Osiyo qit’asining geografik o‘rni, chegaralari va siyosiy xaritasi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	7.9MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Osiyo qit’asining geografik o‘rni, chegaralari va siyosiy xaritasi

Купить

Osiy o qit ’asining geografi k o‘rni,
chegaralari v a siy osiy xarit asi

Osiyo, qit’a, yangi mustaqil davlatlar, orol
davlatlar, ichki kontinental davlatlar,
respublika, monarxiya, federativ davlatlar.

Jahonning eng yirik qit’asi Osiyo deb atalishi
uning geografik o‘rni bilan bog‘liq. Qadimiy
assuriyaliklar tilida u «Quyosh chi qishi», ya’ni
«sharq» ma’nosini anglatadi.

Osiyoning orollar bilan birgalikdagi umu miy
maydoni 43,4 mln. km2 (Rossiyaning Osiyodagi
qismi bilan).

Aholisi 4,5 mlrd. kishidan ziyod, ya’ni Osiyoda
insoniyatning deyarli 60 % i yashaydi (2018-y.).

Osiyo ekvatorga nisbatan, asosan, Shimo liy,
bosh meridianga nisbatan esa, asosan, Sharqiy
yarim sharda joylashgan (36-rasm).

Osiyo qirg‘oqlari to‘rtta okean suvlari bilan yuviladigan
yagona qit’adir. Uni shimolda (Rossiyaning hududi)
Shimoliy Muz, janubda Hind, sharqda Tinch okean,
g‘arbda Atlantika okeani havzasiga tegishli O‘rta va Qora
dengizlari o‘rab turadi.
1
4
2 35

Osiyoning siyosiy xaritasida, Rossiyani hisobga
olmaganda, 47 ta mustaqil davlat mavjud.

Bu davlatlarning ko‘pi Ikkinchi Jahon urushi dan
keyingi davrda siyosiy mustaqillikka erishgan.

Qit’aning eng yosh davlatlari qatoriga 1991-yilda
mustaqillikni qo‘lga kiritgan O‘zbekiston, Qozog‘iston,
Turkmaniston, Tojikiston, Qirg‘iziston, Ozarbayjon,
Gruziya, Armaniston hamda 2002-yilda mustaqil
davlatga aylangan Sharqiy Timor kiradi.

Osiyo davlatlari hududining maydoniga ko‘ra bir-biridan
ancha farq qiladi. Rossiya, Xitoy, Hindiston va
Qozog‘iston jahonning 10 ta eng yirik qatoriga kiradi.
1
4
3 2

Yana 4 ta davlat – Saudiya Arabistoni, Indone
ziya, Eron va Mongoliyaning maydoni 1 mln.
km2 dan katta.
4
3
1
2

Shuningdek, hududi 500 ming km2 dan ziyod
bo‘lgan Pokiston, Turkiya, Afg‘oniston, Myanma,
Yaman va Tailand ham katta mamlakatlar
hisoblanadi.
5 432
1
6

Shu bi lan birga, Osiyoda maydoni 1 ming km2 dan
kichik bo‘lgan 3 ta davlat mavjud – Bahrayn, Singapur va
Maldiv Respublikasi. Umuman olganda esa, Osiyoda
Yevropaga nisbatan hududi katta bo‘lgan davlatlar ko‘p.
3
21

Osiyo davlatlarining aksariyatida dengizga bevosita
chiqish imkoni yati mavjud. Ularning ayrimlari (masalan,
Turkiya, Malayziya, Singa
pur, Koreya Respublikasi)
serqatnov dengiz yo‘llari va bo‘g‘izlar bo‘yida joylashgan.
1
2
3

Qit’a davlatlaridan 9 tasi orollarda joylashgan –
Indoneziya, Filippin, Sharqiy Timor, Singapur,
Yaponiya, Shri-Lanka, Maldiv Res publikasi, Kipr
va Bahrayn.
9
8
7 6
4 5
2
1
3

Shu bilan birga Osiyoda 13 ta (12 ta) davlat quruqlik
ichkarisida joylashgan. Ulardan yettitasi sobiq Ittifoq
tarkibidan ajralib chiqqan yosh mustaqil davlatlar.
Jahonning ichki kontinental davlatlaridan eng yirik
ikkitasi (Qo zog‘iston va Mongoliya) aynan Osiyoda
joylashgan.
Quruqlik ichkarsida
joylashgan davlatlar:
1. Armaniston
2. Ozarbayjon
3. Qozog‘iston
4. O‘zbekiston
5. Turkmaniston
6. Qirg‘iziston
7. Tojikiston
8. Afg‘oniston
9. Mongoliya
10. Nepal
11. Butan
12. Kambodja

Qit’adagi 47 ta davlatdan 34 tasi respublika, 13 tasi
monarxiya bosh qaruv shakliga ega. Osiyoda dunyoning
5 ta mutlaq monarxiyalaridan 4 tasi (Saudiya Arabistoni,
Ummon, Qatar, Bruney) joylashgan.

Ma’muriy-hududiy jihatidan Osiyodagi 7 ta
davlat federativ tuzilishga ega – Hindiston,
Pokiston, Myanma, Iroq, Malayziya, Nepal va
Birlashgan Arab Amirliklari.
12
34
56
7

Osiyo davlatlari 5 ta subregionga bo‘linadi. Bular:
Markaziy, Janubi-g‘arbiy, Janubiy, Janubi-sharqiy va
Sharqiy Osiyodir. O‘zbekiston, Qo zog‘iston, Qirg‘iziston,
Turkmaniston va Tojikiston Respublikalari Mar
kaziy
Osiyo subregionini tashkil qiladi.

© Foydalanilgan adabiyotlar:
•
A. AbduQayyumov, I. Safarov, M. Tillaboyeva, V.
Fedorko – Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy
geografiyasi), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-
sinf o‘quvchilari uchun darslik, Toshkent –
“O‘zbekiston” – 2019
•
Atlas (Materik va Okeanlar geografiyasi), 6-sinf,
O‘zbekiston Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va
davlat kadastri qo‘mitasi, Toshkent 2020

Osiyo qit’asining geografik o‘rni, chegaralari va siyosiy xaritasi

Купить