Rikketsiozlar. Etiologiya, epidemiologiya, klinikasi, diognostika, davolash

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	22.8MB
Покупки	0
Дата загрузки	05 Август 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Rikketsiozlar. Etiologiya, epidemiologiya, klinikasi, diognostika, davolash

Купить

RIKKETSIYAL AR • Rikketsiyalar - alohida guruh polimorf bakteriyalardir. Ular hujayra ichidagi parazitlar bo’lib, mayda bakteriyasimon, grammanfiy mikroorganizmlar . Rickettsiaceae oilasiga kiradi. Rickettsiaceae oilasiga odam organizmida kasallik keltirib chiqaradigan 3 ta urug’: Ricketsia, Rocha Limae, Coxiella kiradi • Rikketsiyani birinchi bo’lib, amerikalik olim Xovard Rikkets aniqlagan va uning o’zi shu kasallikdan o’lgan. 1913-yili chex olimi Provatsek toshmali tif bilan og’rigan bemor qonida rikketsiyalarga o’xshash mikroblarni aniqlagan. U ham toshmali tifdan o’lgan. 1916-yilda braziliyalik olim Enrike da Rosha- Lima o’zining uzoq vaqt tekshiruvlari natijasida Meksika va Yevropa toshmali tif kasalliklarining qo’zg’atuvchisi ham Rikkets aniq- lagan mikroblarning bir turi ekanligini

• Rikketsiyalar keltirib chiqaradigan kasalliklarga rikketsiozlar deyiladi. P.F. Zdrodovskiy rikketsiyalarni besh guruhga bo’ladi: • 1. Toshmali tif rikketsioz guruhi. • 2. Kanali toshmali isitma guruhi. • 3. Sutsugamushi guruhi. 4. Ku-lixoradka (isitma) guruhi. • 5. Paroksizmal rikketsioz guruhi. Bulardan toshmali terlama va volin isitmasi epidemic antroponozlar bo'lib, kasallik manbai bemor va rikketsiya tashuvchilar hisoblanadi, kasallik esa odamlarga bitlar orqali o'tadi. Qolgan rikketsiozlar tabiiy manbali endemik zoonozlar bo’lib, qo' zg'atuvchilari ba'zi sut emizuchi hayvonlar organizmida saqlanadi va qon so'ruvchi bo’g’imoyoqlilar: kanalar, burgalar va kanalarning tuxumlari orqali yuqadi.

Qator yuqumli kasalliklar (toshmali tif, endemik, yoki kalamushdan yuqadigan rikketsiozlar va b.) Rikketsiozlar guruhiga kiradi. Bu kasalliklar qo‘zg‘atuvchilari — rikketsiyalarning farqli xususiyatlari ularning sun’iy oziq muhitlarida o‘smasligidir, ya’ni ular viruslar singari hujayra ichida parazitlik qiladi. Bunda qon kapillarlari endoteliysida xarakterli o‘zgarishlar kuzatiladi.

EPIDEMIK TOSHMALI TIF • Qo’zg’atuvchisi Ricketsia prowazekii hisoblanadi. • Morfologiyasi. Polimorf, sharsimon, gantelsimon, ipsimon shakl- larda uchraydi. Zdrodovskiy usulida bo’yalganda qizil rangga bo’yaladi. Toshmali tif qo‘zg‘atuvchilari — Provaseka rikketsiyalari bo‘lib, ular qon kapillarlari endoteliy hujayralarida parazitlik qiladi. Ular kokksimon, ba’zan esa gantellar, tayoqcha shakllarida uchraydi. • To‘qimalar kulturasi va tovuq embrionida o‘sadi. Gemolizin va endotoksinga ega. Qizdirish va dezinfeksiyalovchi moddalar ta’siriga sezgir, past harorat va quritishga chidamli

EPIDEMIOLOGIYASI • infeksiya manbai – kasallik bilan kasallangan odam Infeksiya tashuvchanlik isbotlanmagan. Infeksiya bevosita bemor odamdan sog‘lom odamga o‘tmaydi. Qo‘zg‘atuvchi bemor odamdan kasal bitlar orqali o‘tadi. Bitlar qon so‘rganidan 2—5 kundan keyin rikketsiyalarni ajrata boshlaydi va butun umr davomida (20—40 kun) rikketsiyalarni ajratib yuradi. Zararlangan bitlarning ichak epiteliylari hujayralari 5 kundan keyin Provaseka rikketsiyalari bilan to‘ladi, natijada ular parchalanadi va toshmali tif qo‘zg‘atuvchisi nafas bilan tashqariga chiqadi, teri va odam kiyimlarini ifloslaydi. Teri qavatining butunligi bitlar chaqishi va qashlanish natijasida buziladi; terining qichigan joylarini qashlash orqali rikketsiyalarga ega bo‘lgan bitlar ekskrementlari surtiladi, So‘ngra rikketsiyal

PATOGENEZI Qonga tushish(rikketsemiya) Rikketsiyalar parchalanishi natijasida endotoksin ishlab chiqarilishi va intoksikatsiya Endotoksin tomirlarni kengaytiradi( tomir parezi) Tomir kengayishi barcha a’zolarda kuzatiladi bu bosh miyada miya shishi ko’rinishida namoyon bo’ladi

KLINIK ASI • Toshmali tifning yashirin davri 6 kundan 25 kungacha (o‘rtacha 12—14 kun) davom etadi. Kasallik odatda o‘tkir boshlanadi. Ba’zan 1—2 kun davomida bosh og‘rig‘i , et uvushishi va badan qaqshashi kuzatiladi. Shundan keyin tana harorati 39—40°C gacha ko‘tariladi. Tana harorati ko‘tarilishi bilan bir qatorda, boshqa intoksikatsiya belgilari ham rivojlanadi (kuchli bosh og‘rig‘i, ayrim paytlarda bosh aylanishi, ko‘ngil aynishi, holsizlik, uyqu buzilishi kabilar). Bemorda qo‘zg‘alish (ko‘p gapirish, harakatchanlik) kuzatiladi. Bemorning tashqi ko‘rinishi, ya’ni yuzining shishganligi va qizarganligi, ko‘zlarining yarqirab turishi, sklera inyeksiyasi («quyon ko‘z», «qizil yuzda qizil ko‘zlar») , lablar qurishi, teri issiqligi va quruqlashishi kasallikning xarakterli belgilaridandir

KLINIK ASI • Halqumda diffuz (tarqalgan) giperemiya, yumshoq tanglayda mayda qon quyilishlar kuzatiladi. 3—4-kuni konyunktivalarda mayda qon quyilishlar (ðetexiyalar) aniqlanadi. Bu ayniqsa ko‘zga 1—2 tomchi adrenalin (1:1000) eritmasidan tomizilganda yanada yaqqolroq ko‘rinadi. Bu tashxis belgisi Kiari-Avsin simptomi deb yuritiladi. Kaft terisi ba’zida sariq tusda bo‘ladi. Nafas olish odatda tezlashadi. Òaxikardiya, gipotoniya, jigar va taloq kattalashishi kuzatiladi. Kasallikning xarakterli belgilaridan biri — bu toshmadir. Toshmalar polimorf (kattaligi va shakli har xil) bo‘ladi. Ular kasallikning 4—5-kunlari paydo bo‘ladi. Toshmalar odatda ko‘p miqdorda bo‘lib, ko‘pincha ko‘krak va qorinning yon tomonlari, qo‘lning bukiladigan yuzasi, kaft va panjalarda uchraydi.

TASHXISI • Kasallikka tashxis qo‘yishda klinik belgilar asosiy rol o‘ynaydi (o‘tkir boshlanishi, baland isitma, kuchli bosh og‘rig‘i, qo‘zg‘alish, yuz giperemiyasi, Kiari-Avsin simptomi mavjudligi va b.). • Tashxisni tasdiqlash uchun laboratoriya tekshiruvlari o‘tkaziladi. Qonning umumiy tahlilida leykositoz, trombositopeniya va EChT ning oshganligi aniqlanadi. Siydikda oqsil bo‘lishi mumkin (bu kuchli intoksikatsiya natijasidir). Tashxisni tasdiqlashning asosiy usullari — serologik reaksiyalar • komlementni bog‘lash reaksiyasi (KBR), • bilvosita gemagglutinatsiya reaksiyasi (BGAR) • Provaseka rikketsiyalari yordamida qo‘yiladigan agglutinatsiya reaksiyasi (AR)

Brill kasalligi bilan dif-diognostika qilinadi brill kasalligida dastlab IgG hosil boladi. Toshmalik tifda dastlab IgM so’ngra IgG hosil bo’ladi

$DAVOL ASH • Bemorni shifoxonaga yotqizish shart. Bemor choyshablari va kiyimlarini tez-tez almashtirib turish zarur. Chunki bu nafaqat unga qulaylik yaratadi, balki yotoq yaralarining oldini olishda eng asosiy omillardan hisoblanadi. • Toshmali bemorlarni davolash uchun tetrasiklin guruhi preparatlari qo‘llanadi. Ular 0,3—0,4 g dan kuniga 4 mahal tayinlanadi. \\ • Levomitsetin (0,5 g dan kuniga 4 mahal) ham ishlatish mumkin. Antibiotiklar tana harorati tushguncha va yana 2 kun davomida shu miqdorda tayinlanadi. • Dezintoksikatsiya uchun 5% li glukoza yoki natriy xloridning izotonik eritmasi venaga tomchilab yuboriladi. • Kuchli qo‘zg‘alishda barbituratlar va xloralgidrat buyuriladi. • Yiringli asoratlarda penitsillin va boshqa antibiotiklar qo‘llanadi.$

PROFIL AKTIK A nospetsifikSpetsifik Epidemiologik ko’rsatmaga asosan emlash Tifga qarshi kimyoviy vaksina( provashek rikketsiya antigenining tozalangan konsentirlangan moddasi Tirik vaksina E shtamm (AQSH)

E ’ T I B O R I N G I Z U C H U N R A X M AT ! ! !

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar

Информация о документе

Продавец

Rikketsiozlar. Etiologiya, epidemiologiya, klinikasi, diognostika, davolash

Похожие документы