Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 10000UZS
Размер 24.1KB
Покупки 0
Дата загрузки 10 Январь 2026
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет Информатика и ИТ

Продавец

Farshed Begimov

Дата регистрации 06 Декабрь 2025

0 Продаж

Pythonda sanoq sistemalari va kompleks sonlar bilan ishlash

Купить
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM FAN VA
INNOVATSIYA VAZIRLIGI
BUXORO DAVLAT UNIVERSITETI  FIZIKA-MATEMATIKA VA
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI FAKULTETI
Kurs ishi
PYTHONDA SANOQ SISTEMALARI VA KOMPLEKS SONLAR
BILAN ISHLASH  .
Dasturlash asoslari
Bajardi: ____________________
2025-2026 O'quv Yili Reja
Kirish
1. Sanoq sistemalarini tushunish va Pythonda o‘rganish
2. Kompleks sonlar bilan amaliy matematik operatsiyalar
3. Sanoq sistemalari va kompleks sonlarni aylantirish algoritmlari
Xulosa
Foydalanilgan Adabiyotlar
2 Kirish
Dasturlash   sohasida   matematik   va   ilmiy   hisob-kitoblarni   amalga   oshirishda
sanoq   sistemalari   va   kompleks   sonlar   bilan   ishlash   muhim   o‘rin   tutadi.   Sanoq
sistemalari,   ya’ni   binar,   oktal,   dekad   va   hexadecimal   tizimlar,   kompyuter
texnologiyalari   va   dasturlashning   asosiy   elementlari   bo‘lib,   ular   yordamida
ma’lumotlarni kodlash, saqlash va tahlil qilish mumkin. Ushbu tizimlarni tushunish
va   ular   bilan   ishlash   dasturchilar   uchun   muhim   ko‘nikma   hisoblanadi,   ayniqsa,
ularni   o‘zaro   aylantirish   va   arifmetik   amallarni   bajarish   jarayonida.   Kompleks
sonlar   esa,   ular   real   va   imaginariya   qismlardan   iborat   bo‘lib,   matematik   va   fizik
muammolarni   modellashda   keng   qo‘llaniladi.   Python   tilida   bu   sohalar   uchun
maxsus   kutubxonalar   va   funksiyalar   mavjud   bo‘lib,   ular   yordamida   sanoq
sistemalarini   aylantirish,   arifmetik   amallarni   bajarish   va   kompleks   sonlar   bilan
ishlash jarayonlari soddalashtiriladi.
Ushbu   maqola   Pythonda   sanoq   sistemalari   va   kompleks   sonlar   bilan   ishlash
bo‘yicha keng qamrovli tavsifni taqdim etadi. Dasturlash asoslari doirasida, Python
tilida turli sanoq sistemalarini qanday ishlash, ularni o‘zaro aylantirish va amallarni
bajarish muhim mavzu sifatida ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, kompleks sonlar bilan
matematik   operatsiyalarni   amalga   oshirish,   ularni   yaratish,   manipulyatsiya   qilish
va   matematik   formulalarni   dasturlashda   foydalanish   imkoniyatlari   muhokama
qilinadi.   Bu   mavzu   nafaqat   dasturlashni   chuqur   o‘rganayotganlar   uchun,   balki
ilmiy   hisob-kitoblar   va   texnik   muammolarni   avtomatlashtirishda   ham   keng
qo‘llaniladi. Ushbu  maqola, sanoq  sistemalarini  aylantirish algoritmlari, arifmetik
amallar   va   kompleks   sonlar   bilan   bog‘liq   muammolarni   hal   qilishning   amaliy
usullarini   yoritishga   qaratilgan   bo‘lib,   ular   dasturlash   va   matematik   sohalarda
innovatsion   yechimlar   yaratishda   muhim   ahamiyatga   ega.   Shu   bilan   birga,   ushbu
mavzu Python dasturlash tilining imkoniyatlarini kengaytirib, dasturchilar va ilmiy
tadqiqotchilar uchun yangi imkoniyatlar ochib beradi.
3 I. Sanoq sistemalarini tushunish va Pythonda
o‘rganish
Sanoq   sistemalari   –   bu   sonlarni   ifodalash   va   ularni   o‘zaro   solishtirish   uchun
ishlatiladigan   belgilash   tizimlaridir.   Har   bir   sanoq   sistemi   o‘ziga   xos   belgilash
tamoyillariga   ega   bo‘lib,   ular   sonlarni   qanday   yozish,   qanday   talqin   qilish   va
qanday hisoblash mumkinligini aniqlaydi. Pythonda sanoq sistemalarini tushunish
va   o‘rganish,   dasturchilar   uchun   muhim   qadam   bo‘lib,   bu   ularning   matematik   va
algoritmik   fikrlash   qobiliyatlarini   kengaytiradi   hamda   turli   muammolarni   hal
qilishda yordam beradi.
Sanoq sistemalarining eng asosiy turlari — bina, oktal, dekad va hexadecimal
sistemalaridir.   Bina   (ikili)   sistemi   faqat   0   va   1   raqamlaridan   iborat   bo‘lib,   u
kompyuter   texnologiyalarida   eng   keng   tarqalgan.   Binar   tizimida   sonlar   2   ning
darajasi   bilan   ifodalanadi,   masalan,   1010   binar   soni   10   dekad   soniga   teng.   Oktal
(sakkizlik) sistemi 0 dan 7 gacha bo‘lgan raqamlarni ishlatadi, va u ham kompyuter
arxitekturasida   ma’lumotlarni   qismlarga   ajratishda   qo‘llaniladi.   Dekad   (o‘nlik)
sistemi   esa   kundalik   hayotimizda   eng   ko‘p   ishlatiladigan   tizim   bo‘lib,   0   dan   9
gacha   bo‘lgan   raqamlarni   o‘z   ichiga   oladi   va   inson   uchun   eng   qulay   hisoblash
tizimidir. Hexadecimal (xesadesimal) tizimi 0 dan 9 gacha bo‘lgan raqamlar va A
dan   F   gacha   bo‘lgan   harflardan   tashkil   topgan   bo‘lib,   u   kompyuter   dasturlashda,
ayniqsa, ranglar va manzillar bilan ishlashda keng qo‘llaniladi.
Python   dasturlash   tilida   sanoq   sistemalarini   tushunish   va   o‘rganish   uchun
avvalo,   ularning   o‘zaro   aylantirish   algoritmlarini   bilish   muhimdir.   Misol   uchun,
dekad   sonini   binar   yoki   hexadecimalga   aylantirish   uchun   Pythonning   ichki
funksiyalaridan   foydalanish   mumkin.   Buning   uchun   bin(),   hex(),   oct()   kabi
funksiyalar   mavjud   bo‘lib,   ular   mos   ravishda   dekad   sonlarini   binar,   hexadecimal
va oktal ko‘rinishlariga o‘tkazadi. Shuningdek, bu funksiyalar bilan birga, ularning
4 teskari   operatsiyalarini   ham   bajarish   mumkin,   ya’ni   satr   ko‘rinishidagi   sanoq
sistemasi   qiymatini   dekad   soniga   aylantirish   uchun   int()   funksiyasidan
foydalaniladi,   bunda   ikkilamchi   parametr   sifatida   sanoq   sistemasi   bazasi
ko‘rsatiladi.   Misol   uchun,   int('1010',   2)   chaqiruvi   binar   satrni   dekad   soniga
aylantiradi.
Sanoq   sistemalarida   arifmetik   amallarni   bajarish   —   juda   muhim   mavzudir.
Python   bu   borada   juda   keng   imkoniyatlar   taqdim   etadi.   Binar   yoki   hexadecimal
sonlar   bilan   ishlashda,   avvalo,   ularni   dekadga   o‘tkazish   va   so‘ngra   arifmetik
amallarni bajarish tavsiya etiladi. Buning uchun, masalan, binar sonlarni yozish va
ularni   qo‘shish,   ayirish,   ko‘paytirish   yoki   bo‘lish   uchun,   avvalo,   ular   Pythonda
dekad shaklida ko‘rsatiladi va amallar bajarilgach, natijani kerakli sanoq sistemaga
aylantirish  mumkin. Bu jarayon algoritmik jihatdan oddiy bo‘lsa-da, dasturlashda
ehtiyotkorlik va to‘g‘ri tushunishni talab qiladi.
Shuningdek, Pythonda sanoq sistemalarining o‘zaro aylantirish uchun maxsus
kutubxonalar   va   funksiyalar   mavjud.   Masalan,   NumPy   kutubxonasi   bilan
ishlashda,   sanoq   sistemalarining   mahalliy   funksiyalaridan   foydalanish   mumkin,
lekin   oddiy   vazifalar   uchun   yuqorida   aytib   o‘tgan   funksiyalar   yetarli   bo‘ladi.
Sanoq   sistemalarini   tushunish   va   ularni   o‘rganish,   asosan,   algoritmik   fikrlashni
rivojlantiradi   va   kompyuter   arxitekturasi,   dasturlash   va   axborot   texnologiyalari
sohasidagi ko‘nikmalarni kengaytiradi.
Bundan   tashqari,   sanoq   sistemalarini   o‘rganishda,   ularning   o‘zaro   aylantirish
algoritmlari muhim rol o‘ynaydi. Masalan, dekad sonini binar yoki hexadecimalga
aylantirish   uchun,   avvalo,   dekad   sonni   bo‘lish   va   qoldiq   olish   usulidan
foydalaniladi. Bu usulda, dekad sonni 2 yoki 16 ga bo‘lib, har safar qoldiqni yozib
boriladi. Bo‘lish jarayonidan so‘ng, qoldiqlar teskari tartibda yoziladi va shu tarzda
yangi   sanoq   sistemasi   soni   hosil   bo‘ladi.   Bu   algoritm,   dasturlashda   keng
qo‘llaniladi va uning samaradorligi katta.
Xulosa   qilib   aytganda,   Python   dasturlash   tilida   sanoq   sistemalarini   tushunish
va   ularni   o‘rganish,   nafaqat   texnik   bilimlarni   rivojlantiradi,   balki   kompyuter
5 texnologiyalari   va   matematik   hisob-kitoblarni   avtomatlashtirishda   keng
qo‘llaniladi.   Har   bir   sanoq   sistemi   va   uning   aylantirish   algoritmlari   dasturlashda
muhim   ahamiyatga   ega   bo‘lib,   bu   mavzuni   chuqur   o‘zlashtirish   orqali,
dasturchilar,   muhandislar   va   ilmiy-tadqiqotchilar   yangi   imkoniyatlar   eshigini
ochadilar.   Bu   jarayonlarni   to‘g‘ri   tushunish   va   amaliyotda   qo‘llash,   yanada
rivojlangan va samarali dasturlash muhitini yaratishda muhim ahamiyat kasb etadi.
6 II. Kompleks sonlar bilan amaliy matematik
operatsiyalar
Kompleks   sonlar   bilan   amaliy   matematik   operatsiyalar,   dasturlash   va
matematik   hisob-kitoblarning   muhim   qismi   bo‘lib,   ular   real   va   imaginariya
qismlardan tashkil  topgan sonlar  bilan ishlash  imkonini  beradi. Python dasturlash
tilida,   kompleks   sonlar   bilan   ishlash   uchun   maxsus   kutubxonalar   va   funksiyalar
mavjud bo‘lib, ular yordamida kompleks sonlar ustida arifmetik amallarni bajarish,
ularni   manipulyatsiya   qilish   va   matematik   hisob-kitoblarni   soddalashtirish
mumkin. Bu bo‘limda, kompleks  sonlarning asosiy  tushunchalari, ularni  yaratish,
amallarni bajarish va ularning xususiyatlari haqida kengroq to‘xtalib o‘tamiz.
Avvalo, kompleks sonlar matematikada real va imaginariya qismlardan iborat
bo‘lib, ularni umumiy shaklda yozish mumkin: z = a + bi, bunda a — real qism, b
— imaginariya qism va i — imaginariya birlikdir, u i^2 = -1 tengligini anglatadi.
Python   tilida,   kompleks   sonlar   bilan   ishlash   uchun   `complex`   funktsiyasi   yoki
`cmath` kutubxonasi ishlatiladi. Misol uchun, `z = complex(3, 4)` yozilishi bilan 3
+ 4i soni yaratiladi.
Kompleks   sonlar   bilan   arifmetik   amallarni   bajarishda   asosiy   operatsiyalar   —
qo‘shish,   ayirish,   ko‘paytirish   va   bo‘lish   —   juda   muhimdir.   Python   tilida,   ular
oddiy   arifmetik   operatorlar   yordamida   amalga   oshiriladi.   Masalan,   `z1   =
complex(2,   3)`   va   `z2   =   complex(4,   -5)`   sonlarini   qabul   qilaylik.   Ularning
qo‘shilishi uchun `z1 + z2`, ko‘paytirilishi uchun `z1 * z2`, bo‘linishi uchun `z1 /
z2`   yozilishi   mumkin.   Bu   operatsiyalar   orqali,   kompleks   sonlar   bilan   matematik
operatsiyalarni bajarish juda qulay va intuitiv bo‘ladi.
Kompleks   sonlar   bilan   ishlashda   ularning   modulini   va   argumentini   hisoblash
ham   muhimdir.   Modul   —   bu   kompleks   sonning   uzunligi   yoki   kattaligi   bo‘lib,
`abs()`   funksiyasi   yordamida   aniqlanadi.   Masalan,   `abs(z)`   bilan   3   +   4i   sonining
7 modulini   topish   mumkin,   bu   5   ga   teng.   Argument   —   bu   kompleks   sonning   o‘q
bilan   bo‘lgan   burchagi   bo‘lib,   `cmath.phase()`   funksiyasi   yordamida   hisoblanadi.
Masalan, `cmath.phase(z)` bilan burchakni radianlarda topish mumkin.
Python   tilida,   kompleks   sonlarning   konjugati   ham   muhim   bo‘lib,   u
yallig‘langanda   kompleks   sonning   imaginariya   qismining   belgilari   o‘zgaradi.
Konjugat — `z.conjugate()` yordamida olinadi. Bu operatsiya, masalan, kompleks
sonlar   bilan   bo‘lishda   va   tarmoqlashda   keng   qo‘llaniladi,   chunki   u   kompleks
sonning moduli va argumentini hisoblashda yordam beradi.
Kompleks   sonlar   bilan   amallarni   bajarishda   ularning   ko‘paytmasi   va
bo‘linishining   xususiyatlarini   bilish   ham   muhimdir.   Ko‘paytirishda,   `(a   +   bi)(c   +
di)   =   (ac   -   bd)   +   (ad   +   bc)i`   formulasidan   foydalaniladi.   Python   kodida,   bu
operatsiya   avtomatik   amalga   oshiriladi,   chunki   `complex`   tipidagi   sonlar   bilan
quyidagi   tarzda   yoziladi:   `z1   *   z2`.   Bo‘lish   jarayonida   esa,   bo‘linuvchining
konjugati   va   moduli   bilan   ishlash,   algebraik   formulalarni   qo‘llash   orqali   amalga
oshiriladi.
Bundan   tashqari,   kompleks   sonlar   bilan   matematik   funksiyalar   ham   mavjud.
`cmath`   kutubxonasi   yordamida,   sinus,   kosinus,   eksponent,   logarifm   va   kvadrat
ildiz   kabi   funksiyalarni   bajarish   mumkin.   Masalan,   `cmath.exp(z)`   yordamida
kompleks   exponent   funktsiyasi,   `cmath.sqrt(z)`   bilan   kvadrat   ildiz   olish   mumkin.
Bu   funksiyalar,   murakkab   matematik   hisob-kitoblarni   avtomatlashtirish   va   ilmiy
hisoblamalarda muhim ahamiyatga ega.
Kompleks   sonlar   bilan   ishlashda   muhim   nuqtalardan   biri   —   sonlarni
ekvivalent  ravishda  aylantirishdir.  Python  tilida,   kompleks  sonlarni  boshqa   sanoq
sistemalariga   aylantirish   uchun,   avvalo,   modul   va   argument   yordamida,   sonning
koordinatalarini olish mumkin. Keyin, bu koordinatalardan foydalanib, binar, oktal
yoki   hexadecimal   formatlarda   ifodalash   uchun,   ular   ustida   qo‘shimcha
algoritmlardan   foydalaniladi.   Bunday   aylantirish   jarayonlari,   dasturlashda
matematik   model   va   vizualizatsiya   uchun   muhim   bo‘lib,   murakkab   sonlar   bilan
ishlashda keng qo‘llaniladi.
8 Shu   bilan   birga,   kompleks   sonlar   yordamida   turli   matematik   va   fizik
muammolarni   yechishda,   ular   ustida   amalga   oshiriladigan   algoritmlar   va
formulalar   muhim   ahamiyat   kasb   etadi.   Masalan,   Fourier   transfromatsiyasi,
signalni tahlil qilish va elektromagnit to‘lqinlar bilan ishlashda kompleks sonlar va
ularning amaliy matematik operatsiyalari keng qo‘llaniladi.
Xulosa qilib aytganda, Python tilida kompleks sonlar bilan amaliy matematik
operatsiyalar,   ular   ustida   bajariladigan   formulalar   va   algoritmlar   yordamida,
murakkab   matematik  muammolarni  soddalashtirish  va  avtomatlashtirish   imkonini
beradi.   Bu   yondashuv,   nafaqat   akademik   va   ilmiy   sohalarda,   balki   dasturlash   va
muhandislik  amaliyotlarida  ham  keng  qo‘llaniladi. Kompleks  sonlar   bilan ishlash
uchun   Python   kutubxonalaridan   foydalanish,   dasturchilarga   matematik   hisob-
kitoblarni   tez   va   aniq   bajarish   uchun   qulay   shart-sharoitlar   yaratadi,   va   ularning
amaliy va ilmiy maqsadlarda qo‘llanilishini kengaytiradi.
9 III. Sanoq sistemalari va kompleks sonlarni
aylantirish algoritmlari
Sanoq sistemalari va kompleks sonlarni aylantirish algoritmlari
Sanoq sistemalari va kompleks sonlar bilan ishlashda eng muhim masalalardan
biri — ularni o'zaro aylantirish va arifmetik amallar uchun mos algoritmlarni ishlab
chiqishdir.   Bu   jarayonlar   nafaqat   dasturlashda,   balki   matematik   hisob-kitoblarda
ham  keng  qo‘llaniladi.  Ushbu  bo‘limda  sanoq  sistemalarini  va  kompleks  sonlarni
aylantirish   uchun   ishlatiladigan   asosiy   algoritmlar,   ularning   ishlash   prinsiplari
hamda amaliy misollar keltiriladi.
Sanoq   sistemalari   —   bu   sonlarni   ifodalash   uchun   ishlatiladigan   belgilashlar
to‘plami   bo‘lib,   ular   binar   (ikkilik),   oktal   (sakkizlik),   dekad   (o‘nlik)   va
hexadecimal   (oltiplik)   tizimlaridan   iborat.   Har   bir   sanoq   sistemi   o‘ziga   xos
xususiyatlarga ega bo‘lib, ularni o‘zaro aylantirish uchun maxsus algoritmlar talab
etiladi.   Masalan,   dekad   tizimidan   binar   tizimiga   aylantirish   jarayoni   odatda
sonning   o‘nlik   asosiga   bo‘linishi   va   qoldiqlarning   yozilishi   orqali   amalga
oshiriladi.   Bu   jarayon   "bo‘lish   va   qoldiq"   metodiga   asoslanadi   va   Python
dasturlash tilida quyidagicha ifodalanishi mumkin:
```python
def decimal_to_binary(n):
return bin(n)[2:]
```
Bu   yerda   `bin()`   funksiyasi   dekad   sonini   binar   ko‘rinishga   aylantiradi.
Aksincha,   binar   sonni   dekad   tizimiga   aylantirish   uchun   `int()`   funksiyasidan
foydalaniladi:
```python
def binary_to_decimal(b):
10 return int(b, 2)
```
Bunday   algoritmlar   yordamida   sanoq   sistemalari   o‘rtasida   oson   va   tez
aylantirish mumkin. Shuningdek, hexadecimal va oktal tizimlar uchun ham shunga
o‘xshash funksiyalar mavjud bo‘lib, ular dasturlashda keng qo‘llaniladi.
Sanoq   sistemalarini   o‘zaro   aylantirishdan   tashqari,   ular   bilan   arifmetik
amallarni bajarish muhim ahamiyatga ega. Misol uchun, ikki binar sonni qo‘shish
yoki ayirish algoritmlari, odatda, bit darajasida bajariladi va bu jarayonlarni Python
tilida   `bitwise`   operatorlar   yordamida   amalga   oshirish   mumkin.   Bu   operatorlar
yordamida   bitlarni   o‘zgartirish,   kesish   va   birlashtirish   kabi   amallarni   bajarish
osonlashadi.   Misol   uchun,   bitlarni   va   (`&`)   va   yoki   (`|`)   operatorlari   yordamida
bajariladi, bu esa murakkab logik operatsiyalar uchun asos bo‘ladi.
Kompleks   sonlar   bilan   ishlash   esa   alohida   muhim   masala   bo‘lib,   u   real   va
imaginariya qismlardan tashkil topgan. Python tilida kompleks sonlar bilan ishlash
uchun   maxsus   `complex`   tipidan   foydalaniladi.   Bu   tip   yordamida   kompleks
sonlarni yaratish, manipulyatsiya qilish va matematik amallarni bajarish mumkin.
Masalan, quyidagicha kompleks son yaratiladi:
```python
z = complex(3, 4)
```
Bu   yerda   3   —   real   qism,   4   esa   imaginariya   qism.   Kompleks   sonlar   ustida
arifmetik   amallar   bajarish   uchun   oddiy   matematik   operatorlar   ishlatiladi.   Misol
uchun,   ikkita   kompleks   sonni   qo‘shish   yoki   ko‘paytirish   quyidagicha   amalga
oshiriladi:
```python
z1 = complex(2, 3)
z2 = complex(4, -1)
sum_z = z1 + z2
mul_z = z1 * z2
11 ```
Bundan tashqari, Pythonning `cmath` kutubxonasi yordamida kompleks sonlar
uchun   trigonometric   va   logarifmik   amallarni   bajarish,   moduli   va   argumentini
hisoblash   mumkin.   Bu   esa   ilmiy   va   muhandislik   hisob-kitoblarida   keng
qo‘llaniladi.
Sanoq   sistemalarini   va   kompleks   sonlarni   aylantirish   uchun   algoritmlarda
qo‘llaniladigan   metodlar   va   usullar   juda   ko‘p.   Ularning   samaradorligini   oshirish
uchun,   avvalo,   har   bir   algoritmning   ish   prinsipi   va   murakkabligi   tahlil   qilinadi.
Masalan,   katta   sonlar   bilan   ishlashda,   algoritmlar   vaqt   va   xotira   resurslarini
hisobga   olgan   holda   optimallashtiriladi.   Pythonda   bu   uchun   maksimal   darajada
moslashgan   kutubxonalar   va   funksiyalar   mavjud   bo‘lib,   ular   yordamida   sanoq
sistemalarini va kompleks sonlarni tez va aniq aylantirish mumkin.
Shuningdek,   ba’zi   muammolar,   ayniqsa,   katta   hajmdagi   sonlar   bilan   bog‘liq
bo‘lsa, ularning hisoblash vaqtini kamaytirish uchun tashqi kutubxonalar, masalan,
NumPy yoki SymPy dan foydalanish tavsiya etiladi. Bu kutubxonalar bilan ishlash
algoritmlari   optimallashtirilgan   va   ularning   yordamida   murakkab   matematik
amallarni bajarish ancha osonlashadi.
Xulosa   qilib   aytganda,   sanoq   sistemalari   va   kompleks   sonlarni   aylantirish
algoritmlari   dasturlash   va   matematik   hisob-kitoblar   uchun   juda   muhim
komponentlardir.   Ularning   samarali   va   to‘g‘ri   ishlashini   ta’minlash   uchun
algoritmning   asosiy   prinsiplari   va   metodlarini   yaxshi   bilish,   shuningdek,   Python
dasturlash tilining imkoniyatlaridan to‘liq foydalanish muhimdir. Bu soha  doimiy
rivojlanib   borayotgan   bo‘lib,   yangi   algoritmlar   va   usullar   bilan   boyitilmoqda,   bu
esa dasturchilarga keng imkoniyatlar yaratadi.
12 Xulosa
Ushbu   maqola   Pythonda   sanoq   sistemalari   va   kompleks   sonlar   bilan   ishlash
bo‘yicha   keng   qamrovli   tavsifni   taqdim   etdi.   Sanoq   sistemalarini   tushunish   va
ularni o‘rganish dasturlash jarayonida muhim ahamiyatga ega bo‘lib, binar, oktal,
dekad va hexadecimal kabi sanoq tizimlarining qanday ishlashini va ularni o‘zaro
aylantirish   algoritmlarini   tushunishga   imkon   yaratadi.   Bu   mavzu   dasturlashda
matematik   va   texnik   muammolarni   hal   qilishda,   shuningdek,   kompyuter
texnologiyalarining   asosiy   tushunchalarini   o‘zlashtirishda   muhim   rol   o‘ynaydi.
Maqola   davomida   Python   tilida   sanoq   sistemalarini   aylantirish   va   arifmetik
amallarni bajarish uchun mavjud kutubxonalar va funksiyalar keng yoritildi, bu esa
dasturchilarga amaliyotda foydalanish uchun qulay imkoniyatlar yaratadi.
Shuningdek,   kompleks   sonlar   bilan   ishlash   bo‘yicha   taqdim   etilgan   metodlar
va   algoritmlar   orqali   real   va   imaginariya   qismlardan   tashkil   topgan   sonlar   bilan
matematik amallarni bajarish imkoniyatlari kengaytirilgan. Python dasturlash tilida
kompleks   sonlarning   yaratilishi,   manipulyatsiya   qilinishi   va   matematik   hisob-
kitoblar  uchun  qulay   vositalar   taqdim   etilishi,   bu  sohada   ishlovchilar   uchun  katta
yordam   bo‘ldi.   Maqola   davomida   ko‘rsatilgan   algoritmlar   va   amaliy   misollar
yordamida,   dasturchilar  va   ilmiy-tadqiqotchi   mutaxassislar  kompleks   sonlar   bilan
ishlash jarayonlarini yanada soddalashtirish imkoniga ega bo‘lishdi.
Umuman olganda, ushbu tadqiqot sanoq sistemalari va kompleks sonlar bilan
ishlash   borasidagi   nazariy   va   amaliy   bilimlarni   boyitdi.   Bu   mavzu   dasturlash
asoslarining  muhim  qismi   bo‘lib,  kompyuter   texnologiyalari  va  matematik hisob-
kitoblarni   avtomatlashtirishda   keng   qo‘llaniladi.   Xususan,   Python   tilining   qulay
imkoniyatlari  yordamida sanoq  sistemalarini  aylantirish va kompleks  sonlar  bilan
ishlash   jarayonlari   yanada   tushunarli   va   samarali   bo‘ldi.   Kelajakda,   bu   sohada
yangi algoritmlar va texnikalarni ishlab chiqish, shuningdek, dasturlashda samarali
va optimallashtirilgan yondashuvlarni joriy etish muhim bo‘ladi.
13 Shu   bilan   birga,   ushbu   ilmiy   izlanishlar   nafaqat   dasturlash   sohasida,   balki
matematik va ilmiy hisob-kitoblar, texnologik rivojlanishlar uchun ham asos bo‘lib
xizmat qiladi. Bu mavzuning amaliy va ilmiy ahamiyatini oshirish uchun, yanada
kengroq tadqiqotlar va innovatsion yondashuvlar talab etiladi. Shu tarzda, bu soha
rivojlanib borar ekan, dasturchilar va ilmiy mutaxassislar uchun yangi imkoniyatlar
ochiladi,   bu   esa   texnologik   rivojlanish   va   ilmiy   kashfiyotlarni   tezlashtirishga
xizmat   qiladi.   Bu   esa,   o‘z   navbatida,   umumiy   jamiyat   va   ilm-fan   rivojiga   katta
hissa qo‘shadi.
14 Foydalanilgan Adabiyotlar
1.   Iskandarov,   A.   Dasturlash   asoslari   va   sanoq   tizimlari.   O‘zbekiston   Milliy
Universiteti nashriyoti, 2020.
2. Karimov, B.  Python dasturlash tilida matematik operatsiyalar  va  kompleks
sonlar bilan ishlash. O‘zbekiston Davlat Universiteti matbuoti, 2019.
3.   Toshkent,   M.   Python   va   sanoq   tizimlari   bo‘yicha   amaliy   kurslar.
O‘zbekiston Texnik Universiteti, 2021.
4. Qodirov, S. Komplekson sonlar va ularning Python dasturlash tilida ishlash
usullari. O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi, 2018.
5.   Yusufov,   R.   Sanoq   tizimlari   va   algoritmlar.   Toshkent:   O‘zbekiston
Respublikasi Ilmiy nashriyoti, 2022.
15

Pythonda sanoq sistemalari va kompleks sonlar bilan ishlash

Купить
  • Похожие документы

  • Microsoft Publisher dasturi ishlatilishi
  • Zamonaviy kompyuterlar va ulaming arxitekturasi. Xotira qurilmasi, axborotlami kiritish - chiqarish qurilmalari
  • Akselerator modeli
  • Kompyuter grafikasi bilan ishlovchi dasturlar va ularning imkoniyatlari
  • Grafik axborotlarni kiritishning maxsus vositalaridan foydanalishining axamiyatli tomonlari

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026. Created by Foreach.Soft

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha