Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 291.1KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Рефераты
Предмет Информатика и ИТ

Продавец

Bohodir Jalolov

Pthyton muhitida chiziqli, tarmoqlanuvchi, takrorlanuvchi,massivlar,funksiyalar va grafikaga oid dastur tuzish

Купить
PTHYTON MUHITIDA CHIZIQLI, TARMOQLANUVCHI, TAKRORLANUVCHI,MASSIVLAR,FUNKSIYALAR VA GRAFIKAGA OID DASTUR TUZISH REJA: Reja KIRISH: . Python dasturlash tili uzoq tarixga bormasada, lekin uning rivojlanishi hozirgi vaqtda eng istiqbolli sohalardan hisoblanadi. Python dasturlash tili o‘tgan asrning 80-yillari oxirlarida ishlab chiqila boshlandi. Gido Van Rossum Python dasturlash tilini 1980- yillarda yaratgan va u til 9 yildan so‘ng, ya’ni 1989 yil dekabrda Gollandiyadagi matematika va informatika laboratoriya markazida ishlab chiqilgan. Python istisno holatlarini ko‘rib chiqishga va Amoeba operatsion tizimiga ta’sir ko‘rsatishga qodir bo‘lgan ABC dasturlash tilining avlodi hisoblanadi. Van Rossum Pythonning asosiy muallifidir va u 2018 yilgacha tilni rivojlantirish bo‘yicha bir qancha ishlar olib borgan. Python dasturlash tili boshqa dasturlash tillaridan farqli ravishda, mukammal darajada ishlab chiqilgan. Python dasturlash tili, boshqa dasturiy vositalarni boshqarish va ularning tarkibiy qismlarini mustaqil boshqarishni amalga oshiradi. Aslida, Python ko‘p maqsadli dasturlash tili sifatida o‘rganilishi mumkin, bu dasturlash tili yordamida bir qancha jarayonlarni dasturlash imkoni yaratiladi. Python dasturlash tilida, bir vaqtning o‘zida, boshqa dasturlash tillaridan farqli ravishda, bir nechta turdagi dasturlar yaratish inkoniyati mavjud, ya’ni: - amaliy dasturiy maxsulotlar; - web ilovali dasturiy maxsulotlar; - ilmiy dasturiy maxsulotlar yaratish imkonini beradi. Python tarkibida xotiradan foydalanish va ishlash talablari bo‘yicha cheklovlar mavjud emas, ya’ni imkoniyatlar shu qadar kattaki, boshqa dasturlash tillari kabi ma’lumotlarni e’lon qilish tabaqasi mavjud emas. Bunday imkoniyatlar, albatta, dastur yaratuvchilar ish faoliyati samaradorligini keskin ortishiga xizmat qiladi. Python tilida dasturlash asoslari Axborot texnologiyalarini rivojlanishining asosiy bo‘g‘ini bu algoritmlash jarayonidir. Biror bir masala yoki muommoni elektron hisoblash mashinasida hisoblash uchun, albatta, berilgan masalani matematik modeli, algoritmi va biror bir algoritmlash tili asosida dasturini yaratish kerak bo‘ladi. Muommo yoki masalani matematik modelini tuzish deganda berilgan masalani matematik tushunchalar bilan ifodalanishiga aytiladi. Muommo yoki masalani yechish qadamlari albatta algoritm bilan bog‘liqdir. Algoritm so‘zi va tushunchasi IX asrda yashab ijod etgan buyuk vatandoshimiz alloma Muhammad al-Xorazmiy nomi bilan uzviy bog‘liq. Algoritm so‘zi Al-Xorazmiy nomini Yevropa olimlari tomonidan o‘zgacha talaffuz qilinishidan yuzaga kelgan. Al-Xorazmiy birinchi bo‘lib o‘nlik sanoq sistemasining tamoyillarini va undagi to‘rtta amallarni bajarish qoidalarini asoslab bergan. Masala yoki muommoni hal etish uchun yuqorida keltirib o‘tilgandek, uni algoritmini tuzish kerak bo‘ladi. Ta’rif: Algoritm- bu biror bir masala yoki muommoni hal etish uchun kerak bo‘lgan chekli sondagi buyruqlar ketma- ketligi. Masala algoritmini tuzish tartibini quyidagi masala orqali ko‘rib chiqamiz. Misol. a,b,c uchburchakning yuzasini hisoblash algoritmi tuzilsin 1. a,b,c kesmalar kiritilsin; 9 2. Berilgan kesmalar yordamida P=(a+b+c)/2 hisoblansin; 3. S  p( p  a)( p  b) ( p  c) hisoblansin. Demak, masalani yechish ketmaketligini algoritm sifatida qarash mumkin. Algoritmning tasvirlash usullari Masala algoritmini tuzish vaqtida, bu masala qanday sohaga tegishliligiga qarab algoritm bir necha xil ko‘rinishda tasvirlanishi mumkin. Algoritmlarni bir nechta tasvirlash usullari mavjud. Iqtisodiy masalalar algoritmi jadvallar ko‘rinishida, matematik masalalar formula yoki grafik usullarda va sanoatda esa so‘zlar yordamida tasvirlanish mumkin. 1.Algoritmning so‘zlar orqali ifodalanishi. Bu usulda ijrochi uchun beriladigan har bir ko‘rsatma, jumlalar, so‘zlar orqali buyruq shaklida beriladi. Misol. To‘g‘ri to‘rtburchakning yuzasi va peremetrini hisoblash algoritmi tuzilsin. 1. boshlanish 2. a,b lar kiritilsin; 3. S=ab va P=2(a+b) hisoblansin; 4. S va P chiqarilsin; 5. Tamom. 2.Algoritmlarning grafik shaklida tasvirlanishida algoritmlar maxsus geometrik figuralar yordamida tasvirlanadi va bu grafik ko‘rinishi blok-sxema deyiladi. Algoritmning blok-sxema ko‘rinishida tasvirlanishi beriladigan buyruqlar qandaydir shakllar orqali ifodalanadi. Algoritmning blok-sxemalar yordamida tuzishda foydalaniladigan asosiy sodda geometrik figuralar quyidagilardan iborat. – Ellips u algoritmning boshlanishi yoki tugallashini belgilaydi; – To‘g‘ri burchakli to‘rtburchak, qiymat berish yoki tegishli ko‘rsatmalarni bajarish jarayonini belgilaydi; 10 – Parallelogramm, ma’lumotlarni kiritish yoki chiqarishni belgilaydi. – Yordamchi algoritmga murojatni belgilaydi. – Romb, shart tekshirishni belgilaydi va shart bajarilsa "ha", tarmoq bo‘yicha, aks holda "yo‘q”-tarmog‘i bo‘yicha amallar bajarilishini ta’minlaydi. - Strelka - amallar ketma-ketligining bajarilish yo‘nalishini ko‘rsatadi. Yuqorida ko‘rilgan algoritmlarning tasvirlash usullarining asosiy maqsadi - qo‘yilgan masalani yechish uchun zarur bo‘lgan amallar ketmaketligining eng qulay holatini aniqlash va shu bilan foydalanuvchi tomonidan programma yozishni yanada osonlashtirishdan iborat. Aslida programma ham algoritmning boshqa bir ko‘rinishi bo‘lib, u insonning kompyuter bilan muloqotini qulayroq amalga oshirish uchun mo‘ljallangan. Misol. Teng yonli uchburchakning tomonlari berilganda uning yuzi va perimetrini topish algoritm blok-sxemasini yozing Algoritmning xossalari Masala yoki mummoni hal etish jarayoni uchun keltirilgan algoritmlar ma’lum bir xususiyatlarga bo‘ysinish kerak. Bu xususiyatlarni e’tiborga olib algoritmlar quyidagi xossalarga ega. 1.Diskretlilik (Cheklilik). Bu xossaning mazmuni algoritmlarni doimo chekli qadamlardan iborat qilib bo‘laklash imkoniyati mavjudligida. Ya’ni, uni chekli sondagi oddiy ko‘rsatmalar ketma-ketligi shaklida ifodalash mumkin. Agar kuzatilayotgan jarayonni chekli qadamlardan iborat qilib qo‘llay olmasak, uni algoritm deb bo‘lmaydi. 2.Tushunarlilik. Biz kundalik hayotimizda berilgan algoritmlar bilan ishlayotgan elektron soatlar, mashinalar, dastgohlar, kompyuterlar, turli avtomatik va mexanik qurilmalarni kuzatamiz. Ijrochiga tavsiya etilayotgan ko‘rsatmalar, uning uchun tushunarli mazmunda bo‘lishi shart, aks holda ijrochi oddiygina amalni ham bajara olmaydi. Undan tashqari, ijrochi har qanday amalni bajara olmasligi ham mumkin. Har bir ijrochining bajarishi mumkin bo‘lgan ko‘rsatmalar yoki buyruqlar majmuasi mavjud, u ijrochining ko‘rsatmalar tizimi deyiladi. Demak, ijrochi uchun berilayotgan har bir ko‘rsatma ijrochining ko‘rsatmalar tizimiga mansub bo‘lishi lozim. Ko‘rsatmalarni ijrochining ko‘rsatmalar tizimiga tegishli bo‘ladigan qilib ifodalay bilishimiz muhim ahamiyatga ega. Masalan, quyi sinfning a’lochi o‘quvchisi "son kvadratga oshirilsin" degan ko‘rsatmani tushunmasligi natijasida bajara olmaydi, lekin "son o‘zini o‘ziga ko‘paytirilsin" shaklidagi ko‘rsatmani bemalol bajaradi, chunki u ko‘rsatma mazmunidan ko‘paytirish amalini bajarish kerakligini anglaydi. 3.Aniqlik. Ijrochiga berilayotgan ko‘rsatmalar aniq mazmunda bo‘lishi zarur. Chunki ko‘rsatmadagi noaniqliklar mo‘ljaldagi maqsadga erishishga olib kelmaydi. Odam uchun tushunarli bo‘lgan "3-4 marta silkitilsin", "5-10 daqiqa qizdirilsin", "1-2 qoshiq solinsin", "tenglamalardan biri yechilsin" kabi noaniq ko‘rsatmalar robot yoki kompyuterni qiyin ahvolga solib qo‘yadi. Bundan tashqari, ko‘rsatmalarning qaysi ketma-ketlikda bajarilishi ham muhim ahamiyatga ega. Demak, ko‘rsatmalar aniq berilishi va faqat algoritmda ko‘rsatilgan tartibda bajarilishi shart ekan. 12 4.Ommaviylik. Har bir algoritm mazmuniga ko‘ra bir turdagi masalalarning barchasi uchun ham o‘rinli bo‘lishi kerak. Ya’ni masaladagi boshlang‘ich ma’lumotlar qanday bo‘lishidan qat’iy nazar algoritm shu xildagi har qanday masalani yechishga yaroqli bo‘lishi kerak. Masalan, ikki oddiy kasrning umumiy mahrajini topish algoritmi, kasrlarni turlicha o‘zgartirib bersangiz ham ularning umumiy mahrajlarini aniqlab beraveradi. Yoki uchburchakning yuzini topish algoritmi, uchburchakning qanday bo‘lishidan qat’iy nazar, uning yuzini hisoblab beraveradi. 5.Natijaviylik. Har bir algoritm chekli sondagi qadamlardan so‘ng albatta, natija berishi shart. Bajariladigan amallar ko‘p bo‘lsa ham baribir natijaga olib kelishi kerak. Chekli qadamdan so‘ng qo‘yilgan masala yechimga ega emasligini aniqlash ham natija hisoblanadi. Agar ko‘rilayotgan jarayon cheksiz davom etib natija bermasa, uni algoritm deb atay olmaymiz. Tuzilayotgan algoritmlar doimo bir xil yo‘nalishlarda bo‘lmaydi. Masala yoki muommoni hal etish ma’lum bir algoritm bo‘yicha amalga oshiradi. Masalalar va ularning algoritmlari ham ma’lum bir turlarga bo‘linadi. Har qanday murakkab masalani ham uchta asosiy strukturaga keltirish mumkin.Algoritmlarni umumlashtirgan holda quyidagi turlarga ajratamiz: - Chiziqli algoritmlar; - Tarmoqlanuvchi algoritmlar; - Takrorlanuvchi algoritmlar. Chiziqli algoritmlar Masalani hal etish uchun tuzilgan algoritm tarkibidagi buyruqlar ketma ketligi uzluksiz bo‘lishi mumkin yoki qandaydir holatlarda shartlar asosida uzluksizlik tarqatilishi mumkin. Chiziqli algoritmlarda esa buyruqlar ketma-ketligi doim uzluksiz bo‘ladi. Tarif: Algoritm bajarilish vaqtida hech qanday to‘siqqa uchramasdan buyruqlar ketma-ketligi uzluksiz bajarilsa bunday algoritmlar chiziqli algoritm deyiladi. Demak, algoritm bajarilishida hech qanday shart bo‘lmaslik va uzluksizlik yo‘qolmaslik kerak. Algoritm tuzish vaqtida uning turini 13 aniqlash uchun masala tarkibida hech qanday shart yoki takrorlanish bo‘lmaslik kerak. Har qanday masala algoritmini ham uchta chiziqli, shartli va takrorlanuvchi algoritmlar yordamida tasvirlash mumkin. Chiziqli algoritmlar bajarilish vaqtida buyruqlar ketma-ketligi buzilmasdan davom etadi. Misol: a ni qiymati berilganda quyidagi funksiyani hisoblash algoritmini keltiring. Blok-sxemalar bilan ishlashni yaxshilab o‘zlashtirib olish zarur, chunki bu usul algoritmlarni ifodalashning qulay vositalaridan biri bo‘lib, programma tuzishni osonlashtiradi, programmalash qobiliyatini mustahkamlaydi. Algoritmik tillarda blok - sxemaning asosiy strukturalariga maxsus operatorlar mos keladi.Shuni aytish kerakki, blokBoshlash Tarmoqlanuvchi algoritmlar . Masala yoki muommoni hal etish jarayonida qandaydir shartlarga duch kelinsa, bu masala shartlarning bajarilishi asosida amalga oshiriladi. Masala yechimi aniqlanish jarayonida tuzilayotgan algoritmlar shartlar asosida tarmoqlanishi mumkin, ya’ni shart bajarilish asosida chin qiymat qabul qilganda algoritmning bir qismi yolg‘on qiymat qabul qilganda esa algoritmning boshqa qismi bajariladi. Algoritm bajarilish davomida har doim ham buyruqlar ketma-ketligi bajarilavermaydi, shunday holatlar ham mavjudki, algoritm tarkibida shartlar asosida buyruqlar ketma-ketligi tarmoqlanib ketadi. Ta’rif: Algoritm bajarilish vaqtida buyruqlar ketma-ketligi shartlar asosida u yoki bu qismga tarmoqlanishiga tarmoqlanuvchi algoritmlar deyiladi. Tarmoqlanuvchi algoritmlar quyidagicha so‘zlar yordamida tasvirlanadi. Agar (shartli ifoda) u holda (hisoblansin) aks holda (hisoblansin) Tarmoqlanuvchi algoritmlar quyidagicha blok- sxema yordamida tasvirlanadi. Shart chin bo‘lganda algoritm 1 tomonga yolg‘on bo‘lganda esa 0 tomonga harakatlanadi. 1 yoki 0 o‘rniga ha yoki yolg‘on, + yoki – larni yozish mumkin. Algoritmni ifodalovchi blok-sxema ko‘rinishiga e’tibor shart 0 1 15 qaratsangiz romb belgisi tarkibiga algoritm sharti keltiriladi. Agar algoritm sharti natijasi chin qiymat qabul qilsa, algoritm + tarafdagi buyruqlarga o‘tadi aks holda – tarafdagi buyruqlar ketma-ketligiga o‘tadi. Misol. Kvadrat tenglamaning a,b,c koeffitsentlari berilganda, uning ildizlarini hisoblash algoritmini tuzing. Takrorlanuvchi algoritmlar. Masala yoki muommoni hal etishda ba’zi jarayonlar bir necha marta takrorlanish mumkin. Algoritm tarkibida biror parametr qandaydir shartga bog‘liq ravishda oshishi yoki kamiyish hisobiga takrorlanish jarayonlari vujudga kelishi mumkin. Bunda bu jarayonlar takrorlanishlar orqali amalga oshiriladi. Ta’rif: Algoritmning ma’lum bir qismi qandaydir shartlar asosida ikki va undan ortiq bajarilishiga takrorlanuvchi algoritmlar deyiladi. Takrorlanuvchi algoritmlar bajarilish vaqtida uning qandaydir qismi bir necha marta takrorlanadi. Algoritm bajarilish davomida har doim ham buyruqlar ketma - ketligi bajarilavermaydi, shunday holatlar ham Tamom D>0 0 1 Boshlanish a,b,c kiritilsin x1=(-b+ d)/(2a) x2=(-b- d)/(2a) X1 va x2 chiqarilsin D=b2 -4ac D Massiv elementlarini funksiyalar orqali va klaviatura yordamida hosil qilish Massiv elementlarini python dasturlash tilida ma’lum bir ketma ketlik yoki funksiya orqali hosil qilish imkoniyati mavjud. Bunda massiv elementlari berilgan funksiyaning qiymatlarini qabul qiladi. Range() funksiyasi orqali massiv elementlarini shakllantirishni quyidagi dastur orqali hal etamiz. from numpy import* L=range(10) a=array(L) print(a) Natija [0 1 2 3 4 5 6 7 8 9] Haqiqiy sonlarni arange() funksiyasi orqali quyidagicha massiv elementlariga ta’minlash mumkin Massiv elementlarini doimo statik bo‘lavermaydi, masala sharoitiga qarab dinamik ham bo‘lishi mumkin. Massiv elementlari dinamik bo‘lganda, elementlarni klaviaturadan kiritishga to‘g‘ri keladi. Klaviaturadan kiritishni a=array([int(input()) for i in range(n)]) kabi amalga oshiramiz bu jarayonni quyidagi dastur orqali tushinib olamiz. Misol: n natural son va n ta elementdan tashkil topgan massiv berilgan uning eng katta elementi va o‘rnini aniqlash dasturini tuzing. Bu masalani yechimini aniqlash uchun birinchi elementni eng katta deb qarab, massivning barcha elementini eng katta deb qaralgan element bilan solishtiriladi, agar solishtirilayotgan sondan kattasi topilsa, u katta bilan almashtiriladi. from numpy import* n=int(input('n=')) a=array([int(input()) for i in range(n)]) max=a[0] # eng katta element l=0 # eng katta element o‘rni for i in range(n): if a[i]>max: max=a[i] l=i print('max=', max) print('l=', l+1) Natija n=5 123 8 11 -5 6 9 max= 11 l= 2 Yuqoridagi dasturda massiv elementlari klaviaturadan kiritilishi shakllantirilgan. Massivning eng katta elementi va uning o‘rni aniqlanish jarayonida o‘zgaruvchi l maxning o‘rni, massiv 0-tartibdan boshlanganligi sababli l+1 ekranga chiqarildi. Massiv elementlari ustida aniqlangan amallar Massivning elementlari ustida, boshqa, ya’ni ro‘yxat, to‘plam elementlari kabi ba’zi bir amallar aniqlangan. Massivning har bir elementiga murojaat qilish natijasida amallar bajarish jarayoni python tilida soddalashtirilgan holatga keltirilgan, ya’ni amallar massiv nomiga yozilish natijasida uning barcha elementlariga ta’sir ettiradi. Massiv elementlari ustida quyidagi amallar aniqlangan. a.sum() – a massiv elementlarining yig‘indisini hisoblash a.mean() – a massiv elementlarining o‘rta arifmetik qiymatini hisoblash a.max() – a massiv elementlarining maksimumini hisoblash a.min() – a massiv elementlarining minimumini hisoblash Yuqoridagi amal funksiyalarni ishlash jarayonini quyidagi dasturda qarab o‘tamiz. from numpy import* n=int(input('n=')) a=array([int(input()) for i in range(n)]) s=a.sum() print('sum=',s) 124 t=a.mean() print('o"rta arifmetik=',t) max=a.max() print('max=',max) min=a.min() print('min=',min) Natija n=3 1 3 2 sum= 6 o"rta arifmetik= 2.0 max= 3 min= 1 Massiv elementlari ustida arifmetik amallar ham aniqlangan, massiv elementlari ustida arifmetik amallarni quyidagi dastur orqali qarab o‘tamiz. from numpy import* a=array([1,4,5,6]) b=array([2,3,1,4]) print('a+b=',a+b) print('a*b=',a*b) print('a-b=',a-b) print('a/b=',a/b) Natija a+b= [ 3 7 6 10] a*b= [ 2 12 5 24] a-b= [-1 1 4 2] a/b= [0.5 1.33333333 5. 1.5 ] 125 Yuqoridagi dasturga e’tibor qaratsak, massiv elementlari ustida arifmetik amallar, massivning mos elementlari ustida bajarilmoqda. Ikki o‘lchovli massivlar Python dasturlash tilida ba’zi hollarda bir nechta o‘lchamlari va turi bir xil bo‘lgan, bir o‘lchovli massivlardan foydalanishga to‘g‘ri keladi. Bir nechta bir o‘lchovli massivlarni birlashtirish natijasida ikki o‘lchovli massivlarni hosil qilish mumkin. Ikki o‘lchovli massivlarni tarkibida ma’lumotlar satrlarning satri ko‘rinishida tasvirlanadi. Ikki o‘lchovli massivlarning tarkibi ham bir o‘lchovli massivlar kabi tartiblangan bo‘ladi. Ikki o‘lchovli massivlarga matematikadagi matritsalar misol bo‘lishi mumkin. Ikki o‘lchovli massivlar tarkibidagi elementlar xuddi matritsani elementlari kabi tasvirlanadi. Ta’rif: Bir turga mansub bo‘lgan yagona nom bilan saqlangan matritsa ko‘rinishdagi tartiblangan ma’lumotlar majmuasi ikki o‘lchovli massivlar deyiladi. Ikki o‘lchovli massivning barcha elementlari aniq turga mansub bo‘ladi va uning elementlari bir nechta satrlar ko‘rinishda bo‘ladi. Ikki o‘lchovli massivlar quyidagi shaklda bo‘ladi. Yuqoridagi shakldan ko‘rinib turibdiki ikki o‘lchovli massiv bir o‘lchovli massivlarning bir nechtasi yoki matritsa ko‘rinishida tasvirlanar ekan. Ikki o‘lchovli massivlarning kompyuter xotirasiga har bir satr uchun alohida tartib nomer ya’ni indeks bilan saqlanadi. Ikki o‘lchovli massivlarning har bir elementiga o‘zining indeksi bo‘yicha murojat qilinadi. Ikki o‘lchovli massivlarni python dasturlash tilida faollashtirishning umumiy ko‘rinishi quyidagicha. = array([x1, x2, . . .],[ x1, x2, . . .], . . . ]) 126 Ikki o‘lchovli massivlarni python dasturlash tilida faollashtirish uchun massiv o‘zgaruvchisi, massiv va uning elementlar kvadrat qavslar ketma ketligida yoziladi. Agar a[2,3] massiv berilgan bo‘lsa, 2 – bu satr tartibi, 3 – esa ustun tartibi hisoblanadi. Ikki o‘lchovli massivlarni python dasturlash tilida faollashtirish quyidagicha. . PYTHON DASTURLASH TILIDA GRAFIKA Python dasturlash tili tarkibida boshqa dasturlash tillari kabi grafik imkoniyatlari anchagina keng e’tiborga olingan. Dasturlashda grafik rejim bilan ishlashda, albatta, grafik rejimga o‘tish komandalari berilishi shart. Dasturlashning grafik rejimida geometriya fanining ba’zi bir elementlari, nuqtalar to‘plami, funksiayalar va ikki va uch o‘lchovli grafik elementlarni tasvirlash imkoniyatlari mavjud. Python dasturlash tilida yuqorida ta’kidlangan elementlardan tashqari ma’lum bir sohalar, shakllar, shakllar atrofiga izohli ma’lumotlar hamda rangli soha va rangli shakllar hosil qilish imkoniyatlari mavjud. Grafik muhitini faollashtirish Python dasturlash tili tarkibida boshqa dasturlash tillari kabi grafik rejimi va uning imkoniyatlari mavjud. Chizmalar va sohalarni hosil qilish uchun python dasturlash tilida matplotlib kutubxoansini chaqirish kerak. Matplotlib kutubxonasini faollashtirishning umumiy ko‘rinishi quyidagicha. 157 from matplotlib.pyplot import* Grafik rejimi hosil qilingandan so‘ng kompyuter ekranini koordinatalar sistemasini I-choraki deb qarash kerak. Bunda kompyuter ekraniga chiziladigan shakl va chizmalar xuddi koordinatalar sistemasining I-chorakida chiziladigandek buruqlar beriladi. Kompyuterning ekrani bir nechta nuqtalar matritsasidan tashkil topgan. Dasturchi tomonidan chizilgan shakl va chizmalar ekran rangi bilan bir xil rangda bo‘lsa, chizilgan shakl va chizmalar ko‘rinmasdan qoladi, shuning uchun chiziladigan shakl, chizma va nuqtalar uchun alohida ranglar ham berilish mumkin. Tekislikda chizma va shakllar chizish Python dasturlash tili tarkibida shakl va chizmalar nuqtalar ketmaketligidan hosil bo‘ladi. Python dasturlash tilida nuqta, shakl va chizmalarni rangi va chizma turi alohida beriladi. Python dasturlash tili tarkibida grafik shakllarni quyidagi funksiyalar orqali chiziladi: plot(y), show()- funksiyasi y to‘plam yoki y ro‘yxat elementlarini ikki o‘lchovli koordinatalar sistemasida chizish uchun xizmat qiladi. plot() funksiyasini ishlash jarayonini quyidagi dastur orqali qarab o‘tamiz. Chizmalarni alohida faylda saqlash Python dasturlash tilida chiziladigan shakl va chizmalarni alohida .png kengaytmali fayllarga saqlash imkoniyati mavjud. Bu asosan katta turdagi ma’lumotlarni qayta ishlash vaqtida rasmlarni alohida fayl sifatida saqlash imkonini yaratadi. Chiziladigan shakl va chizmalarni alohida faylga quyidagi funksiya orqali amalga oshiramiz. savefig('sincos.png‘) Bu funksiya grafikni, dastur saqlangan papkaga saqlaydi, agar boshqa joyga saqlash kerak bo‘lsa albatta adres ‘’ belgi ichiga yozilish kerak. Yuqoridagi funksiyani ishlash jarayonini quyidagi dastur orqali qarab o‘tamiz. Misol. Ma’lum bir oraliqda cos(x) funksiya grafigini chizing va bu grafikni cosinus.png fayliga saqlash dasturini tuzing. from numpy import* from math import* from matplotlib.pyplot import* t=[] x=[] for i in range(400): t.append(i*0.01) x.append(cos(pi*t[i]/180)) plot(t, x, color='green') savefig('cosinus.png‘) show() Grafikga ma’lumot yozish Python dasturlash tilida chiziladigan shakl va chizmalarga ma’lumot yozish mumkin. Bu ma’lumot funksiyaga nom, OX va OY o‘qi bo‘yicha ma’lumot yozish mumkin. Ma’lumotlarni quyidagi funksiyalar amalga oshiradi. Funksiyaga nom beris funksiyasi: title(‘text’) OY o‘qiga ma’lumot yozish: ylabel(‘text’) OX o‘qiga ma’lumot yozish: xlabel(‘text’) Matematik funksiyalar grafiklarini chizish Python dasturlash tili tarkibida oddiy chizmalardan tashqari matematik funksiyalar grafiklarini chizish ham mumkin. Matematik funksiyalar grafiklarini chizishda avval, argumentning oraliq qiymati beriladi, bu xuddiki MAPLE tizimidagi kabi aniqlanadi. Argumentning qiymatlari qanchalik katta bo‘lsa grafik ham shunch aniq chiziladi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI 1.Eric Matthes. Python Crash Course Paperback.England 2015.205p. 2.Krishna Rungta. Learn Python in 1 Day: Complete Python Guide with Examples. India 2016. - 182 p. 3.Narasimha Karumanchi. Data Structure and Algorithmic Thinking with Python Paperback. India 2015. 170p. 4.Сысоева М.В., Сысоев И. В. Программирование для «нормальных» с нуля на языке Python Москва. 2018. -180с. 5.Федоров Д. Ю.Основы программирования на примере языка Python. Санкт-Петербург 2018. - 167 c. 6. Eshtemirov S. Nazarov F. Algoritmlash va dasturlash asoslari. O‘quv qo‘llanma. Samarqand 2019. -208 b. 7.Nazarov F. C++ tilida dasturlash asoslari. Uslubiy qo‘llanma. Samarqand 2017. -208 b.

Pthyton muhitida chiziqli, tarmoqlanuvchi, takrorlanuvchi,massivlar,funksiyalar va grafikaga oid dastur tuzish

Купить