Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 3.1MB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Ona tili fanining nazariy va amaliy asoslarini o‘rganish jarayonida o‘quvchilarda estetik did, estetik ong hamda nutqda evfemizm va disfemizmlarni to‘g‘ri qo‘llay olish ko‘nikmasini hosil qilish

Купить
DARSN IN G MAQSADI: Ta`limiy maqsad: Tarbiyaviy maqsad: Rivojlantiruvchi maqsad: Ona tili fanining nazariy va amaliy asoslarini o ‘ rganish jarayonida o ‘ quvchilarda estetik did, estetik ong hamda nutqda evfemizm va disfemizmlarni to‘g‘ri qo‘llay olish ko‘nikmasini hosil qilish. O ‘ quvchilarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash, ota-onaga, do ‘ stlarga mehr-oqibatli bo ‘ lishini o ‘ rgatish. O ‘ quvchilarni tafakkur va idrokini kengaytirish, ularni mustaqil fikrlashga o ‘ rgatish. Fanga doir tayanch kompetensiyalar: Nutqiy kompetensiya ( tinglab tushunish, so‘zlash, o‘qish, yozish ): berilgan topshiriq, sodda matnlarni tinglab tushuna oladi O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi: shaxs sifatida o‘z- o‘zini rivojlantirish, o‘z xatti-harakatini adekvat baholash, halollik, to‘g‘rilik kabi sifatlarga ega bo‘lish. Milliy va umummadaniy kompetensiya: milliy va umuminsoniy qadriyatlarni farqlay olish. Dars turi: Dars jihozi: Dars usuli: Yangi bilimlar va tushunchalar hosil qilish va o‘zlashtirish darsi Tarqatma materiallar, darslik, kompyuter, proyektor, slaydlar, reklama roligi, test kartochkalari. Seminar darsi Dars jarayoni 1. Tashkiliy qism 4 minut 2. O ‘t ilgan mavzuni takrorlash ( mustahkamlash) 12 minut 3. Yangi mavzuni tushuntirish 10 minut 4. Yangi mavzuni mustahkamlash 14 minut 5. O ‘ quvchilarni baholash 3 minut 6. Uyga vazifa Tashkiliy qism: A) Sinf xonasini tozaligiga e’ t ibor berish; B) O ‘ quvchilar bilan salomlashish. C) O ‘ quvchilarning darsga tayyorgarligini teshirish. D) O ‘ quvchilarni darsga jalb qilish va davomatni ani q lash; E) O ‘ quvchilarga o ‘ tilgan mavzular yuzasidan savollar berish. Fikrni og’ir botmaydigan, tinglovchiga malol kelmaydigan qilib ifodalash vositalari evfemizm ( grek. “yumshoq gapirish”) deyiladi. Masalan: yomon bo‘libdi degandan yaxshi bo‘lmabdi deyish. Evfemizmlarni nutqda o‘rinli qo‘llash so‘zlovchining madaniyatidan darak beradi. Evfemizm Evfemizmning aksi disfemizm (grek. “qo‘pol gapirmoq”) deyiladi. Masalan: yomon bo‘libdi deyishdan rasvo bo‘libdi kabi. Disfemizni nutqda ko‘p qo‘llash so‘zlovchining madaniyatsizligidan darak beradi. Disfemizm ochiq ma’nosini toping.b a n d a lik n i b a jo k e lti rd i b e m o rn i b e rib q o ‘y d ik . ? o lib k e ta d ig a n k a s a l, y o m o n k a s a l ? Yoshi ulug‘ odamlarga nisbatan qo‘llanadigan evfemizm va disfemizmlarni yoshga qarab joylashtiring . Qarilikga endi qadam qo’yayotgan yoki o‘rta yoshli Qarilik davri Keksalik davri Sochlari oqargan; sochiga oq oralagan; yuzlarini ajin bosgan; belidan quv- vat ketgan; sharti ketib, parti qolgan; ko‘zidan nur ketgan; so‘nggi manzilga tay- yorgarlik ko‘rayotgan; yoshi o‘tgan; yoshi bir joyga yetgan; yoshi ulg‘aygan; qarigan; keksalik nuqsi urgan; to‘ridan go‘ri yaqin; o‘limi yaqin; umrining kuzagi o‘tib, qishi boshlangan; qartayib qolgan; umri poyoniga yetib qolgan; pishib qol- gan; yo‘li oxirlagan. Your title 2 “ Yumshoq ifoda” “ Qo’pol ifoda”1Yostiqdosh, ojiza, turmush o‘rtog‘i, jufti halol, umr yo‘ldoshi, zavj(a), rafiq(a), xotin (er), onasi, dadasi, bu kishim; farzandlik bo‘ldi, yengillashib oldi, ko‘zi yori di, qutulib oldi; „holva“, „qo‘chqor“, davomchili bo‘ldi; qazo qildi, halok bo‘ldi, jon taslim qildi, o‘ldi, joni uzildi, u dunyoga rihlat qildi, omonatini topshirdi, egasiga kerak bo‘ldi, yer tishladi, to‘ng‘iz qo‘pti, yer yutdi. ? ? ?Qizingiz bilan o‘g‘limiz sevishib yurishar ekan, ularni bir qilib qo‘yishdan boshqa iloj yo‘q! Qizingizni bersangiz , shunday joyga berasizda . Bundan ortig‘ini chiroq yoqib topolmaysiz. Qizingizni boshingizga yostiq qilasizmi? ~A, o‘tirib , qari qiz bo‘lib qolsa, nima qilasiz? Sovchilar evfemizmlari:Disfemizm Evfemizm Bir qizimiz ikkita bo’lsin deb keldik Bir farzandingizni bizga farzandlikka berarsiz deb keldik. Kutilmagan mehmon bo‘lib keldik. 4 5 6 3 Qarindosh bo‘lgani keldik.2Qizingizni qo‘lini so‘rab keldik. 1 Eshik supurishga keldik Qo‘llash uchun so‘zlar: - Бизнинг сизга чақирилмаган меҳмон бўлишимиз ҳам Ота- бекнинг соғлиги учундир, - дейди. Қупшор бу жавобдан бир нарса тушуна олмади ва шунинг учун ҳам қайталаб сўради: - Огабек соғми? - Бу кунгача Отабек саломат, - деди Зиё ака салмоқлаб, аммобекнингбунданкейингисорлиги сизнинг қўлиншзгақол- ганга ўхшайдир. Қутидор яна тушуна олмай таажжуб билан меҳмонларга ҳараб олди. - Тушунолмадим... - Яъни Отабек бу кунгача саломат, - деди Зиё акс яна. - Аммо бундан кейинги соғлиги сизяинг қўлингизда... - Менинг қўлимда? - Сизнинг ихтиёрингизда. - Отабек каби бир йигитшшг соғлиги ҳар бир ақлли киши учун мақсад бўлса ҳам,- деди таажжуб билан Қутидор, - лекин сўзингизнинг шуниси қизиқдирким, бир йигитнинг СОРЛИГИ қан- дай қилиб иккннчи бир кишининг ихтиёрида бўлсин. Зиё ака бояги вазиятни бузмади: - Муҳаббат деган нарса жуда оз кишиларга насиб этадиган бир дурри бебаҳодир, - деди Зиё ака. - Қадрдонимиз Юсуфбек- ҳожининг ўғли Отабек бир неча кунлардан буён финҳоний бир дард билан оғрир... Шариат ишига шарм йўқ дейдилар, ўртоқ, агарчи сиз билан менга бирмунча оғирроқ бўлса ҳам яна сўзлаб ўтишга ҳожат бор: кунлардан бир кун тақдир шамоли юрадир- да, бир кимсанннг иффат пардаси остида ўлтирган қизиниш юзидаги ниқооини кўтариб, иккинчи томондан бизнинг Ога- бекни шу афнфага рўбарў қиладир. Шу дақиқадан бошлаб Бекда у афифага нисбатаи чин бир ишқ туғилади... Sovchilarga rad javobini aytishdagi evfemizmlar kechikdingizlar, taqdir qilmagan ekan. Title 1 Fotiha qilingan Title 2 Qizimizning boshi bog‘liq Title3 Title 4 Title 5 Title6 Совчилик билан боғлиқ бегона, ҳатто душман хонадон ва- киллари нутқи ҳам ўзига хос эвфемик ифодаларга эга. Бойса- рининг уйига совчи бўлиб келган Сурхайл деди: Қозонда қайнаган ширбоз гушмиди, Шул қизнинг агар боши бўшмиди, Боши бўшми дейин, сендан сўрайин, Келин қилиб бирор рўмол ўрайин, Қоражонга отапггириб берайин. Қизингизни бошида таралган сочи, Қоражон ҳам йигитларнинг меърожи, Қоражоннинг вақтин хушлаб турайин, Қизингман икковин бирга қилайин, Иккови ҳам ўйнаб юрсин ҳар кеча, Қизинг билан рўзғор қилсин ўлганча («Алпомиш», 96-6.), Ushbu matndagi “boshi bo‘shmi”, “otashtirmoq”,”qizingni birga qilayin”, kabi evfemizmlarni izohlang. Бойвича (Барчиннинг онаси) деди: Қозонда қайнаган ширвоз гўш эмас, Тўрда ўтирган қизнинг боши бўп! эмас, Қизим домод бобосининг улига, Мол бергани Бойсун-Қўнғирот элида. Ушбу матнда тўрда ўтирган қиз - Барчиной, қизим - домод бобосининг улига - барчиной амакиси Бойбўрининг ўғли Алло- мишнинг қаллиғи, мол берган - қалин берган ҳам Алномиш Бар- чннойни ҳеч қачон Қоражонга бермайди-ку! тушунчаларининг эвфемик воситасидир. Singlingning boshiga baxt qushi qoʻnib turibdi, qassob, uchirib yubormasang boʻldi, — dedi.“ Oydinda yurgan odamlar” qissasidagi evfemizmlar Sovchilar oqshom vaqti keldi. Uy bekasi dasturxon yoydi. Xoʻjasi mezbonlik qildi. — Xush koʻrdik, xush koʻrdik, — dedi. Aslini bilmay, soʻz demaslar, naslini bilmay, qiz bermaslar, — dedi qassob. Asardagi disfemizmlar: Sen nima deysan? Nimani nima deyman? Talmovsirama, biror nima de. Sovchi kepti. Kimga? Menga boʻlarmidi, senga-da. Eb-ey, men sizga nima qildim? Boring-e! Oymomo ters boʻldi. Bilq-bilq qaynamish qozonga yuz berdi. Uyalsang-uyalmasang, bu barimizning boshimizda bor savdo, — dedi yanga boʻlmish. Biz ham sendayin uyalib edik. Mana oqibati, jiya¬ning shoʻrpillatib-shoʻrpillatib emib oʻtiribdi... Erga tegaman deb oʻlib oʻtirganim yoʻq...

Ona tili fanining nazariy va amaliy asoslarini o‘rganish jarayonida o‘quvchilarda estetik did, estetik ong hamda nutqda evfemizm va disfemizmlarni to‘g‘ri qo‘llay olish ko‘nikmasini hosil qilish

Купить