Рақамли қурилмаларни замонавий техник диагностика тизимлари ва уларнинг классификацияси

Рақамли қурилмаларни замонавий техник диагностика тизимлари ва уларнинг классификацияси 2Рақамли қурилмаларнинг ишончлилигини ошириш муаммолари Рақамли қурилмаларнинг ишончлилигига ошиб борувчи талаблар, хаёт циклининг хар бир босқичлари учун назорат ва диагностика қилишнинг замонавий техник воситалари ва услубларини яратиш ва татбиқ этиш заруриятини яратадилар. Рақамли қурилмаларда КИС, ЭКИС ва МПТларни кенг қўлланилиши, сўзсиз қабул қилинадиган афзалликлар билан биргаликда эксплуатацияда бир қатор жиддий муаммолар хам яратди. Бу муаммолар биринчи навбатда назорат ва диагностика жараёнлари билан боғлиқдир. Ишлаб чиқариш босқичида носозликларни қидириб топиш ва бартараф этиш сарф – харажатлари, қурилмани яратишга кетадиган маблағнинг 30 – 50 % гача ташкил этади. Эксплуатация босқичида эса, алмаштириладиган носоз элементни қидириб топишга сарфланадиган вақт тизимни иш холатига 3Рақамли қурилмаларнинг ишончлилигини ошириш муаммолари Носозликни қидириш, топиш ва бартараф этиш билан боғлиқ бўлган сарф-харажатлар, носозлик хар-бир технологик босқичдан ўтишда 10 марта ошиб боради. Интеграл микросхемаларни кириш назоратидан бошлаб эксплуатация босқичида носозлик топилгунга қадар бўладиган сарф-харажатлар 1000 маротаба ортади. Ушбу муаммони ечилиши назорат ва диагностика масалаларини комплекс ечимини топишдадир. Чунки диагностика тизимлари рақамли қурилма хаётининг барча босқичларида ишлатилади. Бу эса ишлаб чиқариш ва эксплуатация босқичларида таъмирлаш, тиклаш ва хизмат кўрсатиш ишларини янада жадаллаштирилишини талаб этади. 4Рақамли қурилмалар ва уларнинг таркибий қисмларини назорат ва диагностика қилишнинг умумий масалалари:  ишлаб чиқиш;  ишлаб чиқариш;  эксплуатация қилишнинг асосий босқичлари нуқтаи назаридан кўрилади. Ушбу муаммоларни ечимини топишга қаратилган умумий ёндашувлар билан биргаликда, ушбу босқичлар учун специфик хусусиятларга эга бўлган етарлича фарқланишлар ҳам мавжуд. Рақамли қурилмаларни ишлаб чиқариш босқичида назорат ва диагностика қилишнинг иккита масаласи ҳам ечилади:  рақамли қурилма умуман назоратга яроқлилигини ва унинг таркибий қисмларини ҳам назоратга яроқлилигини таъминлаш;  рақамли қурилма ва унинг таркибий қисмларини созлаш, текшириш ва ишга яроқлилигини назорат қилиш. Рақамли қурилмаларни ишлаб чиқариш босқичида назорат ва диагностика қилиш 5Рақамли қурилмани ишлаб чиқариш шароитларида назорат ва диагностика қилишда қуйидаги масалаларнинг ечимини топиш лозим:  ишлаб чиқариш босқичларида носоз таркибий қисмларни, тугунларни топиш ва алмаштириш;  носозликлар тури, дефектлар ҳақида статистик маълумотларни йиғиш ва таҳлил қилиш;  меҳнат сарфланишини камайтириш, шунга мос равишда назорат ва диагностика нарҳини камайтириш. Эксплуатация шароитларида рақамли қурилмани назорат ва диагностика қилиш қуйидаги хусусиятларга эга:  кўп холларда носозликларни конструктив ечиб олинадиган тугун даражасида, одатда четлаштириладиган элемент, локализация қилиш етарли бўлади;  таъмирлаш вақти келганда кўпи билан битта носозлик пайдо бўлиш эхтимоллиги юқоридир;  рақамли қурилмаларнинг кўпида назорат ва диагностика қилишни айрим имкониятлари к 6Техник диагностика қилишга мўлжалланган объект учун диагностика қилиш тизимининг тури ва тайинланиши белгиланган бўлиши керак. Диагностика қилиш қурилмалари қўлланилишининг қуйидаги асосий чегаралари ўрнатилган:  объектни ишлаб чиқариш босқичида: созлаш ва топшириш жараёнида;  объектни эксплуатация қилиш босқичида: ишлатиш жараёнидаги техник хизмат кўрсатишда, сақлаш вақтида техник хизмат кўрсатишда, транспортда ташиш жараёнидаги техник хизмат кўрсатишда;  махсулотни таъмирлашда: таъмирлашдан аввал ва таъмирлашдан сўнг. Диагностика қилиш қурилмаларининг қўлланилиш чегаралари 7Диагностика қурилмаси битта ёки бир нечта муаммоларни ечимини топиш учун мўлжалланган:  созлигини текшириш;  ишга яроқлилигини текшириш;  дефектларни қидириш. Бунда диагностика қурилмасининг асосий ташкил этувчилари қуйидагилардан иборат:  Техник диагностика қилиш объекти: бунда техник ҳолатини аниқлаш керак бўлган объект ёки унинг таркибий қисмлари тушунилади (техник диагностика қилиш воситалари, ўлчов асбоблари жамланмаси, объект билан коммутацияланиш ва уланиш воситалари). Техник диагностика қилиш техник диагностикалаш тизимида амалга оширилиб, бу тизим диагностика қилиш объекти билан диагностика воситаларини бирлигидан иборат ва лозим бўлганда бу тизимга бажарувчилар ҳам кирадилар, бу тизим диагностика ишларини бажаришга тайёрланган бўлиб бу ишларни техник хужжатларда ўрнатилган қ 8 Техник диагностика объекти – техник ҳолатини аниқлаш лозим бўлган қурилма ёки унинг таркибий қисми тушунилади ва техник диагностика воситалари, ўлчов асбоблари техник диагностика объекти билан уланиш ва коммутацияланиш воситаларидан иборат.  Техник диагностика тизими – алгоритмга мувофиқ ишлайди ва алгоритм диагностика ўтказиш ҳақида кўрсатмалар тўпламидан иборатдир.  Диагностика параметрлари ўз ичига олувчи техник диагностика ўтказиш шартларидаги улардаги ишдан чиқиш олдида ҳосил бўладиган энг катта ва энг кичик рухсат этилган қийматлар, махсулотни диагностикадан ўтказиш даврийлиги ва қўлланилаётган воситаларнинг эксплуатациядаги параметрлари техник диагностика ва назорат режимини аниқлайди. Диагностика параметрлари (белгиси) – объектнинг техник ҳолатини аниқлаш учун ўрнатилган тарти 9 Техник диагностика тизимлари:  мўлжалланиши;  тузилиши;  ўрнатилиш жойи;  таркиби;  конструкцияси ва схематехник ечимлари бўйича хар хил бўлишлари мумкин. Улар мўлжалланишини бажарадиган вазифалари, тузилиши, техник воситаларининг таркибига қараб туркумларга ажратиши мумкин;  техник диагностика объектини қамраб олиш даражаси бўйича;  техник диагностика объекти, техник назорат ва диагностика тизими билан ўзаро муносабатларнинг тавсилотлари бўйича;  ишлатилаётган техник диагностика ва назорат воситалари бўйича;  техник диагностика объектини автоматлаштирилган даражаси бўйича. Техник диагностика тизимлари қамраб олиш даражаси бўйича умумий ва локалга ажратилади. Юқорида келтирилган битта ёки бир нечта вазифаларни ишга яроқлик холатини аниқлаш ёки ишдан чиқган жойини топиш каби мас 10Техник диагностика объектини техник диагностика воситалари билан ўзаро муносабатларининг характерига караб техник диагностика тизимлари қуйидагиларга бўлинади:  функционал диагностикали тизимлар : буларда диагностика масалалари техник диагностика объекти мўлжалланиши бўйича ишлаш жараёнида ўз ечимини топади.  тестли диагностика тизимлар : бунда диагностика масалалари техник диагностика объекти ишлашининг махсус режимида, тест сигналлари берилган холда амалга оширилади. Фойдаланиладиган техник диагностика воситаларига кўра техник диагностикани қуйидагиларга ажратиш мумкин:  универсал воситаларга эга техник диагностика тизимлари (мисол учун шахсий компьютерлар);  махсус воситаларга эга тизимлар (иҳтисослашган шахсий компьютерлар);  ташқи воситаларга эга тизимлар, буларда техник диагно 11Автоматлаштирилиши бўйича техник диагностика қурилмаларини қуйидагиларга ажратиш мумкин:  автоматик, буларда техник диагностика объектининг техник холати хақидаги маълумот олиш жараёни одам аралашмасдан амалга оширилади;  автоматлаштирилмаган (қўлда бажариладиган), бунда маълумот олиш ва унга ишлов беришни одам-оператор амалга оширади. Шу тарзда техник диагностика воситалари ҳам туркумланиши мумкин:  автоматик;  автоматлаштирилмаган;  қўлда бажариладиган. Техник диагностика объектига кўлланишда диагностика қурилмалари қуйидаги ишларни бажариши лозим:  доимий ишдан чиқишларни олдини олиш;  белги бермайдиган ишдан чиқишларни аниқлаш;  носоз тугунлар, блоклар носозлигини аниқлаш;  ишдан чиқиш жойини локализация қилиш. Автоматлаштирилган техник диагностика қурилмалари Диагностика қилиш тизимлари қўлланилишининг асосий чегаралари