Ombor va skladdagi mahsulotlarning zararli hasharotlari - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	31.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Ombor va skladdagi mahsulotlarning zararli hasharotlari

Купить

Ombor va skladdagi mahsulotlarning zararli hasharotlari.
Reja:
1. Kapr qo‘ n g‘ izi utish y o‘ llari, rivojlanish xususiyatlari, karantin
kurash tad-birlari.
2. Keng xartumli ombor uzunburuni, o‘ tish y o‘ llari, rivojlanish
xususiyatlari, karantin kurash tadbirlari.
3. Turt nu q tali k o‘ n g‘ iz o‘ tish y o‘ llari, rivojlanish xususiyatlari,
karantin kurash tadbirlari.

I chidagi moddani kemirib yeyishi bilan zarar yetkazadi. Shikast- langan
donlarning, uning darajasi 75 % gacha pasayadi va t o‘ rt nuktali qo‘ n g‘ izning
chikindilari bilan ifloslangan donlar ovkat uchun yaramaydi.
Af g‘ oniston, Xindiston,
Indoneziya, Uzok Shark, Janubiy, Urta va Sharkiy
Yevropada, Urta va janubiy Afrikada, Mavri kiya orolida, O‘ zbekistonda
omborlarda 1978 yildan beri tarkalib kelyapti. Asosan h ozirgi kunda Jizzax,
Sirdaryo, Toshkent viloyatlarida va Toshkent sha h rida tarkalgan.
Kungizni tanasi kalta, oval shaklda, rangi kiz g‘ ish qo‘ n g‘ ir, kanoti ustlari
b o‘ ylab g i j joylashgan kalta tuklardan iborat, Kora va och rangli do g‘ chalar utadi.
Oldingi kanotida 4 ok tusli belgilari bor. Orkasining old kismining asosiy uchiga
nisba- gan kengrok- Keyingi boldirlarining ichki tomonida tishchalari bor.
Q O ‘ NG ‘ IZNING tana uzunligi 2,5-№.5 mm keladi. Erkak qo‘ n g‘ izlarning
m o‘ ylovlari taroksimon shaklda, 8-10 bugimli, urrochilarining m o‘ ylovlari esa
tasbexsimon shaklda. Ana shu belgilarga karab erkak va ur g‘ ochilarini bilib olish
oson. Tuxu mi yaltiro q , o q ish rangda, chuzinchok oval shaklida 0,7-0,46 mm
uzunlikda lichinkasining rangi ok yoki ok sargish 3.5-4,6 mm ga cha, kichkina
boshli, k o‘ krak kismiga tomon egilib turadi. G‘ umbagi 3,5 mm ok sarik
rangida.(Z)
H ayot kechirishi. Voyaga yetgan k o‘ n g‘ iz xolatida omb o rlardagi,
shuningdek dalalarda yanchish vaktida yerga tukilgan nuxatlar ichi da kishlaydi;
Kuklamda qo‘ ngizlar n o‘ xat uru g‘ larini kemirib te- shib, tashkariga chikadi.
Ur g‘ ochi qo‘ n g‘ iz tuxumlarini n o‘ xatning yosh k o‘ zoklariga, o‘ z tanasidan
chikargan va tez k o‘ rib kola n gan suyuk tomchi ustiga qo‘ yadi. Tuxum qo‘ yish
davri ikki xafta davom etadi. Ur g‘ ochi qo‘ n g‘ iz urtacha xisobda 60 ta tuxum
qo‘ yadi.
Tuxumlari O‘ rta h isobda, lichinkalari 17, g‘ umbaklari 7 kunda rivojlanib
b o‘ ladi.

Turli sharoitda bu zarakunandaning tula rivojlanib b o‘ linishi 18-60
kungacha davom etadi. Loviyaning bitta doni ichida bir necha lichinka
yetilishi mumkin.
Bu zararkunandalarda omborlarda yiliga bir necha b o‘g‘ in, dala
sharoitida bitta bugin. X a rorat yetarli darajada yukori b o‘ lganda kishki uykuga
kirmasdan rivojlana oladi.
Kurash choralari. Karantin maksadida loviya donini xamda bu zararkunanda
tushadigan dukkali o‘ simlik donlarini chetdan kel tirish masalasi loviya
qo‘ n g‘ izining tarkalish doirasiga karab tartibga solinadi.(2,3)
Bu qo‘ng‘ iz tar q algan rayonlardan loviya keltirish zarur b o‘ lib q olgan
ta q dirda t o‘ rt nu q tali qo‘ n g‘ iz belgilari b o‘ lgan donlar dezinfeksiya qi linadi.
Ozi q -ov q atga ishlatiladigan loviya va dukaklar termik usulda xam
yukumsizlantiriladi.
Loviya va boshka dukkakli ekinlari, donlarning tukila boshl a shiga y o‘ l
k o‘ ymasdan, o‘ z vaktida o‘ rib olish zarur. Don yangilangan joylarda kolgan
xas-ch o‘ plarni y o‘q otish lozim.
Kimyoviy preparatlaridan kvark 10% k.e. 6-7 l/ga, desis 2,5% k.e. 0,5
l/ga ishlatiladi.
Kapr qo‘ n g‘ izi — Trogoderma granarium . Ev
Don po‘stxo‘ri makkajo‘xori, burdoy, arpa va boshka galla gul-lilarning
doni, shuningdek xar xil dukkakli ekinlarning urug‘ini yeb qo‘yadi.
Xindiston, AKSh, O‘ rta Osiyo, va Janubiy Yevropa, Finlyan-diyada
uchraydi. Don pustx o‘ ri Xitoyga xam tarkalganligi t o‘g‘ risida ma’lumotlar
bor. O‘ zbekistonda Kashkadaryo viloyati Karshi pivzavodida, Toshkent
viloyati Olmalis pivzavodida va K o rakalpo g‘ iston Respublikasining Nukus
pivzavodida tarkalgan.
Qo‘ n g‘ izning tanasi ch o‘ zik oval shaklda t o‘q qo‘ n g‘ ir tusli b o‘ lib, kanot
ustliklarida ochrok do g‘ i bor, muylovlari och jigar rang yoki sarik tusda 10

bugimli bulavasi bor. Erkagining uzunligi 2 mm, ur g‘ ochisiniki 2,8 mm
gacha keladi.
Lichinkasining uzunligi 4 mm gacha b o‘ lib, uchi tomon toraya boradi.
Uzun kungir tuklari bor, s o‘ nggi korin segmentining orka chekkasidagi
tuklari eng uzun b o‘ ladi.
G‘ umbagi xam yaxshi sezilarli siyrak tuklar bilan koplangan.
H ayot kechirishi. H asharot o‘ zi tushgan don va dukkali don bi lan birga
boshka joylarga tarkaladi. Don p o‘ stx o‘ ri lichinkalik stadiyasida q ishlaydi.
Qo‘ n g‘ izlar tuxumini don yuzasiga gallarlarda esa don egatchasiga qo‘ yadi.
Voyaga yetgan qo‘ n g‘ izlar ozikdanmaydi va donga zarar yetkazmaydi.
Ular 10 kun yashaydi. Ur g‘ ochilari O‘ rta xisob bilan 65 ta tu-xum
kuyadi, xar kaysinisini aloxida-aloxida joylaydi. Kup de-ganda 126 ta tuxum
k u yadi. Yetarligicha yukori xdroratda tuxumlar 6-7 kun rivojlanadi.
Lichinkalarning butun rivojpanishi uch kunda tuganlanadi, ular shu yerda
g‘ umbakka aylanadi. Lichinka larning rivojlanishi bir yarim oygacha davom
etadi. K o‘ n g‘ izlar donni tashlab ketib, tez orada juftlashadi va tuxum
k o‘ yishiga kirishiladi. Xasharot bir yilga t o‘ rttagacha kadar na s l beradi.
Kurash choralari. Don p o‘ stx o‘ ri tushgan deb gumon kilingan donni
dezinfeksiya kilmay turib O‘ zbekistonni tarkalmagan joylrlariga olib kelishi
takiklanadi. Zararlangan omborxonalar fumigatsiya kilinishi zarur.(1)
Keng xartumli ombor uzunburuni – Caulophillus Say
Belgiya, Germaniya, Finlyandiya, Marokash, Meksika, AK.Sh, Kuba,
Puerto-Riko, Yamayka davlatlarida tarkalgan.
MDX da r o‘ yxatga olinmagan.
Zararlanadigan maxsulotlar burdoy, arpa donlari, n o‘ xat, makkaj o‘ xori,
va boshka k o‘ plab ombor maxsulotlari.
Uru g‘ larni uru g‘ kurtagini yeydi va ular ekish uchun yaroksiz bulib
koladi.

Imagosi. Tanasi uzun, deyarli silind i rsimon, smolali kora rangda. Boshi
tutkichi kiska va enli. M o‘ ylovchalari 9 burimli, tirsakli (b o‘g‘ im-b o‘g‘ imli).
Old beli tomoni uzunligi eni bilan teng. Kanot usti tepaga tomon
yumaloklashgan, old beliga nisbatan 2 marta uzun. Kukragida x a mma
oyoklari y o‘g‘ onlashgan. K o‘ n g‘ izning tana uzunli gi 3 mm gacha b o‘ ladi.
Lichinkasi ok va sargish rangda, tanasi o‘ ro q simon egilgan. Kamyob
tukchalar bilan koplangan, oyoksiz b o‘ ladi.
Uzunligi 2,5-3 mm.
G‘ umbagi 2,8-3 mm uzunlikda, eni 1,3 mm gacha. Boshida ok
keyinchalik sar g‘ ish rangda b o‘ ladi.
Xayot kechirishi. Xaroratga bo g‘ lik x o lda, 5-7 kundan keyin rumbakdan
imagolar chikadi. Tuxum k u yish uchun ur g‘ ochilar uru g‘ ni geshadi va
tuxumini shu yerga qo‘ yadi.
Bitta urgochisi 200-300 tagacha tuxum k u yadi. Xarorat va nam-likka
bo g‘ lik xolda 4-14 kundan keyin lichinkalar paydo b o‘ ladi. G‘ umbaklanish
zararlangan uruglar ichida yuz beradi. AKDL janubida 1 avlodning
rivojlanishi 1 oyga yetadi.
Zararkunanda xamma rivojlanish boskichlarida uru g‘ ar, me-valar, don
va zararlangan maxsulotlar orkali tarkaladi. Oxirgi yillarda zararkunanda
Meksikadan keltirilgan makkaj o‘ xori doni va bu g‘ doyni tekshirish natijasida
topilgan. Ularning xammasi brommetil bilan zararsizalntirilgan.
Karantin tadbirlar. Karantin ostidagi materiallarni tek-shiruvdan
o‘ tkazish; tekshiruv lupa va binokulyar yordamida olib boriladi.
Maxsulotni zararsizlantirish brommetil bilan vakuum va nakuumsiz
sharoitlarda olib boriladi.

ADABIYOTLAR RO'YHATI
1. Qishloq xo‘jalik o‘simliklarni karantini to‘g‘risidagi konun. T. 1995.
2.O‘simliklarni himoya qilish to‘grisidagi qonun. Toshkent,2000y.
3.Obzor rasprostraneniya karantinn ы x vrediteley, sornyakov v Respublike
Uzbekistan na 1 yanvarya 2005 g. Tashkent, 2005g
4.Voronkova L.V.Smetnik A.N. i dr. - Karantin rasteniy. M. «Agroproizdat»
5.O‘zbekiston Respublikasi xududini karantindagi zararkunandalari va
begona o‘tlardan muhofaza qilishga doir qonun xujjatlari. Toshkent,1999y.
6 . Karimov I.A. «O‘zbekiston XXI asrga intilmoqda».Toshkent 2000 y.
7 .Karimov I.A. «Milliy davlatchilik istiqlol mafkurasi va huquqiy madaniyat
to‘g‘risida».Toshkent.1999 y.
8 .Karimov I.A. «Barkamol avlod- O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori».
Toshkent. 1997 y.
9 .Karimov I.A. «qishloq xo‘jalik taraqqiyoti to‘kin hayot manbai».
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining X sessiyasida so‘zlagan nutqi.
1997 yil 25-dekabr.
10 .Instruksiyalar va metodik qo‘llanmalar O‘zbekiston Bosh Davlat karantin
inspeksiyalari. 1997-2001y.

Ombor va skladdagi mahsulotlarning zararli hasharotlari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish