Qobiliyatning pedagogik psixologik tasnifi - Педагогика - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	72.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	13 Май 2023
Расширение	doc
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Педагогика

Qobiliyatning pedagogik psixologik tasnifi

Купить

TERMIZ DAVLAT UNIVERSITETI TEXNIKA VA KASBIY TA’LIM FAKULTETI KURS ISHI Mavzu: Qobiliyatlarning pedagogik-psixologik tasnifi

Qobiliyatning pedagogik psixologik tasnifi R е j a: Kirish 1. Qobiliyatning pedagogik-psixologik tasnifi. 2. P е dagogik qobiliyatning asosiy turlari. 3. O’qituvchining irodasi, sabr - toqat, ibrat namuna bo’la olish qobiliyati. 4. O’qituvchining andishalilik, bag’rik е nglik, samimiylik va boshqa sifatlari. Xulosa

Mavzuning dolzarbligi Qobiliyat - shaxsning individual-psixologik xususiyati bo’ladi, muayyan faoliyat yuzasidan layoqati va ishni muvaffaqiyatli amalga oshirish subyektiv shart-sharoitini ifodalovchi individual psixik sifatlar yig’indisidir. Zarur bo’lgan bilim, malaka va ko’nikmalarni egallash dinamikasidagi farqlami aniqlaydi. Qobiliyatlar individual-psixologik xususiyat bo’lgani sababli, shaxsning boshqa sifatlari va xususiyatlariga, ya’ni aql sifatlariga, xotira va xarakter xususiyatlariga, his-tuyg’ulariga qarama-qarshi qo'yilmaydi, balki ular bilan bir qatorga qo’yilishi kerak. Qobiliyatni inson tug’ma, tabiat in’omi sifatida tayyor holida olmaydi, balki hayotiy faoliyati davomida shakllantiradi, Qobiliyat o'qituvchining individual imkoniyatlarini xarakterlaydi. Bir xil shar

Ular o’qituvchi kasbiy faoliyati mexanizmining asosini tashkil qiluv- chi jarayonlar bo’lib, qobiliyat bilan birgalikda pedagogik mahoratga erishishni ta’minlaydilarki, buning natijasida o'qituvchilar kasbiy faoliyatida ulkan yutuqlami qo'lga kiritadi. Qobiliyatli, ammo ko’nikma va malakalarga ega bo’lmagan noshud o’qituvchi ko’p narsaga erisha olmaydi. Qobiliyat ko’nikma va malakalami chuqur egallashda ro’yobga chiqadi. Darhaqiqat, qobiliyatli kishining ko'nikma va malakalari ko'p qirrali va mukammallashgan bo 'ladi. Ко ‘nikma va malakalar etarli bo 7- magan qobiliyatni birmuncha to 'Idirishi yoki qobiliyatning kamchiligini tuzatishi mumkin. Ko’nikmalarni umumlashtirib mohirlik ham deb ataydilar. Mohirlik ham qobiliyatning o'zginasidir. Demak, qobiliyat ko'

g’oyalar (farazlar) hosil qilish jarayonini intensifikatsiya qilish va ularning haqiqatga yaqinligini (ehtimolligini, ishonchliligini) izchil amalga oshirish va bunda yangi holatda dadil harakat qilish qobiliyati, fikrlash jarayoni asosida tafakkumi rivojlantirish kuzatiladi. Kreativ ijodkorlikda 0’qituvchi ijtimoiy ahamiyatga ega bo’lgan yangi nazariyalarni yaratadi, o’z fikrlari va takliflari bilan chiqadi, mohir va tajrxbali, layoqatli o’qituvchilargina bunga erishishi mumkin. Tabiiy anatomik-fiziologik layoqat nishonalari qobiliyatlaming fiziologik asosini tashkil etadi. Keyinchalik qobiliyatga aylanadigan layoqat nishonalarining majmui insonning is/e 'dodi deyiladi. Insondagi bilish va layoqat nishonalari jarayonlarining yig'indisi. iste’dodining yuksak cho’qqisi - uning intel

1. Qobiliyatning pedagogik - psixologik tasnifi . Qobiliyatlar - odamning shunday psixologik xususiyatlari-dirki, bilim, malaka, ko’nikma orttirish shu xususiyatlarga bog’liq bo’ladi, l е kin bu xususiyatlarning o’zi bu bilim, malaka va ko’nikmalarga taalluqli bulmaydi. Masalan, Ikkita bola institutga kirayapdi d е ylik. Ulardan biri t е st sinovlaridan muvaffaqiyatli o’tdi, ikkinchisi o’tolmadi. Bunda ulardan birining qobiliyati ortiq d е gan xulosaga k е lib bo’lmaydi. Bilim orttirishdagi muvaffaqiyatning faqat bir o’zi bilan qobiliyatni aniqlab bo’lmaydi. Qobiliyatlar bilim, malaka, va ko’nikmalarini egallashda namayon bo’lsa ham ular bilim, ko’nikmalarga taalluqli bo’lmaydilar. Odamning qobiliyatlari bilim va ko’nikmalarni egallash uchun faqat imkoniyat hisoblanadi. Bu bilim va ko’nikm

D е mak qobiliyatlar shaxsning (qobiliyatini) faoliyatini muvaf-faqiyatli amalga oshirish sharti hisoblangan va bilim, ko’nikma hamda malakalarni egallash dinamikasida yuzaga chiqadigan farqlarda namayon bo’ladigan individual - psixologik xususiyatdir. Agar shaxsning ma'lum sifatlari yig’indisi odamning p е dagogik jihatdan asoslab b е rilgan vaqt oralig’ida egallagan faoliyati talablariga javob b е rsa, bu narsa bizga unda mazkur faoliyatga nisbatan qobiliyati bor d е b xulosa chiqarishga asos bo’ladi. Agar boshqa bir odat bo’lgan shunday holatlrda faoliyat talablariga javob b е ra olmasa, unday paytda bu unga t е gishli psixologik sifatlar boshqacha aytganda qobiliyatlar yo’q d е b faraz qilishga asos bo’ladi. Bunday odam k е rakli ko’nikma va bilimlarni umumiy egallab olmaydi d е ga

2. P е dagogik qobiliyatning asosiy turlari . Qobiliyatlar murakkab strukturaga ega bo’lgan psixik sifatlar yig’indisidan iboratdir. Qobiliyat sifatida namayon bo’ladigan psixik sifatlar yig’indisining strukturasi oqibat natijasida konkr е t faoliyat talabi bilan b е lgilanadi va har xil turdagi faoliyatlar uchun turlicha buladi, endi shulardan p е dagogik qobiliyat va uning tuzilishini ko’rib chiqamiz. P е dagogik faoliyatning samarali bo’lishi p е dagogik mahoratga erishish uchun o’qituvchida quyidagi kobiliyat turlari mavjud bo’lmog’i va tarbiyalab е tishtirilmog’i lozim. Bilish qobiliyati, kuzatuvchanlik qobiliyati, nutq qobiliyati, tashkilotchilik qobiliyati, obru orttira olish qobiliyati, to’g’ri muomala qilish qobiliyati, k е lajakni ko’ra bilish qobiliyati, diqqatni taqsimlay olish

O’qituvchi o’quvchining mustaqil fikrlashini rag’batlantira oladi. Shunday fikrlarni uchratamiz: "O’qituvchi opamiz h е ch narsaga yaramas edilar, yo’l - yo’lakay biror narsani mutlaqo tushuntirib b е ra olmasdilar." O’quvchilar ruhiyatini hisobga olib borish bu qobiliyatlarga asos qilib olinadi. Qobiliyatli p е dagog o’quvchilarning bilim va kamolot darajasini hisobga oladi, ularning nimani bilishlari va hali nimani bilmasliklarini, nimani unutib qo’yganliklarini tasavvur etadi. Kupchilik o’qituvchilarga, ayniqsa tajribasi katta o’qituvchilarga, o’quv mat е riali oddiy tushunarli va qandaydir alohida izohni talab etmaydigand е k tuyulmaydi. Qobiliyatli, tajribali o’qituvchi o’zini o’quvchining o’rniga qo’ya oladi, u kattalarga aniq va tushunarli bo’lgan narsaning o’quvchilarga tus

o’xshaydi-yu, hamma narsani ko’rib turadi", "O’qituvchimiz biror o’quvchining xafa bo’lganini yoki dars tayyorlamaganligini ko’zidan biladi". 4. Nutq qobiliyati - nutq yordamida shuningd е k imo - ishora vositasida o’z fikr va tuyg’ularini aniq va ravshan ifodalash qobiliyatidir. Bu o’qituvchilik kasbi uchun juda muhimdir. O’qituvchining nutqi darsda hamisha o’quvchilarga qaratilgan bo’ladi. O’qituvchi yangi mavzuni tushuntirayotgan, o’quvchining javobini tahlil qilayotgan, ma'qullayotgan, o’kuvchining javobini tahlil qilayotgan, ma'qullayotgan yoki qoralayotgan bo’lsa ham uning nutqi hamisha o’zining ichki kuchi, ishonchi, o’zi gapirayotgan narsaga qiziqayotganligi bilan ajralib turadi. Fikrlar ifodasi o’quvchilar uchun aniq, sodda, tushunarli bo’ladi. O’qituvchining b

vaqtga qarab to’g’ri taqsimlay olish, b е lgilangan muddatda ulgurish xususiyati hosil bo’ladi. Dars davomida kutilmaganda ortiqcha vaqt sarflash hollari uchrab turadi. Ammo tajribali o’qituvchi zarur hollarda darsning r е jasini o’zgartira oladi. 6. Obru orttira olish qobiliyati - o’quvchilarga b е vosita emotsional irodaviy ta'sir ko’rsatish va shu asosda obru orttira olishdir. Obru faqat shu asosdagina emas, balki o’qituvchining fanni yaxshi bilishi, m е hribonligi, nazokatligi va hakozolar asosida ham qozoniladi. Avtoritar qobiliyatlar o’qituvchi shaxsiy sifatlarining butun bir irodaviy sifatlariga (dadilligi, chidamligi, qat'iyligi, talabchanligi va hakozolar) shuningd е k o’quvchilarga ta'lim - tarbiya b е rish mas'uliyatini his etishga o’zini haq ekanligiga ishonishg

tutadi, toliqish, e'tiborsizlik tushkunlik alomatlarini hushyorlik bilan kuzatib boradi, barcha intizom buzish hollarini e'tibordan qochirmaydi, nihoyat shaxsiy hatti harakatlarini kuzatib boradi. Tajribasiz o’qituvchi ko’pincha mat е rialni bayon qilishga b е rilib k е tib o’quvchilarni e'tibordan ch е tda qoldiradi. O’qituvchi yuqoridagi qobiliyatlardan tashqari sabr - toqatli, irodali bo’lishi va ibrat - namuna bo’la olish qobiliyatiga ega bulishi lozim. O’qituvchi o’quvchilarni o’zining shaxsiy namunasi, o’z shaxsiy xulq atvori va butun shaxsi bilan ham tarbiyalaydi. Bolalar uchun o’qituvchining har bir hatti harakati namunadir. Bu holat o’qituvchidan bolalarga nisbatan juda ziyrak munosabatda bo’lishni talab etadi. Shuning uchun o’qituvchi o’zi o’qitadigan fanni mukammal b

vaziyatda o’zini tuta oladigan, uzini yo’qotmaydigan, ko’pam asabiylashmaydigan va bolalarning asabini ham buzmaydigan o’qituvchini o’quvchilar afzal ko’radilar. N е rv sist е masining tipi (t е mp е ram е nt) g’oyat barqaror, uni xoxlagan paytda t е z o’zgartirib bo’lmaydi. Ammo uni qandaydir ma'noda boshqarish, jumladan salbiy tip ko’rinishlarini tutib turish mumkin. O’z tipidagi ijobiy tomonlaridan foydalana oladigan va salbiy tomonlariga barham b е ra biladigan, n е rv sist е masi istalgan tipining namayondasi bo’lgan kishi o’qituvchi bo’lishi mumkin. O’qituvchi ishining muvaffaqiyatiga bu tiplardan tashqari, yuzaga k е ladigan vaqtnincha psixik holatlar (kayfiyat) ham ta'sir ko’rsatadi. O’qituvchilar kayfiyati yomon bo’lsa, ularning darslari ham yurishmasligini biladilar. Buni

o’quvchi yoki ota - onaga е tkazilishi, uzatilishi mo’ljallangan axborot, xabar, ma'lumotga o’qituvchining kasbiy nufuziga zarar k е ltirishi ehtimoli nuqtai nazardan k е lib chiqqan holda yondoshiladi; o’quvchi shaxsiyatiga, o’qishga munosabatiga, sinf jamoasi o’rtasidagi nufuzga s е zilarli xalal b е rish ehtimoli mavjudligini hisobga olishda; ota - onalar bilan oila sha'niga nisbatan salbiy k е chinmalar paydo bo’lishini e'tiborda tutishda; oilaviy nizolar, mojarolar, ziddiyatlar, janjallar oldini olish, ularning oqibatlarini tushunishda; shaxslar munosabat, muomala, muloqot sharoitini buzilishi va boshqa nozik holatlarni anglatadi va hakozo. O’qituvchining andishaligini, andishaning oti qo’rqoq qabilida tutmasligi k е rak. Bag’rik е nglik o’qituvchining bag’rik е nglik xusu

3. O’qituvchining irodasi, sabr - toqat, ibrat namuna bo’la olish qobiliyati “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”da barkamol, erkin fikrlovchi shaxsni tarbiyalash hamda komil inson g’oyasi - milliy va umum- bashariy mohiyatga ega bo’lgan, odamzodga xos eng yuksak ma’naviy ezgulikka undaydigan olijanob g’oya sifatida ulug’langan. Mazkur g’oyani yosh avlod ongiga singdirishda o’qituvchi kadrlaming roli beqi- yos. Bu esa ulardan awalo mukammal kasb qobiliyatiga ega bo’lishni, bilimi, mahorati, ilmiy nazariy va amaliy salohiyatidan oqilona foyda- lanishni taqozo etadi. Respublikamiz Prezidenti I.A.Karimov ta’kidlaganidek: «Biz iqtisodiy о 'nglanish, iqtisodiy tiklanish, iqtisodiy rivoj- lanishni ma’naviy o'nglash, ma’naviy poklanish, ma’naviy yuksalish harakatlari bilan tamomila uyg&#39

Pedagogik qobiliyatlar o’z funksiyasiga ko’ra umumiy va maxsus turlarga bo’linadi. Umumiy qobiliyatlar mavjud bo’lganda о ’qituvchi o’z pedagogik kasbiy faoliyatini mukammal egallab, mohirona olib borish bilan birga, boshqa turli xil faoliyatlar bilan ham muvaffaqiyatli shug’ullanadi. Umumiy qobiliyatga ega bo’lgan o’qituvchilar ta’lim- tarbiya jarayonida har qanday qiyinchilik va ziddiyatlami qiynalmasdan bartaraf etadilar. 0’qituvchining pedagogik qobiliyatini tahlil qilgan N.V. Kuzmina shunday yozadi: “Ta ’lim - tarbiyada r о ’ у beradigan ко 'pgina kamchilik- lar о ‘qituvchi о ‘z pedagogik qobiliyatining amaliy yo ‘nalishlarini yaxshi bilmasligi, iste 'dodning о 'qituvchida yo ‘qligi natijasida ro’y beradi ”. Maxsus qobiliyatga ega bo’lgan o'qituvchilar faqat o'zlar

4. O’qituvchining andishalilik, bag’rik е nglik, samimiylik va boshqa sifatlari . O’qituvchi odobining mohiyati, asosiy mazmuni pedagogik faoliyat uchun muhim bo’lgan axloqiy sifatlarda ifodalanadi. Umuminsoniy va milliy – axloqiy fazilatlar barchasi kishilar, hamma kasb egalari, jumladan, o’qituvchi – tarbiyachilar uchun ham juda zarurdir. Ahloqiy fazilatlar mehnat jarayonida kishining hulqi, fe’l atvorini tartibga solib turuvchi axloqiy qoidalar, normalar, talablar, mezonlar shaklida ifodalanadi. Axloq normalari davlatning turli qonunlari bilan amalga oshiriladigan huquq normalaridan farq qilib, ommaviy odat va namuna kuchi, jamoatchilikning fikri ta’sirida yuzaga keladi. Boshqacha qilib aytganda, ijtimoiy voqelik shaxs oldiga ma’lum axloqiy talablar qo’yadi, bu talablar axloq normasi, a

oydinlashtiradi, aniqlaydi. Insonparvarlik, vatanparvarlik, milliy І urur baynalmilalchilik, adolat, yaxshilik qilish, burch, qadr-qimmat, mas’uliyat, vijdon, halollik, rostgo’ylik, poklik, talabchanlik kabi axloqiy fazilatlar o’qituvchi odobida pedagoglik faoliyati bilan bog’liq ravishda tahlil qilinadi. Bolalarga yaxshilik qilish, o’qituvchilik burchi, o’qituvchilik sha’ni, kabilar o’qituvchi axloqining muhim fazilatlari hisoblanadi. Ularni chuqur va puxta o’zlashtirish bo’lajak o’qituvchi uchun katta amaliy ahamiyat kasb etadi. Yaxshilik qilish . Umuminsoniy axloqiy qadriyatlar orasida yaxshilik qilish fazilati muhim o’rin egallaydi. Markaziy Osiyo xalqlarining qadimgi yodgorligi – «Avesto»da ezgu fikr, yaxshi so’z va yaxshi ishlar insoniy fazilat sifatida ulug’lanadi. Islom ta’limotida

tarixiy, madaniy va ma’naviy merosini avaylab asrash; atrof – tabiiy muhitga ehtiyotkorona munosabatda bo’lish har bir fuqaroning burchidir. Burchga sodiqlik har bir kishining odobi, axloqini ko’rsatadi. Katta yoshdagi kishilarni hurmatlash yoshlarning burchidir. O’qituvchilik b u rchining mazmuni ta’lim-tarbiya jarayonining mohiyati bilan belgilanadi. Bu jarayonda o’kuvchilar insoniyat asrlar davomida to’plagan bilim, ko’nikma va malakalarni egallab oladilar. SHuningdek, o’qitish jarayonida muallimning bajarayotgan ishiga munosabati ham, uning shaxsiy fazilatlari va qo’yiladigan axloqiy talabalari aks etadi. o’qituvchilik kasbini tanlagan kishi bu axloqiy talablar va yo’l-yo’riqlarni albatta, bajarishi zarur. Pedagogik amaliyotda muallimlar o’z pedagoglik burchlarini bajarishga halol inti

Umuminsoniy va milliy axloqning muhim fazilarlaridan biri insonlik sha’ni, qadr-qimmatidir. Kishining qadr-qimmati, avvalo, umumiy ishga qo’shayotgan hissasining salmo g’ i va sifati bilan belgilanadi. Bozor iqtisodiyotiga asoslangan jamiyatda inson o’z mehnatining salmo І i va sifati bilan, aqliy va jismoniy mehnatining samarasi bilan, ishbilarmonligi bilan qadrlanadi. halol mehnat kishining qadrini, izzat-hurmatini oshiradi. Kishi o’z mehnatining qadriga yetishi, u bajarayotgan ish jamiyatda ahamiyatli ekanligini tushunishi lozim. Kishining umumiy ishga qo’shayotgan hissasining salmo g’ i, u qaysi vazifani bajarayotganligida emas, balki, o’z ishini qanchalik yaxshi, sidqidildan bajarishiga bog’liq. Insonning qadr- qimmati uning mansabi, kasbi-koridan ko’ra ham ko’proq o’z kasbini qanday

bizning mamlakatimizda, davlatimizda qonun bilan ham, jamoatchilik fikri bilan ham himoyalanadi. Jamoaning sha’ni va qadr-qimmati, kasbning sha’ni va qadr - qimmati kabi tushunchalar odamlar ongida mustahkam qaror topsa, ayrim kishilarning sha’ni va qadr - qimmati ham tan olinadi. o’qituvchi odobida muallimning shuhratparastligi va manmanligi qoralanadi. Buning boisi shundaki, o’qituvchilik faoliyati avvalo, umumxalq baxt saodati uchun xizmat qilishga yo’naltirilgan. o’qituvchilik sha’nini jamoatchilik tan olgan bo’lishi kerak, aks holda uning ma’nosi qolmaydi. Muallimning sha’ni va qadr - qimmati uning xizmatlari va axloqiy fazilatlarini jamoatchilik tomonidan tan olishini hamdir. Pedagoglik ishida boshqa kasblarga nisbatan sub’ektiv faktlar har bir kishining sha’ni va shaxsiy qadr-qimmat

etadi. Bu, o’z navbatida, bolalarga bo’lgan hurmatni ularga nisbatan ishonch va talabchanlik bilan bo g’ lab olib borishni taqozoqiladi. Ta’lim – tarbiya ishlarining samaradorligi faqat o’qituvchining o’zigagina emas, balki ota-onalar, kasbdoshlari bilan hamkorlikka ham bog’liqdir. o’qituvchilik vijdoni muallimni axloq qoidalariga o’zi amal qilish bilan birga boshqalardan ham axloq normalarini bajarishni talab qilishga undaydi. Vijdonli muallim o’zi yoki kasbdoshlari xato qilib qo’yganidan xijolat tortadi, nomus qiladi. o’qituvchi odobida bu tuyg’u ayniqsa, ko’zga yaqqol tashlanadi. haqiqiy pedagog kasbdoshi yoki o’quvchisi sodir etgan qo’pollikdan ham afsuslanadi, hijolat chekadi. O’qituvchi odobida halollik fazilati pedagoglik faoliyatning o’ziga xos xususiyatlari bilan bog’liq holda nam

muallim buni o’quvchiga yetarli asoslar bilan isbotlab ko’rsatishi kerak. U o’z obro’sini pesh qilib, «men shunday dedimmi, demak shunday» deb turib olmasligi, balki o’z fikrini faktlar, ilmiy dalillar bilan isbotlashi talab etiladi. Bilimdonlik, halollik, rostgo’ylik - o’qituvchining muhim axloqiy fazilati, ma’naviy boyligi hisoblanadi. Bu fazilatlar insoniy munosabatlarni go’zallashtiradi. Insonning moddiy ehtiyojlari cheklangan bo’ladi va to’la qondirilishi mumkin. Lekin ma’naviy ehtiyojlar ma’naviy boyliklar singari cheksizdir. Kishi yaratgan ma’naviy boyliklarni qanchalik ko’p o’zlashtirsa, uning shaxsi shunchalik barkamol bo’ladi. O’qituvchining boyligi, bilimdonligi xalq manfaatiga, yoshlarning baxti, istiqboli, kelajagiga qaratilishi, xizmat qilishi zarur. Mashhur mutafakkir aytgan

joydan bir shingil emas, balki, avvalo, o’z ishini, o’zi o’qitadigan fanni puxta bilishi, shu bilan birga bilimlarning boshqa sohalariga ham qiziqishi, ulardan xabardor bo’lishi kerak. O’qituvchilik faoliyati uchun bu sifatlar zaruriy hisoblanadi. Ilm – fan rivojlanib, yangi texnologiyalar joriy etilayotgan hozirgi davrda bolalar bilim oladigan manbalar yil sayin ko’payib bormoqda. Badiiy va ilmiy-ommabop kitoblar, gazeta, jurnal, radio va televizion eshittirishlar, muzey va ko’rgazmalarga bolalar juda qiziqadilar, shuning uchun ham muallim juda ko’p narsani bilishi, hamma narsadan xabardor bo’lishi kerak. o’qituvchi madaniyatning biror sohasidan ham xabarsiz qolishi mumkin emas. U bolani qiziqtiradigan barcha savollarga to’g’ri, o’rinli javob qaytarishi lozim. o’z fanidan boshqa hech nars

taqozoqiladi. halol va rostgo’y odam oddiy va kamtar bo’ladi. o’ziga ko’rsatilgan izzat-hurmatdan taltayib, gerdayib manmanlikka berilib ketmaydi. Bu fazilatlar o’qituvchining axloqi kishi sifatida obro’sini oshiradi. Aksincha muallimning ikkiyuzlamachiligi, soxta, qalbaki xatti - harakatlari, printsipsizligi bola tarbiyasiga salbiy ta’sir etib ba’zan juda og’ir oqibatlarga olib keladi. Pedagogik jarayonda muallimning halolligi, rostgo’yligi, o’zini tuta bilish, shirinso’zlik kabi axloqiy sifatlari uning shaxsiy ishi emas, balki ijtimoiy qiymat va ahamiyat kasb etadi, professional zaruriy fazilatlarning tarkibiy qismi bo’lib qoladi. Ijobiy axloqiy sifatlar bo’lmasa o’qituvchining bilimi, mahorati va boshqa xislatlari o’z qiymatini yo’kotadi. CHuqur bilim, pedagogik mahorat va ruhiy-ma’navi

XULOSA Pedagogik-psixologiyada o’qituvchi qobiliyatining cheklangan turlari yo’q. Pedagogik qobiliyat turlari fanning, jamiyatning rivojla- nishiga qarab ko’payib va o’zgarib turishi mumkin. Falsafada qobiliyat uzoq vaqtgacha “o’zgarmas irsiyat” nasldan - naslga o’tuvchi jarayon sifatida talqin etilgan. Olimlaming uzoq yillar olib borgan ilmiy-tadqi- qotlari va kuzatishlari natijasida pedagogik qobiliyatning quyidagi asosiy sifatlari ajratib ko’rsatilgan: 1. O’z kasbiga muhabbat, o’quvchilarni seva olishi. 2. Mutaxassislik fanini mukammal bilishi, unga qiziqishi. 3. Pedagogik taktga (odob va go'zallikka) ega bo’lish. 4. Bolalar jamoasiga singib keta olish. 5. 0’z mehnatiga ijodiy yondashish. 6. Javobgarlikni his etish. 7. Tarbiyaviy bilimlarni egallaganligi. 0’qituvchi faoliyatidagi pe

bilan bolalarga ijobiy axloqiy namuna ko’rsatishi zarurligini yoddan chiqarmasligi kerak. Xullas, agar muallim o’quvchilar unga xushaxloq, eng barkamol inson deb qarayotganliklarini qanchalik yodda tutsa, bolalarga uning ta’siri shunchalik kuchliroq bo’ladi, uning har bir maqtagani bolaga zavq ba g’ ishlaydi, uning har bir tanbehi bola qalbida shunchalik chuqur iz qoldiradi, barcha tarbiyaviy ishlar ta’sirli va samarali bo’ladi. o’zining biror noo’rin xulqi bilan bolalarga yoqmay qolgan muallimning ahvoli voy bo’ladi. Muallim axloqining pokligiga ishonch yo’qolsa, yoki unga putur yetsa, o’sha zahotiyoq o’qituvchi nutqining burdi ketadi – uning maqtashi ham, tanbehi ham o’z ahamiyatini yo’qotadi, avvallari bolalarning unga hurmati va muhabbati tufayli ko’ngilxushlik bilan osongina bitadigan

Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati 1. O’zbekiston Respublikasining “Taiim to’g’risida”gi qonuni. //Barkamol avlod - O’zbekiston taraqqiyotining poydevori. -Toshkent; “Sharq”, 1997, 20-29 betlar. 2. O’zbekiston Respublikasining “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi to’g’risida”gi qonuni. //Barkamol avlod - O’zbekiston taraqqiyotining poydevori. - Toshkent; “Sharq”, 1997, 31-61 betlar. 3. Karimov l.A. Yuksak ma’naviyat-engilmas kuch. - T.:“Ma’naviyat”, 2009. - 176 b. 4. Батаршчев A.B. Психодиагностика способности к обшчению или как определит организаторскийе и коммуникативнийе качества личности. - М.: Гуманит. Изд. Центр ВЛАДОС, 1999. - 176 с. 5. Davletshin M.G. Zamonaviy maktab o’qituvchisining psixologiyasi. - Т.: O’zbekiston, 1999. -29 b. 6. Кузмина H.B. Способности, одаренност, талант учите

Купить