Otlarda muskul kasalliklari - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	116.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Otlarda muskul kasalliklari

Купить

OTLARDA MUSKUL KASALLIKLARI
Reja:
1. Travmatik, yiringli, revmatik, fibrozli va suyaklashuvchi miozit lar .
1.1. Travmatik miozit
1.2. Yelka – bosh muskulining yiringli yallig‘lanishi
1.3. Revmatik miozit
1.4. Fibroz li miozit
1.5. Suyaklashuvchi miozit
2. Miopatozlar

1. Travmatik, yiringli, revmatik, fibrozli va suyaklashuvchi miozit lar
Muskul kasalliklariga shikastlar va sovuq ta’sirida, yallig’lanish jarayoni
qo’shni to’qimalardan o’tganda, infeksion va invazion kasalliklarda (sil,
aktinomikoz) rivojlanayotgan miozit kasalligi (muskullar yallig’lanishi) hamda
otlarni tashish, uzoq vaqt fiksasiya qilish, mosion yo’qligida muskullar qisqarish
qobiliyatining funksional buzilishi natijasida hosil bo’ladigan yallig’lanishsiz
kechadigan – miopatoz kasalligi kiradi.
1.1. Travmatik miozit
Travmatik miozit (Myositis traumatica) hayvonlarda muskullarning II– va
III – darajali lat yeyish, cho’zilishi va yirtilishlarida tez – tez hosil bo’lib turadi.
Patogenez. Shikst joyida muskul tolalari bir – biridan ajraladi, qisman va
to’liq uziladi, muskul to’qimasiga yoki perimiziy ostiga qon quyiladi, gematoma
hosil bo’lishi mumkin. Shikastdan so’ng muskulning travmatik shishishi paydo
bo’lib, unga tez vaqtda yallig’lanish shishi qo’shiladi. Yallig’lanish jarayoni
ta’sirida quyilgan qonning kam qismi so’riladi; yirik qon quyilishlar proliferat
rivojlanishiga sabab bo’ladi va chandiqli to’qima bilan almashiniladi. Chandiqli
tortishish natijasida mushak qisqarib, tegishli bo’g’imning miogen kontrakturasini
chaqirishi mumkin. Zararlangan muskul infeksiyalashganda yiringli miozit
rivojlanadi.
Klinik belgilar. Muskulning zararlanish darajasiga bog’liq. Barcha
holatlarda shikastdan so’ng davomli funksiya buzilishi kuzatiladi. Masalan, oyoq
muskuli zararlanganda oqsash rivojlanadi. Mahalliy to’qimalarning turli kattalikda
og’riqli, issiq shishi rivojlanadi, ko’p hollarda terida sidirilishlar hosil bo’ladi.
Zararlangan joyda yallig’langan muskul yo’g’onlashgan, tarang, og’riqli bo’lib,
qisman va to’liq uzilishlarda chuqur flyuktuasiya (gematoma) qayd etiladi.
Yallig’lanish pasayishi bilan aytib o’tilgan belgilar yo’qoladi, muskul kuchli
zararlanganda qon quyilgan joylarda g’adir – budirliklar rivojlanadi.
Davolash. Dastlab yallig’lanishga qarshi muolajalar bajariladi keyinchalik
quyilgan qonning so’rilishini ta’minlaydigan va proliferatlar rivojlanishini oldini
oluvchi vositalar (parafinli applikasiyalar, massaj, to’qimali terapiya,

pirogenoterapiya) qo’llanadi. Katta va qiyin bartaraf etiladigan proliferatlarda
nuqtali quydirish bilan qo’zg’atuvchi malhamlar qo’llanadi, ultratovushli
muolajalar va o’lchamli yurgizish usullari ishlatiladi.
1.2. Yelka – bosh muskulining yiringli yallig‘lanishi
(Abscessus m.brachiocephalicus)
Yelka – bosh muskulining yiringli abssesslanuvchi mioziti surunkali kasallik
bo‘lib, asosan otlarda kuzatiladi. Qoramollarda esa bu sohada ko‘pincha
gemolimfoekstravazatlar uchraydi.
Etiologiya. Kasallikni stafilokokk, streptokokk, ichak tayoqchasi yoki
botriomikoz zamburug‘i chaqiradi. Ular muskul ichiga ot anjomlari noto‘g‘ri
taqilganda va shunga o‘xshash holatlarda hosil bo‘ladigan chuqur jarohatlar yoki
yuzaki teri shikastlar orqali kirib boradi. Ayrim paytlarda, yelka – bosh
muskulining yiringli abssesslanuvchi mioziti, saqov kasalligida mikroblar
muskulga metastatik yo‘l bilan kirib borganida hosil bo‘lishi mumkin.
Klinik belgilar . Yelka – bosh muskulining yiringli abssesslanuvchi mioziti
ko‘pincha bir tomonlama va kam hollarda ikki tomonlama bo‘ladi. Patologik
jarayonning boshlang‘ich davrida yelka – bosh muskulining zich, og‘riqli,
chegarasiz shishi paydo bo‘ladi. Tananing mahalliy harorati ko‘tariladi,
yallig‘langan joyning terisi va teri osti kletchatkasi bir oz shishgan bo‘ladi.
Hayvonda “osilgan oyoq” oqsoqligi kuzatilib, qadamining old yarim qadami
qisqaradi.
Oqibati. Yangi holatlarda kasallik oqibati yaxshi; kasallik surunkali
kechganda – ehtiyotkor yoki gumon.
Davolash. Kasallik boshlanganida hayvon uchun tinch sharoit yaratiladi;
abssess rivojlanishi tahmin qilinadigan joyga iliq nam o‘ramlar, spirt – ixtiolli
kompresslar, balchiq yoki parafin applikatsiyalari, sollyuks lampasi bilan
nurlantirish kabi muolajalarni qo‘llash belgilanadi. Yiringli – nekrotik jarayon
chegaralanib, aniq to‘siq va flyuktuatsiya beradigan joylar paydo bo‘lgandan so‘ng
jarayon kesiladi va o‘lgan to‘qimalar chiqarib tashlanadi.
1.3. Revmatik miozit (Myositis rheumatica)

Revmatik miozit yoki revma tizm (bod) – organizmning infeksion – allergik
k asalli gi bo’lib, biriktiruvchi to’qima tizimida nerv – distrofik jarayonlari bilan
kechadi. Kasallik infeksion –toksik qo’zg’atgich uzoq vaqt ta’sir qilishida
organizmning immunobiologik reaktivligi buzilishi natijasida hosil bo’ladi. Bunda
asosan yurak – qon tomirlar tizimi, seroz qoplamalar, bo’g’imlar va muskullar
zararlanadi.
Etiologiya. Ko’pchilik tadqiqotchilar ta’kidlashicha, revma tik yallig’lanishni
keng tarqalgan va odatda og’iz va burun bo’shliqlari shilliq pardalarida topiladigan
“A” guruhiga mansub beta–gemolitik strep tokokk chaqiradi. Nafas yo’llari,
og’izhalqum va boshqa joylarda yashab, u tegishli sharoitlarida mahalliy patologik
jarayon rivojlanishini va organizmning murakkab immunobiologik reaksiyasi
chaqiradi. Revmatizm etiologiyasining G.D. Zales ski y taklif qilgan virus –
streptokok k li konsepsiya si ham mavjud. Bu masala keng muhokama qilinmoqda.
Revmatik jarayon rivojlanishiga turli shamollash omillari (shamolda
sovqotish, hayvonlar nam va sovuq xonalarda uzoq vaqt saqlanishi va boshq.),
bironta kasallik borligi, organizmning yuqori allergik holati moyillik yaratadi. Bu
omillar keyinchalik streptokokklar ishtiroqisiz kasallik residivini chaqirishi
mumkin.
Patogenez. Streptokokklar ta’sirida hosil bo’lgan patologik o’choqdan tirik
mikroblar va ularning toksinlari (yot oqsillar) qonga tushadi. Bunga javoban, yot
oqsilni bartaraf etish maqsadida, organizm aniq spesifik antitelolarni ishlab
chiqaradi. Ammo ayrim paytlarda bunday tanlab ta’sir qilish jarayoni buziladi,
antitelolar nafaqat yot oqsillarga, balki o’zinikiga ham qarshi kurasha boshlaydi.
Bu hol streptokokklar oqsillari yurak, tomirlar, bo’g’im kapsulasi va muskullar
oqsillariga juda o’xshash bo’lgani bilan bog’liqdir. Antilolarning o’z oqsillarga
qarshi ta’siri revmatik yallig’lanish rivojlanishiga olib keladi.
Revmatizm bilan kasallanib tuzalgandan so’ng streptokokklarga qarshi
antitelolar ishlab chiqarilish mexanizmi buzilishi mumkin. Vaqt o’tishi bilan ular
nafaqat organizmga tushgan spesifik streptokokka qarshi antilolarni ishlab

chiqaradi, balki haddan ziyod sovqotishga yoki birorta kasallikka javoban ham
ko’payadi va revmatizm residivini chaqiradi.
Revmatik miozit muskul to’qimasining serozli ekssudasiyasi, tomirlar
giperemiyasi, ayrim paytlarda mayda hujayrali infiltrasiya bilan miofibrilalar va
oraliq to’qimaning parchalanishi bilan kechadi. Hosil bo’lgan mayda nuqsonlar
chandiqli to’qima bilan almashiniladi.
V.T. Talalayev bo’yicha revmatizmda muskullarda 3 bosqichda kechadigan
revmatik granulyomalar hosil bo’ladi. 1 – bosqichda (ertangi revmatoidli infiltrat)
oraliq biriktiruvchi to’qimada sosiy modda shishadi (bo’kadi) va keyinchalik
fibrinidli o’zgaradi. 2 – bosqichda (granulematoz) biriktiruvchi to’qimali
hujayralar ko’payadi va ulardan kichik va kattaroq tugunchalar paydo bo’ladi. 3 –
bosqichda revmatik tugunchalar fibrozli to’qimaga va chandiqqa aylanadi. Natijada
muskul fibrozli o’zgarib, bo’g’imlarning miogen kontrakturasi hosil bo’lishi
mumkin.
Klinik belgilar. Revmatik miozit odatda o’tkir kechadi va 14 kunlarda
tuzalish bilan tugaydi. O’ziga xos belgilar: kasallik to’satdan paydo bo’ladi; tana
harorati ko’tariladi; harakatlar chegaralangan bo’ladi, muskullar og’riydi, og’riqlar
ko’chib o’tadi. Hayvonlar ko’pincha yotadi, ingraydi, qiynalib o’rnidan turadi,
ayrim muskullarda fibrillyar qisqarishlar kuzatiladi. Hayvon yurgizilganda ko’chib
o’tadigan oqsoqlik kuzatiladi. Dam olingandan so’ng oqsash alomatlari kamayadi
yoki yo’qoladi. Ayrim hollarda bo’yin yoki bel qiyshayib qoladi.
Palpasiyada og’riq reaksiyasi, mukullar taranglanishi va ayrim hollarda
kattalashishi, o’rab turuvchi tarqoq kletchatkaning yallig’lanish shishi kuzatiladi.
Issiq muolajalar va ayrim vositalar (butadion, salisilatlar, analgin va boshq.)
revmatizmning umumiy va mahalliy alomatlarini pasaytiradi.; ularni farqlovchi
diagnostika uchun qo’llaydilar. Bir nechta xurujlardan so’ng muskullarda
zichlashish, g’adir – budirlik, ayrim paytlarda bo’g’imlar kontrakturasi kuzatiladi.
Og’ir kechuvchi revmatizm davolanmaydi.
Davolash . Kasallikni chaqirgan sabablarni, infeksiya o’chog’ini, organizm
desensibilizasiyasi yo’qotishga va immunobiologik reaksiyalarni

normallashtirishga qaratilishi kerak. Buning uchun kompleks tadbirlar qo’llanadi.
Birinchi navbatda kasallarni saqlash sharoitlari yaxshilanadi, rasiondan achchiq
ozuqalar (silos, barda) va omixta yem chiqariladi, ularnig o’rniga sifatli pichan va
ildizmevalilar kiritiladi, vita min – mineral qo’shimchalar beriladi. Streptokok kli
infeksiya o’chog’ini bartaraf etish uchun muskul orasiga katta dozalarda pe nisillin,
bisillin–2 va –3 yoki streptomisin yuboriladi. Bu antibiotiklarga streptokokklar
juda sezuvchi bo’ladi va natijada septik jarayon tezda chegaralanadi. Bir vaqtda
haroratni pasaytiruvchi, analgetik va yallig’lanishga qarshi vositalar sifatida
analgin, buta dion yoki piramidon og’iz orqali bir kunga 1–2 marta, klinik
tuzalgancha tegishli dozalarda beriladi.
Revmatizm rivojlanishining dastlabki bosqichida antibiotiklar bilan
birgalikda 10% li natriy salisilati eritmasi bir kunga 1–2 marta, 2–3 kun mobaynida
venaga yuboriladi (katta hayvonlarga 100–200 ml, kichiklarga – 20–50 ml). Natriy
salisilati eritmasi tezda davolovchi samara beradi.
Butadion analgetiklar bilan qo’llanganda ta’siri salisilatlarga nisbatan
yaxshiroq bo’ladi. 0,25% li novokain eritmasi venaga va prednizolon muskul
orasiga yuborilganda aytib o’tilgan vositalarning faolligi yanada oshadi. Desensibi -
lizasiyalovchi vosita sifatida natriy tiosulfati venaga yuboriladi yoki dimedrol
og’iz orqali beriladi.
Mahalliy turli fizioterapevtik muolajalar (UYuCh, yorug’lik bilan
nurlantirish, diatermiya, ozoke rit applikasiyalari) qo’llanadi. Zararlangan
muskullar sohasiga kuniga 1–2 marta metilsalisilat, kamfora yoki novshandil spirti,
bangidevona moyi, xloroformlardan turli variantlarda tayyorlangan davolovchi
aralashmalari suriladi va issiq o’rab qo’yiladi.
1.4. Fibroz li miozit (Myositis chronica fibrosa)
Fibrozli miozit – surunkali jarayon bo’lib, oraliq biriktiruvchi to’qima
o’sishi va muskul tolalari atrofiyasi va chandiqlar hosil bo’lishi bilan kechadi.
Miozitning bunday shakli travmatik va revmatik miozitlar hamda muskullarning
botriomikozli, aktinomikozli, trixinellezli va onxoserkozli zararlanishlari natijasida
hosil bo’ladi. Fibrozli to’qimaning o’sishi o’choqli va diffuz bo’lishi mumkin.

Muskul tolalarining keng atrofiyasi natijasida muskulning qisqarishi buziladi.
Chandiqlar muskul kaltashishiga olib keladi, unda oxaklashgan o’choqlar paydo
bo’ladi.
Klinik belgilar. Fibrozli miozitda o’choqli va diffuz tasma ko’rinishida
zichlashish va muskul yo’g’onlashishi kuzatiladi. Og’riq bo’lmaydi. Funksional
buzilishlar faqat muskulning ko’p qismi zararlanganda va u kaltalashganda
rivojlanadi.
Davolash. Avval bo’lib o’tgan miozitlar asoratlarini yo’qotishga qaratiladi.
Vibrasion massaj, fibrolizinning teri osti inyeksiyalari va to’qimali terapiya,
nuqtali kuydirish, ultratovushli muolajalar qo’llanadi. Eskirgan holatlarda davolash
natija bermaydi.
1.5. Suyaklashuvchi miozit (Myositis ossificans)
Suyaklashuvchi miozit ko’pincha otlarda, kam hollarda – boshqa
hayvonlarda uchraydi. U shikastlar (muskullarning lat yeyishlari, qisman va to’liq
uzilishlari) natijasida hamda miozitlarning turli shakllarida hosil bo’ladi.
Suyaklashuvchi miozit markaziy asab tizimi zararlanganda rivojlanganligi
to’g’risida ma’lumotlar mavjud.
Patogenez. Suyak to’qimasi suyak usti pardasi hisobidan yoki muskul
ichidagi biriktiruvchi to’qimali elementlar o’sishi natijasida hosil bo’lishi mumkin.
Mezenxima hujayralari ularning funksional fazifasi va qo’zg’alish tabiatiga bog’liq
holda u yoki bu to’qimalarga aylanishi mumkin. Zararlangan joylarda, muskulli
tutamlar orasida, perimiziyda yoki muskullar orasida turli shaklga va kattalikka
ega, zich plastinkalar ko’rinishida suyak hosil bo’ladi. Ular yakka va ko’p sonli
bo’lishi mumkin.
Klinik belgilar. Ular ko’p jihatlardan fibrozli miozitnikiga o’xshaydi.
Muskul to’qimasidagi kichik suyakli hosilalar belgisiz bo’ladi. Faqat diffuzli
zararlanishning tugallanish bosqichida muskul qattiq, g’adir – budir, kam harakatli,
og’riqsiz bo’lib qoladi. Igna sanchilganda to’siq borligi seziladi, g’ijirlash ovoz
eshitiladi. Suyak to’qimasining kelib chiqishi periostal bo’lganda muskul suyakka
birikadigan joylarda ekzostozsimon hosilalar paydo bo’ladi. Ayrim hollarda bu

joylar to’liq suyak to’qimasi bilan o’rab olingan bo’ladi. Muskullardagi barcha
suyakli hosilalar rentgenografiyada yaxshi ko’rinadi.
Kasallik oqibati odatda yomon bo’ladi.
Davolash. Birinchi bosqichda nuqtali kuydirish va so’rdiruvchi malhamlar
bilan massaj; ultratovush qo’llanadi. Surunkali holatlarda yakka suyak hosilalari
ekstirpasiya qilinadi.
2. Miopatozlar
Muskul to‘qimasining taraqqiyoti organizmning butun umri davomida
to‘xtamaydi va o‘zgaruvchan sharoitlarga moslashib turadi, masalan, muskul
tolalari uzayishi va yo‘g‘onlashishi mumkin, bu jarayon asosida gipertrofiya
yotadi.
Regeneratsiya paytida yallig‘lanish, degenerasiya va boshqa sabablarga
ko‘ra, tiklanish ko‘pincha to‘liq bo‘lmaydi. Hosil bo‘lgan nuqsonni esa
biriktiruvchi to‘qima to‘ldiradi. Ammo ma’lum sharoitlarda to‘liq regeneratsiya
ham kuzatilishi mumkin. Shikastlanishdan keyin zararlangan muskul tolasida
sarkoplazma va ko‘plab o‘zaklardan iborat muskul kurtaklari o‘sib chiqadi va
undagi o‘zaklar amitoz yo‘li bilan bo‘lina boshlaydi. Keyin muskul kurtakdan
mioblastlar ajraladi. Zararlangan tola makrofaglar ishtirokida yemiriladi.
Tiklanishning bundan keyingi fazalari ko‘p jihatdan normal gistogenezni e slatadi
(Sh.I. Ibragimov va boshq., 2006) .
Miopatoz – ekstenzor muskullarning yallig‘lanishsiz kechadigan kasalligi
bo‘lib, muskul tolalari, alohida muskul yoki muskul guruhlarining toliqishi
natijasida qiskarish koordinatsiyasining buzilishi yoki qisqarish jarayonlarining
patologik o‘zgarishidir. Kasallik asosan 3–4 yoshli ot, qoramol va cho‘chqalarda
kuzatiladi.
Klinik nuqtai nazardan miopatozlarning 3 turi qayd etiladi. Ular oddiy
koordinator miopatoz, fassikulyar koordinator miopatoz va ko‘pincha
miofassikulitlarga farqlanadi.
Oddiy koordinator miopatozda antogonistlar hamda antogonist va sinergist
muskullar orasida qisqarish koordinatsiyasi ya’ni uyushqoqligi buziladi. Harakatlar

notekis va noaniq bo‘lishi natijasida hayvon tez charchaydi. Zararlangan muskullar
ko‘pincha bo‘shashgan va shalviragan, kam hollarda esa taranglashgan va zich
bo‘ladi. Oddiy koordinator miopatozda bo‘shashish fazasi qisqaradi, qisqarish
fazasi esa uzayadi.
Fassikulyar koordinator miopatozda alohida muskullar yoki muskul
tutamlari orasidagi uyushqoqligi buziladi, bir yoki ikki oyoqlarning oqsoqligi
kuzatiladi. Kasallikka ko‘pincha 3–4 yoshli otlar chalinadi. Hayvon qadamlari
keskin ammo noaniq bosiladi. Muskullar paypaslanganda ularning dag‘al tolaligi
va notekisligi, og‘riqligi aniqlanadi. Fassikulyar koordinator miopatozda
innervatsiya buzilishi natijasida muskul tutamlarida spazm hosil bo‘ladi. Muskul
tutamlarining spazmi esa muskul to‘qimasida zichlashgan o‘choqlar rivojlanishiga
olib keladi. Bo‘g‘im va pay qinlarida serozli suyuqliq to‘planadi. Otlarda, asosan,
yelka kamari muskullari – yelka – bosh, o‘q oldi va deltasimon muskullar va
orqaning uzun muskuli; qoramollarda tos kamari muskullari; cho‘chqalarda yelka
va tos kamarlari muskullari zararlanadi.
Miofassikulitda trofika buziladi va yallig‘lanish rivojlanadi. Bu kasallik
fassikulyar miopatoz rivojlanib, muskul va muskullararo biriktiruvchi to‘qima, pay
va bo‘g‘imlar bir vaqtda yallig‘langanda hosil bo‘ladi. Miofassikulitlar aseptik,
yiringli va infeksion (saqov, brutsellyoz, sil va boshqa kasalliklarda) bo‘lishi
mumkin .
Etiologiya. Qishloq xo‘jalik hayvonlar va jumladan otlarda miopatozlarni
chaqiradigan sabablar turlicha bo‘ladi. Ularning eng asosiysi: og‘ir, uzoq vaqt
davom etadigan ishni bajarganda bir guruh muskullarning yoki butun oyoqning
toliqishi; hayvon bir holatda va tig‘iz xonalarda uzoq vaqt yotishi yoki tik turishi;
bir xil harakatni qayta – qayta uzoq vaqt bajarish; yomon o‘nqir – cho‘nqir
yo‘llarda, tog‘li yoki botqoqli yerlarda ishlash; ishchi otlarga aslahalarni noto‘g‘ri
taqish; ot anjomlarining (juda katta yoki kichik bo‘yincha) mos kelmasligi;
chavandoz otga noto‘g‘ri yoki o‘quvsiz minishi; tuyoqlarni noto‘g‘ri tozalash va
taqalash; hayvon yetarlicha motsion bilan ta’minlamasligi; bir moslama yoki

aravaga ot yoki xo‘kizlarni juft qilib qo‘shganda ularning katta – kichikligini,
ishchanligini, yoshini inobatga olmaslik.
Klinik belgilar. Hayvonlardagi fassikulyar miopatozda quyidagi klinik
belgilar kuzatiladi:
1. Asta – sekin kuchayadigan aritmik, uzlukli va noaniq harakatlarning
rivojlanishi natijasida bir yoki ikkala oldingi oyoqlarning oqsoqligi kuzatiladi.
2. Zararlangan muskullarda (ko‘pincha yelka – bosh, o‘q oldi, o‘q orti va
deltasimon) yumaloq zich hosilalar (miogelozlar) ko‘rinishida muskul
tutamlarining spazmi kuzatiladi, ular muskul payga o‘tadigan joylarda yaqqolroq
namoyon bo‘ladi; undan tashqari, zararlangan muskullarda notekis, g‘adir – budir
va og‘riqli joylar paydo bo‘ladi.
3. Bo‘g‘imlar (barmoq, karpal, boldir – oshiq) va pay qinlari ichida
suyuqlik to‘planadi.
4. Umumiy pay – muskulli biotonus pasayadi, hayvon tez va sababsiz
toliqadi.
5. Fassikulyar miopatozning surunkali holatlarida rivojlangan miogelozlar
otning ishchanligini pasaytiradi, yelka muskullarining jadallashuvchi atrofiyasi
rivojlanadi.
6. Yarim surunkali bosqichda kasallik sekin kechadi. Davolashdan so‘ng,
1,5–2 haftalarda holatning yaxshilanishi kuzatiladi; tez – tez retsidivlar hosil
bo‘ladi va shishsiz, mahalliy harorat ko‘tarilmasdan, ammo kuchli og‘riq bilan
sovuq reaktiv jarayon rivojlanadi.
Tos yoki yelka kamarlari muskullari zararlanganda oyoqlar faoliyati
buziladi. Oyoqlarning bukilishi, oldinga chiqarilishi va tayanishi keskin uzlukli va
noaniq bo‘ladi. Oqsoqlanish doimiy bo‘lmaydi, ammo qadam uzunligi qisqaradi.
Zararlangan muskulda og‘riqli reaksiya va fibrillyar qisqarish kuzatiladi.
Palpatsiyada zichlashgan joylar seziladi. Kasal hayvonda jabrlanish alomatlari,
puls va nafas olish tezlashishi, miofassikulitda esa tana haroratining ko‘tarilishi,
terlash, ishtahaning pasayishi kuzatiladi Muskullarda kechadigan surunkali
jarayonlarning birinchi belgisi – ularning atrofiyasidir. Miopatozlarda atrofiya

kuchsiz namoyon bo‘ladi. Undan tashqari, muskullar atrofiyasi tuyoq, pay va
paychalar kasalliklarida ham rivojlanadi.
Tashhis. Fassikulyar miopatozga tashhis anamnez ma’lumotlari, funksional
tekshirishlar va muskullarning palpatsiya natijalari asosida qo‘yiladi.
Kasallik oqibati. Kasallikning yarim o‘tkir shakllarida, ayniqsa davolash o‘z
vaqtida va to‘g‘ri boshlanganda hamda hayvon yosh bo‘lganda –kasallik oqibati
yaxshi; kasallik surunkali kechganda – ehtiyotkor, ko‘pincha gumon yoki yomon.
Farqlovchi tashhis. Farqlovchi tashhisni o‘tkazganda miozit, poliartrit va
nevritlarning klinik belgilari hisobga olinadi. Fassikulyar miopatoz va infeksion
miofassikulitga differensial tashhis qo‘yishda asab tizimining kasalliklari
(radikulit, nevrit, pleksit, nevralgiya), bo‘g‘im kasalliklari (poliartritlar), va og‘riq
bilan kechadigan ichki yuqumsiz kasalliklarini inobatga olish lozim.
Miopatoz va miofassikulit ko‘p hollarda butun muskul tizimining kasalligi
ekanligi hisobga olinadi. Shuning uchun noaniq etiologiyali og‘riqlarda, ichki
yuqumsiz kasallik borligiga shubxa tug‘ilganda tegishli sohaning muskullari
tekshiriladi.
Miopatoz va miofassikulitlardan farqi o‘laroq nevrit, pleksit va
radikulitlarda teri sezuvchanligi, trofika, reflekslar va orqa miya suyuqligining
hossalari o‘zgaradi.
Miopatozga chalingan muskullar palpatsiya qilinganda periferik nervlar
zararlanishidagidek og‘riq bo‘lishi mumkin
Davolash. Otlarda uchraydigan miopatozlarni davolash misolida keltiriladi.
Davolash ishlari olib borilmaganda kasallik surunkali shaklga o‘tadi va natijada
muskullar atrofiyasi rivojlanadi.
Fassikulyar miopatozni davolashda birinchi navbatda kasallikni chaqirgan
sabab yo‘qotiladi. Saqlash sharoiti yaxshilanadi. Rasion normallashtiriladi. Hayvon
uchun 2–3 kunga tinch sharoit yaratiladi. Zararlangan joy massaj qilinadi, isituvchi
muolajalar (infraqizil nurlar, sollyuks lampasi, bug‘lamalar, iliq nam o‘ramlar)
qo‘llanadi. Zararlangan muskullar ichiga 150–200 ml 0,25% li novokain eritmasi
yuborilganda yaxshi samara kuzatiladi. Novokainni venaga yuborish tavsiya

etiladi. Qisqa novokain – adrenalin qamali yaxshi ta’sir etadi. Yorug‘liq–, balchiq–
ozokeritli terapiyalar, vaporizatsiya, ultratovush muolajalari, tiamin bromidi,
riboflavin, sianokobalamin, kokarboksilaza, glyukoza bilan insulin, kalsiy
glyukonati, askorbin kislotasi in`yeksiyalari, gemodez belgilanadi.
Harakatlar ritmik bo‘lmaganda muskullardagi patologik
jarayonjadallashishinining oldini olish uchun, kasal otni yengil ishni bajarishga
majburlash kerak.
Oddiy koordinator miopatozda ot uchun 5–7 kunlarga tinch sharoit
yaratiladi. Ot har kuni 30 daqiqa yurgiziladi. Massajda kamforali spirt va boshqa
yengil qo‘zg‘atuvchi vositalar qo‘llanadi. Fassikulyar – koordinator miopatozda
zararlangan muskulning 4–5 joyiga 0,25% li novokain eritmasi (300 ml dan har 2
kunda) in`yeksiya qilinadi.
Surunkali fassikulyar miopatozda PDE (plasenta denaturirovannaya
emulgirovannaya) – denaturatlashgan va emulgasiya qilingan plasenta
qo‘llanganda otlar muvafaqiyatli davolanadi. Preparat 15 ml dan, 36–72 soat
oralatib yuboriladi.
Otlardagi saqov kasalligida muskul faoliyatida muammolalar hosil bo‘ladi.
Mushaklar bo‘shashib, sezuvchanligi yo‘qoladi. Kam miqdordagi koordinator
miopatozda bu belgilar yaqqolroq ko‘rinadi. Tuyoqli hayvonlarning tos, yelka va
tuyoq bo‘g‘imlarida hamda pay qinlarida ekssudat to‘planadi. Zararlangan
mushaklar bir oz og‘riqli bo‘lib, ichida zichlanishlar rivojlanadi. Kuchli og‘riqda
teri ostiga 0,22–0,4% li novokain eritmasi (katta hayvonlarga 160–220 ml) bilan
8–11 g adrenalin gidroxloridi (1:1000) yuboriladi. Adrenalin toliqqan muskullar
tonusini yaxshilaydi.
Muskullar taranglashishini kamaytirish maqsadida etil – novokainli
aralashmasi (32–40% li alkogol 0,2% li novokain eritmasida) bilan 20–34 ml dan
perivaskulyar in`yeksiyalar bajariladi. Fassikulyar miopatoz bilan kasallangan
hayvonni harakatsiz qoldirish mumkin emas. Davolanish 5–16 kun davom etadi.
Tayanch – harakat apparatining og‘ir kasalliklarida; bo‘g‘imning fiziologik
harakat hususiyatlarini yaxshilash uchun; intensiv jismoniy yuklanishlarda otlar

tayanch – harakat apparatining intensiv regeneratsiyasi uchun «GelaPoni Xondro»
(«ORLING» Chexiya kompaniyasi) kollagenli peptidlar va
glikozaminoglikanlarning kompleks ozuqa qo‘shimchasi qo‘llanadi.
1 kg ozuqa qo‘shimchasining tarkibi: SCHP 652 g, glyukozaminsulfat – 220
g, xondroitinsulfat – 50 g, Ye vitamini – 5000 mg, C vitamini – 8170 mg, biotin –
1000 mg, magniy – 20 g, mis – 490 mg, marganets – 2000 mg, beta – karotin – 17
mg, selen – 5 mg.
“STP–99K” rusumli lazer apparati qo‘llanadi.

2–rasm. Muskullar miopatozida “STP–99K” rusumli lazer apparatini
qo‘llash

Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Dorosh M . V . Bolezni loshadey. Veche, 2007 g. http://www.e–reading.
club/book.php?book=83010
2. Ibragimov Sh.I. va boshq. Sitologiya, gistologiya va embriologiya.
Toshkent. 2006
3. Timofeyev S. V., Filippov Yu. I., Konsevaya S. Yu. i dr. Ob щ aya
xirurgiya jivotn ы x / Pod red. S. V. Timofeyeva . — M.: Zoomedlit, 2007. — 687 s .
4. http://vethirurg.ru/lechenie–i–profilaktika–miopatozov/
5. http://webmvc.om/bolezn/livestock/surgeon/myopat.php
6. http://voskresenie.com/info/sistemi3.htm
7. ttp://www.medchitalka.ru/spravochnik_prakticheskogo_vracha/
zabolevaniya_sistemy_organov_dvizheniya/13150.html
8. http://zoo–help.narod.ru/lechenie–miopatoza.html;
9. http://www.moi–voronoi.ru/tendinit/borba–s–tendinitami.html).

Otlarda muskul kasalliklari

Купить