Информация о документе

Цена 12000UZS
Размер 329.6KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Дипломные работы
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Professional talim muassasalari ma’lumotlar bazasini loyihalashtirish va ishlab chiqish

Купить
“ Professional talim muassasalari ma’lumotlar bazasini loyihalashtirish va ishlab chiqish ” MUNDARIJA KIRISH NAZARIY QISM 1.1 Ma’lumotlar bazasi va uning asosiy tushunchalari, Mbbt ni tarkibi. 1.2 Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari. ASOSIY QISM 2.1 “ Professional talim muassasalari” ma’lumotlar bazasining mantiqiy strukturasi va uni shakllantirish. 2.2 Ma’lumotlarni manipulyatsiya qilish operatorlarini qo’llash. 2. 3 Ma ’ lumotlar bazasida so ’ rovlar yaratish . 2.4 Ma’lumotlar bazasida hisoblash maydonlarini yaratish. XULOSA FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR KIRISH Ma’lumotlar bazasi – tegishli ma’lumotlar to’plamini o’z ichiga olgan umumiy, birlashgan kompyuter tuzilmasi. Axborot tizimining turiga va masalaning qo’yilishiga qarab, bu ma’lumotlar bir yoki ikki mavzudagi bir necha megabaytdan biznesning ichki va tashqi muhitidagi yuzlab mavzularni qamrab oladigan terabaytgacha o’zgarishi mumkin. Ma’lumotlar bazalari, kompyuterlarga asoslangan tizimlarga ma’lumotlarni tezda saqlash, boshqarish va olish imkonini beradigan ixtisoslashgan tuzilmalardir. Ma’lumotlar bazasi tushunchasi maydon, yozuv, fayl atamalari bilan bog’liq. Kopgina masalalarni yechish asosida axborotlar yoki axborotlarni qayta ishlash yotadi. Axborotlarni qayta ishlashni yengillashtirish maksadida axborot tizimlari yaratiladi. Avtomatlashgan axborot tizimlari (AAT) (Axborot tizimlar AT) d е b, shunday tizimlarga aytamizki, ularning tarkibida t е xnik vositalar, jumladan shaxsiy kompyut е rlar ishtrok etadi. ATlarni k е ng ma noda axborotni‟ qayta ishlaydigan ixtiyoriy tizimni tushunish mumkin. Tadbiq etish sohasiga qarab, ATlar ishlab chiqarish sohasida, talim sohasida, sog„liqni saqlash sohasida, harbiy sohada va boshqa sohalarda ishlatiladigan tizimlarga ajratish mumkin. MBni boshqarishda MySQL ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimidan foydalanib unda SQL operatorlari va so’rovlar (CREATE, INSERT, SELECT, DELETE, UPDATE va boshqa), matematik va mantiqiy operatorlardan foydalanish keltirilgan. MBBTda ma’lumotlar bazasini bir kompyuterdan boshqa bir kompyuterga ko’chirish va bundan tashqari ma’lumotlar bazasini (CSV, JSON, PDF, MS EXCEL va MS WORD) formatlarda eksport qilish imkoniyatlarini ko’rib chiqish. MBni tuzishda va boshqarishda jadvallar va uning maydonlari ustida bajarilgan amallar hisoblanadi. Jadvallarning o’zaro aloqasi ya’ni ko’pga-ko’p, birga-bir yoki ko’pga-bir bog’lanishli bo’lishi hamda shu kabi asosiy termin va tushunchalar asosida yaratilgan MBni boshqarish va uning ustida bajarilgan amallar hisoblanadi. NAZARIY QISM 1.1 Ma’lumotlar bazasi va uning asosiy tushunchalari , Mbbt ni tarkibi . Mbttni tarkibi: MBBT shunday dastur qobig„iki, uning yordamida jadvallarni strukturasi, jadvallar orasidagi bog„lanish, jadvallarni ma lumotlar bilan‟ to„ldirgandan k е yin, uning yordamida MB yaratiladigan programma vositasidir. Shu munosaabt bilan MBBT bir qancha tarkibiy qismlardan iborat. Dasturiy vositalariga translyatorlar va MB ga ma lumotlarni ‟ kiritadigan, qayta ishlaydigan, saqlaydigan, takomillashtiridigan, t е stdan o„tkazadigan, ma lumotlarni kiritish chiqarishni ta minlaydigan boshqarish ‟ ‟ tizimlari kiradi. Asosiy dasturlash tili sifatida Obj е ct Pascal, C++ kabi tillarni ishlatiladi. MBBT ni paydo bo„lish tarixida 3 ta til qo„shilib ishlatilgan: 1. Ma lumotlarni tavsiflash tili – MTT (YaOD). Uni yordamida ‟ MB jadvallarini strukturalari quriladi Ma’lumotlar bazasi – tegishli ma’lumotlar to’plamini o’z ichiga olgan umumiy, birlashgan kompyuter tuzilmasi. Axborot tizimining turiga va masalaning qo’yilishiga qarab, bu ma’lumotlar bir yoki ikki mavzudagi bir necha megabaytdan biznesning ichki va tashqi muhitidagi yuzlab mavzularni qamrab oladigan terabaytgacha o’zgarishi mumkin. Ma’lumotlar bazalari, kompyuterlarga asoslangan tizimlarga ma’lumotlarni tezda saqlash, boshqarish va olish imkonini beradigan ixtisoslashgan tuzilmalardir. Ma’lumotlar bazasi tushunchasi maydon, yozuv, fayl atamalari bilan bog’liq. Maydon – bu saqlanadigan ma’lumotlarning eng kichik birligi. Masalan, OTMlar haqida ma’lumot mavjud bo’lgan ma’lumotlar bazasida OTM raqami nomi bilan saqlanadigan maydon turini o’z ichiga olishi mumkin va ma’lumotlar bazasida tavsiflangan OTMlarning har bir turi uchun (fakultetlar, yo’nalishlar, guruhlar, talabalar va boshqalar) ushbu saqlanadigan maydonning alohida nusxasi mavjud bo’ladi. Yozuv – bu tegishli saqlanadigan maydonlar to’plamidir. Bunday holda, saqlangan yozuvning nusxasi saqlanadigan maydonlarning tegishli nusxalari guruhidan iborat. Fayl - bu bir xil turdagi saqlangan yozuvlarning barcha mavjud nusxalari to’plami. Oddiylik uchun har qanday berilgan fayl faqat bitta turdagi saqlanadigan yozuvlarni o’z ichiga olishi mumkin deb qabul qilinadi. Ma’lumotlarni boshqarish - bu ma’lumotlarning to’g’ri yaratilishi, saqlanishi va olinishiga qaratilgan qoidalar. Ma’lumotlar muhim rol o’ynashini hisobga olib, ma’lumotni boshqarish har qanday biznes, davlat idorasi, xizmat ko’rsatish tashkiloti yoki xayriya faoliyatining asosiy yo’nalishi ekanligi biz to’liq anglashimi lozim. Ma’lumotni samarali boshqarish odatda kompyuter ma’lumotlar bazasidan foydalanishni talab qiladi. Ma’lumotlar bazasi bu quyidagilar to’plamini saqlaydigan umumiy, birlashtirilgan kompyuter tuzilmasi:  Tashqi foydalanuvchi ma’lumotlari, ya’ni oxirgi foydalanuvchini qiziqtirgan muhim faktlar. Metadata (ma’lumotlar haqidagi ma’lumotlar), ular orqali oxirgi foydalanuvchi ma’lumotlari birlashtiriladi va boshqariladi Ma’lumotlarni boshqarish - bu ma’lumotlarning to’g’ri yaratilishi, saqlanishi va olinishiga qaratilgan qoidalar. Ma’lumotlar muhim rol o’ynashini hisobga olib, ma’lumotni boshqarish har qanday biznes, davlat idorasi, xizmat ko’rsatish tashkiloti yoki xayriya faoliyatining asosiy yo’nalishi ekanligi biz to’liq anglashimi lozim. Ma’lumotni samarali boshqarish odatda kompyuter ma’lumotlar bazasidan foydalanishni talab qiladi. Ma’lumotlar bazasi bu quyidagilar to’plamini saqlaydigan umumiy, birlashtirilgan kompyuter tuzilmasi:  Tashqi foydalanuvchi ma’lumotlari, ya’ni oxirgi foydalanuvchini qiziqtirgan muhim faktlar.  Metadata (ma’lumotlar haqidagi ma’lumotlar), ular orqali oxirgi foydalanuvchi ma’lumotlari birlashtiriladi va boshqariladi. Ma’lumotlar bazasining turlari Foydalanuvchilar soni ma’lumotlar bazasi bitta foydalanuvchi yoki ko’p foydalanuvchi sifatida tasniflanganligini aniqlaydi. Bitta foydalanuvchi ma’lumotlar bazasi bir vaqtning o’zida faqat bitta foydalanuvchini qo’llab- quvvatlaydi. Bunga javoban, ko’p foydalanuvchi ma’lumotlar bazasi bir vaqtning o’zida bir nechta foydalanuvchilarni qo’llab-quvvatlaydi. Ko’p foydalanuvchi ma’lumotlar bazasi nisbatan kam miqdordagi foydalanuvchilarni (odatda 50 dan kam) qo’llab-quvvatlasa, tashkilotning ishchi guruhi ma’lumotlar bazasi deb ataladi. Markazlashtirilgan va markazlashtirilmagan (tarqatilgan) ma’lumotlar bazasi ma’lumotlar bazasini amalga oshirish va boshqarish uchun aniq belgilangan infratuzilma apparat, operatsion tizimlar, tarmoq texnologiyalari va boshqalarni talab qiladi. Odatda, infratuzilmaga ma’lumotlar bazasini yaratadigan va ishlaydigan tashkilot egalik qiladi va xizmat qiladi. Ammo so’nggi yillarda bulutli ma’lumotlar bazalaridan foydalanish tobora ommalashib bormoqda. Bulutli ma’lumotlar bazasi - bu Microsoft Azure yoki Amazon AWS kabi bulutli ma’lumotlar xizmatlaridan foydalanib yaratilgan va saqlanadigan ma’lumotlar bazasi. Ma’lumotlar bazasini loyihalash - bu ma’lumotlarni boshqarish tizimini loyihalashtirish, ishlab chiqish, amalga oshirish va xizmat ko’rsatishni osonlashtiradigan jarayonlar to’plami. To’g’ri ishlab chiqilgan ma’lumotlar bazasini saqlash oson, ma’lumotlarning izchilligini yaxshilaydi va diskni saqlash joyi nuqtai nazaridan iqtisodiy jihatdan samarali. Ma’lumotlar bazasini loyihalashning asosiy vazifalari taklif etilayotgan ma’lumotlar bazasi tizimining mantiqiy va fizik loyihalash modellarini ishlab chiqarishdir. Mantiqiy model ma’lumotlar talablariga va fizik mulohazalardan mustaqil ravishda saqlanadigan ma’lumotlarga e’tiborni qaratadi. Ma’lumot qanday saqlanishi yoki qayerda saqlanishi, qay tarzda, bu bilan bog’liq emas. Ma’lumotlarning fizik loyihasi modeli ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari (MBBT) kabi apparat vositalari va dasturiy ta’minot tizimlaridan foydalangan holda ma’lumotlar bazasining mantiqiy loyihasini fizik muhitga tarjima qilishni o’z ichiga oladi. Ma’lumotlar bazasini ishlab chiqish davrida bir qator bosqichlar mavjud bo’lib, ular ma’lumotlar bazasi tizimini ishlab chiqishda kuzatiladi. Ma’lumotni modellashtirish, ma’lumotlar bazasini loyihalashtirishdagi birinchi qadam, aniqlangan muammolar sohasi uchun ma’lum bir ma’lumot modelini yaratish jarayonini anglatadi. Ma’lumotlar modeli - bu ancha murakkab real dunyo ma’lumotlarining nisbatan oddiy namoyishi, odatda grafik ko’rinishda aks ettirilishidir. Ma’lumot modellarida uchta turdagi munosabatlar qo’llaniladi: birga ko’p, ko’p-ko’pga va bir-birga. Ma’lumotlar bazasini loyihalashtiruvchilar odatda qisqartirilgan 1:M yoki 1..*, M:N yoki *..* va 1:1 yoki 1..1 belgilarini ishlatadilar.(M:N belgisi ko’pchilikning o’zaro munosabatlari uchun standart yorliq bo’lsa-da, M:M yorlig’i ham ishlatilishi mumkin). 1.2 Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari (MBBT) - bu foydalanuvchilarga ma'lumotlar bazasini aniqlash, yaratish va saqlash, shuningdek, unga boshqariladigan kirish huquqini amalga oshiradigan dastur. Aslida ma'lumotlar bazasi va foydalanuvchi o’rtasida (amaliy dasturi) ma'lumotlarni saqlash va boshqarish xususiyatlarini yashiradigan qatlam (mavhumlik). Ma’lumotlar bazasi tizimi bu kompyuterlashtirilgan yozuvlarni saqlash tizimidir. Ma’lumotlar bazasining o ’ zi elektron fayl (jadval)lar kabinetining bir turi sifatida ko’rib chiqilishi mumkin. Ushbu tizimning foydalanuvchilariga bunday fayllarda turli xil operatsiyalarni bajarish imkoniyati beriladi, masalan: ma’lumotlar bazasiga yangi bo’sh fayllarni qo’shish, mavjud fayllarga yangi ma’lumotlarni kiritish, ma’lumotlarni olish, ma’lumotlarni o’zgartirish, ma’lumotlarni o’chirish, ma’lumotlar bazasini o’chirish. Odatda, zamonaviy MBBT quyidagi komponentlar mavjud:  t ashqi va tasodifiy kirish xotirasi va jurnallaridagi ma’lumotlarni boshqarish uchun javob beradigan yadro  ma’lumotlar olish va o’zgartirish uchun so’rovlarni optimallashtirish va, odatda, mashinadan mustaqil bajariladigan ichki kodni yaratishni ta’minlaydigan ma’lumotlar bazasi tilidagi protsessor  ma’lumotlar bazasini boshqarish bilan foydalanuvchi interfeysini yaratadigan ma’lumotlarni boshqarish dasturlarini sharhlaydigan ishlaydigan qo’llab-quvvatlash quyi tizimi  axborot tizimiga xizmat ko’rsatishda bir qator qo’shimcha funksiyalarni ta’minlovchi xizmat dasturlari (tashqi yordam dasturlari) MBBT ma’lumotlar modeliga ko’ra, iyerarxik , tarmoq , relyatsion , grafik, ER model kabi turlarga ajratish mumkin. Iyerarxik ma’lumotlar bazasi - ma’lumotlar bazasining ushbu turida ma’lumotlar ajdod va avlod o’rtasidagi munosabatlarning tugunlarida saqlanadi. Shuningdek, yozuvlarda nafaqat bu ma’lumotlar, balki ularning ajdodi va avlodlari to’g’risida ham ma’lumotlar mavjud. Nomidan ko’rinib turibdiki, “iyerarxiya”, bu daraxtga o’xshash tuzilishdir. Har bir yozuv orasida ajdod- avlod munosabatlari sifatida bog’langan aloqalar mavjud. Ma’lumotni olish uchun biz kerakli ma’lumotlarni olguncha har bir daraxtni kesib o’tishimiz kerak. Ular asosan bank va telekommunikatsiya sohalarida yuqori samaradorlik va ilovalarni boshqarish uchun ishlatiladi. Grafik ma’lumotlar bazalari – bu NoSQL ma’lumotlar bazasi bo’lib, semantik so’rovlar uchun grafik tuzilmani qo’llaydi. Ma’lumotlar tugun, qirralar va xususiyatlar ko’rinishida saqlanadi, unda tugun yozuvga teng, qirrasi ikkita tugun o’rtasidagi bog’liqlik va xususiyatlar tugunlarga qo’shilgan qo’shimcha ma’lumotlardir. Masalan, Neo4j, Azure Cosmos DB, SAP HANA, Sparksee, Oracle Spatial and Graph, OrientDB, ArrangoDB and MarkLogic kabilar unga misol bo’ladi. MBBTning ma’lumotlar bazasiga kirish usuli bo’yicha esa fayl-server , mijoz-server , o’rnatilgan tamoyillariga ajratish mumkin. Fayl-server – MBBT fayl-serverida ma’lumotlar fayllari markaziy ravishda fayl serverida joylashgan. Ma’lumotlar bazasi har bir mijozning kompyuterida (ish stansiyasida) joylashgan. MBBT kirish mahalliy tarmoq orqali amalga oshiriladi. O’qishlar va yangilanishlar fayl blokirovkalari orqali sinxronlashtiriladi. Ushbu arxitekturaning afzalligi fayl-serveri protsessoriga yuklamaning pastligi. Kamchiligi sifatida esa lokal tarmoqdagi potensial yuqori yuk; markazlashtirilgan boshqaruvning qiyinligi yoki umuman mumkin emasligi. Yuqori ishonchlilik, yuqori darajadagi foydalanish va yuqori darajadagi xavfsizlik kabi muhim xususiyatlarni ta’minlash qiyinligi yoki yetishmasligini ko’rsatishimiz mumkin. Hozirgi vaqtda fayl-server texnologiyalari eskirgan deb hisoblanadi va katta axborot tizimlarida undan foydalanish kamchilik hisoblanadi. Bu texnologiya asosidagi MBBTga Microsoft Access, Paradox, dBase, FoxPro, Visual FoxPro kabilarni misol qilish mumkin. Mijoz-server – MBBT mijoz-serveri ma’lumotlar bazasi bilan birga serverda joylashgan va ma’lumotlar bazasiga monopol rejimda kirish huquqiga ega. Ma’lumotlarga ishlov berish bo’yicha mijozlarning barcha so’rovlari ma’lumotlar bazasi mijoz-serveri tomonidan markazlashtirilgan holda qayta ishlanadi. MBBT mijoz-serverining kamchiliklari serverga bo’lgan talabning oshishi hisoblanadi. Uning afzal jihatlari esa lokal tarmoqdagi potensial kam yuk; markazlashtirilgan boshqaruvning qulayligi; yuqori ishonchlilik, yuqori darajadagi foydalanish va yuqori xavfsizlik kabi muhim xususiyatlarni taqdim etish qulayligidir. Oracle DataBase, Firebird, Interbase, IBM DB2, Informix, MS SQL Server, Sybase Adaptive Server Enterprise, PostgreSQL, MySQL, Cache, ЛИНТЕР kabilarni mijoz-server texnologiyasiga misol qilishimiz mumkin . So’nggi yillarda qo’llanilayotgan eng mashhur MBBT ga quyidagilar misol bo’la oladi: • MySQL • Microsoft Access • Oracle • PostgreSQL • dBASE • FoxPro • SQLite va boshqalar . MySQL ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimining qulayliklari MySQL serverini (buning uchun superfoydalanuvchi imtiyozlarini talab qiladi) va bitta ma lumotlar bazasini boshqarishi mumkin. Ko’pʼ foydalanuvchidan foydalanish mumkin (MySQL-ga yangi foydalanuvchilarni qo’shish MySQL qo’llanmasidan foydalanish). Ikkinchi holda, foydalanuvchilar faqat o’zlariga tayinlangan ma'lumotlar bazalaridan foydalanishlari mumkin. Hozirgi vaqtda MySQL tizimining imkoyiyatlari:  Ma’lumotlar bazasini yaratish va o’chirish  Jadvallarni yaratish, ko’chirish, o’chirish va o’zgartirishi  Jadvallarni saqlash  Maydonlarni o’chirish, tahrirlash va qo’shish  SQL so’rovlarini, shu jumladan ommaviy SQL so’rovlarini bajarish  Kalitlarni boshqarish  Matnli fayllarni jadvallarga yuklash  Jadval dumplarini yaratish va ko’rish  Yarating va jadval dumplarini ko’ring  CSV, XML, PDF, ISO/IEC 26300 - OpenDocument matn va elektron jadval, Word, Excel va LATEX formatlarida ma lumotlarni eksport qilish ʼ  Bir nechta serverlarni boshqarish  MySQL foydalanuvchilari va imtiyozlarini boshqarish  MyISAM jadvallarida havolalar yaxlitligini tekshiring  Namunaviy so’rovdan foydalaning (Query-by-example - QBE), belgilangan jadvallarga avtomatik ravishda ulanadigan murakkab so’rovlarni yarating  PDF formatida grafik ma'lumotlar bazasi diagrammasini yaratish  Ma'lumotlar bazasini yoki uning bo’limlarini qidiring  Saqlangan ma'lumotlarni oldindan belgilangan funktsiyalarda ishlatiladigan turli formatlarga o’zgartirish, masalan, BLOB ma'lumotlarini tasvirlar yoki yuklab olinadigan havolalar sifatida ko’rsatish va hokazo  InnoDB jadvallari va xorijiy kalitlarni qo’llab-quvvatlaydi  MySQL kengaytirilgan MySQL-ni qo’llab-quvvatlaydi  50 dan ortiq tillarga tarjima qilingan Biz bu kurs ishida MySQL ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimidan foydalanishda jadvallarni yaratish, o’chirish, o’zgartirish va jadvallarga ma’lumot qo’shish ustida bajarilgan amallardan foydalangan holda SQL (Structured Query Language—Strukturalangan So’rovlar Tili) kalit so’zlaridan foydalangan holda bajarib MBni tizim sifatida shakllantirdik. Shuni ta’kidlash kerakki MBBTdan foydalanish natijasida uning qulayliklari to’g’risida qnchagina ma’lumot va tushunchaga ega bo’lish aniqdir. Eng asosi foydalanuvchilarga berilgan tartibda ruxsatni boshqarish va talabni amalgam oshirish talab etiladi. ASOSIY QISM 2 1 “ Professional talim muassasalari” ma’lumotlar bazasining mantiqiy strukturasi va uni shakllantirish. Fakultetlar # Maydon nomi Tipi Izoh 1 Fakultet nomi varchar (5) Nomi 2 Elektron pochtasi varc har (45) 3 Tel raqami int (13) Telefon raqami 4 Fakultet dekani var char(45) F.i.sh 5 Fakultet tarixi var char(13) 6 Manzili Varchar “Filiallari” – OTM davomati haqida ma’lumotlarni o’zida saqlovchi jadval # Maydon nomi Tipi Izoh 1 manzili varchar ( 255 ) 2 Fish char(45) Ism sharif 3 Tel Raqami int ( 9 ) 4 Elektron pochtasi varchar (20) “kafedralar” – OTM haqida ma’lumotlar # Maydon nomi Tipi Izoh 1 Kafedra nomi varchar (5) 2 Kafedra mudiri char(5) 3 Telefon raqamlari int (8) 4 Elektron pochtasi Char(80) 5 Manzili Char(80) 6 Kafedra tarixi Char(80) “Kantrak bo’limi” – OTM kantrak ma’lumotni saqlovchi jadval # Maydon nomi Тipi Izoh 1 Bolim raxbar char ( 255 ) 2 Fish char(45) Ism sharifi 3 Talaba id int ( 16 ) 4 Talaba yo’nalishi char(13) 6 Hisob raqami Int(90) 7 Tel raqami Int (80 “ buyurtmaxizmati ” – OTM kafedralari haqida ma ’ lumotni saqlovchi jadval # Maydon nomi Тipi Izoh 1 idbuyurtmaxizmati int(5) Kalit maydon 2 Yetkazganligi char(5) Borganligi 3 Vaqt Datetime Vaqti “ Kutubxona ” – OTM ma ’ lumotni saqlovchi jadval # Maydon nomi Тipi Izoh 1 id int( 16 ) id maydon 2 Bo’limlar char (20) Bolim maydon 3 Manzili char(5) 4 F.I.SH Char(255) OTM ma’lumotni saqlovchi “Professor o’qituvchilar” jadvali # Maydon nomi Тipi Izoh 1 F.I.SH VARCHAR ( 50 ) 2 O’qitiladigan fanlar char( 5 0) Fan maydon 3 Unvoni char(25) 4 Telefon raqami Char(30) 5 Manzili Char(46) “ Talaba ” – OTM ma ’ lumotni saqlovchi jadval # Maydon nomi Тipi Izoh 1 Id int(5) Kalit maydon 2 Fish char(45) Ism sharifi 3 Telraqami char(13) Telefon raqami 4 Manzili char(45) “ Xaqida ” – OTM ma ’ lumotni saqlovchi jadval # Maydon nomi Тipi Izoh 1 Muassasa haqida char (5) Maydon 2 Telegram char(45) Telegrami 3 Muasasa nomi char(45) Nom maydon 4 Websahifa char(45) Websahifas 5 Manzili Char(44) 6 MUASSASA RAXBARI CHAR(40) “ Xodimlar ” – OTM kafedralari haqida ma ’ lumotni saqlovchi jadval # Maydon nomi Тipi Izoh 1 Xodim id int(5) Kalit maydon 2 Fish char(45) Ism sharifi 3 LAVOZIMI char(5) MAYDON 4 Telraqam char(13) Telefon raqami “ YOTOQXONA ” – OTM kafedralari haqida ma ’ lumotni saqlovchi jadval # Maydon nomi Тipi Izoh 1 ID int(5) ID maydon 2 F.I.SH char(10) NAME MAYDON 3 MANZILI char( 200 ) 4 Telraqami char(13) telefon raqami 1.3 Bu yerda “Professional talim ” malumotlar bazasining “Filial” va “Rektorat” bo’limlari jadval ko’rinishida aks ettirilgan. “Filial” va “Rektorat” jadvallariga “Markaz va bo’limlar”, “Kengaashlar”, “Kotib va kotibalar”, “Ish jadvali”,” bo’limlari ham jadval ko’ronishida aks ettirilib ular Munosabatlar (relationship) orqali bog’lanishlari ko’rsatilgan (1.1- rasm). Bu yerda “Professional talim” malumotlar bazasining ”Filial”, “Fakultet” va “Kafedralar” bo’limlari jadval ko’rinishida aks ettirilgan. ”Filial”, “Fakultet” va “Kafedralar” jadvallariga “Yotoqxona”, “Kutubxona” va “Yo’nalish”, bo’limlari ham jadval ko’ronishida aks ettirilib ular Munosabatlar (relationship) orqali bog’lanishlari ko’rsatilgan (2.2-rasm). 3) Bu yerda esa “Universitet ATM” malumotlar bazasining “Talaba” bo’limi jadval ko’rinishida aks ettirilgan. “Yo’nalish”, “Budjetlar”, “Kontraktlar”, “Kutubxona”, “Yotoqxona” va “Xonalar” bo’limlari ham jadval ko’ronishida aks ettirilib ular Munosabatlar (relationship) orqali bog’lanishlari ko’rsatilgan (3.3-rasm). 2.2 Ma’lumotlarni manipulyatsiya qilish operatorlarini qo’llash “Professional talim muasassalari” ma’lumotlar bazasining jadvallarini hosil qilish CREATE TABLE fakultet( Fakultet nomi INT(5) NOT NULL PRIMARY KEY, F.i.sh CHAR(45) NOT NULL, telraqami CHAR(13) NOT NULL, electron pochtasi CHAR(45) NOT NULL, manzili CHAR(13) NOT NULL ); CREATE TABLE filiallari ( Telefon raqami char(9) NOT NULL PRIMARY KEY, manzili CHAR(45) NOT NULL, electron manzili CHAR(13) NOT NULL, nomi CHAR(45) NOT NULL ); CREATE TABLE kafedralar ( Kafedra id int (19) NOT NULL PRIMARY KEY, Kafedra mudiri char(50) NOT NULL, Telefon raqami CHAR(5) NOT NULL, Electron pochtasi char(3) NOT NULL Manzili char(3) NOT NULL ); CREATE TABLE kantrak bo’limi ( Bolim raxbar char(50) NOT NULL PRIMARY KEY, Talaba id CHAR(20) NOT NULL, Talaba yo’nalishi CHAR(25) NOT NULL, Hisob raqami char(33) NOT NULL ); CREATE TABLE kutubxona ( id INT(14) NOT NULL PRIMARY KEY, bo’limlar CHAR(5) NOT NULL, manzili char NOT NULL telefon raqami char NOT NULL ); CREATE TABLE professor o’qituvchilar ( id INT(5) NOT NULL PRIMARY KEY, telefon raqami CHAR(10) NOT NULL, unvoni CHAR(5) NOT NULL, manzili CHAR(13) NOT NULL ); CREATE TABLE talaba ( ID INT(5) NOT NULL PRIMARY KEY, FISH CHAR(5) NOT NULL, TELEFON RAQAMI CHAR(8) NOT NULL, MANZILI CHAR(44) NOT NULL ); CREATE TABLE XAQIDA( ID INT(5) NOT NULL PRIMARY KEY, MUASSASA XAQIDA CHAR(45) NOT NULL, MANZILI CHAR(5) NOT NULL, VaqtCHAR(90) NOT NULL MUASSASA RAXBARI char NOT NULL ); CREATE TABLE XODIMLAR ( LAVOZIMI INT(5) NOT NULL PRIMARY KEY, ID CHAR(45) NOT NULL, F.I.SH CHAR(5) NOT NULL, TELEFON INT(20) NOT NULL ); CREATE TABLE YOTOQXONA( ID INT(5) NOT NULL PRIMARY KEY, fish CHAR(45) NOT NULL, TELEFONR AQAMI CHAR(5) NOT NULL, YOTOQXONA MANZILI char NOT NULL “Professional talim muassalari ” ma’lumotlar bazasining jadvallariga ma’lumot qo’shish 1.fakultetlar jadvaliga ma’lumot qo’shish INSERT INTO `fakultetlar`(`fakultenomi`, `fish`, `telraqami`, `fakultetdekani`, `manzili`) VALUES (“Raqamili texnologya”,"Xatamov Kamoliddin","","+998938389858","Babayarov Abdusattor",”Nomozgoh masjidi”); INSERT INTO `fakultetlar`(`fakultenomi`, `fish`, `telraqami`, `fakultetdekani`, `manzili`) VALUES (“Raqamili texnologya”,"Achilov Javohir ","","+998938389858","Babayarov Abdusattor",”Nomozgoh masjidi”); INSERT INTO `fakultetlar`(`fakultenomi`, `fish`, `telraqami`, `fakultetdekani`, `manzili`) VALUES (“Rus tili”,"sherzodov sherzod ","","+998938389858","Babayarov Abdusattor",”Nomozgoh masjidi”); INSERT INTO `fakultetlar`(`fakultenomi`, `fish`, `telraqami`, `fakultetdekani`, `manzili`) VALUES (“Raqamili texnologya”,"Rustamov Baxrom ","","+998938389858","azimov islom",”Nomozgoh masjidi”); INSERT INTO `fakultetlar`(`fakultenomi`, `fish`, `telraqami`, `fakultetdekani`, `manzili`) VALUES (“Raqamili texnologya”,"Rashidov Og’abek 998938389858","Babayarov Abdusattor",”Nomozgoh masjidi”); INSERT INTO `fakultetlar`(`fakultenomi`, `fish`, `telraqami`, `fakultetdekani`, `manzili`) VALUES (“Raqamili texnologya”,”bobomalikov javohir","","+998938389858","Babayarov Abdusattor",”Nomozgoh masjidi”); INSERT INTO `fakultetlar`(`fakultenomi`, `fish`, `telraqami`, `fakultetdekani`, `manzili`) VALUES (“Raqamili texnologya”,"Xatamov muhammad","","+998938389858","Babayarov Abdusattor",”Nomozgoh masjidi”); INSERT INTO `fakultetlar`(`fakultenomi`, `fish`, `telraqami`, `fakultetdekani`, `manzili`) VALUES (“geografiya”,"qobulov Asror","","+99893848934","humoyunmirzo Nematov",”Nomozgoh masjidi”); INSERT INTO `fakultetlar`(`fakultenomi`, `fish`, `telraqami`, `fakultetdekani`, `manzili`) VALUES (“Fizika”,"Abdurasulov Sardor","","+998938389858","Alimov Olim",”bulvard”); 2.Shikoyatchi jadvaliga ma’lumot qo’shish INSERT INTO ‘filiali’(`manzili`, `telraqami`, `electronpochtasi`) VALUES (samarqand,"guljahon barnoyeva ","","gsdfgh@gmail.com"); INSERT INTO ‘filiali’(`manzili`, `telraqami`, `electronpochtasi`) VALUES (samarqand,"xatamov kamolidin ","","gsdfggg7789@gmail.com"); INSERT INTO ‘filiali’(`manzili`, `telraqami`, `electronpochtasi`) VALUES (samarqand,"Samadov Qobul ","","poiuhb090@gmail.com"); INSERT INTO ‘filiali’(`manzili`, `telraqami`, `electronpochtasi`) VALUES (samarqand,"Azimov baxtiyor ","","llkjbh@gmail.com"); INSERT INTO ‘filiali’(`manzili`, `telraqami`, `electronpochtasi`) VALUES (samarqand,"asadov kamoliddin ","","gsgrgthth@gmail.com"); INSERT INTO ‘filiali’(`manzili`, `telraqami`, `electronpochtasi`) VALUES (samarqand,"samadova humora ","","qwertyu3434@gmail.com"); INSERT INTO ‘filiali’(`manzili`, `telraqami`, `electronpochtasi`) VALUES (samarqand,"xasanov bunyod","","ertudffr@gmail.com"); INSERT INTO ‘filiali’(`manzili`, `telraqami`, `electronpochtasi`) VALUES (samarqand,"boboqulov oxun ","","kjhgert55 @gmail.com"); INSERT INTO ‘filiali’(`manzili`, `telraqami`, `electronpochtasi`) VALUES (samarqand,"bunyodxon kamilov ",""," sxcldty00@gmail.com"); INSERT INTO ‘filiali’(`manzili`, `telraqami`, `electronpochtasi`) VALUES (samarqand,"gulmira shukurullayev ","","sdcvgfd77@gmail.com"); INSERT INTO ‘filiali’(`manzili`, `telraqami`, `electronpochtasi`) VALUES (samarqand,"guljahon barnoyeva ","","uytrew@gmail.com"); INSERT INTO ‘filiali’(`manzili`, `telraqami`, `electronpochtasi`) VALUES (samarqand,"gulhumor jayronova ","","qwerty@gmail.com"); INSERT INTO ‘filiali’(`manzili`, `telraqami`, `electronpochtasi`) VALUES (samarqand,"sherali Danaqulov ","","asdrhj@gmail.com"); 3.Kafedralar jadvaliga ma’lumot qo’shish INSERT INTO `kafedralar`(idkafedra, `kafdera raxbari `,``, `telraqam`, `elekrton pochtasi`,`manzili` ) VALUES (17849443439,"Sattarova Amina",” ","+998870213655" ddkfdl@gmail.com ”,samarqand); INSERT INTO `kafedralar`(idkafedra, `kafdera raxbari `,``, `telraqam`, `elekrton pochtasi`,`manzili` ) VALUES (17849443439,"Xatamov Kamoliddin ",” ","+998870213655" ddkfdl@gmail.com ”,samarqand); INSERT INTO `kafedralar`(idkafedra, `kafdera raxbari `,``, `telraqam`, `elekrton pochtasi`,`manzili` ) VALUES (17849443439,"sherzodbek karimov ",” ","+998870213655" ddkfd000l@gmail.com ”,samarqand); INSERT INTO `kafedralar`(idkafedra, `kafdera raxbari `,``, `telraqam`, `elekrton pochtasi`,`manzili` ) VALUES (17849443439,"hamdam sobirov ",” ","+998870213655" dkmmalikovl@gmail.com ”,samarqand); INSERT INTO `kafedralar`(idkafedra, `kafdera raxbari `,``, `telraqam`, `elekrton pochtasi`,`manzili` ) VALUES (17842243439,"Mahamova suroyyo ",” ","+998870213655" ddkDFJfdl@OUTLOK.com ”,samarqand); INSERT INTO `kafedralar`(idkafedra, `kafdera raxbari `,``, `telraqam`, `elekrton pochtasi`,`manzili` ) VALUES (17849443439,"nodirbek ESHBOYEV",” ","+998870213655" ddkfd33243l@gmail.com ”,samarqand); INSERT INTO `kafedralar`(idkafedra, `kafdera raxbari `,``, `telraqam`, `elekrton pochtasi`,`manzili` ) VALUES (1784944345,"Alisher hudoyberdiyev ",” ","+998870213655" ddkfdfff@gmail.com ”,samarqand); INSERT INTO `kafedralar`(idkafedra, `kafdera raxbari `,``, `telraqam`, `elekrton pochtasi`,`manzili` ) VALUES (17849443439,"hamroyev asliddin ",” ","+998870213655" ddksdfgg23@gmail.com ”,samarqand); 4.KantraK BOLIMI jadvaliga ma’lumot qo’shish INSERT INTO `kantrAK BOLIMI`(` talaba id `, ` bolimraxbari `, `talaba yonalishi`, `hisobraqami`,’telraqami) VALUES (155,"Ashrafov Umar","Dasturiy injiniring",2345679,9955565765); INSERT INTO `kantrAK BOLIMI`(` talaba id `, ` bolimraxbari `, `talaba yonalishi`, `hisobraqami`,’telraqami) VALUES (155,"Dilobar abbosova","Dasturiy injiniring",2345679,9955565765); INSERT INTO `kantrAK BOLIMI`(` talaba id `, ` bolimraxbari `, `talaba yonalishi`, `hisobraqami`,’telraqami) VALUES (155,"Abduhakimova Aziza ","Dasturiy injiniring",2345679,9955565765); INSERT INTO `kantrAK BOLIMI`(` talaba id `, ` bolimraxbari `, `talaba yonalishi`, `hisobraqami`,’telraqami) VALUES (155,"Xatamov jasur ","Dasturiy injiniring",2345679,9955565765); INSERT INTO `kantrAK BOLIMI`(` talaba id `, ` bolimraxbari `, `talaba yonalishi`, `hisobraqami`,’telraqami) VALUES (155,"Xatamov Botir ","Dasturiy injiniring",2345679,9955565765); INSERT INTO `kantrAK BOLIMI`(` talaba id `, ` bolimraxbari `, `talaba yonalishi`, `hisobraqami`,’telraqami) VALUES (155,"Xatamov kamoliddin ","Dasturiy injiniring",2345679,9955565765); INSERT INTO `kantrAK BOLIMI`(` talaba id `, ` bolimraxbari `, `talaba yonalishi`, `hisobraqami`,’telraqami) VALUES (155,"xamroqulov diyorbek ","Dasturiy injiniring",234,955565765); INSERT INTO `kantrAK BOLIMI`(` talaba id `, ` bolimraxbari `, `talaba yonalishi`, `hisobraqami`,’telraqami) VALUES (155,"dostonov rustam ","Dasturiy injiniring",2345679,9909876565765); INSERT INTO `kantrAK BOLIMI`(` talaba id `, ` bolimraxbari `, `talaba yonalishi`, `hisobraqami`,’telraqami) VALUES (155,"Ashrafov xusan","Dasturiy injiniring",2345679,9955565765); 5-Kutubxona jadvaliga ma’lumot qo’shish INSERT INTO `kutubxona`(`Idkutubxona `, `Bolimlar`, `manzilli`, `F.I.SH`) VALUES (33," uquv","samarqand"," XATAMOV KAMOLIDDIN "); INSERT INTO `kutubxona`(`Idkutubxona `, `Bolimlar`, `manzilli`, `F.I.SH`) VALUES (33," uquv","samarqand"," Boboqulov Ohun"); INSERT INTO `kutubxona`(`Idkutubxona `, `Bolimlar`, `manzilli`, `F.I.SH`) VALUES (33," uquv","samarqand"," rasulov javlon"); INSERT INTO `kutubxona`(`Idkutubxona `, `Bolimlar`, `manzilli`, `F.I.SH`) VALUES (33," uquv","samarqand"," adhambek javlonov"); INSERT INTO `kutubxona`(`Idkutubxona `, `Bolimlar`, `manzilli`, `F.I.SH`) VALUES (33," uquv","samarqand"," XATAMOVXumoyun "); INSERT INTO `kutubxona`(`Idkutubxona `, `Bolimlar`, `manzilli`, `F.I.SH`) VALUES (33," uquv","samarqand"," XATAMOV KAMOLIDDIN "); INSERT INTO `kutubxona`(`Idkutubxona `, `Bolimlar`, `manzilli`, `F.I.SH`) VALUES (33," uquv","samarqand"," Og’abek sobirov"); INSERT INTO `kutubxona`(`Idkutubxona `, `Bolimlar`, `manzilli`, `F.I.SH`) VALUES (33," uquv","samarqand"," hamdam sobirov"); INSERT INTO `kutubxona`(`Idkutubxona `, `Bolimlar`, `manzilli`, `F.I.SH`) VALUES (33," uquv","samarqand"," XATAMOV baxodir"); INSERT INTO `kutubxona`(`Idkutubxona `, `Bolimlar`, `manzilli`, `F.I.SH`) VALUES (33," uquv","samarqand"," ashrafov saydirasul"); INSERT INTO `kutubxona`(`Idkutubxona `, `Bolimlar`, `manzilli`, `F.I.SH`) VALUES (33," uquv","samarqand"," XATAMOV Botir"); 6-Professor Uqituvchilar jadvaliga ma’lumot qo’shish INSERT INTO `filiallar`(`Fish`, `manzil`, `telraqam`,’o’qitadigan fani’,’unvoni’) VALUES (gaybullayev javohir,"Mitan",998885566,”dasturlash”professor,); INSERT INTO `filiallar`(`Fish`, `manzil`, `telraqam`,’o’qitadigan fani’,’unvoni’) VALUES (hamrohov mahmud,"Mitan",998885566,”dasturlash”professor,); INSERT INTO `filiallar`(`Fish`, `manzil`, `telraqam`,’o’qitadigan fani’,’unvoni’) VALUES (jalilov kamron,"Mitan",998885566,”dasturlash”professor,); INSERT INTO `filiallar`(`Fish`, `manzil`, `telraqam`,’o’qitadigan fani’,’unvoni’) VALUES (ilyas sayfiyev,"Mitan",998885566,”dasturlash”professor,); INSERT INTO `filiallar`(`Fish`, `manzil`, `telraqam`,’o’qitadigan fani’,’unvoni’) VALUES (ortiq sayfuloyev,"Mitan",998885566,”dasturlash”professor,); INSERT INTO `filiallar`(`Fish`, `manzil`, `telraqam`,’o’qitadigan fani’,’unvoni’) VALUES (Sayfullo Madrahimov,"Mitan",998885566,”dasturlash”professor,); INSERT INTO `filiallar`(`Fish`, `manzil`, `telraqam`,’o’qitadigan fani’,’unvoni’) VALUES (kamoliddinXatamov,"Mitan",998885566,”dasturlash”professor,); INSERT INTO `filiallar`(`Fish`, `manzil`, `telraqam`,’o’qitadigan fani’,’unvoni’) VALUES (“Omonlulla Safarov”,"Mitan",998885566,”dasturlash”professor,); INSERT INTO `filiallar`(`Fish`, `manzil`, `telraqam`,’o’qitadigan fani’,’unvoni’) VALUES (Baxodir Jalolov,"Mitan",998885566,”dasturlash”professor,); 7-talaba jadvaliga ma’lumot qo’shish INSERT INTO `talaba `(`idtalaba`, `fish `, `telefon raqami`, `manzili`) VALUES (1,”Xatamov Kamolddin”,938389858,mitan); INSERT INTO `talaba `(`idtalaba`, `fish `, `telefon raqami`, `manzili`) VALUES (1,”humora davlatova”,938389858,mitan); INSERT INTO `talaba `(`idtalaba`, `fish `, `telefon raqami`, `manzili`) VALUES (1,”saksonboyev tuqsonboy”,938389858,mitan); INSERT INTO `talaba `(`idtalaba`, `fish `, `telefon raqami`, `manzili`) VALUES (1,”yasinov exsonboy”,938389858,mitan); INSERT INTO `talaba `(`idtalaba`, `fish `, `telefon raqami`, `manzili`) VALUES (1,”davron goipov”,938389858,mitan); INSERT INTO `talaba `(`idtalaba`, `fish `, `telefon raqami`, `manzili`) VALUES (1,”Baxodir jalolov”,938389858,mitan); INSERT INTO `talaba `(`idtalaba`, `fish `, `telefon raqami`, `manzili`) VALUES (1,”gapporov sadi”,938389858,mitan); INSERT INTO `talaba `(`idtalaba`, `fish `, `telefon raqami`, `manzili`) VALUES (1,”Xatamov Jasur”,979224441,mitan); INSERT INTO `talaba `(`idtalaba`, `fish `, `telefon raqami`, `manzili`) VALUES (1,”xasaniov bunyod”,1065315, mitan); INSERT INTO `talaba `(`idtalaba`, `fish `, `telefon raqami`, `manzili`) VALUES (1,”Qobulov Asror”,3456798765 ,mitan); 8-Xaqida jadvaliga ma’lumot qo’shish INSERT INTO `Xaqida`(`manzili `, `telegram`, `electron pochtasi,telefon raqami `, `websahifa`) VALUES ("samarqand","coder4441","www.professional.talim.uz"); INSERT INTO `Xaqida`(`manzili `, `telegram`, `electron pochtasi,telefon raqami `, `websahifa`) VALUES ("samarqand","coder4441","www.professional.talim.uz"); INSERT INTO `Xaqida`(`manzili `, `telegram`, `electron pochtasi,telefon raqami `, `websahifa`) VALUES ("samarqand","coder4441","www.professional.talim.uz"); INSERT INTO `Xaqida`(`manzili `, `telegram`, `electron pochtasi,telefon raqami `, `websahifa`) VALUES ("samarqand","codpro","www.education. talim.uz"); INSERT INTO `Xaqida`(`manzili `, `telegram`, `electron pochtasi,telefon raqami `, `websahifa`) VALUES ("samarqand","@coder4441","www. talim.uz"); INSERT INTO `Xaqida`(`manzili `, `telegram`, `electron pochtasi,telefon raqami `, `websahifa`) VALUES ("samarqand","@maymuncha","www.professional.talim.uz"); INSERT INTO `Xaqida`(`manzili `, `telegram`, `electron pochtasi,telefon raqami `, `websahifa`) VALUES ("samarqand","gulymov","www.ofessional.talim.uz"); INSERT INTO `Xaqida`(`manzili `, `telegram`, `electron pochtasi,telefon raqami `, `websahifa`) VALUES ("samarqand","sarob44","www.edu.talim.uz"); INSERT INTO `Xaqida`(`manzili `, `telegram`, `electron pochtasi,telefon raqami `, `websahifa`) VALUES ("samarqand","coder45","www.talim.uz"); INSERT INTO `Xaqida`(`manzili `, `telegram`, `electron pochtasi,telefon raqami `, `websahifa`) VALUES ("samarqand","samdu001","www.prof.talim.uz"); 9-Xodimlar jadvaliga ma’lumotqo’shish INSERT INTO `tolov`(`idxodim`, `lavozimi `, `fish`, `telraqam`) VALUES (1,"Uqituvchi ","Ronald Kuman","+998870213655"); INSERT INTO `tolov`(`idxodim`, `lavozimi `, `fish`, `telraqam`) VALUES (1,"Uqituvchi ","Xavi Ernandes","+998870213655"); INSERT INTO `tolov`(`idxodim`, `lavozimi `, `fish`, `telraqam`) VALUES (1,"Uqituvchi ","Xatamov Kamoliddin","+998870213655"); INSERT INTO `tolov`(`idxodim`, `lavozimi `, `fish`, `telraqam`) VALUES (1,"Uqituvchi ","farog’at tovbayeva","+998870213655"); INSERT INTO `tolov`(`idxodim`, `lavozimi `, `fish`, `telraqam`) VALUES (1,"Uqituvchi ","husniya sobirov","+998870213655"); INSERT INTO `tolov`(`idxodim`, `lavozimi `, `fish`, `telraqam`) VALUES (1,"Uqituvchi ","Kamila boltayeva","+998870213655"); INSERT INTO `tolov`(`idxodim`, `lavozimi `, `fish`, `telraqam`) VALUES (1,"Uqituvchi ","lobarxon jalilov","+998870213655"); INSERT INTO `tolov`(`idxodim`, `lavozimi `, `fish`, `telraqam`) VALUES (1,"Uqituvchi ","lola madrahimova","+998870213655"); INSERT INTO `tolov`(`idxodim`, `lavozimi `, `fish`, `telraqam`) VALUES (1,"Uqituvchi ","Xatamov Kamoliddin","+998870213655"); INSERT INTO `tolov`(`idxodim`, `lavozimi `, `fish`, `telraqam`) VALUES (1,"Uqituvchi ","kamronhon jumanov","+998870213655"); INSERT INTO `tolov`(`idxodim`, `lavozimi `, `fish`, `telraqam`) VALUES (1,"Uqituvchi ","uchqun tillayev","+998870213655"); INSERT INTO `tolov`(`idxodim`, `lavozimi `, `fish`, `telraqam`) VALUES (1,"Uqituvchi ","hasanov Bunyod","+9988766213655"); INSERT INTO `tolov`(`idxodim`, `lavozimi `, `fish`, `telraqam`) VALUES (1,"Uqituvchi ","BAxodir jalolov","+998870213655"); INSERT INTO `tolov`(`idxodim`, `lavozimi `, `fish`, `telraqam`) VALUES (1,"Uqituvchi ","Xatamov Jasur","+998870213655"); 10-Yotoqxona jadvaliga ma’lumot qo’shish INSERT INTO `yotoqxona`(`id `, `raqami`, `fish `, `mazili,’telefonraqami`) VALUES (8,"khasanov sardor","3", metan,"+998870213655"); INSERT INTO `yotoqxona`(`id `, `raqami`, `fish `, `mazili,’telefonraqami`) VALUES (8,"husan jafarov","3", metan,"+998870213655"); INSERT INTO `yotoqxona`(`id `, `raqami`, `fish `, `mazili,’telefonraqami`) VALUES (8,"alisher uzoqov ","3", metan,"+998870213655"); INSERT INTO `yotoqxona`(`id `, `raqami`, `fish `, `mazili,’telefonraqami`) VALUES (8,"luiza rasulov ","3", metan,"+998870213655"); INSERT INTO `yotoqxona`(`id `, `raqami`, `fish `, `mazili,’telefonraqami`) VALUES (8,"suyunov soxib ","3", metan,"+998870213655"); INSERT INTO `yotoqxona`(`id `, `raqami`, `fish `, `mazili,’telefonraqami`) VALUES (8,"suhrob davlatov ","3", metan,"+998870213655"); INSERT INTO `yotoqxona`(`id `, `raqami`, `fish `, `mazili,’telefonraqami`) VALUES (8,"Xolmuhammad jalolov ","3", metan,"+998870213655"); INSERT INTO `yotoqxona`(`id `, `raqami`, `fish `, `mazili,’telefonraqami`) VALUES (8,"Xamdam sobirov ","3", metan,"+998870213655"); INSERT INTO `yotoqxona`(`id `, `raqami`, `fish `, `mazili,’telefonraqami`) VALUES (8,"Xatamov Jasur","3", metan,"+998870213655"); INSERT INTO `yotoqxona`(`id `, `raqami`, `fish `, `mazili,’telefonraqami`) VALUES (8,"Xatamov kamoliddin","3", metan,"+998870213655"); INSERT INTO `yotoqxona`(`id `, `raqami`, `fish `, `mazili,’telefonraqami`) VALUES (8,"khasanov hurshid","3", metan,"+998870213655"); INSERT INTO `yotoqxona`(`id `, `raqami`, `fish `, `mazili,’telefonraqami`) VALUES (8,"khasanov said","3", metan,"+998870213655"); INSERT INTO `yotoqxona`(`id `, `raqami`, `fish `, `mazili,’telefonraqami`) VALUES (8,"khasanov sadi","3", metan,"+998870213655"); “Proessional talim” ma’lumotlar bazasining jadvallaridagi ma’lumotlarni tahrirlash UPDATE `fakultetlar ` SET `telraqami`="+902870111" WHERE idfakultet=12 UPDATE `filiallar ` SET `fish`="xatamov kamoliddin",`telraqami`="+998991112247" WHERE fish="Abdullayev doston " UPDATE `kafedralar` SET `idkafedra`=5 WHERE idkafedra=5 UPDATE `kafedranomi` SET `raqamli texnologya`="" WHERE idname=raqamli texnologya UPDATE `telraqami` SET `phone`="+998938389858" WHERE phone=995563620 UPDATE `filiallar` SET `manzil`="Siyob" WHERE manzil="LONDON" UPDATE `manzili` SET `manzili`=ishtixon,`manzili`=mitan WHERE manzili=mitan UPDATE `elektronpochtasi` SET `gmail`="@internetcom" WHERE idpochta=scd@gmail.com UPDATE kantrakbolimi SET bo’limraxbari="Achilov Javohir" WHERE talabaid=234 UPDATE `hisobraqami` SET `telraqami`="9945674344" WHERE idraqami=3456 UPDATE `talabayo’nalishi` SET `talabayo’nalishi`="dasturiyyonalishi" WHERE idtalabatartibi=1234 UPDATE `kutubhona` SET `iD`="2222" WHERE ID=4543 UPDATE `BO’LIMLAR` SET `name`=deknat WHERE manzili=mitan UPDATE `KUTUBHONA` SET `FISH`="ASROROV GULBOHOR " WHERE telraqami="889994556" “Professional talim” ma’lumotlar bazasining jadvallaridagi ma’lumotlarni o’chirish DELETE FROM `fakultetlar` WHERE telraqami="998855540" DELETE FROM `filiallar` WHERE electronpochtasi=xatamovkamoliddin01@gmail.com DELETE FROM `kafedralar ` WHERE idkafedra="234567" DELETE FROM `kantrakbolimi ` WHERE HISOBRAQAMI="1113434959" LIMIT 2 DELETE FROM `KUTUBHONA ` WHERE bolimlar<45 DELETE FROM `professoruqituvchilar ` WHERE unvoni="professor" DELETE FROM `professoruqituvchilar ` WHERE fish=hatamov kamoliddin AND telraqami="336069630" DELETE FROM `Talaba ` WHERE fish="doston madrimov" LIMIT 1 DELETE FROM `idtalaba` WHERE idtalaba>100 DELETE FROM `Talaba` WHERE telraqami="" AND manzili="samarqand" DELETE FROM `xaqida` WHERE muassahaqida="Samarqand davlat unversiteti" AND manzili="bulvard" DELETE FROM ` Xodimlar` WHERE lavozimi="stajor" DELETE FROM `xodimlar ` WHERE Id>5 OR telraqami<2000000 DELETE FROM `yotoqhona ` WHERE manzili=”povorot>"202" XULOSA Men bu kurs ishini bajarishda Professional Talimda olib boriladigan ishlarni soddalashtirish va bir qancha qulayliklar yaratishdir. Biz bu kurs ishini bajarish davomida MBni mantiqiy va fizik modellarini yaratishni va uning turlari, bosqichlari va konsepsiyasini bilib oldik. Bundan tashqari MBBTdan foydalangan holda shu ma’lumotlar bazasi ustida quyidagi amal va qoidalarni qollab ish bajardik. MBBT va uning turlari, qulayliklar hamda kamchiliklarini bilgan holda qaysi MBBT qulay va soddaligini bilgan holda jadvallar hosil qilish shu jadvallarga nisbatan ma’lumotlarni qo’shish, taxrirlash, o’chirish, so’rov hosilqilish hamda jadvallarni olib tashlash kabi biyruqlarni ko’rib chiqdik. Eng asosiysi shuki kiritilgan ma’lumotlar ustida matematik va logik amallarni qo’llash va har bir ma’lum bir satrning qiymatini maxsus komanda asosida kesib olish, birlashtirish va hosil bo’lgan yangi jadvalga nom qo’yish kabilarni bajardik.Shuni alohida ta’kidlash kerakki yaratilgan MBni boshqa bir formatda chiqarish qulayligi to’g’risida ma’lum ko’nikma va tajribaga ega bo’lib oldik. Format turlariga misol: CSV, Excel, Word, SQL kabi formatlarga o’girish natijasida bir MBBTda yaratilgan MBni boshqa bir MBBTga o’tkazish jarayonlarini ko’rib xulosa qildik.Bundan tashqarish MBni loyihalashda har bir jadvalning idsi va maydonlarining nomlarini qo’yishning qoidalaridan tashqariga chiqmaslik qati’y talab hisoblanadi.Shuni hisobga olish kerakki bugungi kunda ATning jadal rivojlanishi natijasida yangidan yangi MBBT yaratilyabdi va unda ishlash sodda va qulayligi ortib foydalanish darajasi keskin ortib bormoqda. Hayotda ma’lumotlarsiz hayotni tasavvur qilgan holda bu sohaning kerakliligi va hamma sohaga kerakliligi aniqdir.Biz kurs ishini bajarish davomida ma’lumotlarning turlaring ko’pligi masalan (INT, CHAR, DATETIME, DATE, FLOAT, DECIMAL, TEXT, BOOLEAN va hokazo). Ma’lumotlarni saralash, tanlash, cheklash va ularni (_, %, [], ?) kabi SQL operatorlarini qollagan holda . FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR: 1. Brad Bulger va David Wall “MySQL-PHP Database Applications” – USA 2004 y. 2. Linn Beyli “ Изучаем SQL” – Sankt-Peterburg 2012 y. 3. Paul DuBois “MySQL 8 CookBook” 2020 y. 4. Marc Delisle “Creating your MySQL Database: Practical Design Tips and Techniques” 2006 y Mumbai. 5. Seyed M.M, E. Hugb and E. Williams “Learning MySQL” 2007. 6. Ramez Elmasri and Shamkant B. Navathe “FUNDAMENTALS OF Database Systems” 2011 y. INTERNET SAYTLAR 1. https://www.w3schools.com/sql/func_sqlserver_max.asp 2. https://docs.microsoft.com/ru-ru/sql/t-sql/functions/format-transact-sql? view=sql-server-ver15 3. https://www.phpmyadmin.net/ 4. https://ru.wikipedia.org/wiki/PhpMyAdmin 5. https://www.mysql.com 6. https://www.sql.open.com

Professional talim muassasalari ma’lumotlar bazasini loyihalashtirish va ishlab chiqish

Купить