Qoldiqli bo‘lish. Taqqoslama va uning xossalari dars ish - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	61.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Qoldiqli bo‘lish. Taqqoslama va uning xossalari dars ish

Купить

1- Mavzu : Qoldiqli bo‘lish. Taqqoslama va uning xossalari
Mavzuga oid tayanch tushunchalar: Taqqoslama tushunchasi, mod tushunchasi
Dars turi: Nazariy
Dars metodi: tushuntirish, aqliy hujum
Dars jihozlari: Darslik, tarqatma materiallar, rasmli ko`rgazma.
Dars maqsadi:
a) ta’limiy maqsad: o’quv materiali mazmunini bilish, mavzuga oid bilimlarni
o’zlashtirish va amaliyotga tatbiq etish malaka va ko’nikmalarini shakllantirish.
b) tarbiyaviy maqsad: mavzu mazmunidagi g’oyalar, dunyoqarashga ta’sir
etuvchi ilmiy tushunchalar, yangi axborotlar (bilimlar) ta’sirida o’zining ma’naviy-
axloqiy, umuminsoniy va kasbiy sifatlarini, e’tiqodi hamda madaniyatini
shakllantirish.
d) rivojlantiruvchi maqsad:
Tayanch kompetensiyalar:
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetentsiyasi ( V1+ )
– shaxs sifatida ma’naviy, ruhiy va intellektual kamolotga intilishni hayotiy-
ma’naviy ehtiyojga aylantirish;
– o‘z xatti-harakati, fikr-mulohazalariga tanqidiy yondasha olish, o‘zini nazorat
qila bilish, og‘zaki va yozma matnlar mazmuniga to‘g‘ri baho bera bilish.
Fanga oid kompetensiyalar:
Nutqiy kompetensiya (B1+). Tinglab tushunish: ilmiy manbalardagi o’rtacha
murakkablikdagi ma’lumotlarni tinglab tushunadi. Mavzuga oid zamonaviy
so`zlarni tinglab tushunadi.
So‘zlash : mavzuda keladigan kasbiy terminlarni to`g`ri talaffuz qiladi.
Darsning blok sxemasi
№ Darsning qismlari Ajratilgan vaqt
1. Tashkiliy qism 5 daqiqa
2. O’tilgan mavzuni takrorlash 15 daqiqa
3. Yangi mavzu bayoni 40 daqiqa
4. Yangi mavzuni mustahkamlash 10 daqiqa
5. O’quvchilar bilimini baholash 7 daqiqa
6. Uyga vazifa 3 daqiqa
I. Tashkiliy qism: Salomlashish, davomatni aniqlash, o’quvchilar formasini,
o’quvchilarning o’quv qurollari bilan ta’minlanganliklarini va sinf tozaligini
kuzatish.
II. O’tilgan mavzuni takrorlash:
O`tilgan mavzular bo`yicha savollar berib, o`quvchilarni baholash.
III. Yangi mavzu bayoni:
a) yangi mavzuning nomlanishi: Yuza tushunchasi. Uchburchak yuzi
b) yangi mavzu rejasi:
1. Taqqoslama tushunchasi.
2. Taqqoslama xossalari.

3. Mustahkamlash uchun mashqlar.
4. Uyga vazifa.
Qoldiqli bo‘lish. Taqqoslama va uning xossalari
a va b butun sonlarini m natural soniga bo’lishda bir xil r(0≤ r<m) qoldiq
hosil bo’lsa, a va b m modul bo’yicha taqqoslanadigan ( teng qldiqli) sonlar
deyiladi va
a≡b(mod m) ko’rinishda belgilanadi. A soni b soniga m modul bo’yicha
taqqoslanishini ifodalovchi
a≡b(mod m) bog’lanish taqqoslama deb o’qiladi.
Misol.
27 ≡ 5⋅5+2 , 12 ≡ 5⋅2+2 bo’lgani uchun 27 ≡12 (mod 5)
1-Teorama .
a≡b(mod m) taqqoslama a-b ayirma m ga qoldiqsiz
bo’lingandagina o’rinli bo’ladi.
2-teorema . Har biri c soni bilan taqqoslanadigan a va b sonlari bir-biri bilan
ham taqqoslanadi.
3-teorema . Moduli bir xil taqqoslamalarni hadma-had qo’shish mumkin.
4-teorema . Taqqoslamaning ixtiyoriy bir qismiga taqqoslamaning moduliga
bo’linadigan har qanday sonni qo’shish mumkin.
5-teorema . Bir xil modulli taqqoslamalarni hadlab ko’paytirish ko’paytirish
mumkin.
Taqqoslamalarning amaliyotda keng qo’llaniladigan quyidagi xossalarini
keltiramiz:
a) taqqoslamaning ikkala qismini biror butun songa ko’paytirish mumkin;
b) taqqoslamaning ikkala qismini va modulni biror butun songa ko’paytirish
mumkin;
c) taqqoslamaning ikkala qismini va modulini ularning umumiy bo’luvchilariga
bo’lish mumkin;
d) agar a va b sonlari
m1,m2,...,mn modullari bo’yicha taqqoslansa, u holda ular
K(m1,m2,...,mn)
modul bo’yicha ham taqqoslanadi;

e) agar d soni m ning bo’luvchisi bo’lib, a≡b(mod m) bo’lsa, u holda a≡b(mod m)
bo’ladi.
1-misol. 3 30
ni 8 ga bo’lishdan chiqadigan qoldiqni toping.
Yechish.
32≡(9−8)(mod 8)⇒ (32)15≡115(mod 8)⇒ 330= 8q+1. Demak, izlanayotgan
qoldiq r=1.
2-misol.
Σ=30 n+2+23 n+1+9n(n∈N ) sonining 7 ga bo’linishini isbot qiling.
Yechish:
3-misol.
2222 5555 sonini 7 ga bo’ishda hosil bo’ladigan qoldiqni toping.
Yechish. 2222 ni 7 ga qoldiqli bo’lamiz:
2222 = 7⋅317 +3. Bundan , 2222 ≡3(mod 7)
ni olamiz. Hosil bo’lgan taqqoslamaning har ikki tomonini 5555 –darajaga
ko’taramiz:
2222 5555 ≡35555 (mod 7). Bu taqqoslama izlanayotgan qoldiq 3 5555
ni 7 ga
bo’lishdan hosil bo’ladigan qoldiq bilan bir xil ekanligini ko’rsatadi. 3 5555
ni 7 ga
bo’lishdan hosil bo’ladigan qoldiqni topamiz. Buning uchun 3 ning dastlabki bir
nechta darajalarini 7 ga bo’lishda qanday qoldiqlar hosil bo’lishini kuzataylik:
31≡3(mod 7); 32≡3⋅3≡2(mod 7); 33≡3⋅2≡6(mod 7); 34≡3⋅6≡18 ≡ 4(mod 7);
35≡4⋅3≡12 ≡5(mod 7); 36≡3⋅5≡ 15 ≡1(mod 7); 36≡1(mod 7);
ga ega bo’ldik. Bundan,
36k≡ 1k(mod 7);k ∈ N
(2) ni olamiz.
Endi 5555 ni 6 ga bo’lamiz.
5555 = 6⋅925 +5 . U holda
35555 =36⋅925 ⋅35≡1⋅35≡5(mod 7).
Shunday qilib, biz izlayotgan qoldiq 5 ga teng ekan.
Tayanch iboralar : teng qoldiqlar, oxirgi raqam, taqqoslama, qoldiq.
Nazorat savollari : teng qoldiqli sonlarga misollar keltiring. Taqqoslama
xossalarini ayting. Oxirgi raqamni topishga misollar keltiring.
Topshiriq: 1)a ni b ga qoldiqli bo’ling: a) a=50 , b=8. b) a=78, b=13. 2)
Sonning oxirgi raqamini toping. a)
8886 b) 23113 c) 55 2212 .

Qoldiqli bo‘lish. Taqqoslama va uning xossalari dars ish

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish