Qoʻlning erkin suyaklari birlashmalari - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	311.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	08 Декабрь 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Qoʻlning erkin suyaklari birlashmalari

Купить

Qoʻlning erkin suyaklari birlashmalari

 Qo‘l panjasidagi suyaklarning bilak suyaklari bilan o‘zaro birlashishi ( rasmlar ). Ikki qator joylashgan kaft usti suyaklari (ossa carpus) birinchi qatordagi uchta suyak – qayiqsimon, yarimoysimon va uch qirrali suyaklarning proksimal tomondagi bo‘g‘im yuzalari hamda bilak suyagining pastki uchidagi keng bo‘g‘im yuzasi o‘rtasida hosil bo‘ladigan bo‘g‘im–bilak-kaft bo‘g‘imi – articulatio radiocarpea dan iborat. Kaft suyaklarining birinchi qatori bilan ikkinchi qatori o‘rtasidagi bo‘g‘imga esa o‘rta kaft bo‘g‘imi –articulatio mediocarpea deb ataladi. Ana shu ikkita birlashgan panja bo‘g‘imiga articulatio manus deyiladi. Bundan tashqari, kaft suyaklari ham o‘zaro birlashadi.

 Articulatio radiocarpea tuxumsimon bo‘g‘im, qator joylashgan uchta kaft usti suyaklari tuxum yarmini eslatadigan ellips shaklini olgan. Lekin bu bo‘g‘imni hosil qilishda no‘xatsimon suyak bilan tirsak suyagi qatnashmaydi. Tirsak suyagi (os ulnae) faqat o‘zining pastki uchi (boshchasi) tegib turgan fibroz tog‘ay diski (discus articularis) vositasida umumiy bo‘g‘im yuzasining bir chekkasini to‘ldiradi. Bo‘g‘imni hosil qilishda ishtrok etuvchi uchta kaft usti suyaklari o‘zaro ligamenta intercarpea interossea deb ataluvchi boylamlar bilan mustahkamlangan.

 Bo‘g‘im boylamlari, asosan, panjaning kaft va yon tomonida joylashgan. Yon tomonda ikkita boylam bo‘lib, bulardan biri ligamentum collaterale carpi radiale (yonlama kaft-bilak boylami) bilak suyagining bigizsimon o‘sig‘idan boshlanadi va qayiqsimon suyakka yopishadi. Ikkinchi boylam – ligamentum collaterale carpi ulnare (kaft-tirsak yonlama boylami) tirsak suyagining bigizsimon o‘sig‘i dan boshlanib , uch qirrali no‘xatsimon suyakka yopishadi.  Kaft tomondagi boylam – ligamentum radiocarpeum palmare suyakning bigizsimon o‘sig‘idan va shu suyak bo‘g‘im yuzasining oldingi chetidan boshlanib pastga tushadi-da, birinchi qatordagi kaft usti suyaklariga tarqalib yopishadi. Ikkinchi boylam – ligamentum radiocarpeum dorsale panjaning orqa tomonida turadi.

 Articulatio mediocarpea – ustki qatordagi uchta suyak (no‘xatsimon suyak kirmaydi) bilan ikkinchi qatordagi to‘rtta kaft usti suyaklari o‘rtasida hosil bo‘ladi. Ikkinchi qatordagi suyaklar ham bir-biri bilan ligamentum intercarpea interossea vositasida qo‘shilgan. Lekin bu boylamlar tarang tortilmaganligi sababli suyaklar bir-biriga uncha yaqin kelmaydi. Ligamenta intercarpea palmaria et dorsalia deb ataluvchi boylamlar ko‘ndalangiga va qiyig‘iga kaft usti suyaklarining biridan ikkinchisiga tortilgan bo‘lib, o‘sha ikkita qo‘shiluvchi suyaklarning nomi bilan ataladi. Bundan tashqari, kaft tomondagi bitta boylam boshli suyak (ligamentum carpi radiatum) dan boshlanib, shu’la singari qo‘shni suyaklarga taraladi.

 No‘xatsimon suyak uch qirrali suyak bilan qo‘shilib, articulatio ossis pisiformis ni hosil qiladi.  No‘xatsimon suyakdan boshlanuvchi ikki boylamning biri (haqiqiy boylam) ilmoqli suyakka yopishgani uchun ligamentum pisohamatum deb ataladi, ikkinchisi esa III, IV va V kaft suyaklarining (ligamentum pisometacarpeum) proksimal uchlariga yopishgan. Bilak suyagi bilan kaft usti suyaklari o‘rtasidagi harakatlar frontal va sagittal o‘qlar atrofida sodir bo‘ladi. Ko‘ndalang o‘q atrofida panjaning bukilishi va yozilishi (45 o ) yuz bersa, sagittal o‘q atrofida ikki yon tomonga, ya’ni tana (ichki) (35–40 o ) va tashqi tomonga (20 o ) harakat sodir bo‘ladi

 Bundan tashqari, bo‘g‘imlar ustma-ust joylashganligi tufayli, juda kam chegaralangan aylanma harakat yuzaga keladi. Bilak suyagi bilan kaft usti suyaklari o‘rtasidagi tepacha (eminentia carpi radialis), tirsak suyagi va kaft usti suyaklari o‘rtasidagi tepacha – eminentia carpi ulnaris orasidagi chuqur egat – sulcus carpi ustidan ko‘ndalang boylam (retinaculum flexorum) yoki lig. carpitransversum tortiladi. Bunda hosil bo‘lgan kanal canalis carpi dan barmoqlarni bukuvchi (bilak) muskul paylari va nervlar , qon tomirlar o‘tadi.

 Articulationes carpometacarpeae – kaft usti va kaft suyaklari o‘rtasidagi bo‘g‘imlar ikkinchi qatordagi kaft usti suyaklarining pastki yuzalari bilan kaft suyaklarining ustki (proksimal) uchlari o‘rtasida hosil bo‘ladi. Bosh barmoqlarning kaft suyagi bilan katta ko‘p burchakli suyak o‘rtasidagi bo‘g‘im mustaqil bo‘lib, u yerda keng bo‘g‘im xaltasi bor. Bo‘g‘imning shakli egarsimon, shu sababli ikkita kesishgan o‘q atrofida ikki tomonlama erkin harakat qila oladi, ya’ni bitta o‘q atrofida bosh barmoq o‘zining yon tomoni bilan ikkinchi (ko‘rsatkich) barmoqqa yaqinlashib uzoqlashsa, ikkinchi o‘q atrofida u boshqa barmoqlarga qarama-qarshi (oppositio) bukiladi.

 Qolgan to‘rtta barmoqning kaft suyaklari bilan kaft usti suyaklari o‘rtasidagi bo‘g‘imlarning harakati juda ham chegaralanganidan ular kam harakatli bo‘g‘imlar guruhiga kiritiladi. Ular kaft (old) tomondan va orqa tomondan ligamentum carpometacarpeae palmaria va ligamenta carpometacarpeae dorsalia deb ataluvchi boylamlar vositasida mustahkamlangan. Bu boylamlar tarang tortilganligi sababli bo‘g‘im harakati ancha (jimjiloqdan boshqa) chegaralangan.  To‘rtta barmoq (II–V) kaft suyaklarining ustki uchlari kengayib, bir-biriga yaqinlashganidan ular o‘rtasida kaftaro bo‘g‘imlar – articulationes intermeta carpeae hosil bo‘ladi.

 Articulationes metacarpophalangea – kaft suyaklari bilan barmoq suyaklari o‘rtasidagi bo‘g‘imni ellips shaklidagi bo‘g‘imlar guruhiga kiritsa bo‘ladi. Bu bo‘g‘imlar kaft suyagining distal uchidagi boshchasi bilan birinchi qatordagi barmoq suyaklari (falanganlari) ning ustki uchlari chuqurchasining qo‘shilishidan hosil bo‘ladi. Bo‘g‘imning xaltasi keng bo‘lib, uning kaft tomoni fibroz tog‘ayi aralashishi hisobiga bir oz qalinlashadi. Ikki yon tomondagi , kaft suyagidan boshlanib, barmoq suyagiga yopishgan boylamlar (lig. collateralia) bo‘g‘imni mustahkamlab turadi. Bo‘g‘im xaltasining kaft tomonidagi.

 Bo‘g‘im xaltasining kaft tomonidagi qalinlashgan qismi ostida I , II, III, IV kaft achii suyaklarining boshchalari oralig‘ida ko‘ndalang boylam – ligamentum palmare joylashgan. Bo‘g‘im xaltasi keng bo‘lgani uchun harakat erkin bo‘ladi. Ikki yon tomondagi, kaft suyagidan boshlanib barmoq suyagiga yopishgan lig. collaterale bo‘g‘imni mustahkamlab turadi. Bo‘g‘im xaltasining kaft tomondagi qalinlashgan qismi ostida I, II, III, IV kaft suyaklarining boshchalari oralig‘idagi ko‘ndalang boylamlar – ligg. meracarpea transversa profundus suyaklarning boshchalarini ushlab turadi.

 Articulationes interphalangea manus barmoq suyaklari (falanganlar) o‘rtasidagi bo‘g‘imlar – g‘altak shaklidagi bo‘g‘imlar guruhiga kiradi. Bo‘g‘im II, III, IV, V barmoqlardagi birinchi va ikkinchi falangalarning pastki g‘altaksimon yuzalari bilan har uchala falangalarning ustki bo‘g‘im chuqurchalari o‘rtasida, bosh barmoqlar esa birinchi va ikkinchi falangalar o‘rtasida hosil bo‘ladi. Bu bo‘g‘imlarning ham xaltasi keng bo‘lib, ular uchta boylam bilan mustahkamlanadi. Boylamlarning ikkitasi (har qaysi bo‘g‘imda), ikki yon tomonda (yonlama boylamlar) – ligamenta collateralia bilan joylashgan bo‘lsa, uchinchi qo‘shimcha boylam esa, kaft tomonda bo‘ladi. Barmoq bo‘g‘imlarida faqat ko‘ndalang o‘q atrofida harakat (bukilish va yozilish) sodir bo‘ladi.

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar