Otlarda subyektiv baho shakllari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	91.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Otlarda subyektiv baho shakllari

Купить

O T L A R D A
S U B Y E K T I V
B A H O
S H A K L L A R I

1. Ot yasovchi qo‘shimchalarning uslubiy xususiyatlariga misollar topish va
tahlil etish.
2. Ot — mustaqil so z ʻ turkumlaridan biri. U boshka turkumlardan bir necha
belgi —
xususiyatlari bilan ajralib turadi. Ular quyidagilardan iborat: 1) ot
yasalish xususiyatiga
ega : ishchi, suh-batdosh, paxtakor, bog bon, oshpaz, ʻ
Mirzacho l; b)
ʻ son - miqdorni bildirish xususiyatiga ega: bola — bolalar,
daftar—daftarlar; v) egalik ko rsatkichiga ega: otam, otang , otasi —
ʻ
otamiz, otangiz, otalari; g)
kelishik shakllari bilan o zgaradi; maktab, ʻ
maktabning , maktabni, maktabga, maktabda, maktabdan; d)
gapda barcha
gap bo laklari
ʻ vazifasida keladi.

1. Anik, predmetlarni yoki predmet sifatida tasavvur qilinadigan tushunchalarni ifodalaydigan Otlar
ma nosiga ko ra, atokli va turdosh Otlarga bo li-nadi. Bir xildagi predmet yoki hodisaning birini ajratib
ʼ ʻ ʻ
ko rsatuvchi Otlar atokli Otlar sanaladi: Rustam, Olimjon, Jomboy, Mars, Venera, Boychibor kabilar. Bir
ʻ
jinedagi predmetlarning umumiy
nomi turdosh Otlardir: gul, daraxt, qalam, daftar kabi.
•

•
2. Egalik qo‘shimchalarining uslubiy vazifasiga badiiy va she’riy asarlardan misollar topish va
tahlil etish.

•
Egalik qo`shimchalari – ismlarga qo`shilib asos qismida ifodalangan narsaning
belgisini, xusiyatini, harakat-holatini uch shaxsdan biriga qarashliligini bildirgan
qo`shimchalaregalikqo`shimchalarideyiladi.
birlikko`plik
I-ona m
borish im ona miz borish imiz
II-ona ng
borish ing ona ngiz borish ingiz
III-ona si
borish i ona( lar)i borish( lar)i
Undosh bilan tugagan ismlarga
–im, -imiz, -ing, -ingiz, -i, -lari; unli bilan tugagan
ismlarga
–m, -miz, -ng, -ngiz, -si, -(lar)i qo`shimchalari qo`shiladi.

•
Viloyat, shahar, tuman, korxona nomlarida qo`llangan egalik qo`shimchalari xoslik,
tegishlilik,umumdan ajralganlik ma’nolarini ifodalaydi: Orol dengizi, Bobur bog`i, Amir Temur
xiyoboni.
Bu gaplarda egalik ma’nolari anglashilmaydi.
1. Kelishik qo‘shimchalarining uslubiy vazifalari va sinonimlik hodisasiga misollar topish.
2. Kelishik
— ot yoki otlashgan so zning boshqa so zlar bilan aloqasini ko rsatuvchi grammatik ʻ ʻ ʻ
shakl. U ot shakli ekanligi holda, birikma yoki gap tarkibida uning boshqa so zga tobelanishini
ʻ
ko rsatadi. Bu sintaktik munosabat kelishik shaklining o zi b-n, ko makchi yoki ko makchi
ʻ ʻ ʻ ʻ
vazifasidagi so z bilan birga ifoda topishi ham mumkin. Kelusgik. miqdori turli tilda har xil.
ʻ
O zbek tilida 6 ta kelishik bo lib, ular bosh (shaklsiz), qaratqich (shakli ning), tushum (shakli -
ʻ ʻ
ni), junalish (shakli ga -ka -qa), o rin (shakli -da), chiqish (shakli -dan) kelishiklaridan iborat.
ʻ
Shulardan qaratqich kelishigi ot tomonidan boshqarilib, hokim so z egalik qo shimchasini olib
ʻ ʻ
keladi: kitobning varag i. Qolgan tushum, jo nalish, o rin, chiqish kelishikli otlar fe l yoki sifat
ʻ ʻ ʻ ʼ
tomonidan boshqariladi: kitobni varaqladi, kitobga qaradi, kitobda yozilgan, kitobdan olindi.

SUBYEKTIV BAHO QO‘SHIMCHAL ARI
VA OTL ARNING MA’NOSI
•
mushuk - mushuk ik ;
•
uka - aka ets , uka ok , uka ishk a;
•
qo'l - qo'l a , qo'l a .
•
Bunday otlar , odatda, ijobiy baholash teginish
bilan kichraytiruvchi ma'no oladi.

SUBYEKTIV BAHO QO‘SHIMCHAL ARI
VA SO‘Z MA’NOL ARI
•
Hajmi-baho qo'shimchalarining bir qismi sifatida
kattalashtiruvchi qo'shimchalar ham ajralib turadi:
•
uy - a uy , uy qidirish e;
•
adagi bolalar ;
•
qo'l ishch a .
Ular odatda salbiy baholashning konnotatsiyasini o'z ichiga oladi.

SU B YEKT IV BAH O QO ‘ SH IMCH AL ARI VA SO ‘ Z
MA’ N O L ARI
•
So'zlarga barqaror o'ynoqi rang ma'nosini be ruvchi
qo'shimchalar ajralib t uradi: qog'oz entsiya , knizhentsiya ,
kampir tsentsiya ; _ _
•
xarakterli qo‘shimchalar bilan jamlangan otlar : askar n I,
dengizchi n I ;
•
qo‘shimchalari tufayli inkor baholovchi ma’no oladigan
ot lar: uxlab yotgan, yo‘qolib borayotgan , nordonlik ,
achchiqlanish, ingrash, adan zerikish , a dan kulish .

SUBYEKTIV BAHO QO‘SHIMCHAL ARI
VA SO‘Z MA’NOL ARI
Ma'nosi salbiy baho shaxs toifasini ko'rsatuvchi qo'shimchalar bilan
beriladi:
•
tasavvur qildim, kuyladim,
•
firibgar, firibgar,
•
zaif, begona
•
turner, dodger, grabber, slob, lakey .
•
To'g'ri, bunday qo'shimchali ba'zi so'zlar uchun ibora o'chiriladi va faqat
so'zlashuv rangi saqlanib qoladi: soqolli odam, kuchli odam, savodli,
tramp .

SUBYEKTIV BAHO QO‘SHIMCHAL ARI
VA SO‘Z MA’NOL ARI
•
Shaxsni bildiruvchi otlarning qo'shimcha shakllari ifodali
soyalar boyligi bilan ajralib turadi.
•
qiz - qiz urk a - qiz quloq a - qiz onk a - qiz onochka a - qiz
onk a - qiz ulk a - qiz a - qiz ah a ;
•
qari ik - chol ok - qariya on - qariya ashk a - chol ishk a.

Kabutar! Qanday yaxshi!
Xo'sh, qanday bo'yin, qanday ko'zlar,
Shunday qilib ertakning huquqini aytish
Qanday tuklar, qanday paypoq
Va farishtaning ovozi bo'lishi kerak
Qo'shiq ayt, kichkintoy, uyalma!

Kabutar qulog'i ! Qanday yaxshi!
Xo'sh, qanday bo'yin , nima ko'z va ,
Shunday qilib ertakning huquqini aytish
Qanday tuklar va qanday burun yaxshi
Va farishtaning ovozi yaxshi bo'lishi kerak
Qo'shiq ayt, engil hik , uyalma!

Otlarda subyektiv baho shakllari

Купить