Qishloq xo‘jaligida foydalanilayot axborot tizimlari va ularning ahamiyati - Педагогика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	12000UZS
Размер	53.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Педагогика

Qishloq xo‘jaligida foydalanilayot axborot tizimlari va ularning ahamiyati

Купить

Mavzu: Qishloq xo'jaligida foydalanilayot axborot tizimlari va ularning ahamiyati
Reja:
1. Zamonaviy axborot texnologiyalari haqida tushuncha.
Axborot texnologiyalari turlari.
2. Qishloq xo’jaligi deganda nimani tushunamiz?
3. Zamonaviy axborot texnologiyalarining qishloq xo’jaligidagi
ahamiyati nimalardan iborat.
4. Xulosa

Informatika va axborot texnologiyalari fanining maqsadi – zamonaviy
axborot texnologiyalarining asosi hisoblanadi.
Informatika va axborot texnologiyalari fanining vazifasi:
- informatika va axborot texnologiyalari haqida bir butun tasavvur hosil
qilish;
- informatika va axborot texnologiyalarining har bir inson hayotidagi va
jamiyatning rivojidagi rolini ochib berish;
- informatikaning texnik va dasturiy vositalarining mohiyati va
imkoniyatlarining ochib berish;
- axborot tizimlari va texnologiyalarini nima maqsadida va qanday qo’llash
haqida tushuncha hosil qilishdan iborat.
Fan boyicha talabalarning bilim, ko’nikma va malakasiga qoyiladigan
talablar «Informatika va axborot texnologiyalari» oquv fanini ozlashtirish
jarayonida amalga oshiriladigan masalalar doirasida bakalavr:
- informatika, axborot texnologiyalari, shaxsiy kompyuterlar va uning
zamonaviy qurilmalari, kompyuterning zamonaviy dasturiy taminoti, amaliy
dasturlar paketi, operasion tizimlar, Windows operasion tizimi, Windows
paketining dasturlari, zamonaviy axboro-kommunikasiya texnologiyalari,
kompyuter torlari, Internet, elektron pochta, talimda zamonaviy axborot
texnologiyalari, fanlarni o’tishda zamonaviy axborot texnologiyalarini bilishi
kerak.
- kompyuterning asosiy va qo’shimcha qurilmalari bilan ishlash; axborot
texnologiyalarining dasturiy taminotini qo’llay olish;
- amaliy dasturiy taminot dasturlari bilan ishlay olish, Windows operasion
tizimida va Windows paketining dasturlarida ishlash konikmalariga ega
bo’lishi kerak;

- zamonaviy axborot-kommunikasiya texnologiyalarini oz predmet sohasida
qo’llay olish, kompyutur lokal torlari, Internet, elektron pochta bilan ishlash,
tarmoq texnologiyasidan foydalana olish malakalariga ega bo’lish kerak.
Informatika bu - axborotlarni kompyuter yordamida qayta ishlash, yig’ish,
ifodalash va uzatish usullari bilan shug’ullanuvchi fandir. Informatika
deganda har bir odam soz qandaydir axborot, ushbu axborot biror narsaga,
hodisa yoki jarayonga tegishli ekanligi va boshqalar haqida borishligini
tushunadi. XX asrning 60-yillarida Informatika fan sifatida Fransiyada
qo’llanila boshladi. Informatika atamasi lotincha <informatic> so’zdan kelib
chiqqan bolib, tushuntirish, xabar qilish, bayon etish ma’nosini anglatadi.
Ingliz tilida bu atamaga Computer science (kompyuter texnikasi haqida fan)
sinonimi mos keladi. Computer – hisoblash texnikasi degani. Kibernetika va
infоrmatika sоhasida ilmiy-tadqiqоt ishlarini оlib bоrish va xalq xo’jaligiga
jоriy etish maqsadida 1956 yilda akademik M.T.Orоzbоev tashabbusi bilan
O’zbekistоn Fanlar Akademiyasi tarkibida V.I.Rоmanskiy nоmli Matematika
instituti qоshida Hisoblash texnikasi bo’limi оchildi. Unga V.K.Qоbulоv
raxbar etib tayinlandi va 1958 yilda Respublikamizda ilk bоr «Ural-1»
rusumli EHM o’rnatildi yilda markaziy Оsiyo mintaqasida O’zbekistоn
Respublikasi Fanlar Akademiyasi tarkibida hisoblash markazi bo’lgan
Kibernetika instituti, 1978 yilda esa uning asosida Kibernetika ilmiy ishlab
chiqarish birlashmasi tashkil etildi. Axborotlashtirish haqida (1993 yil may),
EHM va malumotlar bazasi uchun dasturlarni huquqiy muhofazalash haqida
(1994 yil may) qonunlari, O’zbekistоn Respublikasi Prezidentining 2002 yil
30 maydagi «Kоmpyuterlashtirishni yanada rivоjlantirish va axbоrоt-
kоmmunikasiya texnоlоgiyalarini jоriy etish togrisida»gi farmоni, Vazirlar
Mahkamasining 2001 yil 23 maydagi « yillarda kompyuter va axborot
texnologiyalarini rivojlantirish, «Internet»ning xalqaro axborot tizimlariga

keng kirib borishini taminlash dasturini ishlab chiqishni tashkil etish chora-
tadbirlari togrisida»gi 230-sonli qarori qabul qilingan.
Informatika sohasining eng asosiy resursi bu – ахborotdir. Ахborot -
оlamdagi butun borliq, undagi ro`y beradigan voqea, hodisa va jarayonlar
haqidagi xabar va ma’lumotlardir. Yani voqea va hodisalarning sezgi
organlarimizga tasiri. Ахborot inson nutqida, kitob va gazeta- jurnallardagi
matnlarda, musavvir tasvirida va boshqalarda mavjuddir. Ахborotni
almashish Fikr Моliyaviy kelishuv Ахborot tushunchasi. Sezish azolari, turli
asboblar va hokazolar yordamida qayd etiladigan tashqi dunyo dalillari
malumotlar deb ataladi. Malumotlar aniq vazifalarni hal etishda zarur va
foydali deb topilsa axborotga aylanadi. Masalan, qog’ozga telefon
raqamlarini ma’lum tartibda yozib, birovga ko’rsatsangiz, u buni ma’lumot
sifatida qabul qiladi. Biroq ana shu har bir telefon raqami qarshisiga muayyan
korxona yoki tashkilot nomi, uning faoliyat turi yozib qoyilsa, avvalgi
ma’lumot axborotga aylanadi. Ахborotni almashish Fikr Моliyaviy kelishuv,
Ахborot manbalari va iste’molchlarining har xilligi axborot shaklining turli
ko`rinishda bo`lishiga olib keladi:
Belgili -Belgili – turli ishoraviy belgilardan iborat axborotlar. -Matnli -Matnli
– harf, raqam va belgilar to`plamidan iborat axborot -Grafik -Grafik –
tasvirlardan iborat bo`lgan tasavvur korinishidagi. Shuningdek, og`zaki,
yozma, bosma, jadval va boshqalar. Ахborot va uning turlari Belgili
МаtnliGragik, Axborotdan foydalanish imkoniyati va samaradorligi uning
reprezentativligi, mazmundorligi, yetarliligi, aktualligi, o’z vaqtidaligi,
anikdigi, ishonarliligi, barqarorligi kabi asosiy iste’mol sifat ko’rsatkichlari
bilan bog’liqdir:
a)axborotning reprezentativligi obyekt xususiyatini adekvat ifoda etish
maqsadlarida uni to’gri tanlash va shakllantirish bilan bog’liqdir.
b)axborotning mazmundorligi semantik (mazmuniy) hajmini ifoda etadi.

v)axborotning yetarliligi (tolaligi) qaror qabul qilish uchun minimal, lekin
yetarli tarkibga (ko’rsatkichlar jamlamasiga) ega ekanligini bildiradi. To’gri
qaror qabul qilish uchun to’liq bolmagan, yani yetarli bo’lmagan, xuddi
shuningdek, ortiqcha bo’lgan axborot ham foydalanuvchining qabul qilgan
qarorlari samaradorligini kamaytiradi.
g)axborotning aktualligi (dolzarbligi) axborotdan foydalanish vaqtida uning
boshqarish uchun qimmatliligi sakdanib qolishi bilan belgilanadi va uning
xususiyatlari ozgarishi dinamikasi hamda ushbu axborot paydo bolgan
vaqtdan buyon otgan vaqt oraligiga bog’liq bo’ladi.
d)axborotning o’z vaqtidaligi uning avvaldan belgilab qo’yilgan vazifani hal
etish vaqti bilan kelishilgan vaqtdan kechikmasdan olinganligini bildiradi.
e) axborotning aniqligi olinayotgan axborotning obyekt, jarayon, hodisa va
hokazolarning real holatiga yaqinligi darajasi bilan belgilanadi.
j) axborotning ishonarliligi axborotning real mavjud obyektlarni zarur aniqlik
bilan ifoda etish xususiyati bilan belgilanadi.
z) axborotning barqarorligi axborotning asos qilib olingan malumotlar
anikdigini buzmasdan ozgarishlarga tasir qilishga qodirligini aks etiradi.
Ахborot texnologiyasi va tizimlari Теxnologiya Теxnologiya – grekcha tildan
tarjima qilinganda sa’nat, mahorat kabi ma’nolarni bildiradi. Axborot
texnologiyasi - ob`ekt, jarayon yoki hodisalar holati haqidagi ma`lumotlarni
bir korinishdan ikkinchi, sifat jihatdan mutloq yangi korinishga keltiruvchi
ma`lumotlarni toplash, qayta ishlash uzatishning vosita va usullari
majmuasidan foydalanish jarayonidir. Axborot texnologiyasi axborot
tizimlari bilan mukammal boglangan bolib, ular uchun axborot texnologiyasi
asosiy muhit hisoblanadi. Bir qaraganda axborot texnologiyasi va tizimi ta'rifi
bir-biriga oxshash korinadi, lekin bunday emas. Axborot texnologiyasi
kompyuterda saqlanayotgan ma'lumotlar ustidan tartiblashgan qoidalar
asosida amal, harakat va bosqichlarni bajarish jarayonidir. Axborot

texnologiyasining asosiy maqsadi birlamchi axborotni maqsadga
yonaltirilgan harakat natijasida qayta ishlash yoli bilan foydalanuvchiga
kerakli axborotni berishdir. Axborot tizimi kompyuterlar, kompyuterlar
tarmogi, das-turiy mahsulotlar, ma'lumotlar bazasi, insonlar, turli texnik va
dasturiy aloqa vositalari hamda boshqa qurilmalardan tashkil topgan
muhitdir. Axborot tizimining asosiy maqsadi axborotni saqlash va uzatishdan
iboratdir. Axborot tizimi axborotni qayta ishlash inson- kompyuter tizimidir.
Axborot texnologiyasi kompyuterda axborotni qayta ishlashda xodimlarning
aniq yonaltirilgan harakatlar toplamidir. Axborot tizimi qaror qabul qilishni
qollab quvvatlash va axborot mahsulotlarini ishlab chiqarishda kompyuter
axborot texnologiyasidan foydalanayotgan inson-kompyuter tizimidir.
Ахborot tizimi Telekommunikatsiya tizimi Kompyuter tizimi Korxona tizimi
Ахborotlashgan jamiyat. Axborotni kodlash Jamiyatning axborotlashuvi
deganda, zamonaviy Axborot tehnologiyalar va telekomunikasiyalar asosida
davlat hokimiyati, turli vazirlik va idoralar, ishlab chiqarish korhonalari,
mahalliy oz-ozini boshqarish organlarining, hamda fuqarolarining
axborotlarga bolgan ehtiyojlarini etarli va tola qoplab oladigan, qulay
sharoitlar yaratishga qaratilgan ijtimoiy - iqtisodiy va ilmiy - texnikaviy
jarayon tushuniladi. Axborotlashgan jamiyat jamiyatning kopchilik azolari
axborot, ayniqsa, uning oliy shakli bolmish bilimlarni ishlab chiqarish,
saqlash, qayta ishlash va amalga oshirish bilan band bolgan jamiyatdir.
Axborotlashgan jamiyatga otishda kompyuter va telekommunikasiya axborot
texnologiyalari negizida yangi axborotni qayta ishlash sanoati yuzaga keladi.
Har xil turdagi malumotlar (tovush, matn, tasvir, video) kompyuterda
raqamlar (kodlar) korinishida saqlanadi. Har birini saqlashda kompyuter
maxsus qoidani qo`llaydi. Masalan: musiqani saqlash uchun u har bir vaqt
intervalida bolgan tovush tebrlanish kodini xotiraga saqlaydi; tasvirda esa
tasvirni bir nechta satr va ustunlarga bo`lib, kesish nuqtalarning har birining

rangini kodini xotiraga saqlaydi; matnda esa har bir belgi, raqam, harf kodini
xotiraga saqlaydi. Biz unlik sanok sistemada hamma hisob kitoblarni qilsak,
kompyuter esa ikkilik sanoq sistemada ularni bajaradi. Shuning uchun
malumotlarni minimal hajmi BIT deb nomlanib 1 yoki 0 ga teng boladi. Bu
sonlarni manosi - xa yoki yuk va tugri yoki notugri. Maksimal 256 belgi
bulishi mumkinligi uchun bitta qanaqadir belgi uchun xotirada 1 BAYT hajm
xotira ajratiladi (1 bayt = 2 3 bit = 8 bit). Baytdan katta olchov birliklari ham
bor:
1 bayt = 8 bit.
1 Kilobayt = 1024 bayt = 2 10 bayt
1 Megabayt = 1024 Kilobayt = 2 10 Kb = 2 20 bayt,
1 Gegabayt = 1024 Megabayt = 2 10 Mb = 2 20 Kb = 2 30 bayt.
1 Terabayt = 1024 Gegabayt = 2 10 Gb = 2 20 Mb = 2 30 Kb = 2 40 bayt.
1 Petabayt = 1024 Terabayt = 2 10 Tb = 2 20 Gb = 2 30 Mb = 2 40 Kb = 2 50
bayt.
Hozirgi kunda zamonaviy iqtisodiyotda raqamli texnologiyalarining o‘rni
aniq va yaqqol ko’rina boshladi. Axborot-kommunikatsiya
texnologiyalaridan davlat, bank, sanoat, tibbiyot va xavfsizlik va boshqa
sohalarda keng foydalanilmoqda. Bu esa jamiyatimizdagi barcha soha va
yo’nalishlarda ham zamonaviy axborot-kommunikatsi texnologiyalaridan
to’la va izchil joriy qilishdan dalolat beradi. Shu asnoda mamlakatimizda
zamonaviy texnologiyani joriy etish bo‘yicha bir qator ishlar amalga
oshirilmoqda. Vazirlar Mahkamasining qarorida “Aqilli shahar” konsepsiyasi
qabul qilinib, unga ko‘ra “aqlli ta’lim”, “aqlli transport”, “aqlli hokimiyat”
kabi bir qator loyhalarini joriy etishning asosiy yo‘nalishlari belgilab chiqildi.
Bu esa jamiyatimizda zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini
keng tadbiq qilish hamda uni amaliyotga qo‘llash orqali barcha sohalarga
raqamli texnologiyalarni keng joriy etish imkoniyati yaratilib

berilayotganidan darak beradi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat
Mirziyoyevning “Raqamli iqtisodiyotga o‘tmasak, orqada qolib ketyapmiz.
Iqtisodiyotning barcha sohalarini raqamli texnologiyalar asosida yangilashni
nazarda tutadigan Raqamli iqtisodiyot milliy konsepsiyasini ishlab
chiqishimiz kerak. Shu asosda «Raqamli O‘zbekiston – 2030» dasturini
hayotga tadbiq etishimiz zarur”[1] deya takidlab o‘tdilar. Bu qaror loyihasida
O’zbekiston aholisining Jahon tarmog'iga kirish imkoniga ega bo'lgan
tadqiqotlar keltirilgan.Xususan, joriy yilda keng polosali ulanishning kamida
800 ming Internet portini tashkil etish va 12 ming kilometr optik tolali aloqa
liniyalari barpo etish rejalashtirilgan. Internetda keng polosali tarmoqlarni
kengaytirish uchun 340 mingga yaqin abonent telekommunikatsiya
uskunalariga ega bo'ldi. Hududlar bo'yicha taqsimlangan telekommunikatsiya
qurilmalari mutaxassislar tomonidan o'rnatildi. Bugungi kunda 281 ming port
qurilmasi o'rnatilgan.2017-2021 — yillarda O'zbekiston Respublikasini
rivojlantirishning beshta ustuvor yo'nalishi bo'yicha harakatlar strategiyasini
"fan, ma'rifat va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish yili" da amalga oshirishga
oid Davlat dasturida belgilangan vazifalarga muvofiq Prezidentimizning 2020
yil 28-apreldagi "raqamli iqtisodiyot va elektron hukumatni keng joriy etish
chora-tadbirlari to'g'risida" gi qarori qabul qilindi. Bugungi kunda butun
mamlakat bo'ylab 1 148 ta yangi baza stansiyasi o'rnatildi va foydalanishga
topshirildi. 1 483 ta muassasada joylashgan tayanch stansiyalarni
modernizatsiya qilish orqali keng polosali Internet xizmatlarini ko'rsatish
mumkin bo'ldi. Telekommunikatsiya tarmog'ini rivojlantirish loyihalari
doirasida rejalashtirilgan ob'ektlarga 6,5 ming kilometr optik tolali aloqa
liniyalari yotqizildi. Bu boradagi ishlar davom ettirilmoqda, — deydi axborot
texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi
telekommunikatsiya infratuzilmasini rivojlantirish boshqarmasi boshlig'i
Akmal Arifjonov. Raqamlashtirish yo'lidagi keyingi muhim qadam IT-Parkni

yaratishdir. Texnopark Vazirlar Mahkamasining 2019 yil 10 yanvardagi
"dasturiy mahsulotlar va axborot texnologiyalari texnologik parkini tashkil
etish chora-tadbirlari to'g'risida" gi qaroriga muvofiq tashkil etilgan. It-Park
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasidagi faol va iqtidorli insonlar
buxgalteriya, huquqiy, marketing va ta'limni qo'llab-quvvatlash orqali
g'oyalarni haqiqiy biznes loyihalariga aylantirish uchun haqiqiy imkoniyatga
ega bo'lgan noyob joy. Poytaxtimizda tashkil etilgan it-parkning
muvaffaqiyatli tajribasi respublikamizning boshqa hududlarida ham shunday
texnoparklar yaratishga xizmat qildi. Bu yil ular may oyining oxirida
Andijonda va iyun oyining boshida Marg'ilonda ochildilar. 2020-2024
yillarda O'zbekistonning barcha hududlarida birinchi navbatda Nukus,
Buxoro, Namangan, Samarqand, Guliston va Urganch shaharlarida,
shuningdek, Toshkentdagi Muhammad AlXorazmiy nomidagi maktabda
texnoparklar ochiladi. Statistika ma'lumotlariga ko'ra, respublikada Axborot-
kommunikatsiya texnologiyalari sohasidagi mutaxassislarga bo'lgan talab tez
sur'atlar bilan o'sib bormoqda, buning natijasida sohada kadrlar etishmasligi
ham xususiy sektor, ham samarali davlat boshqaruvi uchun salbiy oqibatlarga
olib kelishi mumkin. Malakali IT-mutaxassislarga bo'lgan tez o'sib
borayotgan talab, ularning etishmasligi bilan birga, bu sohada
mutaxassislarning ish haqi darajasining oshishiga olib keladi. Davlat
boshqaruvi organlarining malakali mutaxassislari bilan ta'minlash muammosi
o'ta dolzarb. Shu munosabat bilan bugungi kunda mamlakatimizda "bir
million dasturchi" Mega-loyihasi amalga oshirilmoqda.Prezident Shavkat
Mirziyoyev 2020 yil 8-iyun kuni axborot texnologiyalari va raqamli
iqtisodiyotni rivojlantirish sohasida amalga oshirilayotgan islohotlar haqida
taqdimot chog'ida ta'kidlaganidek, sohada belgilangan maqsadlarga erishish
yangi avlod mutaxassislarini tayyorlash hisobiga jadal sur'atda o’sishi
mumkin. Shuning uchun 2020 yil oxirigacha 100 ming kishini va yana 150

ming kishini - 2021 yilning birinchi yarmida o'qishga jalb qilish kerak.
Maktablarda "Informatika" fanining 5-sinfidan o'qituvchini takomillashtirish,
uning dasturiga "bir million dasturchi"loyihasidan fanlarni kiritish bo'yicha
ko'rsatmalar berildi.2020-yil 17-mart kuni Prezidentimizning "Toshkent
shahrida raqamli texnologiyalarni keng joriy etish chora-tadbirlari
to'g'risida"gi qarori qabul qilindi.
Tizim (sistema) deganda, yagona maqsad yo‘lida bir vaqtning o‘zida ham
yaxlit, ham o‘zaro bog'langan tarzda faoliyat ko‘rsatuvchi elementlar
(obyektlar) majmuasi tushuniladi. Demak, har qanday tizim biror-bir aniq
maqsad yo‘lida xizmat qiladi. Masalan, sizga ma’lum bo‘lgan shahar telefon
tarmoqlari tizimi, insondagi yurak-qon tomiri tizimi, asab tizimi va boshqalar
sun’iy yaratilgan va tabiiy tizimlarga misol bo‘la oladi. Ularning har biri
tizimga qo‘yiladigan barcha shartlarga javob beradi, ya’ni har biri o‘ziga xos
yagona maqsad yo'lida faoliyat ko‘rsatadi va tizimni tashkil etuvchi
elementlardan iboratdir.
Informatikada «tizim» tushunchasi ko‘proq texnik vositalar, asosan
kompyuterlar va murakkab obyektlarni boshqarishga nisbatan
ishlatiladi.»Tizim» tushunchasiga «axborot» so‘zining qo'shilishi uning
belgilangan funksiyasini va yaratilish maqsadini aniq aks ettiradi. Axborot
tizimi — belgilangan maqsadga erishish yo'lida axborotni yig‘ish, saqlash,
qayta ishlash va uzatish uchun qo‘llaniladigan usullar, vositalar va
shaxslaming o'zaro bog‘langan majmuasidir. Axborot tizimlari jamiyat paydo
bo‘lgan paytdan boshlab mavjud, chunki jamiyat rivojlanishning turli
bosqichlarida o‘z boshqaruvi uchun tizimlashtirilgan, oldindan tayyorlangan
axborotni talab etgan. Bu, ayniqsa, ishlab chiqarish jarayonlari — moddiy va
nomoddiy ne'matlami ishlab chiqarish bilan bog‘liq jarayonlaiga tegishlidir.
Chunki ular jamiyat rivoji uchun hayotiy muhim ahamiyatga ega. Aynan
ishlab chiqarish jarayonlari jadal takomillashadi. Ularning rivojlanib borishi

bilan boshqarish ham murakkablashadiki, o‘z navbatida, u axborot tizimlarini
takomillashtirish va rivojlantirishni rag‘batlantiradi.
Kibemetik yondashuvga muvofiq boshqaruv tizimi boshqaruv obyekti
yig‘indisini (masalan, korxonalar, tashkilotlar va hokazo) va boshqaruv
subyekti, boshqaruv apparatini o'zida namoyon etadi. Boshqaruv apparati
deganda, maqsadlarni shakllantiruvchi, rejalarni ishlab chiquvchi, qabul
qilingan qarorlarga talablarni moslashtiruvchi, shuningdek, ularning
bajarilishini nazorat qiluvchi xodimlar tushuniladi. Boshqaruv obyekti
vazifasiga esa boshqaruv apparati ishlab chiqqan rejalarni bajarish kiradi,
ya’ni boshqaruv tizimining o‘zi shu ishlami amalga oshirish uchun
tuzilgandir. Boshqaruv tizimining ikkala komponenti to’g’ri (T) va aks (A)
aloqalar bilan bog'langan. To‘g‘ri aloqa boshqaruv apparatidan boshqaruv
obyektiga yo‘naltiriladigan axborot oqimida ifodalanadi. Aks aloqa teskari
yo'nalishda yuboriluvchi qabul qilingan qarorlarning bajarilishi haqidagi
hisobot axboroti oqimida o‘z aksini topadi. Axborot oqimlari (T va A), qayta
ishlash vositalari, ma’lumotlami uzatish va saqlash, shuningdek
ma’lumotlami qayta ishlash bo‘yicha operatsiyalami bajaruvchi boshqaruv
apparati xodimlarining o‘zaro aloqasi obyektining axborot tizimini tashkil
etadi. Axborot tizimlarini tatbiq etish nafaqat mayda-chuyda axborotni qayta
ishlash va saqlash, yozuv-chizuv ishlarini avtomatlashtirish hisobiga, balki
qarorlarni qabul qilish (sun’iy intellekt usullari, ekspert tizinilari va
hokazolar), zamonaviy telekommunikatsiya vositalari (elektron pochta,
telekonferensiyalar), yalpi va lokal hisoblash tarmoqlari va boshqalardan
foydalanishda firma mutaxassislari xatti-harakatini modellashtirishga
asoslangan boshqarishning yangi uslublari hisobiga ham firma ishlab
chiqarish-xo‘jalik faoliyati samaradorligini yuksaltirish maqsadlarida amalga
oshiriladi. Axborot tizimlarining avtomatlashtirilgan va avtomatik turlari
ma’lum. Avtomatlashtirilgan axborotlar tizimida boshqarish yoki

ma’lumotlarni qayta ishlash funksiyalarining bir qismi avtomatik ravishda,
qolgani esa inson tomonidan bajariladi. Avtomatik axborotlar tizimida
boshqarish va ma’lumoнlami qayta ishlashning barcha funksiyalari texnik
vositalarda, inson ishtirokisiz amalga oshiriladi (masalan, texnologik
jarayonlarni avtomatik boshqarish).
Qo’llanish sohasiga qarab, axborot tizimlarini quyidagi sinflarga mumkin:
• ilmiy tadqiqotlarni avtomatlashtirish va boshqarish;
• loyihalashtirishni avtomatlashtirish;
• tashkiliy jarayonlarni boshqarish;
• texnologik jarayonlarni boshqarish.
Ilmiy axborot tizimlari ilmiy xodimlar faoliyatini avtomatlashtirish, statistik
axborotni tahlil etish, tajribalarni boshqarish uchun mo‘ljallangan.
Loyihalashtirishni avtomatlashtirishning axborot tizimlari yangi texnika
(texnologiya) ishlab chiqaruvchilar va loyihachi muhandislar mehnatini
avtomatlashtirish uchun moljallangan.
Tashkiliy boshqaruvning axborot tizimlari — shaxslar funksiyalarini
avtomatlashtirish uchun mo'ljallanga’n. Bu sinfga ham sanoat (korxonalar),
ham nosanoat obyektlari (bank, biija, sug‘urta kompaniyalari,
mehmonxonalar va hokazolar) va ayrim ofislar (ofis tizimlari)ni
boshqarishning axborot tizimlari kiradi.
Texnologik jarayonni boshqarishning axborot tizimlari turli texnologik
jarayonlarni avtomatlashtirish uchun mo‘ljallangan (moslashuvchan ishlab
chiqarish jarayonlari, metallurgiya, energetika va hokazolar).
Istalgan vazifalardagi axborot tizimi ishini ta’minlovchi jarayonlani umumiy
holda quyidagicha tasawur etish mumkin:
• tashqi yoki ichki manbalardan axborotni kiritish;
• kiritilgan axborotni qayta ishlash va uni qulay ko'rinishda taqdim etish;
• iste'molchiga axborotni uzatish;

• teskari aloqa, ya’ni kiritilayotgan axborotni tuzatish uchun foydalanuvchilar
tomonidan qayta ishlangan axborot bilan ta’minlash.
Qo‘llash sohasidan qat’i nazar, axborot tizimlarining samarali faoliyat
ko‘rsatishi bir qator ta’minotlar bilan bog‘liqdir. Ularni axborot, dasturiy,
texnik, huquqiy, tashkiliy, matematik va lingvistik ta’minotlarga ajratish
qabul qilingan.
Axborot ta’minoti — axborot tizimlarida ma’lumotlar omborini (bazasini)
yaratish, hujjatlashtirishning bir xil tartibga keltirilgan tizimlarini ichiga
oigan axborotni kodlashtirish, joylashtirish va tashkil qilish bo'yicha uslublar
va vositalar yig‘indisidir.
Qabul qilinadigan boshqaruv qarorlarining ishonchliligi va sifati ko‘p
jihatdan ishlab chiqilgan axborot ta’minoti sifatiga bog'liq.
Dasturiy ta’minot — kompyuter texnikasi vositasida ma’lumotlarni qayta
ishlash tizimi (MQIT)ni yaratish va foydalanish dasturiy vositalari
yig‘indisidir. Dasturiy ta ’m inot tarkibiga bazaviy (umumtizimli) va amaliy
(maxsus) dasturiy mahsulotlar kiradi.
Amaliy dasturiy ta’minot axborot tizimi funksional vazifalarini hal etishni
avtomatlashtirish uchun mo‘ljallangan dasturiy mahsulotlar yig'indisini
o‘zida namoyon etadi. Ular universal vositalar (matn muharrirlari, elektron
jadvallar, ma’lumotlar omborini boshqaruv tizimlari) va maxsus vositalar —
funksional kichik tizimlami amalga oshiruvchi turli xil (iqtisodiy,
muhandislik, texnik va boshqa) obyektlar sifatida ishlab chiqilishi mumkin.
Texnik ta’minot ma’lumotlarni qayta ishlash tizimi faoliyat ko‘rsatishi uchun
qo‘llaniluvchi texnik vositalar kompleksidir. Ushbu ta’minot ma’lumotlarni
qayta ishlovchi, namunaviy operatsiyalarni amalga oshiruvchi qurilmalami
o‘z ichiga oladi. Bunday qurilmalarga kompyuterlardan tashqari, atrof
(periferiya) texnik vositalari, turli xil tashkiliy texnika, telekommunikatsiya
va aloqa vositalari ham kiradi.

Huquqiy ta’minot axborot tizimini yaratish va uning faoliyat ko‘rsatishini
tartibga soluvchi huquqiy me’yorlar yig‘indisini o'zida namoyon etadi.
Lingvistik ta’minot inson va kompyuter muloqotini ishlab chiqish hamda
ta’minlash samaradorligini oshirish uchun MQITni yaratish va undan
foydalanishning turli bosqichlarida ishlatilgan til vositalari yig'indisidan
iborat.
Bazaviy dasturiy vositalar inson va kompyuteming o‘zaro harakatlarini
avtomatlashtirish, ma’lumotlarni qayta ishlash.
Qishloq xo jaligi —Aprel inqilobidan keyin o‘tkazilgan tadbirlardan biri buʻ
yersizlarni va kam yerlik dehqonlarni pomeshchiklar va yer egalaridan
qarzini bekor qilish haqida dekret qabul qildi. Hukumat dasturining yer
islohatida mehnatkash dehqonlarni ishtirok etishini hisobga olib hayotga
tadbiq qildi.Qishloq xo‘jaligi kooperativlarini tashkil qilishda yersiz va kam
yerlik dehqonlar, kо`chmanchi kambag‘allarni jalb qilish ko‘zda tutilgan.
Dehqonchilik. Afg‘oniston dehqonchiligi sun’iy sug‘orishga asoslangan. Juda
quruq iqlim, atmosfera yog‘inlarining kam miqdori va ularning yil
mavsumlarida notekis taqsimlanishi ekinlarni nafaqat tekisliklarda, balki
tog‘li rayonlarda ham sug‘orish zaruriyatini taqazo qiladi. Hattoki shunday
viloyatlar mamalakatning boshqa qismlariga nisbatan atmosfera yog‘inlari
bilan yaxshi ta’minlangan Badaxshon, Nuriston va Hazarajotda qishloq
xo‘jaligi mahsulotlarining 3/4 qismidan ko‘proq yalpi hosilini sug‘orma
yerlar beradi. Afg‘oniston iqlim sharoitidagi sug‘oriladigan yerlar sezilarli
darajada yuqori va bir maromda hosil berishi bilan harakterlanadi.
Afg‘onistonda haydaladigan yerlarning umumiy maydoni hamma yerning
12% ni tashkil qiladi. O‘tloq va yaylovlar 46%, o‘rmon va butazorlar 3%
Qadimdan Afg‘oniston dehqonlarining hayoti suv bilan bog‘liq. Afg‘oniston
sun’iy sug‘oriladigan qishloq xo‘jalik ekinlarining qadimiy о`choqlaridan

biri. Sug‘orma dehqonchilikning asosiy areallari quyidagicha joylashgan:
Janubiy Afg‘onistonda Hilmond havzasida, Qobul vodiysi va uning
irmoqlari, Shimoliy Afg‘onistoning Harirud daryosi bo‘ylab, shuningdek
Baqtriya tekisligidagi Qunduz va Balxu daryosi bo‘ylab joylashgan.
Jalolobod irrigatsiya kompleksi qurilgandan keyin Qobul vodiysi vohalari
boglar, g‘alla va sholi maydonlariga aylandi. Davlat yerlardan sitrus,
zaytundan katta hosil yig‘ildi.
Yer osti suv yig‘uvchi inshootlar - korizlar ochiq vodiylarda va Qondahor va
Farox oralig‘idagi Janubiy Afg‘onistoning G‘azna platosida past tog‘oldi
qismida, Nangraxar provinsiyasining janubiy qismi Qobuldan shimolda
Hindiqusholdi vodiylarida ko‘proq uchraydi. Korizlar mamlakatning hamma
sug‘oriladigan yerlarining 20%ga xizmat ko‘rsatadi.
Sug‘orilmaydigan yerlar mamlakatning shimolidagi keng tog‘oldi palasasida
Qalayi - Nau, Honabod Fayzobodda to‘plangan. Lalmi yerlarda yaxshi
yog‘ingarchilikdan so‘ng sug‘oriladigan yerlarga nisbatan ba’zan yuqori hosil
olinadi, lekin уоg‘in yetishmaganda hattoki uruglik ham yig‘a olishmaydi.
Lalmi dehqonchilik bilan ko‘chmanchi va yarim ko‘chmanchilar kо`proq
shug‘ullanadi. Lalmi yerlarda ko‘pincha g‘alla, arpa yog‘li lyon, poliz
ekinlari, asosan qovun yetishtiriladi.
Ko‘pchilik xo‘jaliklar bir yilda bir marta hosil olishadi. Doimo dehqonchilik
qilinadigan quyi joylashgan vohalarda, ya’ni Hirot, Farox, Qandohor,
Jalalobodda bir yilda ikki marta hosil olinadi. Bir yilda ikki marta hosil
olinadigan yerlar maydonini kengaytirishga tog‘li rayonlarda noqulay iqlim
sharoiti yilning asosiy qismida sug‘orish kanalida suvning yetishmasligi
to‘sqinlik qiladi. Bahorgi ekinlardan muhimlari – g‘alla, arpa, ba’zi
dukkaklilar. Kuzda sholi, makka va asosiy texnika ekinlaridan paxta,
qandlavlagi, shakarqamish yig‘ib olinadi.

Afg‘oniston dehqonchiligining asosini don mahsulotlari ashkil qiladi. Muhim
ekinlardan g‘alla xissasiga о`simlikshunoslikdagi hamma mahsulotlar
qiymatining yarmidan ko‘prog‘i to‘g‘ri keladi. Bog‘lar va uzumzorlar
Afg‘onistoning hamma qismida tarqalgan. Mevali ekinlar vohalarda va katta
shaharlar atrofida to‘plangan. Mevalar, asosan uzum ko‘p miqdorda
eksportaga ketadi. Afg‘oniston dunyo bozorida magiz va turshak, anorning
eng yaxshi navi bilan mashhur.
Qishloq xo‘jaligida mehnatga yaroqli aholining asosiy qismi band bo‘lishi
bilan bir qatorda va YAIMning 70% dan ko‘prog‘ini berishiga qaramay,
qishloq xo‘jaligi hozirgacha kam mahsuldor, aholining oziq-ovaqatga bo‘lgan
ehtiyojini qondira olmayapti.
Chorvachilik hissasiga qishloq xo‘jaligi yalpi mahsulotining yarmi va
mamlakat eksportining 50% atrofida to‘g‘ri keladi. Yaylov qoramolchiligi
ko‘pchilik ko‘chmanchilarning asosiy tirikchilik manbai hisoblanadi. Mollar
uchun mavsumiy yaylovlarni qidirib ko‘chmanchilar yozda Hindiqushning
alp о`tloqlariga va boshqa baland tog‘ tizmalariga 500 dan 1500 metr
masofagacha ko‘tarilishadi, qishda esa Hind va Panjob (Pokiston)
qirg‘oqlarigacha bo‘lgan tekisliklarning quyi vodiylariga tushishadi.
Chorvachilik. Ko‘chmanchi va yarim ko‘chmanchilar qoramollari boshini
hisoblash juda qiyin. Odatda mollar miqdori mavsumdan mavsumgacha va
iqlim sharoitlariga juda bog‘liq holda o‘zgaradi. Sovuq qishlarda oziqa
yetishmasligidan ⅓ qism mollar nobud bo‘ladi va mollar boshi tiklanguncha
bir necha yillar kerak bo‘ladi. Shuningdek mollar miqdoriga kasallik ham
katta ta’sir ko‘rsatadi. O‘troq qishloq aholisi uchun asosiy mashg‘ulot
dehqonchilik bo‘lib, chorvachilik faqat uni to‘ldiradi.
Afg‘oniston chorvachiligining muhim va bir vaqtning о`zida bir muncha
mahsuldor, tarmog‘i qo‘ychilikdir. Mamlakatda go‘sht-jun va qorako‘l

qo‘ylar yetishtiriladi. Qo‘ychilikning ikki tipini ajratish mumkin:
ko‘chmanchi qo‘ychilik va yarim o‘troq aholining yaylov qo‘ychiligi.
Yirik shoxli qoramolchilikdan farq qilib oziqa ekinlarni yetishtirishga
majburlar, chunki qo‘y va echkilar odatda yerdan о`sib chiqqan oziqlar bilan
qanoatlanadi. Qo‘у va echkilarning mahalliy zotlari beozor va ular quruq
mavsumda yog‘ zaxirasini to‘plab uzoq masofalarga haydashlarga bardoshli
bo‘ladi.
Afg‘oniston dunyo bozoriga qorako‘l terisini asosiy yetkazib beruvchi
hisoblanadi. U mamalakatga chet el valyutasi keltiruvchi manbaa
hisoblanadi.
Afg‘oniston bir yilda 2- 2,5 mln teri yetkazib beradi.Qorako‘l qo‘ylar
yetishtirish uchun maxsus iqlim va yaylov sharoitlari zarur, shunga bog‘liq
holda otarlar chalachol qumli Baqtriya tekisligi rayonida, asosan uning
g‘arbiy qismida to‘plangan.
Yilqichilik bilan asosan Shimoliy Afg‘onistondagi о`troq aholi shug‘ullanadi.
Qishloq xo‘jaligida otlardan kam foydalaniladi. Zotdor otlar juda qimmat
turadi, asosan “tekin” zotli tez yugurar otlar qadrlanadi. Dehqonchilik
xo‘jaliklarida otlarni o‘rnini eshaklar egalladi.
2022-yil 2-fevral kuni AOKA Anjumanlar zalida Qishloq xo‘jaligi
vazirligining «Oziq-ovqat xavfsizligini ta minlash va ichki bozorlarda narxlarʼ
barqarorligini saqlash va qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini zahira qilish
bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar» mavzuida brifing o‘tkazildi.
1. Vazirlik tomonidan jami 99 ta normativ-huquqiy hujjat loyihalari shundan,
2 ta qonun loyihasi, 24 ta O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining hujjatlari,
67 ta Vazirlar Mahkamasi qarorlari va farmoyishlari va 6 ta boshqa normativ-
huquqiy hujjatlar ishlab chiqildi hamda vazirlik va idoralardan taqdim etilgan
438 ta normativ-huquqiy hujjat loyihalari huquqiy ekspertizadan o‘tkazildi.

2. Agrar sohani isloh qilish, qishloq xo‘jaligida bozor mexanizmlarini,
zamonaviy innovatsion texnologiyalarni joriy qilishning normativ-huquqiy
bazasini takomillashtirish maqsadida jami 83 ta hujjatlar, shundan 6 ta
O‘zbekiston Respublikasining Qonuni, O‘zbekiston Respublikasi
Prezidentining 9 ta Farmoni, 26 ta qarori, Vazirlar Mahkamasining 42 ta
qarori qabul qilinib, islohotlarning huquqiy asoslari yanada takomillashtirildi.
Xususan, Qishloq xo‘jaligida yer munosabatlarini tartibga solish, oziq-ovqat
sanoatini rivojlantirish hamda sohani raqamlashtirish bo‘yicha qo‘shimcha
vazifa, funksiya va vakolatlar vazirlikka o‘tkazilib, ma’sul o‘rinbosar
lavozimlari joriy etildi.
O‘zbekiston Respublikasining “Yer uchastkalarini ajratish va ulardan
foydalanish, shuningdek, yerlarni hisobga olish va davlat yer kadastrini
yuritish tizimi takomillashtirilishi munosabati bilan O‘zbekiston
Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar
kiritish to‘g‘risida”gi Qonuni (2021-yil 16 avgust, O‘RQ-708-son) bilan Yer
kodeksiga tegishli o‘zgartirishlar kiritilib, sug‘orilmaydigan yerlarni yer
fondining boshqa toifasiga o‘tkazish Vazirlar Mahkamasi tomonidan,
sug‘oriladigan yerlarni yer fondining boshqa toifasiga yoki sug‘orilmaydigan
yerlar toifasiga o‘tkazish O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qaroriga
muvofiq amalga oshirilishi belgilandi.
Shuningdek, qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallangan yerlar o‘ttiz yil muddatga
ijaraga berilishi, chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalarga, xalqaro
birlashmalar va tashkilotlarga, chet el jismoniy va yuridik shaxslariga yer
uchastkalari yigirma besh yilgacha bo‘lgan muddatga ijaraga berilishi
belgilandi.
O‘zining mustaqil ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish yo‘lini tanlab olgan
O‘zbekiston Respublikasi ta’lim sohasida ham sobit qadamlik bilan islohatlar
olib bormoqda. Ayniqsa, “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonun va “Kadrlar tayyorlash

milliy dasturi”da belgilangan vazifalar izchillik bilan amalga oshirilmoqda
Ushbu qonun hujjatlarning talablari asosida tayyorlanayotgan yuqori
kompetensiyaga ega mutaxassislarga extiyoj kuchaymoqda. Chunki
zamonaviytexnologiyalarning rivojlanish holati birinchi navbatda
jamiyatning intellektualsalohiyatiga ya’ni keng fikrlaydigan, kuchli raqobat
sharoitida samarali xo‘jalikyurita oladigan malakali va chuqur bilimga ega
mutaxassislarga bog‘liq bo‘lmoqda.Xalq xo‘jaligining asosiy tarmog‘i
bo‘lgan qishloq xo‘jaligida ishlabchiqarishni tashkil etish va boshqarishda
axborot kommunikatsiya texnologiyalarini qo‘llash yuqori samaradorlikka
erishishning asosiy omillaridan biri hisoblanadi. SHuning uchun ham yuqori
saloxiyatga va malakaga ega bo‘lgan qishloq xo‘jaligi bo‘yicha
mutaxasislarni tayyorlashda Qishloq xo‘jaligini axborot texnologiyalar
fanining o‘rni beqiyosdir. Axborotlashtirishning milliy tizimini
shakllantirishda, jamiyat hayotining barcha sohalarida zamonaviy axborot
texnologiyalarini, kompyuter texnikasi va telekommunikatsiya vositalarini
ommaviy ravishda joriy etishda hamda ulardan foydalanishda, fuqarolarning
axborotga nisbatan ortib borayotgan talab-ehtiyojlarini yanada to‘liqroq
qondirishda, jahon axborot hamjamiyatiga kirishda, milliy axborot
resurslaridan bahramand bo‘lish imkoniyatini kengaytirishda hamda yuqori
saloxiyatga va malakaga ega bo‘lgan qishloq xo‘jaligi bo‘yicha
mutaxasislarni tayyorlashda «Qishloq xo‘jaligida axborot texnologiyalari»
fanini o‘qitish katta ahamiyatga egadir.
Qishloq xo‘jaligida axborot texnologiyalari fanini o‘rganish biror bir xolat
va jarayon uchun axborotlarni yig‘ish, saqlash, uzatish, qayta ishlash va
qayta
ishlangan ma’lumotlar asosida eng samarali qarorlar qabul qilish imkonini
beradi.
Fanni o‘qitishdan maqsad –zamonoviy axborot texnologiyalarining nazariy,

uslubiy va texnologik asoslarini; soha bo‘yicha aniq masalalarni echishda
axborot texnologiyalarni qo‘llashning amaliy yutuqlari tamoyillari va
uslublari bilan chuqur tanishtirish hamda kompyuter va dasturiy vositalar
bilan ishlashning
umumiy tartiblarini o‘rgatishdan iboratdir.
Fanning vazifasi–talabalarga axborot va uning xossalari, axborotlarni
yig‘ish, uzatish va qayta ishlash jarayonlari haqida tushuncha berish hamda
axborot jarayonlarida texnik va dasturiy vositalardan foydalanishni, dasturiy
vositalar orqali soha bo‘yicha funksional va hisoblash masalani echish
usullarini, amaliy dasturlar majmuasi, ma’lumotlar bazasi, global va lokal
tarmoq axborot resurslaridan foydalanishni, axborot xavfsizligi va
axborotlarni himoyalash usullari va vositalarini o‘rgatishdan iborat.
Qishloq xo‘jaligida axborot texnologiyalari fanning maqsadi va Vazifalari.
Agrar soha ishlab chiqarishining samarali rivojlanishi uchun xo‘jalik
Yuritishning yuqori va samarali tizimi talab etiladi. Axborot texnologiyalar
Qishloq xo‘jaligi jarayonlarining rejalashtirishga, bashoratlashga, tahlil
qilishga va modellashtirishga bog‘liq katta miqdordagi masalalarni echishda
muhim yordam beradi. Axborotlarni yig‘ish va qayta ishlashning
yuqorisamarador texnologiyalari, ishlab chiqarish jarayonlarini koordinatsiya
qilish yo‘li bilan maqsadga erishishning uskunaviy vositasi bo‘lib amalda
qo‘llanilmoqda.
“Qishloq xo‘jaligida axborot texnologiyalari” fani qishloq, o‘rmon va baliq
xo‘jaligi ta’lim sohasining bakalavrlar tayyorlash tizimining muhim tarkibiy
qismi hisoblanadi. Fanni o‘rganish vaqtida zamonaviy axborot texnologiyani
qishloq xo‘jaligiga qo‘llashning asosiy usul va tamoyillari, axborot va
telekommunikatsiya tizimlari bilan ishlash texnologiyalari, axborotlarni
izlash va qayta ishlashning tezkorligini oshirish mexanizmlari, axborotlarni
uzatish va saqlash, axborot manbalarining joylashgan o‘rniga bog‘liq

bo‘lmagan xolda ularga kirish masalalari qaraladi. Ushbu fan keyinchalik
boshqa fanlarni o rganishda, kurs ishi va malakaviy bitiruv ishlarida hamdaʻ
o‘z kasbiy faoliyatida axborot texnologiyalardan foydalanishga asos bo‘lib
xizmat qiladi. Fanni o‘rganishdan maqsad talabalarda qishloq xo‘jaligida
axborot texnologiyalarni qo‘llash haqida tassavurini shakllantirish, o‘z kasbiy
faoliyatida qo‘llashi uchun fanning nazariy asoslarini o‘zlashtirish va amaliy
yangiliklarni olish hamda zamonaviy ta’lim va axborot texnologiyalar
asosida uzluksiz o zining kasbiy maxoratini mustaqil oshirib borishdir.
ʻ
Qishloq xo‘jaligida axborot texnologiyalari fanining vazifasi kompyuterning
texnik va dasturiy vositalarida ishlashni o‘rgatish.
Axborot texnologiyalari va tizimlari, axborot kommunikatsiya
texnologiyalari imkoniyatlaridan foydalanish va unda ishlash ko‘nikmalarini
mustaxkamlashdir. Amaliy mashg‘ulotlarning asosiy maqsadi kasbiy bilim,
ko‘nikma va malaka sun’iy axborot muxitida kengaytirish va mustaxkamlash,
internetdan foydalanish, masofaviy ta’lim asoslarining ko‘nikmalarini olish.
Bu qo‘llanilayotgan texnologiyalarining maqsadga muvofiqligi asoslangan
mavzularga tegishli mashg‘ulotlar o‘tkazish va individual topshiriqlarni
bajarish yo‘li bilan amalga oshiriladi. Mustaqil ishlar talabalarning darsdan
bo‘sh paytlari, aniq mavzular bo‘yicha ilmiy manbalarni o‘rganib,
manbalardan olingan materiallar asosida referatlar yozish va uni ximoya
qilish, hamda amaliy darslarda individual topshiriqlarni bajarish yo‘li bilan
amalga oshirildi.
Qishloq xo‘jaligi jarayonlarini axborotlashtirish. Sotsial-iqtisodiy, siyosiy-
ijtimoiy jarayonlarning murakkablashuvi, insoniyat faoliyatining barcha
sohalaridagi jarayonlar dinamikasining o‘zgarishi, jamiyat uchun muhim
bo‘lgan axborotga ehtiyojni bilimlarni o‘stirish va yangi vositalarni
rivojlantirishni rag‘batlantirish orqali qondirishni shart qilib qo‘ydi.
Agrosanoat majmuasi o‘zining murrakkabligi va echilayotgan vazifalarining

qiyinligi bilan ajralib turadi. Harajatlarni kamaytirishni ta’minlash va qishloq
xo‘jalik jarayonlarini optimallashtirish uchun ilmiy-texnik jarayon
yutuqlaridan foydalanish, qishloq xo‘jaligini boshqarishning va axborot
ta’minotining yangi usullariga o‘tishda avtomatlashtirilgan tizim va axborot
texnologiyalarni keng qo‘llash zaruriyatit o z navbatida axborotʻ
texnologiyalarining jadal rivojlanishi, jamiyatning yanada rivojlanishiga
turtki bo‘luvchi, axborot qiymatini oshiruvchi global axborot inqilobini
o‘zida mujassam etadi. Bu esa ta’limni axborot texnologiyalarga,
telekommunikatsiya tizimlariga, zamonaviy moddiy texnik bazaga
asoslangan yagona axborot maydoniga olib keladi. Axborot eng muhim
strategik va boshqaruv resurslaridan biri bo‘lib, uni yaratish va undan
foydalanish ijtimoiy hayotning turli sohalarining samarali rivojlanishi va
faoliyat ko‘rsatishi uchun zaruriy asos bo‘lib xizmat qiladi. Eng yuqori
darajada xosildorlikga erishish uchun ko‘p faktorli to‘plam sifatida, ayniqsa
ekinlarni parvarishlashga, iqlim sharoitlariga, tuproqning xolatiga oid
axborotlar zarur hisoblanadi.

Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, o simliklarning o‘sishi va rivojlanishigaʻ
oid axborotlar rejalashtirish, oziqlantirish, sug‘orish va shunga o‘xshash
agrotexnik tadbirlarda muhim rol o‘ynaydi. Sifatli axborotga ega bo‘lish
uchun birinchi navbatda axborot manbalaridan boshlang‘ich axborotlarni
yig‘ish zarur bo‘ladi. Axborotlashgan jamiyat iqtisodiy va ilmiy-texnikaviy
jihatdan yanada yuksalishga, mamlakatda ishlab chiqarilayotgan qishloq
xo‘jaligi mahsulotlari sifatini va mehnat unumdorligini oshirishga,
iqtisodiyotni zamonaviy texnologiyalar asosida boshqarishni
takomillashtirish hamda istiqbolli ilmiy yo‘nalishlarni rivojlantirishga katta
zamin yaratib beradi. Jamiyatning asosiy ijtimoiy ishlab chiqaruvchi kuchi
sanalmish inson barkamolligi yo‘lidagi axborotlashtirish jarayonlari
rivojlanishning asosiy negizi bo‘lib xizmat qiladi. U insonlarga eng
zamonaviy kompyuter texnika vositalarini amaliyotda keng qo‘llash bo‘yicha
malakasini oshirishga va o‘zining tuganmas qobiliyatini amalda sinab
ko‘rishga katta imkoniyat tug‘diradi. Insonning axborotni qayta ishlash
bo‘yicha imkoniyatlarini kuchaytiruvchi zamonaviy texnologiyalar bilan
qurollantirish,axborotlash-tirish sanoatini jadal rivojlantirishni talab etuvchi
eng muxim texnik, iqtisodiy vazifa hisoblanadi. Qishloq xo‘jaligida axborot

texnologiyalaridan foydalanish qishloq ishlab chiqarishi jarayonlariga oid
axborotlar sifati, uning aniqligi, ob’ektivligi, ishonchliligi va tezkorligi
boshqaruv qarorlarini o‘z vaqtida qabul qilish vaa qo‘llash imkoniyatini
taminlaydi. Demak, axborotlashtirishning milliy tizimini shakllantirish shu
kunning eng dolzarb vazifalardan biri bo‘lib, jamiyat taraqiyotining asosiy
omili hisoblanadi. Axborot texnologiyalarini joriy qilishning asosiy mezoni
har bir mutaxassisning har qanday bozor munosabatlari sharoitida davlat
boshqaruviga yo‘naltirilgan muammolarini

Foydalanilgan adabiyotlar ro yxati:ʻ
1.Misty E Vermaat, Susan L Sebok, Steven M Freund. Discovering
Computers ©2016 (2016 edition). Textbook.USA, 2016 .
2. Brian P. Hogan. HTML5 and CSS3 Level Up with Today’s Web
Technologies country. Tutorial. USA, 2013
3. M.Aripov., B.Begalov., U.Begimqulov., M.Mamarajabov. Axborot
Texnologiyalar, O‘quv qo‘llanma, T.: “Noshir”, 2009
4.Qosimovxborot texnologiyalari, o‘quv qo‘llanma. 370 bet. Toshkent –
Aloqachi -2006 y.
5.M.Mamarajabov, S.Tursunov Kompyuter grafikasi va Web dizayn Darslik.
– T.:“Cho’lpon
Internet manzillari:
1.O‘zbek internet resurslarining katalogi: www.OEFEN.uz
2.Infocom.uz -elektron jurnali: www.infocom.uz

Qishloq xo‘jaligida foydalanilayot axborot tizimlari va ularning ahamiyati

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish