Oskar Uayldning “Dorian Greyning portreti” asarida aks etgan haqiqatlar - Педагогика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	12000UZS
Размер	29.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Педагогика

Oskar Uayldning “Dorian Greyning portreti” asarida aks etgan haqiqatlar

Купить

Oskar Uayldning “Dorian Greyning portreti” asarida aks etgan
haqiqatlar
Reja:
1. “Dorian Greyning portreti” asarining yozilish tarixi
2. Asarning qisqacha sujeti va undagi qahramonlar talqini
3. Asarda ko’tarilgan muammo va haqiqatlar
4. Xulosa

Axloqiy yoki axloqsiz kitoblar bo lmaydi.Faqat yaxshiʻ
yozilgan va yomon yozilgan kitoblargina bo ladi,xolos.
ʻ
“ San atkor
ʼ —go zallik yaratuvchidir.San at intiladigan maqsad—odamlarga o zini ʻ ʼ ʻ
oshkor qilib,ularning nazaridan san atkorni yashirib qolishdir.
ʼ Munaqqib —
go zallikdan olgan taassurotlarini yangi shaklga yoki yangi vositalar bilan ifodalab
ʻ
berishga qodir odam. Go zallikda uning yuksak ma nosini ko rishga qobil odamlar
ʻ ʼ ʻ
madaniyatli odamlardir.Ularga umid bilan qarasa bo ladi.Lekin eng asili va eng
ʻ
ma quli—go zallikda faqat bir narsa — chiroyliliknigina ko ra oladigan
ʼ ʻ ʻ
odamdir.Odam biror foydali ish qilsa-yu,bu ishidan o zi zavqlanib
ʻ
havolanmasa,uni kechirish mumkin.Befoyda narsa barpo etadigan odamni esa
oqlaydigan yagona narsa -o zining ana shu yaratgan narsasiga ehtirosli
ʻ
muhabbatidir”- deya san’at to’g’risida o’tkir fikrlarini bildirgan Oskar Uayld
ozining ilk va yagona romani “ Dorian Grey portreti” asarini 1891- yilda
yaratilgan.Shunay bo’lsa ham bu asarga adabiyotshunoslar va o‘quvchilar orasida
bo‘lgan qiziqish katta. Romanning Ozod Sharafidinnov tomonidan o‘zbek tiliga
tarjima qilinishi esa ingliz adibi ijodini o‘zbek o‘quvchilari orasida targ‘ib qilishda
yana bir muhim qadam bo‘ldi.
“Dorian Grey portreti” yozuvchining roman janridagi yagona asari bo‘lib, unda
Uayld istedodi to‘la namoyon bo‘lgan deyish mumkin. Asar O. Uayldning bir
inson bilan tuzilgan garovi natijasida atiga uch xafta ichida yozib tugallangan.
Garov o‘ynagan shaxs yozuvchini hech qachon roman yoza olmasligini aytgan edi.
Asar nashr etilishi bilan muallif axloqsizlikda ayblana boshlandi. Oskar Uayldning
o‘zi takidlaganidek, “agar sa‘nat asari bahslarga sabab bo‘lsa, demak, unda
allanechuk murakkab va muhim narsa bor”. Lekin jiddiy yondashilsa romanda
tanqidchilar tomonidan e‘tirof etilgan shaxsiyatparastlik va axloqsizlik targ‘iboti
emas, balki shu hislar qo‘li bo‘lgan insonning fojiasi ko‘rsatib berilganligini
anglash mumkin. Oskar Uayldning Dorian Grey portreti asari o‘ziga xos tasvir
yo‘siniga ega .Unda yaxshilik va yomonlik , muhabbat va nafrat insonni tubanlikka
tortuvchi illatlar aks etgan . Asarning mazmun mohiyati , qahramonlarning nutqi ,

xatti-harakatlari asosiy o‘rinda portret detali orqali ochib beriladi . Rassom Bezil
Xolluord tomonidan chizilgan portret asarning so‘ngiga qadar asosiy detal bo‘lib
xizmat qiladi . Chunki ushbu detal ham rassom Xolluordning ichki kechirmalari
ham Dorian Greyning umr bo‘yi qilgan gunohlarini ko‘rsatuvchi qalb
o‘zgarishlarini ifodalovchi ko‘zgu sifatida tasvirlanadi . Ushbu portret asar
so‘ngida rassom Xolluordning ham,Dorian Greyning ham o‘limiga sabab bo‘ladi .
Ushbu asardagi portret detali vijdon , inson asl qiyofasini ko‘rsatuvchi ko‘zgu
vazifasini bajaradi.
Asarning qisqacha sujetiga to’xtaladigan bo’lsak,u dastavval rassomning uyi
tasviri bilan boshlanadi.Rassom Bezil Xolluord bo’lib,Oskar Uayld asarda rassom
do’stining nomini saqlab qoladi. Bezil Xolluord Dorianning yaqin do’sti. U Dorian
Greyni go’zallik timsoli sifatida ko’radi. Asardagi asosiy predmet hisoblangan
portret, ya’ni Dorian Greyning portretini chizgan rassomdir.U Lord Genri bilan
suhbatlashayotib D.Grey go’zalligi haqida aytib beradi va do’stidan Dorianga o’z
ta’sirini o’tkazmasligini,u hali qalbida hayot nafasi jo’sh urib turgan navniholligini
ta’kidlaydi.Lord Genri Uotton — oqsuyak, yangi gedonizm g oyasiʻ
targ iborchisi,paradokslar shahzodasi. Uning fikrlashi viktorian ingliz jamiyatiga
ʻ
nisbatan tanqid edi. Dorian uchun Mefistofel rolini o taydi.Shu tariqa asar
ʻ
voqealari rivojlanib ketadi.Genri Dorianga yoshlikning o’tkinchiligi,usiz u keyin
hech kim bo’lib qolishi mumkinligini uqtiradi. Dorian Grey — asarning bosh
qahramoni, juda ko rkam o’smir yigit. Uning obrazi nozik did, romantik va
ʻ
qotillikka qodir tuban shaxsni birlashtirgan.Shunday qilib,rassom o’zining barcha
mahoratini ishga solib Greyning portretini chizadi.U shu qadar o’xshatib
chizganki,go’yo portret jonlidek. Rassom Xolluord suratga bor mehri bilan ishlov
beradi , portret ishlanayotgan Dorian Greyning ichki dunyosi oliyjanob
vazifalarini,ayniqsa o‘zini unga bo‘lgan mehrini , o‘z ichki kechirmalarini
singdirib yetkazadi . Buni uning Lord Genriga bergan javobidan bilib olamiz :
“...bu rasmda mening butkul jonu tanim singib ketgan”. U o‘zining Dorianga
bo‘lgan mehrini boshqalarga bildirgisi kelmaydi . Mehr bilan chizilgan har qanday
portret , sirasini aytganda , rassom qarshisida suratga tushmoq uchun o‘tirgan

odamning emas , rassomning o‘z portretidir . Rassom ishlagan portretida
qarshisida o‘tirgan odam emas o‘z- o‘zining qiyofasini ochib beradi. Bezel ushbu
suratni ishlayotganida Dorian Grey haqiqiy vijdonli qalbi pok bola edi. Lord Genri
shunchalik Dorianga ta‘sir o‘tkazadiki,Dorianga Lord Genri kabi oliyjanob
maslahatgo‘y yo‘qday tuyuladi. Lekin Lord Genri uning hayotini barbod bo‘lishiga
sababchi bo‘ladi. Dorian portretga nazar solar ekan o‘zining husni tavajjuhini
birinchi marta kashf qiloyatganday bo‘ladi va shu ondan boshlab Lord Genri
ta siridan Dorian boshqa Dorianga aylana boshlaydi. Unda shuhratparastlik, butunʼ
umr navqiron bo‘lish istagi paydo bo‘ladi. Naqadar qayg‘uli! Men qariyman,
jirkanch bir badbashara kimsaga aylanaman, suratim esa manguga navqiron bo‘lib
qolaveradi. U hech qachon bugungi iyun kunidagidan ko‘ra qariroq bo‘lib
qolmaydi…Dorian o’z portretini ko’rib xafa bo’lib ketadi,qaniydi rasm qarisa-yu,
men shunday yosh qolsam, deya iltijo qiladi. Rassom Bezilning yaqin do‘sti
bo‘lgan lord Genri Uotton suhbatlardan birida bu portretni Grovenorga
ko‘rgazmaga yuborish kerakligini aytadi. Ammo Bezil uning taklifini e’tiborsiz
qoldirib, ko‘rgazmaga qo‘yish niyati yo‘q ekanligini bildiradi. Genri esa uning
javobidan hayratlanib, sababini so‘raganida, Bezil shunday so‘zlarni aytadi:
“Rassom ishlagan suvratida qarshisida o‘tirgan odamning emas, o‘z-o‘zining
qiyofasini ochib beradi. Bu portret mening yurak sirlarimni oshkor etib qo‘ymasa,
deb qo‘rqaman. Shuning uchun uni ko‘rgazmaga qo‘yish niyatida emasman”.
Rassom Bezilning bu javobi esa nafaqat do‘sti Genrini, balki kitobxonni ham
qiziqtirib qo‘yadi. Rassom san’at asarini yakunlab, portretni Dorianga taqdim
etadi. Surat bilan Dorian o‘rtasida deyarli farq yo‘q edi. “Ana shu suvratim qarisa-
yu, men mangu yoshligimcha qolaversam! Buning uchun... Buning uchun men
olamdagi bor narsani berishga tayyorman. Ha, hech narsamni ayamas edim.
Buning uchun hatto jonimni ham beraman!” Xo‘sh, Dorianning bunday fikrga
kelishiga sabab nima bo‘ldi?! Avvalo, rassom Bezil portretga butun qalbini berib
ishlov bergan edi. Bundan tashqari asar bitguniga qadar Dorian bilan Genrining
o‘zaro suhbati, yoshlik haqidagi muhokamalaridan so‘ng, yigit umrining
oxirigacha portret qarisa-da, ammo o‘zi navqironligicha qolishni xohlab qoladi.

Asar voqealarida Dorian Genri bilan tanishganidan keyin, Genri o‘z g‘oyalari bilan
Dorianni ham o‘z domiga tortib boraveradi. Dorian aktrisa Sibila Veyn bilan
uchrashib, unga unashtiriladi. Sibila Veyn — 17 yoshlardagi aktrisa. Dorian bilan
uchrashuviga qadar o z olamida, teatrda yashagan iqtidorli aktrisa. Muhabbati ungaʻ
olamning sun iyligini ko rsatadi. Uning qalbidagi ilk yorqin tuyg u sababli
ʼ ʻ ʻ
aktyorlik iqtidori so nadi, u saroblar olamidan haqiqiy ehtiroslar olamiga o tishga
ʻ ʻ
urinadi. Spektalda Dorian qilig i uni o z joniga qasd qilishga olib keladi.
ʻ ʻ
boraveradi. Dorian ruhiyatidagi o‘zgarishlarning suratda aks etishi Sibila Veynga
shavqatsizlik qilgan kundan boshlanad: "Ko‘zidan oqayotgan shoshqator
yoshlardan bo‘g‘ilib Sibila yaralangan jonivorday yerda to‘lg‘onib yotar, Dorian
Grey bo‘lsa bejirim lablarida istehzoli kulgu bilan unga takabburona jirkanish
aralash qarab turardi. Muhabbatidan ayrilib qolgan odamning iztiroblarida hamisha
allaqanday kulguli bir narsa bo‘ladi. Sibilaning so‘zlari ham, ko‘z yoshlari ham
Dorianga juda bema‘ni ko‘rindi va uning g‘ashiga tegdi,xolos" Ushbu satrlardan
ko‘rinadiki Dorianning ruhiyatida salbiy o‘zgarishlar paydo bo‘ldi, Sibila
Veynning haqiqiy pok muhabbatini kamsitib, qalbida takabburlik xudbinlik kabi
illatlar uyg‘ondi. Uning qalbidagi, ichki dunyosidagi o‘zgarishlar uning portretida
aks eta boshladi, bu asardan keltirilgan quyidagi parchada ko‘rinadi:”U eshik
tutqichiga endi qo‘l cho‘zgan ham ediki nigohi Bezil Xollourd chizgan o'zining
portretiga tushdi. Dorian portretni ko‘rdi-yu,seskanib ketdi. Allanarsaga lol qolgan
odamday bir qadam orqasiga tislandi keyin portret oldiga bordida unga uzoq tikilib
qoldi. Derazalarga tutilgan sariq ipak pardalar chiroqning yog‘dusini ancha qirqib
qo‘ygan edi. Shu xira shulada suratda uning yuzida qandaydir o‘zgarish sodir
bo‘lganday ko‘rindi.Uning chehrasidagi ifoda nechukdir boshqacha edi:qimtib
olgan lablarida shavqatsizlik sezilib turardi. U larzaga tushdi va shosha-pisha stol
ustida yotgan gardishi fil suyagidan ishlangan va muhabbat farishtalarining tasviri
bilan bezatilgan ko‘zguni qo’lga oldi. Dorian ko‘zguga sinchiklab ancha tikildi.
Yoq, uning qirmizi lablarini portretdagi kabi g‘aroyib jilva xunuk qilib turgani
yoq. Dorian ko‘zlarini ishqaladi va portretga yaqin borib yana o‘zini diqqat bilan
ko‘zdan kechira boshladi shubha bo‘lishi mumkin emas- bu yoqqa hech kim qo’l

tekkizgani yo’q. Holbuki, aniq ko‘rinib turibdi yuz ifodasi ancha o‘zgargan. Yo’q,
unga shunaqa tuyilgani yo`q, daxshatli o‘zgarish yaqqol ko‘zga tashlanib turibdi”.
Demak, Dorian portretga qaraganida hayron qoldi. Aslida shuni o‘zi xohlagan
edi:”To‘satdan uning xotirasiga portret ishlab bitirilgan kuni ustaxonada Bezil
Xolloud tomonidan aytilgan gap gavdalandi. Ha, Dorian bu gapni juda yaxshi
eslab qolgan, o‘shanda u mutlaqo aql bovar qilmaydigan bir xohish bildirgan edi—
koshki edi uning o‘rnida portret qarisa, Dorian esa hamisha navqironligicha
qolaversa, uning husni tavajjuhi o‘ngib, tussislanmasada har qanday ehtiroslar,
sho`xliklar va gunohi azimlarning muhri portretning chehrasiga tushsa. Bu yerda
portretni shuhratparastlikni uyg‘otgan detal deb olsa bo‘ladi. Chunki Dorianning
nazari portretga tushishi bilan bir umr navqiron bo‘lishni, barcha gunohlarining
muhri o‘z qiyofasida emas,suratda aks etishini xohladi. Uning ilk marta qilgan
shafqatsizligi portretda aks etgan edi.Dorian portretda o‘z qalbini ko‘radi va gunoh
ishlarga qo‘l urmaslikka intiladi. Bu portret undan buyon uning vijdoni bo‘lib
hizmat qiladi. Portret Dorianga Sibila Veynga nisbatdan shafqatsiz
bo‘lganini,adolatsizlik bilan muomila qilganini tushunib olishga yordam beradi.
Bu o‘rinda portret detali vijdon ramzi, inson o‘z ruhini nobud qilishi mumkinligini
isbotlovchi dalil vazifasini bajaradi.
Portretda rassom Xollourdning ichki kechinmalari ham aks etgan edi. Lekin
Dorian uni payqamaydi, u faqatgina o‘zining go‘zaligini kashf etgan edi. Aslida
esa portretning shunchalik o‘xshaganligi ajoyib ishlanganligi rassomning ichki
dunyosiga bog‘liq bo‘lgan. Rassom Xollourd uchun Dorian bir iloh darajasiga
ko‘tarilgan edi.
Demak, rassomning Dorianga bo‘lgan mehri uning suratida aks etgan edi.Shundan
ko‘rinadiki asardagi portret qalb ramzi sifatida gavdalanadi. Dorian Greyning tili
bilan aytganda “Har bir suratda allanechuk taqdir muhri bor. Surat o‘zining ayricha
bir hayoti bilan yashaydi”. Ya’ni suratga insonning ruhi qalbi ko‘chib o‘tishi
nazarda tutiladi. Dorianning portreti har soat sayin, har hafta sayin o‘zgarishda
davom etadi. Uning har bir qilgan xatti-harakati gunohlari qalbining chirishi
suratda aks etadi: yuzlari tarovatini yo‘qotib ajin bosib, shilvirab

qoladi,ko‘zlaridagi chog‘ so‘nib husnini yo‘qotadi. Dorian, dastavval portretga
nazar solib huzurlangan bo‘lsa, keyinchalik o‘z qalbini jirkanch bir tarzda irib
borayotganini xohlamaydi. Shuning uchun portretni uyining bir burchagidagi
bolaligi o‘tgan xonaga olib chiqib qo‘yadi. Lekin har qancha yashirmasin uning
shuhratparast,xudbin, gunohkor ekanligi haqidagi gaplar tarqala boshlaydi. Lekin
shunda ham Dorian hech nimani o‘ylamaydi, qo‘lida Lord Genri bergan ko‘zguni
olib, portretning qarshisida uzoq turib qolardi. U goh suratdagi borgan sari kishini
jirkantiradigan darajada bujmayib qarib borayotgan basharaga tikilar, goh esa
qo‘lidagi ko‘zgudan boqib turgan navqiron yigitning go‘zal chehrasidan ko‘zini
ololmas edi. Portretdagi qiyofa bilan ko‘zgadagi chexra o‘rtasida tafovut kuchaya
borgan sari Darian bundan ko‘proq lazatlanar edi. U portretdagi chehraning
peshonasini qoplagan son sanoqsiz ajinlarni, osilib tushgan durdoq lablar
tevaragida g‘ujg‘on o‘ynagan mayda chiziqlarni sinchkov nazar bilan tomosha
qilar ekan, undan huzur tuyar edi. Portretdagi abjag‘i chiqib ketgan, xizmatini
o‘tab bo‘shashib qolgan vujudini tahqirlaydi. Aslini olganda u o‘zining qalbining
ustidan kular o‘z ruhiga azob berar edi, borgan sari qalbining tubanlik botqog‘iga
botib borayotganini anglamasdi. Ba‘zan u vijdonini boy berib
qo‘yganini,diyonatidan mahrum bo‘lib qolganligi to‘g‘risida o‘ylar, o‘zidan,
suratidan jirkanib ketar, ba‘zan esa xudbin odamga xos ichki g‘ururga to‘lib
toshardi.
Rassom Xollourd portretga qarab Dorianning qalbini, ichki kechinmalarini ko‘rdi.
Uning iloh deb sig‘ingani aslida iblis bo‘lib chiqdi. Rassomning xafsalasi pir bo‘ldi
va Dorianga tavba qilishini aytdi. Uning gaplaridan qizishib ketib quturgan
vaxshiy hayvonnikiga o‘xshab g‘azabi uyg‘ongan Dorian yana bir mudhish
gunohga— qotillikka qo‘l urdi. O‘zining portretini ishlagan rassom Bezil
Hollourdning o‘limiga sababchi bo‘ldi. Shunday bo‘lishini ko‘ngli sezganday
rasson Hollourd Dorian Greyni uchratgan kunida ko‘nglidan “allaqanday ovoz
hayotimdagi mudhish bir burilish arafasida turganimdan darak beradi, g‘ira-shira
sezib turibmanki, taqdir men uchun g‘aroyib shodmonliklar tayyorlab qo‘ygan va
meni shunga yarasha tubsiz azob uqubatlar ham kutyapti” degan fikrlar o‘tgan.

Xuddi shunday ham bo‘ldi, u Dorianning portretini chizgan kunida uni iloh
darajasiga ko‘targan, unga shodlik baxsh etgan,lekin jirkanch portretni ko‘rgach
xuddi iblisni ko‘rgandek daxshatga tushadi.Dorianga nisbatdan nafrat uyg‘onadi.
Uning uchun Dorianning portreti ko‘rgazmasining eng sarasi hisoblanar edi,
afsuski uning chizgan surati o‘z umriga zomin bo‘ldi. Demak portret asarda
shodlik va azob-uqubat keltirish vazifasini ham bajaradi.U o‘lgandan so‘ng
portretdagi barcha o‘zgarishlar yo‘qolib o‘z holiga keldi, uning ruhiyatidagi
barcha yovuzliklar suratda aks etgan jirkanchli holatlar Dorianga o‘tgan edi.
Aslida Dorian o‘zini-o‘zi qurbon qildi. O‘z tili bilan aytganda abadiy navqironlik
uni halok etadi.
Asarning boshlang‘ich qismida Dorian Grey aslida yosh bo‘lishiga qaramasdan
tuyg‘ulari sof yigit sifatida tasvirlanadi. Ammo u rassom Bezilning do‘sti Genri
Uotton bilan tanishganidan so‘ng fikrlari, dunyoqarashi butunlay o‘zgara
boshlaydi. Bu voqealarga Dorianning yoshligi sababmi, u oqni qoradan vaqtida
ajratolmadi. Bezil bergan yaxshi tavsiyalarga amal qilmasdan Genrining razil
g‘oyalariga berilib ketdi. Asar mazmunidan anglashiladiki, hayot doim ham bir
tekisda ketmaydi, ba’zida bilib-bilmay qilingan xatolarni takrorlash kattadan katta
gunoh ishlarni, yovuzliklarni keltirib chiqarishi mumkin. Buni biz bosh qahramon
Dorian obrazi misolida ko‘ramiz. Ayniqsa, asardagi asosiy detallardan biri –
portret orqali kitobxon ham o‘z hayotiga nazar tashlab ko‘radi, xuddi Dorian
suratga boqqanda o‘z kamchiliklarini ko‘rgani kabi! Asar insonni vijdon bilan
yashashga, yaxshi ishlar bilan umr kechirishga undaydi.
Hayot lazzatini bir tatib ko'rgan odam unga qattiq yopishib oladi.
Dostoyevskiyning "Jinoyat va jazo" sida shunday fikrlar bor edi , so'zma - so'z
eslolmayman, lekin ma'nosi aniq shunday edi : o'limga mahkum qilingan biri qatl
oldidan, agar meni eng baland tog'ning eng baland cho'qqisiga bir oyoqlab
turg'izib qo'yishsa, shu ahvolda ming yil yashashga rozi edim, degan ekan.Dorian
hayotidagi birinchi xatosi, shafqatsizligidan keyin suratdagi qiyofasi o'zgarganini
ko'radi. Shu kundan boshlab yigitning ruhiyati tubanlashgandan tubanlashib boradi
va bu suratda aks etadi. Hech kim ko'rmasligi uchun portretni yashirib qo'yadi.

Bunda ramziylik bor. Xuddi biz qalbimizni, o'y - xayollarimizni, asl qiyofamizni
yashirganday, buni boshqalar bilib qolishidan qo'rqqanimizday.Kamyuning
Begonasini odamlar nimaga yomon ko'radi? Chunki "biz o'zimizda mavjud bo'lgan
nuqsonlarga ega bo'lgan odamlarni yomon ko'rsak kerak ". Mersoning
yashiradigan portreti, ya'ni boshqa qiyofasi yo'q edi. U ichida qanday bo'lsa,
tashida ham aynan.Hayot insonning qalbini shakllantirar ekan, buni jismini barbod
etish hisobiga qiladi. Tabiatda hamma narsa mukammal, o'z qoidalari bo'yicha
yashaydi, o'ladi. Biz aqlli bo'la borganimiz sari, kuch - quvvatimiz kamayadi.
So'zlarimizga ma'no kirar ekan, husnimiz so'lib boradi. Qalbimiz shakllanganda
sezamizki, jismimiz o'z umrini yashab bo'lgan bo'ladi.
Dorianning bu portreti o'z vijdonini kuzatish uchun bir imkon ham edi. Chunki
odam o'zining tubanlashuvini doim ham sezmaydi, sezsa ham tan olmaydi, o'zini
o'zi oldida oqlaydi. Uning har qilmishi suratdagi qiyofasida aks etardi. Aks
etardiyu odamlar bundan bexabar qolaverardi. Jazosiz qolgan jinoyatlar esa davom
etaveradi. Biz Xudodan gunohlarimizni kechir deb emas, ularga jazo ber deb duo
qilishimiz kerak. Bo'lmasa butun umr o'zimizni aldab yuraverib, qalbimiznida boy
berib qo'yamiz.
Boshqa odamga ta sir qilmoq—unga o z qalbingni bermoqdir.U birovlarning fikriʼ ʻ
bilan o ylab,o zgalarning ehtiroslari bilan yona boshlaydi.Uning fazilatlari ham
ʻ ʻ
o ziniki bo lmaydi.Agar,umuman,gunoh degan narsa olamda mavjud deb faraz
ʻ ʻ
qilsak,gunohlar ham o zgalardan o zlashtirilgan bo ladi.U begona bir ohangning
ʻ ʻ ʻ
sadosiga aylanib qoladi.U o zi uchun yozilmagan rolni ijro etayotgan aktyorga
ʻ
o xshab qoladi. Yashashdan maqsad—o zligingni namoyon etishdir.Biz o z
ʻ ʻ ʻ
mohiyatimizni to la-to kis namoyon etish maqsadi bilan yashaymiz.Bizning
ʻ ʻ
asrimizda esa odamlar o zlaridan o zlari qo rqadigan bo lib qolishgan.Ular eng
ʻ ʻ ʻ ʻ
oliy burch-o z oldingdagi burch ekanini unutib yuborishgan.O tgan asrda
ʻ ʻ
kitobxonlar uni adolatli jazoga tortilgan,vasvasaga berilgan gunohkor deb e tirof
ʼ
etadilar.

Bugungi kun o quvchisi esa Dorian Greyni butun borlig ini,qalbini,ruhini abadiyʻ ʻ
yoshlik uchun qurbon qilgan takabbur,ayni paytda nochor va zaif qahramon
sifatida tanidilar.
Kiborlar oilasida dunyoga kelgan,onameros husni tavjjuh egasi bo lgan Dorian
ʻ
baxtli-saodatli yashash uchun yetarlicha imkoniyatga ega bo lgani holda taqdirning
ʻ
beshafqat hukmi bilan yuzma -yuz keldi.
"Go zal narsaning ortida hamisha biron bir fojea yashirinib yotadi.Eng
ʻ
kamsuqum,eng arzimas bir gulning gullashi uchun ham dunyolar to lg oq azobini
ʻ ʻ
boshidan kechirmoqlari zarur",deydi asar qahramonlaridan biri.
Darhaqiqat,Dorian Greyning go zal siymosi ortida ham ulkan fojea
ʻ
yashirinadi:qalb o ladi,ruh mangu yo qoladi.Iflos ishratxonalar,davomiy
ʻ ʻ
maishatlar,o g rilik jamiyatdagi qalang i-qasang ilarning qabihligi endi uning
ʻ ʻ ʻ ʻ
xayolida go zallikka,bunday razolatlar esa doimiy ehtiyojga aylanadi.
ʻ
Oskar Uayld adabiyotga ana shunday murakkab tabiatli qahramon timsolini olib
kirdi va u orqali inson xohish -
istaklarining chegarsini,hayotiy muvozanatning buzilishi qanday oqibatlarga olib
kelishini yuksak badiiy mahorat bilan ko rsatib berdi.Va asar millionlar qalbini
ʻ
zabt etdi.
"Dorian Greyning portreti" Oskar Uayldning shoh asari hisoblanadi. Jahon
adabiyoti durdonasi bo'lgan ushbu asarda ezgulik va yovuzlik har doim yonma-yon
yurishi go'zal usulda tasvirlanadi.Dorian Greyning go'zalligi va yoshligi vaqtni
inobatga olmaydi. Vaqtlar o'tsa-da u hamon yosh va barno yigit bo'lib qolaveradi.
Atrofdagilardan hech kim bu sirni tagiga yeta olmaydi. Muallifning ta'kidlashicha,
san'at ma'naviyatdan xoli, lekin o'ziga ziddir: hatto eng go'zal go'zallik uchun ham
odam vijdonini qurbon qilishi mumkin emas. Va Dorianga ham hisob-kitob vaqti
keladi.
Romanning nashr etilishiga bir asrdan ko'proq vaqt o'tganiga qaramasdan,
o’quvchilarning ziddiyatli fikrlari hali ham asarning dolzarbligini isbotlamoqda.
Asarning murakkab falsafiy ma'nosi hech kimni befarq qoldirmaydi. Yozuvchining
asosiy xarakterining psixologiyasini tasvirlab berish qobiliyati ajoyibdir. Shu bilan

birga, ko'pchilik odamlar yozuvchi xarakterning bosqichma-bosqich ma'naviy
qulashi haqida gapirarkan, uning yomonliklari haqida gapirmasliklariga e'tibor
berishadi. Gray tasvirida har kim o'zlarini ko'rishi va o'z kamchiliklarini tushunishi
mumkinligini ta'kidlagan. Shunday qilib, biz Oskar Uayld yaratgan barcha
murakkab va noaniq hikoyalarga qaramasdan, bugungi kunda o’z mavqeyini
saqlagan bo’lib, klassik asarga aylangan degan xulosaga kelishimiz mumkin.
Yana xulosa o’rnida shu iqtibosni keltirib o’tishimiz kerakki,ushbu iqtibos butun
asar mazmunini o’zida jamlab turibdi desak mubolag’a bo’lmaydi: Dunyoni
boshiga ursinmi inson,boy berib qo’ysa u butun qalbini?!
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.Oskar Uayld,Dorian Greyning portreti,Tosh.: Zabarjad media,2020-yil.
2.Sheraliyeva Nozima,Oskar Uaydning"Dorian Greyning portreti" asarida
surat,Farg ona davlat universiteti.Bitiruv malakaviy ishi.ʻ
3.N.Toirova,Oyna va surat timsollarining badiiy-estetik vazifalariga doir.Tosh.:
O zbek tili va adabiyoti nomli jurnal.
ʻ
4.www.Adabiyot.uz
5.www. Ziyonet.uz.Nazar Eshonqul.Maymun yetaklagan odam qissasi.
6.Qurоnоv D., Z. Mаmаjоnоv, M. SHеrаliеvа. Аdаbiyotshunоslik lug’аti. T.,
аkаdеmnаshr, 2010 yil, 91-bеt
7.Shirinmoh To rayeva."Oskar Uayld asarlarida peyzaj
ʻ san atining o rni hamda ʼ ʻ
"Dorian Grey portreti"asaridagi ba zi chizgilar" maqolasi.International Conference
ʼ
on Developments in Education jurnali,2022-yil.

Oskar Uayldning “Dorian Greyning portreti” asarida aks etgan haqiqatlar

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish