Ombor maxsulotlarini karantin xasharotlari - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	31.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Ombor maxsulotlarini karantin xasharotlari

Купить

OMBOR MAXSULOTLARINI KARANTIN XAShAROTLARI
Reja:
1. Kapr qo‘ n g‘ izi utish y o‘ llari, rivojlanish xususiyatlari, karantin
kurash tad-birlari.
2. Keng xartumli ombor uzunburuni, o‘ tish y o‘ llari, rivojlanish
xususiyatlari, karantin kurash tadbirlari.
3. Turt nu q tali k o‘ n g‘ iz o‘ tish y o‘ llari, rivojlanish xususiyatlari,
karantin kurash tadbirlari.

Turt n uktali qo‘ng‘ iz -Callosobruchus masculatus L/
Bu qo‘ n g‘ iz loviya, mosh, nuxat, burchok, zigir, yasmik uru g‘ lari
ichidagi moddani kemirib yeyishi bilan zarar yetkazadi. Shikast langan
donlarning , uning darajasi 75 % gacha pasayadi va t o‘ rt nuktali qo‘ n g‘ izning
chikindilari bilan ifloslangan donlar ovkat uchun yaramaydi .
Af g‘ oniston, Xindiston , Indoneziya, Uzok Shark, Janubiy, Urta va
Sharkiy Yevropada, Urta va janubiy Afrikada, Mavri kiya orolida,
O‘ zbekistonda omborlarda 1978 yildan beri tarkalib kelyapti. Asosan
xozirgi kunda Jizzax, Sirdaryo, Tosh-kent viloyatlarida va Toshkent shaxrida
tarkalgan.
Kungizni tanasi kalta, oval shaklda, rangi kiz g‘ ish qo‘ n g‘ ir, kanoti ustlari
b o‘ ylab g i j joylashgan kalta tuklardan iborat, Kora va och rangli do g‘ chalar
utadi. Oldingi kanotida 4 ok tusli belgilari bor. Orkasining old kismining
asosiy uchiga nisba- gan kengrok- Keyingi boldirlarining ichki tomonida
tishchalari bor. Q O ‘ NG ‘ IZNING tana uzunligi 2,5-№.5 mm keladi. Erkak
qo‘ n g‘ izlarning m o‘ ylovlari taroksimon shaklda, 8-10 bugimli, urrochilarining
m o‘ ylovlari esa tasbexsimon shaklda. Ana shu belgilarga karab erkak va
ur g‘ ochilarini bilib olish oson. Tuxu mi yaltirok, okish rangda, chuzinchok
oval shaklida 0,7-0,46 mm uzunlikda lichinkasining rangi ok yoki ok sargish
3.5-4,6 mm ga cha, kichkina boshli, k o‘ krak kismiga tomon egilib turadi.
G‘ umbagi 3,5 mm ok sarik rangida.(Z)
Xayot kechirishi. Voyaga yetgan k o‘ n g‘ iz xolatida omb o rlardagi,
shuningdek dalalarda yanchish vaktida yerga tukilgan nuxatlar ichi- da
kishlaydi; Kuklamda qo‘ ngizlar n o‘ xat uru g‘ larini kemirib te- shib, tashkariga
chikadi. Ur g‘ ochi qo‘ n g‘ iz tuxumlarini n o‘ xatning yosh k o‘ zoklariga, o‘ z
tanasidan chikargan va tez k o‘ rib kola n gan suyuk tomchi ustiga qo‘ yadi.

Tuxum qo‘ yish davri ikki xafta davom etadi. Ur g‘ ochi qo‘ n g‘ iz urtacha xisobda
60 ta tuxum qo‘ yadi.
Tuxumlari O‘ rta xisobda 8, lichinkalari 17, g‘ umbaklari 7 kunda
rivojlanib b o‘ ladi.
Turli sharoitda bu zarakunandaning tula rivojlanib b o‘ linishi 18-60
kungacha davom etadi. Loviyaning bitta doni ichida bir necha lichinka
yetilishi mumkin.
Bu zararkunandalarda omborlarda yiliga bir necha b o‘g‘ in, dala
sharoitida bitta bugin. X a rorat yetarli darajada yukori b o‘ lganda kishki
uykuga kirmasdan rivojlana oladi.
Kurash choralari. Karantin maksadida loviya donini xamda bu
zararkunanda tushadigan dukkali usimlik donlarini chetdan kel tirish masalasi
loviya qo‘ n g‘ izining tarkalish doirasiga karab tartibga solinadi.(2,3)
Bu qo‘ng‘ IZ tarkalgan rayonlardan loviya keltirish zarur b o‘ lib kolgan
takdirda turt nuktali qo‘ n g‘ iz belgilari bulgan donlar dezinfeksiya k i linadi.
Ozik-ovkatga ishlatiladigan loviya va dukaklar termik usulda xam
yukumsizlantiriladi.(4)
Loviya va boshka dukkakli ekinlari, donlarning tukila bo-shalshiga
y o‘ l k o‘ ymasdan, o‘ z vaktida o‘ rib olish zarur. Don yangi-langan joylarda
kolgan xas-ch o‘ plarni y o‘q otish lozim.
Kimyoviy preparatlaridan kvark 10% k.e. 6-7 l/ga, desis 2,5% k.e. 0,5
l/ga ishlatiladi.
Kapr qo‘ n g‘ izi — Trogoderma granarium . Ev
Don po‘stxo‘ri makkajo‘xori, burdoy, arpa va boshka galla
gullilarning doni, shuningdek xar xil dukkakli ekinlarning urug‘ini yeb
qo‘yadi.
Xindiston, AKSh, O‘ rta Osiyo, va Janubiy Yevropa, Finlyan-diyada
uchraydi. Don pustx o‘ ri Xitoyga xam tarkalganligi t o‘g‘ risida ma’lumotlar

bor. O‘ zbekistonda Kashkadaryo viloyati Karshi pivzavodida, Toshkent
viloyati Olmalis pivzavodida va K o rakalpo g‘ iston Respublikasining Nukus
pivzavodida tarkalgan.
Qo‘ n g‘ izning tanasi ch o‘ zik oval shaklda t o‘q qo‘ n g‘ ir tusli b o‘ lib,
kanot ustliklarida ochrok do g‘ i bor, muylovlari och jigar rang yoki sarik
tusda 10 bugimli bulavasi bor. Erkagining uzunligi 2 mm, ur g‘ ochisiniki
2,8 mm gacha keladi.
Lichinkasining uzunligi 4 mm gacha b o‘ lib, uchi tomon toraya boradi.
Uzun kungir tuklari bor, s o‘ nggi korin segmentining orka chekkasidagi
tuklari eng uzun b o‘ ladi.
G‘ umbagi xam yaxshi sezilarli siyrak tuklar bilan koplangan.
Xayot kechirishi. Xasharot o‘ zi tushgan don va dukkali don bi lan
birga boshka joylarga tarkaladi. Don pustx o‘ ri lichinkalik stadiyasida
kishlaydi. Qo‘ ngizlar tuxumini don yuzasiga gallarlarda esa don
egatchasiga qo‘ yadi. Voyaga yetgan qo‘ n g‘ izlar ozikdanmaydi va donga
zarar yetkazmaydi.
Ular 10 kun yashaydi. Ur g‘ ochilari O‘ rta xisob bilan 65 ta tu-xum
kuyadi, xar kaysinisini aloxida-aloxida joylaydi. Kup de-ganda 126 ta
tuxum k u yadi. Yetarligicha yukori xdroratda tuxumlar 6-7 kun rivojlanadi.
Lichinkalarning butun rivojpanishi uch kunda tuganlanadi, ular shu yerda
g‘ umbakka aylanadi. Lichinka larning rivojlanishi bir yarim oygacha
davom etadi. K o‘ n g‘ izlar donni tashlab ketib, tez orada juftlashadi va
tuxum k o‘ yishiga kirishiladi. Xasharot bir yilga t o‘ rttagacha kadar na s l
beradi.
Kurash choralari. Don p o‘ stx o‘ ri tushgan deb gumon kilingan donni
dezinfeksiya kilmay turib O‘ zbekistonni tarkalmagan joylrlariga olib
kelishi takiklanadi. Zararlangan omborxonalar fumigatsiya kilinishi zarur.
(1)

Keng xartumli ombor uzunburuni – Caulophillus Say
Belgiya, Germaniya, Finlyandiya, Marokash, Meksika, A Q Sh, Kuba,
Puerto-Riko, Yamayka davlatlarida tarkalgan.
MDX da r o‘ yxatga olinmagan.
Zararlanadigan maxsulotlar burdoy, arpa donlari, n o‘ xat,
makkaj o‘ xori, va boshka k o‘ plab ombor maxsulotlari.
Uru g‘ larni uru g‘ kurtagini yeydi va ular ekish uchun yaroksiz bulib
koladi.
Imagosi. Tanasi uzun, deyarli silind i rsimon, smolali kora rangda.
Boshi tutkichi kiska va enli. M o‘ ylovchalari 9 bu g‘ imli, tirsakli (b o‘g‘ im-
b o‘g‘ imli).
Old beli tomoni uzunligi eni bilan teng. Kanot usti tepaga tomon
yumaloklashgan, old beliga nisbatan 2 marta uzun. Kukragida x a mma
oyoklari y o‘g‘ onlashgan. K o‘ n g‘ izning tana uzunli gi 3 mm gacha b o‘ ladi.
Lichinkasi ok va sargish rangda, tanasi o‘ ro q simon egilgan. Kamyob
tukchalar bilan koplangan, oyoksiz b o‘ ladi.
Uzunligi 2,5-3 mm.
G‘ umbagi 2,8-3 mm uzunlikda, eni 1,3 mm gacha. Boshida ok
keyinchalik sar g‘ ish rangda b o‘ ladi.
Xayot kechirishi. Xaroratga bo g‘ lik x o lda, 5-7 kundan keyin
rumbakdan imagolar chikadi. Tuxum kUyish uchun ur g‘ ochilar uru g‘ ni
geshadi va tuxumini shu yerga qo‘ yadi.
Bitta urgochisi 200-300 tagacha tuxum kUyadi. Xarorat va nam-likka
bo g‘ lik xolda 4-14 kundan keyin lichinkalar paydo b o‘ ladi. G‘ umbaklanish
zararlangan uruglar ichida yuz beradi. AKDL janubida 1 avlodning
rivojlanishi 1 oyga yetadi.
Zararkunanda xamma rivojlanish boskichlarida uru g‘ ar, me-valar, don
va zararlangan maxsulotlar orkali tarkaladi. Oxirgi yillarda zararkunanda

Meksikadan keltirilgan makkaj o‘ xori doni va bu g‘ doyni tekshirish
natijasida topilgan. Ularning xammasi brommetil bilan zararsizalntirilgan.
Karantin tadbirlar. Karantin ostidagi materiallarni tek-shiruvdan
o‘ tkazish; tekshiruv lupa va binokulyar yordamida olib boriladi.
Maxsulotni zararsizlantirish brommetil bilan vakuum va nakuumsiz
щ aroitlarda olib boriladi.

Adabiyotlar:1. Xusanov B.O. va boshkalar. «Ralla, sholini zararkunanda,
kasalliklar va beto na utlardan ximoya kilish». T., 1999 y.
2. Voronkova L.V i dr. «Karantin rasteniy v SSSR», M.
«Agropromizdat», 1986g.
3. «Spravochnik po karantinu selskoxozyaystvenn ы x rasteniy», M.
izd. «Kolos», 1995 g
4. Kimsanboev X.X. va boshkalar. «Umumiy va kishlok x o‘ jalik
entomologiyasi». T., «Ukituvchi», 2002 y.

Ombor maxsulotlarini karantin xasharotlari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish