сурати тавьпр до дани чои онхо мазмуни умумии чумла низ тарьир меёбад . § 1192. Пайвандакхо восита ва аломати алокаи грамматикии кисм хон таркибии чумлаҳои мураккаб мебошанд , онхо дар умлаҳои мурак ҷ каби тобеъ хамеша дар таркиби чумлаи пайрав меоянд . Дар сарчум лаи чумлаҳои мураккаби тобеъ низ калимаву таркибхое омада мета вонанд , ки ба туфайли онхо дар байни кисмхои чумлаи мураккаб ало каи зичи маъной ва грамматикн пайдо мешавад . Ин гуна воситаҳоро калимаҳои ҳамнисбат меноманд . Масалан : Аз ҳамаи ин гуфтугузор ҳо Ятим ҳамин кадарро фахмида гирифт , ки дар он тарафи дарьë большевикон хукумати коргару дехконро барпо кардаанд ( Айин ) . 6 Калимаҳои ҳамнисбат вазифаи пайвандакхоро равшан менамоянд , маънои конкретии худи онхо дар 6 из 214 аправ равшан мегардад . амнисбат яке аз аломатхон структурии чумлаҳои му Калимаҳои раккаби тобеъ мебошанд . Дар алокаи ҳиссаҳои таркиби чумлаи мураккаби пайваст ЯК ГУРух воситахои грамматики ва луғавию фонетики êри мерасонанд : 1 ) пайвандакхо ; 2 ) интонация ; 3 ) мутобикати шаклҳои феъли ; 4 ) тар тиби ҳиссахои чумлаи мураккаб ; 5 ) калимахои умумии ҳиссаҳо ; 7 ) такрор ; 8 ) эллипсис ; 9 ) мувозии структури ; 10 ) мухотаб ; 11 ) воҳиди туфайли ; 12 ) 13 ) таносуби маънони хиссахои чумла ; 14 ) таносуби мубтадоҳои грам матикии ҳиссаҳои чумлаи мураккаб ; 15 ) таносуби куллу чузъ ва чузъу кулл ; 16 ) мукоиса ; 17 ) муродифоти грамматикию лугав ; 18 ) анто ПИмҳои грамматикию лугави ; 19 ) онишинҳои энклитикй ; 20 ) артик ҷ ҳамнисбат ; 6 ) аъзои ( паралелизми ) хиссачаю нидохо ; ли -еПайвандакхо 23 воситаи асосии структурни ташкили чум лаҳои пайваст мебошанд . Пайвандакҳои пайвасткунандаро мувофики вазифаҳои грамматикию семантикиашон ба ду гуруҳ чудо кардан мум кин аст : пайвандакҳои асемантики ва семантики . Пайвандакҳои асемантики е функционалй ва , -у ( - ю ) буда , пайван дакҳои боқимондаи пайвасткунанда хусусияти семантики доранд . фарки ин ду гуруҳи пайвандакҳои пайвасткунанда дар ин аст , ки пайвандакхои асемантики аз тобиши маъной фориғ буда доранд. МУТОБИКАТИ ШАКЛҲОИ ФЕЪЛИ - ХАБАРҲО Е МУНОСИБАТИ ЗАМОНИ Хабари чумлаҳои соддаи таркиби чумлаҳои мураккаби пайваст бештар бо шаклхои якхелаи замонии феълхо ифода шуда , аз чихати замони вокеъ шудани амалу холат бо якдигар мутобикат ме кунанд . Муносибати замонии байни кисмхои таркибии чумлаи мурак каби пайваст асосан ду хел аст : муносибати ҳамзамони ва паиҳамза мони . Хабархои чумлаи мураккаби пайваст , ки дар байни кисмхои он муносибати ҳамзамони дида мешавад , бештар ба шаклхои феълии замони гузаштан давомдор ва ҳозира - ояндаи сигаи хабари ифода ёф та , хабари чумлаи мураккаби пайваст , ки дар байни кисмхои он му носибати гуногунзамони мавчуд аст , бештар бо шаклхои феълии за мони гузаштаи мутлак ва мутлаку давомдори сиган хабар меояд : ӣ 1. Бачаҳо ки - чикунон медавиданд , аз ҳар тараф овози суруд , му сики , тарона шунида мешуд ( Икроми ) . Ятим ба хонаи сиёх даромад , сохиби хона даст дароз карда , барои нишастан чой нишон дод ( Айни ) . Босмачиён уро гирифта ба кишлоки Лолак гурехтанд , аскарони сурх дар зери командан Васильев ном шахс онхоро пеш карда мерафтанд ( Раҳим алил ) . Албатта , Ҷ хабари чумлаҳои соддаи чумлаи мураккаби пайваст бо шаклҳои дигари замонии феъл ва хатто сигаҳои дигар низ ифода шу да метавонад , аммо сарфи назар аз гуногун будани шаклҳои феъли дар ифодаи муносибати замони онҳо ҳамеша бо якдигар мувофикат мекунанд . § 1197. Тартиби чумлаҳои содда . Азбаски аксарияти кисмҳои тар кибии чумлаи мураккаби пайваст муносибати шумур ва номбаркуни дошта , ходисаю вокеахо , амалу ҳолатҳо ба тарики шумур ва номбар кардан тасвир меёбанд , чои онхо нисбатан озод мебошад , 24 ои онхоро бе тагьири маъно иваз кардан мумкин аст . Хусусан цон чумлаҳои ҷ сод даи таркиби чумлаи мураккаби пайвасти паихам , ки байни худ му носибати ҳамзамонй доранд , озодтар аст . Якта - нимта борон меборид , ҳаво вазнин ва гамангез буд ( Икромй ) . Чах - чахи булбулон ба гўш мерасид , мусичахо « ку - ку >> мекарданд , оби сон чукур бо частухез кафк занон равон буд ( Раҳим Чалил ) . Хаво тафсон ба мисли дегдон аст шамоли сахти оташдам вазон аст ( фарҳат ) . Дар холате ки мубтадои чумлаҳои содда ба таври мувозий ту ман , ман - ту , маи - шумо , шумо - ман , ман - вай , шумо - вай , онхо - ман ва монанди инхо ифода ёбад , дар чумлаи мураккаби пайваст чои хисса хоро тарьир додан имконпазир мегардад : Шумо мизбон шуда шинед , ман зуд чой дам карда меорам ( Икро мй ) . Ту хоб рафтан гир , ман худам чарога ба чояш монда мекушам ( Амонов ) . Агар дар таркиби чумлаи мураккаби пайваст аъзои умум омада бошад , тартиби чумлаҳои соддаи он ӣ озод мешавад : Саҳарии барвақти он рузи иди рамазон ҳануз ҳаво тамом торик буд , дар осмони баланд ситорахон бисьёре чун пулакчахои зарин дар махмали сиёх медурах ШИДАНД ( Икроми ) . § 1198. Дар ҳолатҳои дигар тартиби чойгирии чумлахои соддаи таркиби чумлаҳои мураккаби пайваст озод намешавад ва дар сурати таньир додани чон онхо сохт ва мазмуни умумии чумлаи мураккаб осеб мебинад . Дар ин мавридхо чои чумлаи содда устувор буда , тагьири он имконнопазир мегардад : а ) чумлаи соддаи якум фикри асосиро дарбар гирифта , чумлаи соддаи дигар воситаи он бошад : Шаб омад , торикии он руи чахонро фуру гирифт ( Айнй ) . Машки вай аз об пур шуд , машки пуробро ба зўр бардошта , ба боло бароварду ба руи суфача гузошт ( Икроми ) . б ) дар чумлаи якум субъект ифода ёфта , дар чумлаи дуюм ама лиети дигари он зикр ёфта бошад , дар чумлаи соддаи дуюм субъек ти ягонаи чумла одатан бо чонишинхо ишора мегардад. Санавбар дар хона Биби - Мастураро ба хеч кор даст задани намемонд , хама корро худаш мекард ( Улугзода ) ; в ) дар чумлаи мураккаб муносибати куллу чузъ ифода ёбад : Ҳамай он дах нафар чавон ба аспхо савор шуданд , худаш ҳам ба асл савор шуд ( Айнй ) . Нозим ба китф чакмани сиёх ва дар миёнаш шамшер дар чои баланд , бар руи пусти паланг бо савлату салобат нишаста буд , ёрон дар 25 гирдаш бо таëку туфангхои худ такья карда рост меистоданд ( Улугзода ) ; г ) дар чумлаи мураккаби пайваст муносибати паихамзамонни байни чумлаҳои содда мавчуд бошад : Бозор ба ҳавлии дарун даромад , дастархон , нон ва мавиз баро вард , муаззини ( суфин ) кишлок , дастархонро гирифта дар пеши до муллоимом ду нон ва барои дигарон хар чо - хар чо дастрас нон пар тофт ( Айнй ) . Чизҳоро фаровардем , Абулҳафиз аспро аз ароба кушода ба саисхона бурда баст ( Икроми ) . Дар баъзеи нн кабил чумлаҳои мураккаб муносибати панхамза мони бо ёрин воситахон лугавию морфологи хеле барчаста намоён мешавад ва ин гуна воситаҳо ( аз чумла , пешояндхон аз акиби , аз дун боли , аз паси ва гайра ) ҳаминро нишон медиханд , ки амалу холати чумлан соддаи дуюм пас аз амалу холати чумлаи соддаи якум карор мегирад : Пулод ва Камол барои дидани чои тиррасида мерафтанд , аз аки би онҳо Сафарбой ва Рустам - амак хам равона шуданд ( Раҳим Чалил ) . Дар чойхона дах - дувоздах кас худро ба дар заданд , аз паси онхо Хо чиумар ва Юнусбой ҳам баромаданд ( Улуғзода ) . § 1199. Интонация . Интонация воситаи асосии ташкилдиҳандак чумлахои мураккаби пайвасти бепайвандак аст . Вай хамчун воси таи фонетикию грамматикни алокамандии кисмхои чумлаи мураккаб ва нишондиҳандаи муносибати семантикии байни чумлахон содда дар таркиби чумлаҳон мураккаб хизмат мекунад . Дар ин гуна умлахо интонация чандон ҷ баланд ё бошиддат набуда , дар охири чумлаи му раккаб баробар баланд ё паст шуда меравад : хар як чумлаи содда бо як хел оханги хоси чумлахон соддан хикояги талаффуз шуда , дар байни онхо фосилан кутох вокеъ гардида , мароми гуфторро якранг ва муттасил мегардонад , тарзи гуфтори чумлаи дуюм ба оханги цум лан якум якранг мешавад . Чунин чумлан мураккаб характери поли предикативні дошта бошад . чумлахои соддаи сеюм , чорум ва гайра низ ба мисли чумлахон якуму дуюм талаффуз карда мешаванд . Дар натича оҳанги умумии тасвир ба шумур шабоҳат пайдо мекунад . Соати калони девори чик - чик мезад , аз руи хавли овози ку - куи мусичагон шунида мешуа ( Икроми ) . Рун хавай сокиту ором буд , дар айвон ба болон кат сохибони хона хоб рафта буданд ( Улуғзода ) . Махз чунин хусусияти оҳанги шумур имконият медихад , ки чум лаҳои мураккаби пайвасти хели мазкур 26 таркибан тафсил ёфта , се , чор ва ё зиёда аз он кисмхон предикативнро дарбар гиранд . 1. Ҳофизҳо месуруданд , навозандагон менавохтанд . хизматгороп медавиданд , мардуми гирду атроф гузар - гузар омада ош мехурданд ( Икроми ) . 2. Борон дар борндай , рох лой хаво сард . руз гашт карда ба бегохи наздик расидааст ( Айнй ) . Одатан дар чумлаи мураккаби пайвасте , ки аз ду вохиди преди кативи ташкил меёбанд , роли оханги шумур суст гардида , дар онхо баръакс оханги мукоисаю мукобилгузорй бартар пайдо мекунад . $ ӣ 1200. Эллипсис . Як микдор чумлаҳои мураккаби пайваст ба тав ри ихтисор вокеъ мегарданд , яъне яке аз кисмхои таркибии онхо шак лан нопурра ифода меёбад ва махз ба туфайли кисми дигари чумлаи мураккаб пурра тасаввур карда мешавад . Ходисаи дар кисми дуюми чумлаи мураккаби пайваст руй медиҳад : Дар ру ба руи ман як курбоши ва дар пахлуям хам яке аз онхо менишастдарьë ва Пулоду Гулру ба тарафи кинотеатр рафтанд ( Рахим Ча лил ) . Дар дасти яке аз онхо шафтолу ва дар дасти дигараш зардолу буд ( « Садои Шарк » ) . Даруни чуй тамоман рег ва атрофаш хоки рего мез буд ( Айни ) . Иморати ин мадраса аз хишти пухта , тарафи пешаш дуошьёна ва аз тарафи берун дукатора ( болову поён ) равокдор аст ( Айнй ) . Сахро бесадо ва сокит , дуньë ором ва хомуш буд ( Айнй ) . Шинели нимдошти у бе тасма , остини росташ овезон ва беҳаракат буд ( Улугзода ) . Дар забони точики на факат хабару мубтадо , инчунин дар яке аз ҳиссаҳон чумлаи мураккаб ифода наёфтани аъзохон пайрави чумла низ мумкин аст , вале он аз ҳиссаи дигар фахмида мешавад . Масалан , пуркунанда : Замин тайёр шуд , падарам кишта дод ( Айнй ) . Хол : Бу хоро шахри пурсарват аст , хиссахои шумо хам мемонад ( Улуғзода ) . Баъзан бандакхои хабарг ва феълхои ёридиханда дар ягон хис сан чумлаи мураккаб истифода намешаванд : рун хавли пур аз мар дон , хонахо пур аз занон ва духтарон , бомхо пур аз бачагон ( Рахим алил ) . Ҷ Ба хотир оварданд , ки чи тавр дар мактаби деҳаи Чорбог як чоя кор мекарданд . Яке - муаллиму дигаре - богбон ( Файзуллоев ) . $ 1201. Артикли -е . Дар кисми якуми чумлаи мураккаби пайваст артикли -е омада , ногузирии хиссаи дуюми чумлан мураккабро дало лат мекунад . Чумлан соддаи дуюм хусусияти шарху эзоҳ пайдо ме кунад : Аз берун ашулахонии касе шунида шуд ва баъди 27 як дам ба прав лення як чавони ба назар понздах - шонздаҳсолаи тозару ва шухчашм дохил шуда , Нуралиро аз холи танг баровард ( Улугзода ) . Рузи ди гар газетан « Норак >> дар саҳифаи аввали худ бо унвони Бульдозери парранда >> репортажи ачибе чой карда буд ва дар он корнамони ди рузаи Ориф муфассал накл карда мешуд ( Акобиров ) . Чанде мукад дам дар Тошканд ба шарафи ташкил ёфтани республикаҳон миллин советии Осиёи Миёна намоише барпо шуд ва намоишчиён шабона бо машъалхо мегаштанд ( Улугзода ) . Аз пеш аввал паровоз , пас садон кадами аспхо , таконхурии фойтуне шунида шуд ва фурсате нагузашта фойтуни болопушнок аз назди Пулод гузашта рафт ( Раҳим Чалил ) . § 1202 ОНИШинхои энклитикй . Дар Ҷ таркиби яке аз аъзохои хис сан дуюми чумлаи мураккаби пайваст бандаконишинхои сохиби омада , муносибати бо ҳиссаи якуми чумлаи мураккаб доштан чум лан соддаи дуюмро равшан мегардонад : * Рафта - рафта вай хушфеъл шуда монд ва забонаш ҳам аз алфози бад бегона гардид ( Улугзода ) . Овози оксакол меларзид ва дамаш ба дарун меафтид ( Рахим Чалил ) . Камар беихтиёр худро акиб кашид ва ранги руяш тамоман парида буд ( Айни ) . Ашраф - партизан бо нугÍ му зааш реги пояшро хат мекашид ва симояш нихоят чидд ба назар мерасид ( Толнс ) . У вазнин - вазнни пафас ӣ мегирифт , дар пешонин тан гаш донахои арак медурахшиданд ( Саттор Турсун ) . Асо ва Фируза дар руи суфа чой нушида менишастанд ва модараш косахоро шуста , дар тараддуди кашидани шурбо буд ( Икроми ) . § 1203. Такрори калима . Такрори калимахо яке аз воситахон лу навию грамматикии ташкили чумлаи мураккаби пайваст мебошад . Бештар мубтадои ҳиссаҳои таркибии чумлахои мураккаби пайваст такрор шуда меоянд . Ҳама ўро хурмат мекунанд , хама аз у ба кор хои худ маслихат мепурсанд ( Икроми ) . Ман шоири лазги , догистони , кафказ нестам , ман шоири советиам , ман сохиби ӣ мамлакати бузургам ( Ғамзатов ) . Ин ишк уро аз тири оташу ацал нигаҳ дошт , ин ишқ дар сардтарин айём дили уро аз харорат пур кард , ин ишк ба вай кувват , матонат ва далери бахшид ( Икроми ) . Касби ман шафкату мехрубо нист , касби ман ласти дармондагонро доштан , ба онхо зиндагй бах шидан мебошад ( Икроми ) . Аъзоҳон пайрави чумла низ такрор шуда , дар ташкили 28 чумлан мураккаби пайваст ёри мерасонанд . Аз ид то ид мамлакати бузурги мо тавоною зеботар мешавад. Параллелизми структури . Яке аз аломатҳои дигари струк турии чумлаҳои мураккаби пайваст параллелизми структури мебошад . Мувофики ин аломат чумлахон соддан таркиби чумлаи мураккаби пай васт кисман ё пурра аз чихати тарзи ифода ва тартиби аъзохои чумла мувози вокеъ мешаванд . Асоси граммати кни руй додани ҳодисаи параллелизми структурн ба нуктаҳои марка зие вобаста аст , ки дар таркиби чумлаҳои содда мазмунан ба якди гар мувофику монанд мешаванд , ба хамдигар мукоиса карда меша ванд ва ё мукобили якдигар меистанд : нисбат ба якдигар ба таври Либоси вай ҳар касро фирефта карда метавонист , аммо гуфтору кирдораш хеч касро фиреб дода наметавонист ( Айнй ) . Аз беруни шахр ояндагон кам буданд , лекин аз даруни шахр мебаромадагон бисьанд. Хулоса Дар чараени навиштани кори курси хулосае ба майдон омад , ки фаъолияти забоншиносии Бахриддин Камолиддинов дар хамаи сохахо бисёр арзиши баланд ва васеъ дошта , диккати хонандаро низ ба худ чалб мекунад . Инро мо дар китоби дарсни таълиф кардан устод доир ба забон низ мушохида карда метавонем Барои омухтани кору фаъолият устод аввало ман бо хаёту эчодиёти онхо шинос шуда , маьлумотхо низ чустучу кардам ва онро руи варак ниходам Китоби дарсии " Морфологиян забони точики " пеш аз ҳама аз он чихат чолиби таваччух аст , ки калимахо чунон ки имруз хаст аз лихози маъно ва хосияти сарфу нака ба ду гурухи калон - калимахои мустакилмаьно ва еридиханда таксим шуда , пайваста бо ин мансубинти дах хиссаи нуть , дар забон мукаррар аст Хизмати Бахриддин Камолиддинов дар сохаи омузиши савтиети забони точики нихоят азим аст . У аввалин забоншиноси точик аст , ки тахти унвони " Фонетикан забони адабии точнк " асари махсус 29 таълиф намуда , баробари таъин сохтани вазифа ва проблемахон ни шохан нутк забон масъалахон асосни он аз чумла силсилан садоновхо . хамсадохо , хичо зада , ходисахои фонетики ва амсоли инхоро мавриди баррасин чин ва анк карор додааст . Коидахои савтиети забони адабй он вакт дуруст ба тасвир меоянд , ки талаффуз адаой шакл гирифта бошад Лутфулло Бузургзода дар пажухиши овозпшиносни забони точики низ чойгохи арзанда дорад у нахустин забоншиноси точик аст . Сабаби асосии диккати ховаршиносони рус ба осори Бахриддин Камолиддинов дар он аст , ки аксари кулли асархои у канжагии ховаршиноси дошт АДАБИЁТИ ИСТИФОДАШУДА: 1. Бахриддин Камолиддинов “Морфологияи забони то ик ”. ҷ ӣ Нашриёти давлатии То икистон ш ъбаи таълими Педагог . Сталинобод -1941. - 66 саҳ. ҷ ӯ ӣ 1. Бахриддин Камолиддинов, Синтаксиси мухтасари забони то ик ҷ ӣ . – Сталинобод, 1942. – 56 с. 2. Бахриддин Камолиддинов Грамматикаи забони то ик : Фонетика ва ҷ ӣ морфология . – Сталинобод: Нашриёти давлатии То икистон, 1947. – 110 с. ҷ 3. Бахриддин Камолиддинов: Яке аз нахустин забоншиносони то ик ҷ // Номаҳо аз фронт. – Душанбе , 1985. – С. 37- 44. 1. www.ZiyoNet.uz 2. www.wekopedia.tj 3. http :// www . foxitsoftware . com 4. www . persianacademy . ir / UserFiles / Image / naame 09. pdf 5. www . persianacademy . ir / UserFiles / Image / naame 05. pdf 6. www.ziyouz.com kutubxonasi 30 ЛОИ ҲАИ КОРИ КУРС Ӣ Филология ва таълими забон: таълими забони то ҷ ик ӣ дониш иҷӯ курси 2 _________________________________________________________ 1. Дар мавз ӯ и «Таърихи забоншиносии то ҷ ик». СУПОРИШ Номи мавз ъ: _________________________________________________ ӯ _________________________________________________________________ 2. Маълумоти асос : ___________________________________________ ӣ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ 3. Адабиёт:____________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ 4. Сохтори парванда: _______________________________________________ 31 _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ 5. Супориш ва дастурҳои иловаг : ___________________________________ӣ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ 6. Нақшаи кори курс ва нақшаи дифоъ: 1 2 3 4 5 6 1. Аз фанни «Таърихи забоншиносии то ҷ ик» аз _______________________________________________________ ___________________________________________________________ Барраси ва баҳодиҳии кори курсие, ки аз р и мавз ъ навишта шудааст, аз ӯ ӯ ониби роҳбар ҷ ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ 32 ___________________________________________________________________ ____________________________________________________ Аз р ӯ и графики му қ арраршуда ва сифат мувофи қ и талаб и ҷ ро карда мешавад Хол барои бақайдгир _______ хол (максимал - 40 хол) ӣ Хол барои гузориши дифоъ _______ хол (максимал - 30 хол) Хол барои авобҳо ба саволҳо ______ хол (максимал - 30 хол) ҷ Ҳамаг _______ хол (максимал - 100 хол) ӣ Ин кори курс баҳои “_______” дода шуд. ӣ Роҳбари илм : ӣ _______ Г. Адашуллоева 33

Ҳолати забоншиноссии Баҳриддин Камолиддинов

Купить