Rahbar va uning boshqaruv uslublari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	931.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Rahbar va uning boshqaruv uslublari

Купить

Rahbar va uning boshqaruv uslublari
REJA:

Rahbarlik tushunchasi va uning turlari

Boshqaruv uslublari tasnifi

Krossvord

Test

Rahbarlik tushunchasi
Rahbarlik – bu jamoa yoki tashkilot oldiga qo‘yilgan
maqsadlarga erishish uchun odamlarni boshqarish,
ularni yo‘naltirish va ularga ta’sir o‘tkazish
jarayonidir. Rahbarlik nafaqat tashkilot ichidagi
boshqaruv faoliyati, balki shaxsning o‘ziga xos
fazilatlari va ta’sir kuchiga asoslangan yetakchilikni
ham o‘z ichiga oladi.
Rahbar quyidagi funksiyalarni bajaradi:

Maqsadlarni belgilaydi va ustuvor yo‘nalishlarni
aniqlaydi.

Jamoani motivatsiya qiladi va ularni qo‘llab-
quvvatlaydi.

Resurslarni boshqaradi va samarali taqsimlaydi.

Qaror qabul qiladi va muammolarni hal etadi.
Rahbarlik faqat vakolat va nazorat bilan emas, balki
shaxsning insoniy xususiyatlari – ilhomlantiruvchi
yetakchi, yo‘naltiruvchi va jamoani birlashtiruvchi
shaxs sifatida namoyon bo‘lishi bilan ham bog‘liq.

Rahbarlik t urlari
Rahbarlikni turli mezonlar asosida tasniflash mumkin. Quyida eng asosiy turlari
keltirilgan:
1. Rasmiy v a norasmiy rahbarlik

Rasmiy rahbarlik: Tashkilot yoki muassasa tomonidan tayinlangan rahbarlik bo‘lib,
unda rahbarga qonuniy vakolat va mas'uliyat yuklatiladi.
Masalan: bosh direktor, bo‘lim boshlig‘i.

Norasmiy rahbarlik: Jamoa orasida tabiiy ravishda shakllanadi. Norasmiy rahbarni
odatda uning bilimlari, tajribasi yoki shaxsiy fazilatlari tufayli hurmat qilishadi.
Masalan: do‘stlar guruhidagi yetakchi.
2. Boshqaruv usl ubi ga k o‘ra rahbarlik

Avtoritar rahbarlik: Rahbar barcha qarorlarni o‘zi qabul qiladi va qat’iy buyruqlar
asosida boshqaradi.

Demokratik rahbarlik: Rahbar jamoaning fikrini inobatga olib, ularni qaror qabul
qilish jarayoniga jalb etadi.

Liberal rahbarlik: Rahbar jamoaga mustaqil ishlash uchun imkon beradi va jarayonga
kam aralashadi.

3. Ta’sir k o‘rsat ish usul iga k o‘ra rahbarl ik

Karizmatik rahbarlik: Rahbar o‘zining shaxsiy
fazilatlari va nufuzi bilan jamoani
ilhomlantiradi.

Amaliy rahbarlik: Rahbar o‘zining faoliyati va
natijalari bilan jamoaga namuna bo‘ladi.

Vaziyatga moslashuvchan rahbarlik: Rahbar
vaziyat va jamoa ehtiyojlariga qarab boshqaruv
uslubini tanlaydi.
4. J amoaga t a’sir darajasiga k o‘ra rahbarl ik

Tayanch rahbarlik: Rahbar odamlarga qattiq
nazorat va qo‘llab-quvvatlash orqali ta’sir qiladi.

Motivatsion rahbarlik: Rahbar jamoaning
motivatsiyasini oshirib, ularni maqsadlarga
erishishga undaydi.

Boshqaruv uslubi – bu rahbarning o‘ziga xos
boshqarish fazilatidir. Har bir rahbarning
o‘ziga xos boshqarish uslubi mavjud. Yangi
jamoaga kelgan har qanday rahbar oldingi
rahbarning o‘rnini tez bosa olmasligi mumkin.
Shu bois u birinchi navbatda jamoaga
moslashishi, mavjud uslublarni o‘zlashtirishi
va butun jamoaga o‘rganib olishi kerak. O‘z
navbatida raxbarning ishlash uslubi, albatta
butun mehnat jamoasi uslubiga ta’sir
ko‘rsatadi. Boshqarishning quyidagi uchta uslubi bor:
•
avtoritar uslub;
•
demokratik uslub;
•
liberal uslub

Avtoritar uslub va uning o‘ziga xos
xususiyatlari
Avtoritar uslub- bu yakka hokimlik
asosida boshqarishdir, ya’ni
hukmronlikni ushlab turuvchi va amalga
oshiruvchi birgina odam bo‘ladi. Bunday
rahbarlar boshqarish guruhining diqqat
markazida va faoliyatida turadi. Barcha
hukmronlik uning qo‘lida bo‘lishi kerak.
U qo‘l ostidagilarni o‘ta passiv, agar qo‘l
ostidagilarning fikrini eshitishga to‘g’ri
kelsa, u buni o‘z obruyiga putur
etkazayapti deb tushunadi. Avtoritar uslubdagi rahbarlarga quyidagi
xislatlar xususiyatlidir :
 yakka hokimlik bilan qaror qabul qiladi;
 ma’muriyatchi, qo‘l ostidagi xodimlarning ishiga
doim aralashib turadi;
 barcha katta-kichik muammolarni qo‘l ostidagilar
bilan maslahatlashmasdan, gohida taz’yiq o‘tkazish
yo‘li bilan yakka o‘zi hal qiladi;
 o‘z qo‘l ostidagi xodimlarning faoliyati uchun
hamma javobgarlikni o‘z zimmasiga oladi, butun
axborotni o‘zi orqali o‘tkazishga harakat qiladi; va
hokozolar…

Demokratik uslub va uning o‘ziga xos
xususiyatlari
Demokratik uslub shu bilan tavsiflanadiki, rahbar
o‘z faoliyatida guruh a’zolariga tayanib faoliyat
yuritadi. Demokratiya xalq hukmronligini odamlar
manfaatini aks ettiradi. Bunday rahbarlar jamoa
a’zolari o‘rtasidagi bevosita fikr almashishni
ma’qullaydi, ularning fikriga quloq soladi, ular bilan
doimo maslahatlashib ish olib boradi. Rahbarning
ana shunday usuli xodimlarning shaxsiy
tashabbusini, ijodiy faolligini oshiradi, jamoada
do‘stona vaziyatni vujudga keltiradi. Bundan
tashqari, rahbar o‘zining tarbiyaviy funksiyasini
ham to‘la - to‘kis amalga oshiradi. Demokratik
uslubda «rahbar», «bo‘ysunuvchi» o‘rtasidagi
munosabat o‘zaro hurmat va ishonch asosida amalga
oshadi. Rahbar jamoa fikri bilan hisoblashish
asosida faoliyat yuritadi. Demokratik uslubdagi rahbarlarning quyidagi
belgilari bor:
 muammolarni jamoa bilan birgalikda hal etadi;
 qabul qilingan qarorlarni va topshiriqlarni ish
bajaruvchilarga yaxshilab tushuntirishga harakat qiladi
va zarur bo‘lganda ko‘rsatmalar beradi;
 qo‘l ostidagilarning tashabbusini qabul qiladi va
qo‘llab- quvvatlaydi;
 qaror qabul qilishdan avval, uni jamoa orasida keng
doirada muhokama qiladi;
 qo‘l ostidagilarga tashkilotdagi ishlar ahvoli haqida
muntazam ravishda axborot berib boradi,
qiyinchiliklar va muvaffaqiyatlarni ochiqdan - ochiq
gapirib beradi;
 o‘zi tomoniga aytilgan tanqidga to‘g’ri yondashadi,
xizmatchilar bilan bo‘ladigan muomalada o‘zining
ustunligini sezdirmaydi;
 o‘zi qabul qilgan qarorlar uchun javobgarlikdan
qochmaydi; va hokozolar…

Liberal uslub va uning o‘ziga xos xususiyatlari
Liberal uslub shundan iboratki, bunda rahbar
o‘zining boshqarish xususiyatlarini namoyish
etmaydi, aksincha u bundan tortinadi va
korxonadagi ishlarning amalga oshirilishiga
aralashmaydi. Qo‘l ostidagilarga hurmat bilan
murojaat qiladi, ularning fikrini sabr bilan tinglaydi,
takliflaridan foydali fikrlarni izlaydi va hayotga
tadbiq qilishga harakat qiladi. Liberal so‘zi raxmdil,
sahiy, oliyjanob degan ma’noni bildiradi. Bunday
uslubdagi raxbarlar o‘zining tortinchoqligi uchun
birinchi qatorlardan qochadi, o‘zini ko‘rsatishni,
oshkoralikni yoqtirmaydi. Lekin bu ijobiy tomonlar
qo‘l ostidagilarga yoqadi va ular rahbarning bu
xislatlarini o‘zlariga singdiradilar Liberal uslubdagi rahbarlar quyidagi belgilari
bilan ajralib turadi:
 ish faoliyati unchalik faol emas;
 korxonada hamma ishlarga aralashishni
yoqtirmaydi;
 qo‘l ostidagi barcha xodimlarga hurmat bilan
murojaat qiladi;
 o‘zini ko‘rsatishni, oshkoralikni yoqtirmaydi;
 xodimlarning fikrini sabr bilan tinglaydi, ularning
takliflaridan foydali tomonlarni izlaydi;
 boshqalar ta’siriga osonlikcha bo‘ysunadi va
bevaqt qabul qilingan qarorlardan tez voz kechadi;
 murakkab vaziyatlarda ikkilana turib, bir fikrga
kelishlik va izchillik xususiyati yo‘q; va
hokozolar…

Across
5. qaysi uslubda «rahbar», «bo‘ysunuvchi»
o‘rtasidagi munosabat o‘zaro hurmat va
ishonch asosida amalga oshadi. Rahbar jamoa
fikri bilan hisoblashish asosida faoliyat
yuritadi
6. Tashkilot yoki muassasa tomonidan
tayinlangan rahbarlik bo‘lib, unda rahbarga
qonuniy vakolat va mas'uliyat yuklatiladi
7. qanday rahbar jamoaning motivatsiyasini
oshirib, ularni maqsadlarga erishishga
undaydi. Down
1. qaysi uslubda yakka hokimlik asosida boshqarishdir, ya’ni
hukmronlikni ushlab turuvchi va amalga oshiruvchi birgina
odam bo‘ladi. Bunday rahbarlar boshqarish guruhining
diqqat markazida va faoliyatida turadi
2. -bu jamoa yoki tashkilot oldiga qo‘yilgan maqsadlarga
erishish uchun odamlarni boshqarish, ularni yo‘naltirish va
ularga ta’sir o‘tkazish jarayonidir
3. qanday rahbar o‘zining shaxsiy fazilatlari va nufuzi bilan
jamoani ilhomlantiradi.
4. qaysi uslubda rahbar o‘zining boshqarish xususiyatlarini
namoyish etmaydi, aksincha u bundan tortinadi va
korxonadagi ishlarning amalga oshirilishiga aralashmaydi.

1. Rahbarlik nima?
A) Tashkilotdagi barcha ishlarni mustaqil bajarish jarayoni
B ) Odamlarni maqsadlarga erishish uchun boshqarish va yo‘naltirish jarayoni
C) Faqat rasmiy hujjatlar bilan ishlash faoliyati
2. Rasmi y rahbarlik ning xususiy at i qay si ?
A) Jamoa ichida tabiiy shakllanadi
B ) Tashkilot tomonidan tayinlanadi va qonuniy vakolatga ega
C) O‘zining karizmasi bilan odamlarni boshqaradi
3. Demok rat ik rahbarli k ning asosiy bel gi si ni ma?
A) Qarorlarni o‘zi mustaqil qabul qiladi
B ) Jamoaning fikrini inobatga oladi va ularga maslahat beradi
C) Faoliyatga umuman aralashmaydi
4. A v t orit ar rahbarni ng asosiy k amchi ligi nima?
A) Qo‘l ostidagilar bilan maslahatlashib ishlaydi
B ) O‘zining tanqid qilinishiga chidab turolmaydi
C) Qarorlarni sekin qabul qiladi
5. Qay si rahbarlik usl ubi da j amoaning mot iv at siy asi ni oshirishga alohida e’t ibor
qarat i ladi?
A) Avtoritar rahbarlik
B) Liberal rahbarlik
C ) Motivatsion rahbarlik

6. Liberal rahbarning asosiy belgisi qaysi ?
A) Barcha qarorlarni qattiq nazorat qiladi
B ) Jamoaning faoliyatiga kam aralashadi
C) Jamoa bilan qarorlarni keng muhokama qiladi
7. Av t orit ar rahbar qay si holat da samarali bo‘lishi mumk in?
A ) Murakkab sharoitlarda tez qaror qabul qilish kerak bo‘lganda
B) Jamoaning ijodkorligini oshirishda
C) Faoliyatga umuman aralashmaslikda
8. Demok rat i k rahbarlik da qaror qabul qili sh qanday amalga oshiri ladi?
A) Faqat rahbarning yakka qaroriga asoslanadi
B ) Jamoa bilan birgalikda muhokama va maslahat asosida
C) Rahbar va jamoa vakillari o‘rtasida kelishuv orqali
9. Qay si rahbar xodimlarning t ashabbusini qo‘llab-quv v at lay di?
A) Avtoritar rahbar
B ) Demokratik rahbar
C) Liberal rahbar
10. Karizmat ik rahbarning asosiy xususiy at i nima?
A ) Jamoani ilhomlantirish uchun shaxsiy fazilatlaridan foydalanadi
B) Jamoaga ko‘p erkinlik beradi
C) Faqat amaliy faoliyati bilan jamoaga ta’sir ko‘rsatadi

Rahbar va uning boshqaruv uslublari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish