Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 238.2KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Рефераты
Предмет Информатика и ИТ

Продавец

Bohodir Jalolov

PHP da tarmoqlanuvchi va takrorlanuvchi jarayonlarni ifodalovchi operatorlar. Funksiyalar

Купить
PHP da tarmoqlanuvchi va takrorlanuvchi jarayonlarni ifodalovchi operatorlar. Funksiyalar Reja: 1 . TEG lar 2. Metama’lumotlar 3. Identifikatorlar 4. Ishlatiladigan belgilar. 1. TEG lar HTML ning konstruksiyasi TEG lar deyiladi. Brauzer TEG larni oddiy matnlardan farqlashi uchun ular burchak qavslarga olinadilar. TEG tasvirlash jarayoni h atti h arakatlarining boshlanishini bildiradi. Agar bu h arakat butun hujjatga talluqli bo’lsa, bunday teg o’zining yopiluvchi juftiga ega bo’lmaydi. Juft teglarning ikkinchisi birinchisining harakatini yakunlaydi. Masalan, h ar bir Web sahifa <html> tegi bilan boshlanib </html> tegi bilan yopilishi kerak. Etibor bergan bo’lsangiz yopiluvchi teg ochiluvchidan « / » belgisi bilan farq qiladi. Teg nomlari katta yoki kichik h arflar bilan yozilishi mumkin, bularni brauzer bir xil qabul qiladi. HTML tilida boshqa kompyuter tillaridagi kabi izo h berish imkoniyati mavjud. Izo h quyidagi «<- - » va «- - >» belgilar orsiga yoziladi. Masalan: <-- Bu izox --> H ar qanday Web sahifa ikkita qismdan tashkil topadi. Bular sarlav h a qismi va asosiy qism. Sarlavha qismida Web sahifa h aqidagi malumot joylashadi, asosiy qismda esa Web sahifaning mazmuni bilan tasvirlanish qoidalari joylashadi. Sarlav h a qismi quyidagi ochiluvchi <head> va yopiluvchi </head> teglari orasida joylashadi. Asosiy qism esa <body> va </body> teglari orasida joylashadi. Odatda sarlavha qismi oldidan qo’llanilayotgan HTML standartlari h aqida malumot yoziladi. H ar qanday Web sahifaning umumiy ko’rinishi quyidagicha bo’ladi: Misol 3_1: <!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01//EN "> <html> <head> <title> Hujjat sarlavhasi </title> </head> <body> Asosiy qism </body> </html> Rasm 3_1. Birinchi <!Doctype> tegi o’zining parametrlari bilan brauzerga ushbu Websahifani qaysi HTML versiyada yozilganligi h aqida malumot beradi. Web sahifa ishga tushurilganda brauzerning eng yuqori satrida yuklanayotgan hujjat mazmunini anglatuvchi qisqacha yozuv turadi. Bu yozuvni h osil qilish uchun quyidagi ochiluvchi <title> va yopiluvchi <title> teglaridan fodalanamiz. Misol 3_2: <html> <head> <title>Web sahifa sarlavhasi</title> </ head > <body> </body> </html> Rasm 3_2. Web sahifaning asosiy qismi <body> va </body> teglari orasida joylashadi. Bu oddiy matn bo’lishi mumkin. Brauzer bu matnni tug’ridan to’g’ri interpretasiya qilib ekranda tasvirlaydi. Bizga dastlabki Web sahifamizni yaratish uchun oddiy «Bloknot» matn mu h arriri kifoya. Quyida ko’rsatilgan misolni matn mu h arririda yozib, uni xotiraga yozishda kengaytmasini html yoki htm deb kiritishimiz kerak. Misol 3_3: <html> <head> <title>Mening birinchi Web sahifam </title> </head> <body> Mening bu sahifamga kiruvchilarga alangali salom </body> </html> Bu faylni ishga tushirish uchun sichqoncha ko’rsatkichini shu fayl ustiga keltirib chap tugmasini ikki marta bosish kerak. Natijada ekranda q uydagi ko’rinishdagi natija h osil bo’ladi: Rasm 3.3 <body> tegi bir qancha qo’ shimcha parametrlarga ega. Bu parametrlar tegning ochiluvchi qismida joylashadi. Parametrlar ikki qismdan iborat bo’ladi: parametr nomi va parametr qiymati. Masalan bgcolor parametri tasvirlanayotgan Web sahifa fonining rangini belgilaydi. Masalan: <body bgcolor = “green”> Parametrlarning satrli qiymatlari qo’shtirnoq ichida yoziladi. Biz quyida < body > tegining parametrlari bilan tanishamiz.  Background - fon sifatida biror bir grafik tasvirdan foydalanish. Parametr qiymati sifatida grafik tasvir joylashgan manzil ( URL ) beriladi.  Text - tasvirlanayotgan matn rangi.  Link - Web sahifadagi matnli gipermurojat rangi.  Vlink -foydalanuvchi tomonidan oldin murojat qilingan gipermurojaat ra n gi.  Alink - foydalanuvchi tomonidan tanlangan gipermurojaat rangi.  Lang – Web sahifa matni yozilgan tilni aniqlash. 2. Metama’lumotlar Endi biz metama’lumotlar bilan tanishib chi q amiz. Web sahifalarda meta ma’lumotlarini h osil qilish uchun < meta > tegi ishlatiladi, uning umumiy ko’rinishi quyidagicha: <meta name=”o’zgaruchi nomi“ content=”o’zgaruvchi qiymati”> Agarda biz Web sahifadagi avtor ha q ida ma’lumot yozmo q chi bo’sak uni quyidagi ko’rinishda yozish mumkin: <meta name =”Auther”content=”Bu meniki!!!”> Meta ma’lumotlar asosan Internet da joylashgan qidirish mashinalari uchun zarur. Qidirish mashinalari Web sahifalar ha q idagi ma’lumotlarni qayerdan oladi degan savol p a ydo bo’ladi. Xuddi shu ma’lumotlarini qidirish mashinalari metao’zgaruvchilardan oladi. (Web sahifa qaysi sohaga tegishli, unda qanday ma’lumotlar borligi) <meta> tegida keymards va description o’zgaruvchisi bor. Keymards o’zgaruvchili Web sahifadagi kalitli so’zlar r o’ yxatini o’zida saqlaydi. description o’zgaruvchi esa Web sahifaning q is q acha ma’lumotini o’zida saqlaydi. Masalan, bizning Web sahifamiz kompyuter viruslari haqida tayyorlangan bo’lsin u holda HTML hujjatda meta ma’lumotlarni quyidagicha yozish mumkin: Misol 3_4. <html> <head> <title>kompyuter viruslari <title> <meta name=”keywords” lang=”ru” sontent=” virus, kompter, antivirus,…”> <meta name=”description” content=”Web sahifadagi kompter viruslariga bag’ishlangan. </head> <body> kompyuter viruslari bu …. < body > </ html > Rasm 3_4. Brauzerlar foydalanuvchi tomonidan ochib ko’rilgan Web sahifalarini kesh xotirada sa q lab qoladi. Agar foydalanuvchi yana shu sahifalarga murojaat qilsa, Web brauzer oldindan kesh xotirada mavjud bo’lgan (yana yangi sahifani internetdan olmasdan) nusxasini olib ko’rsatadi. Bu jarayon foydalanuvchining vaqtini va iqtisodini tejaydi. Endi Web sahifa qachon yangilanadi degan savol paydo bo’ladi. Bu savolga metama’lumotlardagi expres o’zgaruchilardan javob olish mumkin. Bu o’zgaruvchida Web sahifaning yaroqlilik muddati ko’rsatiladi. Agar kesh xotiradagi web c ahifa yaroqlilik muddati o’tgan bo’lsa, brauzer tarmoqdan Web sahifani qaytadan o’qib oladi. Misol: <meta http-equiv=”Expres” content=”Tue,uf Aug 2002 14:56:27 Gmt”> Web sahifalarda ma’lumotlar tez o’zgarishi mumkin, masalan chatlarda va birja sahifalarida ma’lumotlar tez o’zgaradi. Bunday h ollarda ryefresh o’zgaruvchisidan foydalaniladi va qiymatlari sekundlarda beriladi. Masalan: <meta http-equiv=”Refresh” content=10> Bu yozuvdan keyin Web sahifa har 10 sekunddan keyin avtomatik tarzda o’zi qayta yuklanadi. 3. Identifikatorlar. HTML tilida h ar bir q o’ llanilgan tegga unikal idintifikator berish imkoniyati mavjud. Masalan matn bir necha abzaslardan tashkil topgan bo’lsin. Har bir abzasga mos maxsus nom berish mumkin, keyinchalik HTML tilining qo’shimcha imkoniyatlari yordamida bu abzaslarni boshqarish mumkin, ya’ni ularning birortasini ko’rinmas qilish yoki shrifti rangini o’zgartirish. Yuqoridagi ishlar faqat abzaslar uchun emas, balki Web sahifaning ixtiyoriy qismi uchun ta’luqlidir. Biror bir tegni nomlash uchun id parametri ishlatiladi. Abzaslar <p> va </p> orqali ko’rsatiladi. Misol 3_5. <html> <head><title>Abzaslar</title></head> <body> <p id =”p1”> Birinchi abzas </p> <p id =”p2”> Ikkinchi abzas </p> </body> < /html > Rasm 3_5. HTML hujjatda id parametri qiymatlari takrorlanmasligi lozim, aks h olda bu qiymatlar e’tiborga olinmaydi. class parametri faqat shakl bezash ishlarida ishlatiladi. Biz Web sahifaning ayrim elementlarini sinflarga bo’lamiz, keyinchalik sinfni tasvirlash qoidalari yozuvini bir joydan o’zgartirishimiz mumkin va bu o’zgartirish avtomatik ravishda shu sinfga kirgan barcha teglarga tar q aladi. HTML hujjatini tashkil etuvchi barcha elementlar ikki turga bo’linadi: inline elementlar va blokli elementlar. Inline elementlar oddiy matn elementlari bo’lib satr qismi ham bo’lishi mumkin, blokli elementlar esa har safar yangi satrdan boshlanishi shart. Blokli elementlar boshqa blokli elementlar va Inline elementlaridan tashkil topishi mumkin, lekin Inline elementlar blokli eyelmentlarni o’z ichiga olmaydi. Web sahifa elementlarini bloklarga birlashtirish ularga birvarakayiga shakl berish imkonini beradi, yani, birlashtiruvchi yagona tegni aniqlab blok joylashuvini o’zgartirish mumkin. Tabiiyki bu Web sahifa elementlarining h ar birining joylashuvini alohida o’zgartirishdan oson. Blokli tip elementlarini birlashtirish uchun <div> va </div> teglari q o’ llaniladi. Inline elementlari esa <span> va </span> teglari orqali birlashtiriladi. Yuqorida aytilganlarga asosan <div> tegi <span> tegi ichida joylasha olmaydi. Misol 3_6: <html> <head> <title>div blokni h osil qilish</title> </head> <body> <div> Mening bu <div> sahifamga kiruvchilarga </div> alangali salom </ div > </ body > </ html > Rasm 3_6 <span> va <div> teglari qo’ shimcha parametrlarni ham o’z ichiga olishi mumkin. Bizga malum bo’lgan id va class parametrlaridan tashqari style va align parametrlari ham ishlatiladi. style parametri shu blokdagi malumot stilini o’rnatsa, align parametri shu malumotni qanday tekislashni aniqlaydi. HTML hujjatida sarlavhaning o’z teglari mavjud bo’lib, ular oltitadir. Eng yuqori darajasi bu birinchidir. H ar bir sarlavhaning o’z tegi va o’z tasvirlanish qoidasi mavjud. Eng katta yani birinchi darajali sarlavha <h1> va </h1> teglari orqali, ikkinchi darajali sarlavha <h2> va </h2> teglari orqali va oxirgi oltinchi darajali sarlavha <h6> va </h6> teglari orqali ifodalanadi. Quyidagi misolda biz sarlavhalar tasvirini ko’ramiz: Misol 3_7: <html> <head> <title>Sarlavhalarni tasvirlash</title> </head> <body> <h1>Birinchi darajali sarlavha</h1> <h2>Ikkinchi darajali sarlavha</h2> <h3>Uchinchi darajali sarlavha</h3> <h4>To’rtinchi darajali sarlavha</h4> <h5>Beshinchi darajali sarlavha</h5> <h6>Oltinchi darajali sarlavha</h6> <p>Oddiy matn</p> </body> </html> Rasm 3_7 Sarlavha teglari <span> va <div> teglari kabi id, class, style, align parametrlarini o’z ichiga oladi. 4. Ishlatiladigan belgilar. Kompyuterda h ar bir belgi qandaydir sondan iboratdir. Operasion sistema h ar bir songa mos keluvchi belgini ekranda tasvirlaydi. Sonlarga mos keluvchi belgilar jadvali kodirovka (kodlash) deyiladi. H ozirning o’zida rus tili belgilari uchun kamida 5 ta kodlash usullari mavjud. Agar Web sahifa yaratilayotganda qaysi kodlash usulidan foydalanilganni brauzer aniqlay olmasa, ekranda tushunarsiz belgilar paydo bo’ladi. HTML tili Web sahifa qaysi usulda kodlanganini ko’rsatib turish imkoniyatiga ega. Buning uchun <meta> tegi ishlatiladi. HTTP protokolida (bayonnomasida) oldindan aniqlangan Content– Type nomli o’zgaruvchi mavjud. U o’zida Web sahifa tilini va kodlash usulini saqlaydi. Umumiy ko’rinish quyidagicha bo’ladi: <META http–equiv = “Content–Type” content = “text/HTML; charset=ISO–8858–5”> Yuqoridagi misolda o’zgaruvchining qiymati “;” belgi bilan ajratilgan ikki qismdan iborat. Birinchi qism matnning HTML teglari yordamida yaratilgan oddiy matn ekanligini bildirsa ikkinchi qism foydalanilgan kodlash usulini ko’rsatib turadi. Yuqoridagi misolda xalqaro standartlashtirish tashkiloti (ISO) tomonidan tasdi q langan standart kodlash usuli ko’rsatilgan. Afsuski brauzerlar matnda uchraydigan ba’zi bir belgilarni ekranda aks ettira olmaydi. Agar brauzer matnda “kichik” tengsizlik belgisini uchratsa uni teg uchun ochiluvchi qavs deb tushunadi. Matnda bu belgidan keyin h yech qanday teg uchramasa matnning biror bir qismi e’tiborsiz qoldiriladi va ekranda aks ettirilmaydi. Bunday xatoliklarning oldini olish uchun matnda bunday belgilar o’rniga qo’ shtirno q ichiga olingan maxsus belgilar ketma – ketligi qo’llaniladi. Bunday belgilar ketma–ketligi albatta qo’shtirno q ichiga olingan bo’ladi va “&” belgisi bilan boshlanib “;” belgisi bilan tugaydi. < &lt; > &gt; & &amp; “ &quot; _ &emdash Bu belgilar xaqida to’liq ma’lumotlarni http://www.uni.-passau.de/~ramch/iso8859-1.html manzilidan olish mumkin. Asosiy adabiyotlar 1. Matrosov S . Ch . i dr . HTML 4.0 v podlinnike. BHV-SPb, 2000. 672 s. 2. Uilton P. JAVASCRIPT. Osnovы. Simvol-plyus. 2002. 1056 s. 3. Kingli-Xyu E., Kingli-Xyu K. JAVASCRIPT 1.5: Uchebnыy kurs. Piter. 1-ye izdaniye. 2002. 4. Tomson L., Velling L. Razrabotka Web-prilojeniy na PHP i MySQL. - K.: "DiaSoft", 2001. - 672 s. Qo’ shimcha adabiyotlar 1. Speynauer S., Kuersia V. Spravochnik Web-mastera. - K: "BHV", 1997. - 368 s. 2. Brandenbau. JAVASCRIPT. Sbornik reseptov dlya professionalov. SPb. 2001. 3. Ratshiller T., Gerken T. PHP4: razrabotka Web-prilojeniy. Piter, 2001. - 384 s. 4. Yarger R., Riz Dj., King T. MySQL i mSQL. Bazы dannыx dlya nebolshix predpriyatiy i Interneta. - SPb: Simvol-Plyus, 2000 - 560 s. 5. Xilayer S., Mizik D. Programmirovaniye Active Server Pages. - M: "Russkaya redaksiya", 1999. - 296 s. 6. Xolzner S. Perl: spesialnыy spravochnik. - SPb: "Piter". 2000. - 496 s. 7. Shvars R., Kristiansen T. Izuchayem Perl. - K: "BHV", 2000. - 320 s.

PHP da tarmoqlanuvchi va takrorlanuvchi jarayonlarni ifodalovchi operatorlar. Funksiyalar

Купить