Operatsion tizimlar va ularning turlari - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	34.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Operatsion tizimlar va ularning turlari

Купить

Mavzu: Operatsion tizimlar va ularning turlari
Reja:
1. Operatsion muhit haqida tushuncha.
2. Operatsion tizim.
3. Operatsion tizimning turlari.

Operatsion muhit haqida tushuncha
Amaliy dasturlarni ishlab chiqish va ular bajarilishini ta’minlaydigan
vositalar majmuasi. Operatsion muhit operatsion tizim, dasturiy ta’minot,
amaliy dasturlar interfeyslari, tarmoq xizmatlari, ma’lumotlar bazalari va
dasturlash tillaridan iborat.
Operatsion tizim
1. Kompyuter resurslarini va ma’lumotlarni muvofiqlashtiradigan va
boshqaradigan dasturiy ta’minotning asosiy qismi yoki, dasturlarning
bajarilishini boshqaradigan va tizimning resurslarini taqsimlash,
rejalashtirish, kirish-chiqishni va ma’lumotlarni boshqararish kabi
vazifalarni ta’minlaydigan dasturiy vosita. Garchand operatsion tizimlar
ko‘proq dasturiy bo‘lsalar ham, biroq, qisman apparat vositalari
qo‘llanishi ham mumkin. Operatsion tizimlarning asosiy vazifalariga:
 fayl tizimini boshqarish (yozish, o‘zgartish, fayllardan nusxa ko‘chirish,
erkin foydalanishni nazorat qilish);
 dasturlar bajarilishini boshqarish (protsessor vaqtini taqsimlash,
dasturlarni diskdan tezkor xotiraga yuklash, yashirin xavfli ta’sirni
tutib olish va h.q.);
 xotirani boshqarish (keshlash, taqsimlash, ma’lumotlar butligi nazorati
va h.k.);
 foydalanuvchi bilan muloqot (klaviaturadan, sichqonchadan
buyruqlarni o‘qish, axborotni ekranga, printerga chiqarish va h.k.)
kiradi.
Bundan tashqari operatsion tizimlar, kompyuterlarni turli rusumdagi
tarmoqlardan – mahalliy tarmoqlardan global koorporativ tarmoqlargacha, shu
jumladan, Internet tarog‘idan erkin foydalanishni boshqaradi. Operatsion
tizimga misollar – MS-DOS, Linux, UNIX, Windows, Solaris va boshqalar.

Keling ularning ayrimlariga qisqacha to’xtalib o’tsak:
MS-DOS operatsion (amaliy) tizimi
MS-DOS operatsion (amaliy) tizimi. Microsoft korporatsiyasi tomonidan taklif
qilingan operatsion tizim. MS-DOS ning birinchi rusumi 1981 yilda
paydo bo‘lgan. Avvalambor, Microsoft kompaniyasi tomonidan IBM uchun
ishlab chiqilgan MS-DOS, IBM – uyg‘un kompyuterlar uchun standart operatsion
tizimdir. MS-DOS 16-xonali operatsion tizimi bo‘lib, u ko‘pfoydalanuvchili va
ko‘pmasalali maromlarni qo‘llab-quvvatlay olmaydi. Operatsion tizimning
muhim xususiyatlaridan biri mutaxassis bo‘lmagan foydalanuvchilarga amaliy
jarayonlarni bajarishning qulay shakllarini taqdim qilsa, mutaxassislarga
dasturiy ta’minotni ishlash uchun yaxshi asos taqdim qiladi. MS-DOS
kataloglar shajarasini tashkil qiladi, taraqqiy etgan buyruqlar tiliga ega. MS-
DOS amaliy jarayonlar, fayllar va tashqi qurilmalar bilan samarali ishlay oladi.
Linux operatsion (amaliy) tizimi
Linux operatsion (amaliy) tizimi. O‘zagi Unix operatsion tizimi asosida
ishlangan, tarmoq operatsion tizimi. Linux ilk bor 1991yili LiniusTorvalds
tomonidan chiqarilgan. Linuxning muhim xususiyatlaridan biri – u bepul
dasturiy ta’minot Fondi doirasida, GNU oshkora litsenziyasiga ko‘ra bepul
tarqatiladi. Asosan, Internetda va intratarmoqlarda serverlar yaratish uchun
qo‘llanadi.
UNIX operatsion (amaliy) tizimi
UNIX operatsion (amaliy) tizimi. Bell laboratoriyasi tomonidan yaratilgan
tarmoq operatsion tizimi. Ilk bor UNIX operatsion tizimi Bell Laboratory
tomonidan 1969 yili taklif qilingan, azaldan tarmoqlarda ishlatish uchun
mo‘ljallangan edi. Hozirgi kunda UNIX, Si tilida yozilgan
ko‘pfoydalanuvchili va ko‘pmasalali operatsion tizim. Tizimning bosh tarkibiy
qismi bo‘lib mikroo‘zak hisoblanadi. Uning ichiga tarmoqlararo uzatishni
boshqarish bayonnomasini/ bajaruvchi modul joylashtirilgan. UNIX

operatsion tizimi bir qancha ijobiy xislatlarga ega, ulardan birinchi navbatda
quyidagilarni ko‘rsatish zarur:
 amaliy dasturlarni bir turdagi kompyuterdan boshqa turdagisiga ko‘chirib
o‘tkaza olish;
 ma’lumotlarni tarqoq ishlovini bajarish imkonini beradigan tarmoq
xizmatlarining keng yig‘masi;
 bir vaqtning o‘zida turli xildagi fayl majmualarining mavjud
bo‘lishi;
 yuz berayotgan ishlov jarayonlarini foydalanuvchilar tomonidan rejalash
imkoni;
 RISC protsessorlari bilan yaxshi uyg‘unlashuvi;
 xar xil ishlab chiqaruvchilar tomonidan taqdim qilingan mahsulotlarni
oson ishlatish;
 rivojlanish va kengayish uchun ochiqlik;
UNIX superkompyuterlari, ishchi-stansiyalar va maxsus shaxsiy kompyuterlarda
keng ishlatiladi.
UNIXWare operatsion (amaliy) tizimi
UNIXWare operatsion (amaliy) tizimi. UNIX operatsion tizimining Novell
korporatsiyasi tomonidan ishlab chiqilgan rusumi. UNIXWare tizimi birinchi
navbatda NetWare tarmoqlarida ishlatish uchun yaratilgan. Shu bilan birga,
bu operatsion tizimining muhitida hududiy tarmoqlarning bayonnomalari
ham bajariladi. UNIXWare oddiy grafik interfeysga ega. Bu 32-xonali tizim
«ish stoli» deb ataluvchi muhitda ishlaydi. UNIXWare ko‘pmasalali,
ko‘pfoydalanuvchili, ko‘poqimli tizimdir.
Solaris operatsion (amaliy) tizimi
Solaris operatsion (amaliy) tizimi. SUN Microsystems korporatsiyasi
tomonidan taklif qilingan UNIX operatsion tizimining rusumi. Solaris
simmetrik multiprotsessorli ishlov bajaradi, tasvirlar bilan ishlash vositalariga

ega, ma’lumotlar xavfsizligini ta’minlaydi. Tizim Internet tarmog‘i, elektron
pochta, shu jumladan, nutqiy pochta, faksimil aloqa bilan o‘zaro ishlay oladi.
Yuqori unum va masshtablanuvchilik xususiyatlariga ega.
Windows operatsion (amaliy) tizimi
Windows operatsion (amaliy) tizimi. Microsoft korporatsiyasi tomonidan
shaxsiy kompyuterlar uchun taklif qilingan operatsion tizimlar oilasi. Windows
tizimi ko‘pmasalali va ko‘poqimli bo‘lib, qulay grafik interfeys bilan tavsiflanadi,
virtual xotiraning boshqaruvini taqdim qiladi va ko‘pgina tashqi qurilmalarni
qo‘llab-quvvatlaydi. Windowsni ishlatib, foydalanuvchi birdaniga bir necha
amaliy jarayonlar bilan samarali ishlash imkoniyatiga ega bo‘ladi. Dunyoda
90% ga yaqin kompyuterlar Windows operatsion tizimi boshqaruvida ishlaydi.
Windows 95 operatsion (amaliy) tizimi
Windows 95 operatsion (amaliy) tizimi. Windows 95 aloqa va muloqot
uchun ishlab chiqilgan birinchi operatsion tizimdir. Ilk bor 1995 yilning 24
avgustida chiqarilgan Microsoft korporatsiyasining operatsion tizimi, amaliy
tizimi. Windows 95 o‘zining imkoniyatlariga ko‘ra o‘zidan avvalgi Windows
3.1. operatsion tizimi, amaliy tizimini ancha ortda qoldirgan.
Foydalanuvchining yangi interfeysiga qo‘shimcha ravishda, Windows 95 o‘z
ichiga ko‘pgina muhim angitdan kiritilgan funksiyalarga ega. U, 32-xonali
qo‘llanmalarni quvvatlaydi, bu esa, maxsus shu operatsion tizim uchun
yaratilgan qo‘llanmalar yanada tezroq ishlashini anglatadi. Shu bilan birga,
Windows 95, Windows va DOSning eski qo‘llanmalarini bajara oladi.
Windows 95da, DOSdagi asosiy xotira 640K va fayl nomining uzunligi 8
belgi bo‘lishi kerakligi kabi cheklovlar bekor qilingan.
Windows 98 operatsion (amaliy) tizim
Windows 98 operatsion (amaliy) tizim. Azalda, bu operatsion tizimni Memphis,
so‘ngra Windows 97 deb ataldi, ammo Microsoft kompaniyasi, operatsion
tizim muddatida, 1997 yilda tayyor bo‘lmaganligi sababli, uning nomini

o‘zgartirishga majbur bo‘lgan. Windows98 ko‘pgina yangi texnologiyalarni
quvvatlash imkonini beradi, shu jumladan, FAT32, AGP, MMX, USB, DVD
va ACPI texnologiyalarni ham. Uning eng sezilarli xossasi bo‘lib, veb- brauzer
(Internet Explorer)ni operatsion tizim bilan uyg‘unlashtiruvchi, «Faol ish
stoli» (Active Desktop) tushunchasi bo‘ladi.
Windows 2000 operatsion (amaliy) tizimi
Windows 2000 operatsion (amaliy) tizimi. Microsoft Windows operatsion
tizimlari safidagi mahsulot, Windows NT operatsion tizimi, amaliy
tizimining takomillashtirilgan rusumi. Windows 2000ni ko‘pincha W2K
shaklida belgilanadi. Windows 2000 operatsion tizimi, amaliy tizimining to‘rt
rusumi bor:
Professional – stoldagi va mobil tizimlar uchun operatsion tizim.
Qo‘llanmalarni ishlatish, Internet bilan ulanish, fayllar, printerlar va tarmoq
resurslaridan erkin foydalanish uchun ishlatiladi.
Server – veb-server sifatida ham, mahalliy tarmoq serveri sifatida ham
ishlatiladi.
Advanced Server – biznes-qo‘llanmalar va elektron tijorat uchun
ishlatiladi. Windows 2000 Server standart rusumidan yuqori
masshtablanuvchanlik va erkin foydalanish qulayligi bilan ajralib turadi.
Datacenter Server – yuqori tezlikda ishlaydigan, katta hajmdagi ma’lumotlarga
ishlov berish talab qilinadigan kompyuter tarmoqlarida foydalanish uchun
yaratilgan.
Windows CE operatsion (amaliy) tizimi
Windows CE operatsion (amaliy) tizimi. Microsoft Windows operatsion
tizimi, amaliy tizimining mobil PDA (personal digital assistants)ga o‘xshash
kompyuterlar uchun, qisqartirilgan rusumi, Windows CEning grafik interfeysi
Windows 95ga o‘xshash.

Windows NT operatsion (amaliy) tizimi
Windows NT operatsion (amaliy) tizimi. Windows New Technology
(Windows ning yangi texnologiyasi) 32-bitli operatsion tizim bo‘lib,
Microsoft korporatsiyasi tomonidan Windows 95 va MS-DOSlarning o‘rniga
taklif qilingan. Windows NTning auditoriyasi, kuchli operatsion tizimga talabi
bo‘lgan, foydalanuvchilarning eng qiziquvchan 10% qismidir.
Windows NTning asosiy ustunliklari quyidagilardir:
 funksional uyg‘unlik;
 mobillik;
 masshtablanuvchanlik;
 tizimning boshqarilishi;
 ochiq interfeys;
 sanoat standartlarini quvvatlash.
Windows NT ning ikki rusumi mavjud: Windows NT Server,
tarmoqlarda server sifatida ishlash uchun va Windows NT Workstation
alohida yoki mijoz ish stansiyalari uchun ishlangan.
Windows XP operatsion (amaliy) tizimi
Windows XP operatsion (amaliy) tizimi. Microsoft korporatsiyasi tomonidan
2001 yilda taqdim qilingan operatsion tizim. Microsoft, Windows XPni
Windows 95 chiqarilgandan buyon eng muhim dasturiy mahsulot deb atadi.
Windows XP, Windows 2000ning o‘zagida qurilgan bo‘lib, yangi tashqi
ifodaga va grafik interfeysga ega. Windowsning avvalgi rusumlariga nisbatan
o‘zaro yuqori barqarorlik va ishonchlilikni mujassamlashtirgan. Windows
XPning ikki rusumi mavjud: Home va Professional. Microsoft har
ikkala rusumning mobilligiga katta e’tibor qaratdi, shu jumladan, qo‘shdi.
Simsiz tarmoqlarga ulanish uchun “plugand-play” vositasini ham, Windows
Xpda «XP» «eXPerience»ni anglatadi.

Operatsion tizimlar va ularning turlari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish