Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 21.5MB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Ona tili va adabiyot darslarida qo‘llaniladigan zamonaviy texnologiyalar va innovatsiyalar

Купить
Ona tili va adabiyot darslarida qo’llaniladigan zamonaviy texnologiyalar va innova t siyalar Fidoyi insonlar o’z aqli va iste’dodini birlashtirib, olamni yaxshi tomonga o’zgartira oladilar. Ularning vazifasi- bolalarni kelajakka munosib tayyorlash uchun izlanish tomon olg’a qadam tashlashdir. Zamonaviy maktab falsafasi Reja  1.Zamonaviy ta’lim texnologiyalari va usullari.  2. Ona tili va adabiyot darslarida qo’llaniladigan zamonaviy pedagogik texnologiyalar. Ta’lim jaray onini t ashk il et ish y o’nalishiga k o’ra pedagogik t exnologiy alarning quy idagi t urlari ajrat iladi empirik k ognit iv ev rist ik Kreat iv Inv ersion Int egrat iv adapt ivink ly uziv Rivojlantiruvchi ta’limning asosiy yo’nalishlari  EVRISTIK TA’LIM  Muammoli ta’lim  Tadqiqotchilik ta’limi  IMEN ( ТРИЗ) ( ixtirochilik masalalarini yechish nazariyasi) . Ev rist ik t a’lim Yo’naltiruvchi savollar berish yo’li bilan ta’lim berish tizimi. Topqirlik, faollikni rivojlantirishga xizmat qiluvchi, o’quv izlanish ta’lim metodi bo’lib, optimallashgan(bir necha variantlardan eng ma’qulini, mosini tanlash) tafakkurni rivojlantiraadi . Evrik a!!! “ Ev rik a ” so’zi biron muammoning hal etilishi bilan bog’liq bo’lgan quvonch, biron yangi fikr tug’ilishini olqishlashdir. Uning muammolar doirasi keng. Unga inson faoliyatining o’ziga xos xususiyatlari masalasi, ijodiy jarayonning tuzilishi, bosqichlari, ijodiy faoliyatning turlari, ilmiy va badiiy ijodning o’zaro bog’liqligi, taxmin va tasodiflarning o’rni, iqtidor va buyuklik masalasi, ijodiy faoliyatga rag’batlantirib va to’sqinlik qilib turuvchi omillar, qobiliyatlarning namoyon bo’lishi va unga ta’sir qiluvchi ijtimoiy sharoitlar, yoshga bog’liq fikriy o’sish, samarali tafakkurda metodlarning, innovatsion pedagogi с texnologiyalarning o’rni, tafakkur usuli, bahs-munozaralar kiradi. Suqrot -muammoli t a’lim asoschisidir. U shogirdlariga qanday savol be rmasin, ular t o’g’ri javob be rishark an. Qanday qilib? Shunchak i, uning savollari t o’g’ri javobga y o’nalt irilgan bo’lar e k an. Bilim zahiralariga asoslanadi Har doim ham loyihalanmaydi Mavjud savol uchun uchun ma’qul yechim topish Loyiha ustida ishlaydi Har doim ham muammoga yo’nalmaydi; har doim ham Tadqiqot ko’nikmalariga asoslanmaydi Real, aniq vaziyat, amaliy muammolar yechimini taqozo etadi Tadqiqotlar metodi qo’llanadi Loyihalash bilan o’xshash bo’lsa- da, loyihalash metodining hamma komponentini qamrab olmaydiTadqiqotli metod Loyihalash metodi Muammoli ta’lim metodi I I II-Konstruktivistik yondashuv Konstruktivizm-  o’qish mexanizmini tushuntiruvchi nazariya. Bu nazariyaga ko’ra, “ bola o’z int e lle k t ining me’mori” . U o’zi o’rganmasa, unga hech kim, hech narsani o’rgata olmaydi. Buning uchun konstruktivist o’qituvchi o’quvchining o’quv-izlanish jarayonini konstruksiyalab, ya’ni munosib o’quv muhitini yaratib, didak t ik t opshiriqlar asosida harak at lar re jasini ishlab chiqishi k e rak . Insonlar tajriba va refleksiya vositasida olam haqidagi bilimlarini shakllantiradilar. Darslarda o’quvchilar f aol me t odlar yordamida o’rganadilar, masalan, ular t ajriba(e k spe rime nt ) o’t k azib , re al masalalar ye chimini topadilar. Shiningdek, ular o’z bilim va tushunchalari qanchalik o’zgarayotganini muhokama qilishadi. Zamonaviy ta’limning ayrim texnologiyalari va usullari Texnologiyalar  Bumerang  FSMU  Venn diagrammasi  Baliq skeleti  Yelpig’ich  Zanjir  6х6х6  Zinama-zina Usullar  Aqliy hujum  Guruhlarda ishlash  Rolli o’yin  Ishbilarmonlik o’yini  Refleksiya  Taqdimot  Galereya  T-jadval . • 1 guruhga bit t a t opshiriq . • Hamk orlik dagi ak ademik ish nat ijasi uchun bit t a rag’bat - bit t a baho . • muv aff aqiy at ga erishishda t eng imk oniy at lar: har bir o’qiy ot gan o’z shax si y y ut ug’ini t ak omillasht irishga , shaxsiy imk oniy at lari dan k eli b chiqqan holda o’qishga beril gan bo’li shi zarur, chunk i u boshqal ar bilan t eng baholanadi . Hamkorlikda o’qish tamoyil va qoidalari Mav zu  Kart ochk a raqami  Topshiriq : Diktantning butun matnini sherigingizga o’qib bering.  2-qadam. Har bir gapni aytib turib yozdiring.  3-qadam . Diktantni sherigingiz aytib turishi asosida yozib oling.  4-qadam . Daftarlarni almashing va kartochkaga qaramasdan matnni o’zaro tekshiring.  5-qadam. Xatolar ustida ish olib boring va o’rtog’ingiz daftariga imzo cheking.  6-qadam. Xatolar ustida ish olib boring va o’rtog’ingiz daftariga imzo cheking.  7-qadam. Sherik bilan kartochkani almashing va yangi sherik toping. O’zaro o’qit ish uchun k art ochk alar  Mavzu : “Hayrat ul abror” dostoni, 10-maqolat  Kart ochk a raqam i.  Topshiriq. 1-qadam . 99 be t dagi 1-xat boshidan 5-xat boshigacha o’qing . 2-qadam . O’z bo’limingiz bo’y icha “ I drok xarit asi” y arat ing. 3-qadam . O’z bo’limingiz bo’y icha 4-6t a savol ishlab chiqing. 4-qadam . “ I drok xarit asi”dan foy dalanib, she rigingizni mazmun bilan t anisht iring . 5-qadam . Savollar be ring ba she rigingiz sizni qanchalik t o’g’ri t ushunganligini t e k shiring. O’zaro so’rov uchun k art ochk alar Mav zu  Kart ochk a raqami  Topshiriq :  1-qadam . Savollarni o’qing. 1.Tragik janr qahramonining o’ziga xos jihatlari? 2. Tregediya nimadan tug’iladi? 3.Tragediyada hayot haqiqatiga to’la amal qilmaslik- shartlilikni sharhlab bering.  2-qadam .O’z javoblaringizni yozing.  3-qadam .Javobingizni darslikning …beti bilan solishtirib ko’ring.  4-qadam .Bu savollarni o’rtog’ingizga bering, zarur bo’lsa uning javoblarini to’ldiring va sharhlab bering.  5-qadam . Sherik bilan kartochkani almashing va yangi sherik toping. Yangi mat erialni birgalik da o’rganish uchun k art ochk alar .  1-qadam ….betda …-paragrafni o’qing.  2-qadam . Asosiy g’oyalarni ajrating.  3-qadam . Asosiy g’oyalarning kichik tarmoqlarini toping.  4-qadam . G’oyalarning tarmoqdan tashqari bog’lanishlarini , ya’ni oldingi mavzular bilan qanday bog’langanligini toping.  5-qadam . Uy ga t opshiriq.  Sinfda bajarilgan ishni tahlil qiling, zarur bo’lgan o’zgartirishlar va qo’shimchalar kiriting. «Галерея » усули кичик гуру ларда бирданига бир ҳ нечта масалани мухокама илиш имконини беради. қ Бунда гуру нинг ар бир ҳ ҳ аъзоси барча таклиф этилган масалалар му окамасида иштирок ҳ этиши ва ўз улушини ўшиши мумкин. қ 1- адам. қ Масалани қўйиш. Ўқитувчи ҳар бир гуруҳга маълум муаммо ёки масалани беради “ Галерея ” 2- адамқ . Ҳар бир гуруҳ ўз масаласи устида ишлаш. Масалалар устида ишлаш кичик гуруҳларда амалга оширилади 3- адам. қ Кичик гуруҳлар қўшни гуруҳлар масаласи ечимини охиригача етказишга ўтиш. Ҳар бир кичик гуруҳ ўз ғояларини ёзган катта варақни олмасдан доира бўйлаб силжийди • ўшни масаласи ечимини охиригача етказиш. ар бир Қ Ҳ кичик гуру катта вара а ёзилган ўшни гуру ҳ ққ қ ҳ ояларини ўрганади; савол белгиси билан рози ғ бўлмаганларни белгилайди; ўшни масаласи ечими қ бўйича ўз ояларини ёзади. 5 ми-нутдан кейин ғ гуру лар доира бўйлаб кейинги кичик гуру га ўтиб, ҳ ҳ яна жойлари билан алмашади4- qadam • Ўз масаласига айтиш. Масаладан масалага доира қ бўйича ўтишлар ар бир кичик гуру ўзининг ҳ ҳ дастлабки масаласига айтиш билан тугалланади. қ Гуру лар катта вара ларида йи илган ояларни ҳ қ ғ ғ ўрганадилар.5- qadam • Презентация ва иш натижалари му окамаси. ар бир ҳ Ҳ гуру дан бир навбат билан ўзларининг о оз ҳ қ ғ вара ларида йи илган натижалар/ ояларни қ ғ ғ тушунтириш ва шар лар билан та дим этади. Бош а ҳ қ қ гуру лар улар презентация илаётган гуру вара ига ҳ қ ҳ ғ ёзган ояларни тушунтирадилар ва шар лайдилар. ғ ҳ6- qada m Refl ek siy a Ort ga nazar t ashlang, bugungi faoliy at ingni qanday baholay siz?  Seminar-t reningning qay si bosqichi k o’proq y oqdi?  Loyihalar metodi ta’limga konstruktiv yondashuvdir. O’quvchilar ochiq loyiha va topshiriqlar ustida ishlashadi. Faoliyat urg’usi o’quvchi ga beriladi, o’qituvchi esa yordamchi rol(vazifa)ini bajaradi. Ushbu davomiy jarayonda o ’quvchi lar guruhi axborot manbalarini to’playdilar, shaxsiy loyihalari ustida ishlaydilar.  Loyiha ishlanmasi o’quvchi dan masalalar yechimini talab qilishi mumkin, lekin loyiha har doim ham muammoga yo’nalgan bo’lmaydi. Loyihalar tadqiqotga asoslanadi, lekin u har doim ham tadqiqotchilik ko’nikmasini shakllantirishni taqozo etmaydi. Venn diagrammasi  Venn diagrammasi o’quv talablari asosidagi fan doirasidagi ma’lumotlarni qiyoslash uchun qo’llaniladi. Venn diagrammasi 2 yoki 3 ta kesishuvchi doiralardan tashkil topgan. Doiralar kesishgan joyida o’xshash jihatlar, farqlar esa doiraning qolgan qismida yoziladi. O’quvchilar i kki doiradan iborat oddiy diagrammalardan asta- sekinlik bilan 4ta doirali diagrammalarga o’tadilar.  1-minikeys.  Abu Rayhon Beruniy yil hisobi uchun rivoyat va afsonalar, hikoyatlar nihoyatda muhim dalil ekaniga ishonadi, ularga suyanadi, ishonchsiz, shubhali rivoyatlar va afsonalarni rad qiladi. U rivoyat va afsonalarni tanlashda o’zi tayangan va asosli metod haqida shunday yozadi: “…men tutgan yo’l va belgilagan usul oson emas, balki uzoq va qiyin yo’ldir. Xabar va rivoyatlarga ko’plab kirib qolgan yol’g’on so’zlarning hammasi ham ravshan emas. Boshqa dalillar bo’lmaganda ba’zilarining yolg’onligini bilib bo’lmasdi. Odamlar hozir ham, o’tgan zamonlarda ham shunday tabiiy hodisalarga duch kelgan, agar o’shanday hodisalar uzoq zamonlarda (yuz bergan deb) hikoya qilinsa, albatta, biz bunga ishonmas edik. Xalqlardan biriga tegishli xabarlarning hammasini aniqlab bilishga inson umri kifoya qilmaydi-yu, hamma millatlar haqidafi xabarlarni bilishga qanday kifoya etsin? Bu mumkin emas.”  2-minikeys.  Beruniy afsonalarni…tamoyilini quyidagicha bayon qiladi: “Ish shu yo’ldan boradigan bo’lgach, so’ngra yaqinroq va mashhurrog’ini olishimiz lozim. Ularning ba’zilarini o’z arboblaridan qabul qilib, tuzatish mumkin bo’lganini tuzatamiz, boshqalarini o’z holiga qoldiramiz. Shunda biz keltirgan rivoyatlar haqiqatni qidiruvchi va hikmatni sezuvchining boshqa rivoyatlar ustida ish yurgizishiga yordamchi va bizga muyassar bo’lmagan narsalarga erishish uchun yo’lovchi bo’ladi”. T-chizma  Toifalash xaritalarining yana bir turi T-chizmasidir. Bunday jadvallarda visual tarzda o’quvchilar g’oyalarning ahamiyatli jihatlarini bir-biriga qarama-qarshi qo’yib tushuntiradilar. Masalan, ta’lim oluvchilar ijobiy va salbiy, kuchli va kuchsiz xususiyatlar, fikrlar va qarashlar,afzalliklar va kamchiliklar, muammo va yechimlar ro’yxatini keltirishlari mumkin. Venn diagrammasi kabi T- chizmasidan ham taqdimot, hisobot, esselarni taqdim etishda grafik tashkilotchi sifatida foydalaniladi. Alek s Osbornning “A qliy hujum” met odi O’quvchi ehtiyojini anglab yetish, muammoni o’rtaga qo’yish va ifodalash- bular muammoning yechimini axtarishning ilk bosqichidir. Aleks Osborn ijodiy tafakkurni aniqlash maqsadida “breynstorming”-“Aqliy hujum” metodini kiritdi. Uning mohiyati muammoni yechayotgan kishi yoki guruhning vaziyatga o’ziga xos ta’siridan iborat. A.Osborn individual urinishlar natijasida hal bo’lmagan muammolarning “breynstorming” vaqtida muammolarning muvaffaqiyatli hal etilganligi bilan bog’liq misollarni keltiradi… Osborn fi k richa, 4t a t amoy ilga amal qilinganda, ijodiy faollik k a erishiladi :1) har qanday t anqidning mumk inligi, y a’ni ist agan fi k rni qo’rqmasdan, uni y omon dey ishsa ham ay t a olish; Osborn fi k richa, 4t a t amoy ilga amal qilinganda, ijodiy faollik k a erishiladi :2) har qanday k ut ilmagan fi k rni rag’bat lant irish; g’oy a qanchalik g’ayrit abiiy bo’lsa, shuncha y axshi; Aqliy hujum 3) imk on qadar k o’proq g’oy a yig’ish; Aqliy hujum 4) ayt ilgan fi k rlarning muallifi yo’q; fi k r jamoaga t e gishli e k anligini t an olish; he ch k im uni o’zinik i qilib olishga haqqi y o’q; har bir isht irokchu uni boshqalarnik i bilan qo’shib yuborish, o’zgart irish, yaxshilash va muk ammallasht irish huquqiga e ga.  “ AQLIY HUJUM” USULI – biror muammo bo’yicha ta’lim oluvchilar tomonidan bildirilgan erkin fikr va mulohazalarni to’plab, ular orqali ma’lum bir yechimga kelinadigan usuldir. Brainstorming / Brain - writing А ЛИЙ ХУЖУМҚ (Aleks Osborn)  1 .Ta’lim oluvchilarga savol tashlanadi va ularga shu savol bo’yicha o’z javoblarini (fikr, g’oya va mulohaza) bildirishlari so’raladi;  2. Ta’lim oluvchilar savol bo’yicha o’z fikr-mulohazalarini  bildirishadi;  3 .Ta’lim oluvchilarning fikr-g’oyalari (magnitafonda, videotasmada,  rangli qog’ozlarda yoki doskada) to’planadi;  4 . Fikr-g’oyalar ma’lum belgilar bo’yicha guruhlanadi;  5. Yuqorida qo’yilgan savolga aniq va to’g’ri javob tanlab olinadi.  yechimga kelinadigan usuldir. S trength ( KUCH ) W eariness ( OJIZLIK ) O pportunity ( IMKONIYAT ) T hreat ( TAHDID ) Kuchli tomonlar : boshqalarga nisbatan kuchli tomonlarni topish va ularni kuchaytirish  Ojiz tomonlar : boshqalar oldida ojizlik tomonlari Imkoniyatlari : foydani topish va ko’paytirish uchun imkoniyatlar mavjudligi  Tahdidlar : tashqi va ichki jihatdan turli tahdidlarning mavjudligi, muammolarning mavjudligi Albert S Humphrey  Born 2 June 1926 (1926-06-02)  Died 31 October 2005 (2005- 10-31) (aged 79)  Fields Management  Institutions Stanford Research Institute  Alma mater University of Illinois (B.Sc.), M.I.T. (M.Sc.), Harvard University (MBA )  Known for SWOT analysis FSMU  FIKR  SABAB  MISOL  UMUMLASHMA К BI  KUZATISH  BAHSLASHIS H  ISHISHONTI R Edigey obraziga “ FSMU” met odi v osit asida munosabat bildiring . F- Menimcha, Edigey Bo’ronli kuchli, yuksak ma’naviyatli inson.  S- Chunki, u qadriyatlarni ulug’lovchi, ezgulik, samimiylik kabi yuksak tuy’g’ular egasi.  M- Misol uchun, uning qiyinchiliklarga qaramay, Qazangapning vasiyatini bajarishga o’zida kuch topgani, qanchalik g’azablanmasin, o’lik bor joyda janjallashmasligiga qudrati yetgani, bo’rondek kishi bo’lsa- da, his-tuyg’ularini jilovlay oladigan sifatlari mavjud edi.  U- Qaysiki inson, hayotning asl mohiyatini, o’lmas qadriyatlarni, ezgulikni, o’zlikni chuqur his qilar ekan, unday insonlarning hayoti boqiy, ular tashigan g’oya esa abadiyatga daxldor deb hisoblayman. Sinkveyn  Qadriyat  A badiy, ezgu.  A nglat adi, ulug’lanadi, himoya qilinadi.  Yuk sak qadriy at larni me nsimaslik manqurt lik dir.  Ulug’vorlik Dialogni o’qing va suhbatdoshlar ma’naviyatiga baho bering. Edilboy : - Qani, bu yoq’ga soyaga kel, gaplashib olaylik. Xudoga ming qatla shukr qilgin, yaxshiyamki, olamda otangning Edigey Bo’ron degan do’sti bor ekan. Rasm-rusmini o’rniga qo’yib, dafn etishga sen halal berma. Shoshilayotgan bo’lsang, ushlab turganimiz yo’q. Men sening o’rningga bir hovuch tuproq tashlab qo’ya qolaman! Sobitjon : -Mening otam, nima qilsam o’zim… Edilboy :- Ota-ku seniki, biroq sen o’zingniki bo’lmay qolibsan . Sobitjon : -Ja, unchalik emas. Bo’pti, shunday kunda janjal chiqarmaylik. Ona bayit bo’lsa bo’laqolsin, menga nima, faqat uzoqlik qilarmikin, deb o’ylagan edim… Аквариум Аквариум – бу ролли ўйин. Унда 2-3 ў увчи иштирок этади, қ бош алари эса ўйинни кузатиб қ туради. Бир гуру вазиятни ва ҳ муаммони ўз бошидан кечирали, иккинчи гуру ситуацияни ҳ му офама илиб, та лил илиб ҳ қ ҳ қ боради. Методнинг афзалликлари  Эффектив метод, айни са қ ў увчиларнинг реакцияси билиш, қ уларнинг муста ил фикрлаши, қ арорлар абул илишини билиш қ қ қ учун.  Ва т дефецитида жуда ўл қ қ келади.  Ў увчилар экспертлар ва қ аналитиклар ролида чи ади. қ  Ў увчиларни практик фаолиятга қ ундайди. Idrok xaritasi - Mind mapping ( Munosabatlar diagrammasi ) Maqsad : 1. Vizualizatsiya 2. G’oyalarni va fikrlarni yangidan qayta tuzish va filtrlashni tashkillashtiradi 3. Axborotni tahlil qilish va strukturalash-tuzish , asosiy tushunchalar o’rtasidagi o’zaro munosabatlarni aniqlash 4. Bilimlarni boshqarish tizimini yaxshilash 5. Yanada samarali yo’l bilan axborotni taqdim etish va boshqarish Munosabatlar diagrammasi, shuningdek, intellekt- karta yoki assotiativ xarita deb nomlanuvchi ushbu metod umumiy tizimli fikrlash jarayonini tasvirlaydi. Yo’l :  Eslab qolish  Aqliy hujum,ijodkorlik, g’oyalarni qayd etish  G’oyalarni aniqlashtirish, xulosalar qilish  Tasvirlash  Taqdimot Qayerda qo’llaniladi :  Rejalashtirish  Murakkab muammolarni tahlil qilish va yechish  Ixchamlashtirish yoki kengaytirish  Kommunikatsiya ТАЪЛИМ ( идрок аритаси)ҳ  Мактабгача таълим  Бошлан ич таълим ғ  Академик лицей таълими  Коллеж таълими  Олий таълим To’g’rilik Har kishikim , tuzluk erur peshasi, Kajrav esa charx ne andeshasi. O’qki, tuz o’ldi tayaroni aning, Bo’lsa yer egri ne ziyoni anin g Sham bo’yi tuz kelib ayvon aro, Shohidi bazm o’ldi shabiston aro Sarvkim,ul to’g’ri chekib qomatin, Ko’rmayin osubi xazon ofatin G’isht sement, taxta (nima? )o tmorfologiya Muloqot shakli Sifatli Baquvva t Arzon ( Qanday? Qanaqa? ) s ifa t Tez va puxta ishlash ra v is hson Fe’l5000 taTafakkurni kengaytirish sintaksis fonetika punktuatsiyaDunyoga chiqish Idrok xaritasi: Fikrlarni taqdim etish va bog’lash usuli (1)Bu kim? Bu nima? (2)Kimning savati? Qayerdan? Qayerga? Qayerda ? Kimni ko’rdi? Nimani topdi? Misol: …tun da o’rmon da … ( o’rin-payt kelishigi )Adolat Mehr- oqibat QorajonQaldirg’oc h Boybo’ri Qultoy Barchino y Do’stlikAlpomish -Qultoy Alpomish- Boychibor Qorajon- Alpomis h Dostonda milliy qadriyatlar Milliylik Oilaga hurma t Vafo- sadoqatHamjih atlikOr- nomus Farovon likka intilishUrf- odatlar beshikke rti Hikoh to’yi Ism qo’yish Kampiro’ ldi Qo’l ushlatar Chach siypatar Illatlarning qoralanishiShaxsiy manfaat mansabparastlik Ko’kaldosh Surxayil Ultontoz Ultontozning oyisi Ultontoz Yortiboy

Ona tili va adabiyot darslarida qo‘llaniladigan zamonaviy texnologiyalar va innovatsiyalar

Купить