Sabzovot, poliz yekinlarini zararkunandalari va qarshi kurash choralari - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	27.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Sabzovot, poliz yekinlarini zararkunandalari va qarshi kurash choralari

Купить

SABZOVOT, POLIZ YEKINLARINI ZARAR KUNANDALAR I VA
QARSHI KURASH CHORALARI .
Reja.
1. Sabzavot, p oliz ekinlar zararli organizmlarga qarshi kurash choralari.
2. Sabzavot, p oliz ekinlarini kasalliklariga uyg’unlashgan himoya qilish
choralari.
3. Sabzavot, p oliz ekinlarini ichidagi begona o’tlarga qarshi uyg’unlashgan
kurash choralari.

Respublikamizda sabzavot va poliz ekinlarini zararli organizmlari
keyingi yillarda keskin ko’payib bormokda. Sabzavot, poliz ekinlari
qimmatbaho ekin hamma viloyatlarda eng ko’plab ekiladi.
Olimlarimiz hisoblariga qaraganda pomidordan har bir odam boshiga
30 kg bir yilda iste’mol qilishi mumkin. Kartoshkaning bir iste’molchi
o’rtacha 64 kg ga to’g’ri kelishi mumkin. Sabzi, piyoz, poliz ekinlari ham
inson uchun kerakli hisoblanadi.
SHuning uchun sabzavot, poliz ekinlarini zararkunandalari,
kasalliklari ularning ayrim biologik xususiyatlari, zarari, ularni o’z vaqtida
aniqlash, ularga qarshi agrotexiik, biologik va kimyoviy kurash choralarini
keng ishlab chiqarishga joriy etish masalalarini tadbiq qilish kerak.
Masalan kolorado qo’ng’izi 1972 yilda Bo’stonliq tumanida kelib
qolgan edi, respublikamizda keyingi yillarda ko’plab tarqalib ketdi.
Oqqanot, kolorado qo’ng’izi, karam kuyasi, gulxo’r, burga, g’o’za
tunlami, o’rgimchakkana, tripslar, simqurtlar, sabzi pashshasi, ildiz qirqar
tunlamlar, shiralar va hokazo. Sabzavot, poliz kartoshka ekinlarining
zararkunandalaridir.
Ko’pgina dala ekinlari qatori O’zbekistonda pomidorga ko’plab turli
xil kemiruvchi zararkunandalar zarar yetkazadi. Ulardan juda oz qismi,
qariyib 10 ga yaqin turi pomidorga jiddiy zarar yetkazadi. Zararkunandalar
oziqlanish xususiyatlariga ko’ra so’ruvchilar va kemiruvchilar guruhiga oid
bo’ladi.
Kemiruvchi zararkunandalar. Bular orasida sabzavot, polizlarni yer
ostki qismini kemiruvchi zararkunandalari alohida o’rin tutadi:
Ildiz gall nematodasi. Bu zararkunanda ko’plab dala va bog’
ekinlariga, jumladan beda, kartoshka, pomidor, sabzi, polzz ekinlari, tamaki,
shaftoli va olma daraxtlariga zarar yetkazadi.

Ildiz gall nematodasi o’simlikni kuchsizlantirib, rivojlanishini
sekinlashtiradi, hosilini kamaytiradi. Ba’zan o’simlikni butkul quritib
ko’yadi. Zararkunandaning urg’ochisi nok shaklida bo’lib, oldingi uchi
cho’ziq, uning kattaligi 0,9-1,5 mm, bo’yining eniga nisbati 1,2-1,8 gacha,
tuxumining kattaligi 65-130 mikron, yosh lichinkalari qurtga o’xshaydi,
urg’ochisi keyinchalik asta-sekin yug’onlashadi. Birinchi nasli 130,
ikkinchisi 38 kun, uchinchisi 42 kun, to’rtinchisi 48 kun va beshinchisi 43
kundan 55 kungacha hayot kechiradi. YUmshoq tuproq yetarli namlik va
yuqori haroratda nematoda yaxshi rivojlanadi. Urg’ochi nematoda 400-2000
tagacha tuxum qo’yadi, tuxum qo’ygach u nobud bo’ladi. Tuxumdan chiqqan
lichinkalar gallar ichidan tuproqqa ko’chadi va yangi ildizlarni shikastlaydi.
O’simta nematodasi. Bu zararkunanda kartoshka ildiz va tuganagiga
ayniqsa ko’p zarar yetkazadi, shuningdek u piyoz, lavlagi, sabzp, karam,
bodring, g’alladosh ekinlarga ham zarar yetkazadi. Nematoda o’simlikka
tuproqdan o’tadi, ildiz ichida, ba’zan ildiz, sirtida ham oziqlanadi. Urg’ochi
nematoda tuproqqa tuxum qo’yadi, zararlangan o’simliklarning barglarida
sariq dog’lar paydo bo’ladi, so’ngra qurib qoladi.
Korshinskiy shilliq qurti. Bu zararkunanda dala va poliz ekinlariga,
jumladan, karamga, pomidor ko’chatlariga, lavlagi, bodring, piyoz,
qulupnayga anchagina zarar yetkazadi. SHilliq qurt qulupnayning bargidan
tashqari gul va mevalariii ham zararlaydi.
Ularning faolligi tuproq namligi va havo haroratiga bog’liq, ular
sersuv o’simliklar va hayvon qoldiqlari va boshqalar bilan oziqlanadi. SHilliq
qurtlar 10 tadan 30 tagacha tuproq orasiga tuxum qo’yadi. Tuxumdan
chiqqan yosh qurtlar chig’anoq ichida bo’ladi. Barcha shilliq qurtlar iyun-
oktyabr oylarida diapauzada bo’ladi, kuzda yosh va shilliq qurtlar
rivojlanayotgan o’simliklar bargi bilan oziqlanadi. CHigirtkalardan
O’zbekistonda qora chigirtka va qizil chigirtka turlari pomidorga katta zarar

yetkazadi. Ular shuningdek kartoshka, piyoz, karamga va g’o’zaga ham zarar
yetkazadi.
Qizil chigirtka erkagining uzunligi 14-23 mm, urg’ochisi esa 26-38
mm. Tanasi sarg’ish qum tusdan to’q kulrang tusgacha bo’ladi, uning
qoramtir dog’lari ham bor.
Ildiz kemiruvchi tunlamlar. P. Ro’zmatov (1994) ma’lumotlariga
qaraganda, O’zbeknston Respublikasi sharoitida pomidorni 7 tur ildiz
kemiruvchi tunlamlar zararlaydi, ulardan kuzgi tunlam va undov tunlam
asosiy o’rinni egallaydi. Professor S.N. Alimuhamedov, SH.T. Xo’jaev
(1991) ma’lumotlariga ko’ra barcha tunlamlar yashash tarzi, shikastlash
xarakteri va kurash usullariga ko’ra bir xillikka egadirlar.
Qurtlar 30-40 kun mobaynida yashaydi va 5 marta po’st tashlaydi,
oltinchi yoshidan so’ng ular tuproqda g’umbakka aylanadi.
Ular O’zbekiston sharoitpda 3-4 avlod beradi. 500-2000 tagacha
tuxum qo’yadi. Undov tunlami, bu zararkunanda zararlash qobiliyati
jihatidan kuzgi tunlamdan keyingi o’rinda turadi, oldingn qanotlari asosida
undov belgisi sifatidagi dog’i bo’ladi. Uning kuzgi tunlamdan farqi yiliga
ikki marta avlod berishidadir, shuningdek bu zararkunanda kuzgi tunlamdan
farq qilib, g’o’zaga nisbatan bedani ko’proq zararlaydi va tunda yorug’likka
yaxshi uchadi. Uning kapalagi kuzgi tunlam kapalaklaridan bir hafta keyin
uchadi.
Kolorado qo’ng’izi. Keyingi o’n yillar davomida kartoshkaning
ashaddiy dushmaii kolorado qo’ng’izining Vatanimizga kirib kelishi
natijasida u pomidor dalalarida ham ko’plab uchramokda. Uning qo’ng’iz va
lichinkalari pomidor va boshqa ituzumdosh ekinlar barglarini kemirib, zarar
yetkazadi.
Qo’ng’iz 7 10 mm kattalikda bo’lib, sariq-qo’ng’ir tusli, uning 10 ta
qora yo’l dog’i bor, tuxumini to’p-to’p qilib bargning orqa tomoniga 500

tagacha qo’yadi. 5-17 kun mobaynida undan lichinkalar chiqadi, ular 11-30
kun yashaydi, voyaga yetgan lichinkalar uzunligi 16 mm gacha jigarrang,
qizil rang, boshi qora, tuproqda g’umbaklanadi. 7-10 kundan so’ng undan
qo’ng’izlar paydo bo’ladi. Bir yilda 3-4 avlod beradi, 15-20 sm chuqurlikda
qo’ng’izlar tuproqda qishlaydi.
YOzning issiq kunlarida yosh qo’ng’izlar 10-15 kun davomida
shiddat bilan ovqatlangach, tuproq ostiga kiradi va diapauza holatiga o’tadi.
Ana shu tuproqqa kirishdan avval ularni qirib tashlash lozim.
Hosil organlarining zararkunandalari. Ko’sak qurti-(g’o’za tunlami),
zararkunanda g’o’zaning guli, shona, ko’saklarini, makkajo’xori so’talari,
pomidor mevalari, kanop, nut dukkaklari va boshqa ko’p o’simliklarning
(120 turga yaqin) meva organlarini shikastlaydi. Zararkunanda pomidorda
uch avlodda zarar yetkazadi. Uning ikkinchi avlodi iyun oyida, bunda ertagi
nav pomidorlar hosil tuga boshlaydi, uchinchi avlodi esa iyul oyida va
pomidor mevalariga butun rivojlanish mobaynida zarar yetkazadi. Tunlam
3-4 marta avlod beradi. 800-3000 tagacha tuxum qo’yadi. Umuman
zararkunanda tuxumdan kapalakka qadar 30-40 kunni kechiradi.
So’ruvchi zararkunandalar. Sabzavot va polizlarga bitlardan g’o’za
yoki poliz biti, plotnikov biti va g’uza ildiz biti va hokazolar zarar keltiradi.
G’o’za yoki poliz biti, bu so’ruvchi zararkunandalardan bo’lib,
pomidordan tashqari beda, g’o’za, kartoshka va loviyani zararlaydi.
Plotnikov biti pomidordan tashqari lavlagini ham zararlaydi.
Bu bitlarning uzunligi 2,5 mm gacha bo’lib, ular qanotli va qanotsiz
shakllarda bo’ladi, ularning ikki juft qanoti bor, ulardan oldingi jufti keyingi
juftiga nisbatan ancha uzun.
G’o’za bitining qanotsizining uzunligi 1,25-2,10 mm keladi. Tanasi
tuxum shaklda, tusi och yashil yoki sariq rangdan to yashil ranggacha
bo’ladi.

Ildiz bitlaridan boshqa barcha bitlar ekinlar poyalari, shoxlari
uchlarida, kurtak va barglarda oziqlanadi. Ular gala-gala bo’lib, bir joyda
to’planishib yashaydi. Ular ko’klamda ekinlar barglaridan shira so’rib, ularni
qovjiratadi. O’simliklar zaiflashadi, o’sishdan qoladi, normal hosil bermaydi.
Barg bitlari pomidorda ko’klamda ko’payadi, biroq yozning issiq
kunlarida ular miqdori bir qadar kamayadi, bunda afidiid va
entomofaglarning ham ahamiyati bor. Avgust-sentyabr oylarida esa, havo
haroratining pasayishi ular miqdorini ortishiga sabab bo’ladi. Tamaki tripsi –
pomidorning ikkinchi darajali zararkunandasi hisoblanadi. U asosan tamaki
barglarida katta zarar yetkazadi, shuningdek uning zarari g’o’zada, piyozda,
karamda, kartoshka, bodringda ham sezilarli darajadadir. Bular ham boshqa
zararkunandalar singari pomidorga ochiq dalalarda va issiqxonalarda zarar
yetkazadi. Umuman bu zararkunanda 50 dan ziyod o’simliklarga zarar
yetkazadi. Tripsdan zararlangan ekin bargi, assimilyatsiya jarayoni
zaiflanishi natijasida rivojlanishdan qoladi, bu esa ekin hosildorligini
kamaytiradi. Bundan tashqari tripslar turli virusli infektsiyalarni ham
tarqatishga sababchi bo’lishlari mumkin.
Tabiiy sharoitda tripslar o’simlik qoldiqlari ostida qishlaydi, ko’plab
tripslar piyoz dalasida qishlab qoladi.
Issiqxonalarda qishda tripslar keng bargli begona o’tlarda (ola buta)
to’planadi va rivojlanadi, 7-8 avlod beradi.
Oqqanotlar - Professor Alimuhamedov S.N. va Xo’jaev SH.T.
ma’lumotlariga ko’ra O’zbekistonda oqqanotlarning 2 turi ekinlarga zarar
yetkazadi: issiqxona oqqanotn va tsitrus oqqanoti.
Oqqanotlar issiqxona va ochiq dala sharoitida xavfli
zararkunandalardan biri bo’lib, 60 dan ortiq ekinlarga, ayniqsa, sabzavot va
manzarali ekinlarga katta zarar yetkazadi. Bular jumlasiga pomidor, bodring,
loviya, g’o’za, salat selderey va boshqalar kiradi.

Bu zararkunanda diapauza holatiga o’tmaydi, shu sababli ochiq dala
sharoitida qishlashga moslashmagan, biroq respublikamizda issiqxona
hajminpng keskin ortuvi uning keng ko’lamda tarqalishiga qulay imkon
yaratadi.
O’rgimchakkana – bu hammaxo’r hasharotlardan bo’lib, pomidordan
tashqari 247 tur o’simliklarga, jumladan, 173 tur begona o’t, 38 tur daraxt va
butazorlarga zarar yetkazadi. Kana o’simliklar bargining orqa qismiga
joylashib, uni zararlaydi. U zararlagan barg mayda (ingichka) o’rgimchak
iplari bilan qoplangan bo’ladi. Zararkunanda ochiq dala va issiqxonalarda
juda keng tarqalgan.
O’rgimchakkana barg moddalarini so’rib, oziqlanadi, zararlangan
bargning ustki tomonida och tusli kuchli zararlanganlarida qo’ng’ir va
qizg’ish dog’lar hosil bo’ladi. Zararlangan barglar to’kiladi, o’simlik
zaiflashadi.
O’rgimchakkana shamol yordamida o’rgimchak iplari vositasida, ish
qurollari bilan tarqalishi mumkin.
O’rgimchakkana o’simlik qoldiqlari ostida, ariq yoqalarida, tuproq
yoriqlarida, tut daraxtlari po’stlog’i ostida qishlaydi. O’rgimchakkana
qishlovdan erta bahorda, havoning o’rtacha harorati 7 0
S bo’lganda chiqadi.
Birinchi avlod begona o’tlarda, keyinchalik g’o’za boshqa dala ekinlariga
o’tadi. Bizda o’rgamchakkana 12 dan 20 tagacha avlod beradi.
Zang kanasi - ituzumdoshlar oilasiga mansub turlaridan pomidor va
kartoshkaning ashaddiy zararkunandalaridan, uning asosiy xususiyatlaridan
biri muhitga o’ta moslanuvchanligidir, shu bois u hozirdayoq ko’plab
sabzavotchilik xo’jaliklariga tarqalib ketdi.
Zararlash xususiyati: barglar sarg’ayadi, rangdor dog’lar paydo
bo’ladi, to’kiladi. Zararlangan o’simlpklar o’sishdan qoladi, mevalari mayda

bo’ladi, burishib qoladi. Mevalar zangsomon qo’ng’ir rangga kiradi, yorilib
ketadi. Hosildorlik 55 foizga, hatto 80 foizga qadar kamayishi mumkin.
Sabzavot va poliz ekinlari kasalliklari. O’zbekiston hududida
sabzavot poliz kasalliklarining bir necha turlari ko’proq zarar yetkazadi.
Bulardan stolbur, strik, mozaika, fuzarioz so’lish kasalliklari ayniqsa ko’p
uchraydi.
Stolbur – bu virus kasalliklaridan bo’lib, avval yosh novdalar va
o’simliklarning o’suv nuqtasi pushti rangga kiradi, ular o’rta tomirlar atrofiga
to’plangan bo’ladilar. Zararlanish gul va mevalarda yanada yaqqolroq
ko’rinadi: gulkosa barglar nihoyatda rivojlangan, changlari qurigan, pestik
nogiron, ustuncha qisqargan, gul qinlari yuqoriga qaragan, mevalari betartib
bo’yalgan, qattiq va mazasiz bo’ladi.
Stolbur bilan baqlajon va qalampir ham kasallanadi. Havo harorati
yuqorilashi bilan kasallik rivojlanishi tezlashadi.
Kasallik qo’zg’atuvchisi urug’ bilan tarqalmaydi, ekin qoldiqlarida
ham kasallik qo’zg’atuvchisi nobud bo’ladi, faqatgina ular begona
o’tlardagina saqlanib qoladi va hasharotlar yordamida tarqaladi.
Strik–kasallik ko’pincha issiqxonalarda uchraydi. Barglarda teskari
shaklli dog’lar paydo bo’ladi. Barg bandlari poyalari va meva bandlarida
qizil-qo’ng’ir rangli chiziqchalar hosil bo’ladi.
Mozaika bu kasallik barcha pomidor yetishtiriladigan maydonlarda
uchrashi mumkin, ayniqsa issiqxonalarda ko’p uchraydi, zararlangan ekin
barglari avval mayda xol-xol rangli belgilar namoyon bo’ladi, so’ngra ular
turli naqshlar shakliga kiradi.
Sabzavot poliz bargi orqali oziqlantirish, rivojlanishni dastlabki
davrlarida ko’proq mineral oziqalar berish kasallikni rivojlanishiga olib
keladi.

Sabzavot va poliz kasalliklari va zararkunandalariga uyg’unlashgan
kurash tizimi. Sabzavot va poliz kasalliklari va zararkunandalariga qarshi
uyg’unlashgan kurash tizimini olib borishda xo’jalik-tashkiliy ishlarga katta
e’tibor berish lozim. O’simliklarni himoya qilish xizmati bilan hamkorlikda
barcha pomidor ekiladigan xo’jaliklarda zararli organizmlarga qarshi kurash
rejasi tuzilishi va bunda, albatta o’tkazilajak kurash hajmi, usuli, takroriyligi,
kimyoviy va biologik kurashning muddati, shuningdek ularning sarflanish
me’yorlari va lozim bo’ladigan vosita miqdori ko’rsatiladi.
Zararkunanda va kasallikni aniqlash, ularning farqlanishini belgilash
maqsadida har bir xo’jalikda agronom entomolog boshchiligidagi mavsum
davomida maxsus brigada tashkil etilib, zararli organizmlarga qarshi kurash
muddatlari maxsus tekshiruv natijalariga ko’ra o’tkazilishi lozim.
Bunda dastlabki kuzatuvlar (kolorado qo’ng’iziga qarshi) 25 aprel-5
may kunlari o’tkazilishi mumkin. SHundan so’ng 25 may-15 iyun kunlari
yosh qo’ng’izlarga nisbatan tekshpruv nazorat ishlari olib boriladi. Bu
muddatlarda bir qator so’ruvchi zararkunandalarga qarshi tekshiruv-nazorat
ishlari o’tkazilishi lozim. Kuzatuvlar to yig’im-terim tugallangunga qadar
davom etadi.
Hosil yig’ishtirib olingach issiqxona butkul ta’mirlanadi (singan
oynalar qayta o’rnatiladi, teshiklar berkitiladi). Issiqxona anjomlari va
qurilish materiallari formalin eritmasiga insektitsidlardan karbofos yoki
fozalon qo’shib zararsizlantiriladi. Bunda 1 m 2
hajmdagi maydonga
yuqoridagi pestitsidlar aralashmasi ishchi suyuqligidan 1 l sarflanadi.
Zararsizlantirish jarayoni tugagach, issiqxona 2 kecha-kunduz davomida
yopiq holda ushlanadi va shundan so’ng formalin yo’qolgunga qadar
shamolattiriladi.
Pomidor dalalaridagi ko’sak qurtiga qarshi zararkunandalarning
ikkinchi avlodi paydo bo’lishi bilan uch marotaba brakon quyidagi

nisbatlarda qo’yiladi, bunda parazit va xo’jayin 1:15, 1:10 va 1:5
nisbatlarida 8 kun oralatib 30x30 m uslubli tartibda chiqariladi.
Sabzavot va poliz kasalliklari va zararkunandalariga qarshi kurashda
tavsiya qilingan pestitsidlar va biopreparatlar
№ Preparat Sarflash
me’yori Zararkunanda
yoki kasallik Qo’llash
usuli Kutish
vaqti Takro-
riyligi
1 Applaud, 25% li
n.k. 0,5 Oqqanot
(issiqxona) Purkash 3 1
2 Benzofosfat, 30%
li n.k, k.e. 1,7-2,3 Ko’sak qurti,
kolorado
qo’ng’izi Purkash 30 2
3 Admiral, 10% li
k.e. 0,5 oqqanot Purkash 30 1
4 Vertimek, 1,8 %
li k.e. 0,1-0,2 Zang kana Purkash 30 1
5 Grizli, 36% li k.e. 0,25 Zang kana Purkash 30 1
6 Danitol, 10% li
fl. 2,0 Oqqanot Purkash 30 1
7 Detsis, 2,5 % li
k.e. 0,25-0,5 Ildiz
kemiruvchilar,
shiralar,
oqqanot Purkash 30 1
8 Detsis, 2,5 % li
flo. 0,75-
1,25 SHiralar
(issiqxona) Purkash 5 2
9 Kvark, 10 % li
n.k. 5,1-6,9 Ko’sak qurti,
kolorado Purkash 30 21

qo’ng’izi
10 Malfos, 50% li
k.e. 2,4-3,6 Oqqanot,
shiralar,
tripslar,
kanalar
(issiqxona) Purkash 5 3
11 OOQ
(Ohak oltingugurt
qaynatmasi) Bome
bo’yicha
0,5-1 0
li Kanalar Purkash 3
12 TSipermetrin, 25
% li k.e. 1,2-1,6 Oqqanot
(issiqxona) Purkash 3 2
13 Bayleton, 25 % li
n.k. 1,0-4,0 Un shudring Purkash 10 2
14 Bordo suyuqligi,
1% li 6,0-8,0
mis
kuporosi
bo’yicha Fitoftoroz,
alternarioz Purkash 8 4
15 Mis xloroksidi,
90 % li n.k. 2,4-3,2 Fitoftoroz,
alternarioz Purkash 20 4
16 Benlat, 50 % li
n.k. 2,0-3,0 Qo’ng’ir
dog’lanish Purkash 10 2
17 Zinpor, 70 % li
n.k. 1,0 Ko’chat
o’rqazishda
tuproqqa
purkaladi Purkash 1
Issiqxona oqqanotiga qarshi ular yetuk zotlarini ushlab qolish
maqsadida maxsus tayyorlangan sariq rangli ekinlardan foydalanish
tavsiya qilingan. Buning uchun maxsus entomologik yelimga sariq rang

qo’shib, 30x40 sm li oq qog’ozga surtib, kanopga osib qo’yiladi, 0,08 ga
hajmli 1 issiqxona bo’limiga 70-100 ta shunday ekran osiladi. Butun
rivojlanish davrida bu ekranlar 3 takrorlikda qo’yiladi.
Targa, Super, Gezagard, Penitran, Trifluramin va hokazolar.
YUqorida qayd etilgan gerbitsidlarni qo’llash mumkin.

Foydalanilgan adabiyotlar
1. Kimsanboyev X.X., Yo’ldoshev A. va boshqalar - O’simliklarni
kimyoviy himoya qilish. Darslik - T.: “O’qituvchi”, 1997.-280 b.
2. Xo’jaev SH.T., Xolmurodov E.A. - “Entomologiya, o’simliklarni
zararkunandalardan uyg’unlashgan himoya qilish, qishlok xo’jalik
ekinlarini himoya qilish va agrotoksikologiya asoslari”. Darslik -
Toshkent, “Fan” nashriyoti, 2009.-396 b.
3. Xasanov B.O. va boshqalar “G’o’zani zararkunanda kasallik va
begona o’tlardan himoya qilish”. Darslik- “Universitet” nashriyoti,
Toshkent. 2002.-379 b.
4. O’ zbekiston Respublikasi q ishlo q x o’ ja l igida ishlatish uchun
ruxsat etilgan pestitsidlar va agroximikatlar r o’ yxati. “ O ’ simliklar
himoyasi va karantini ” jurnali ilovasi. Toshkent, 2013.-335 b.
5. YAxontov V.V. - O’rta Osiyoda qishloq ekinlarining va
mahsulotlarining zararkunandalarini va ularga qarshi kurash. Darslik-
T., 1962. -186 b.
6. Vasilev V.II., Livshits I.Z.- Vrediteli plodov ы x kultur 2-e izd.
Uchebnik.-M.: «Kolos», 1984,-190 b.
7. Kimsanboyev X.X. va bosh q alar. - G’o’ zaning zararkunandalariga
q arshi uy g’ unlashgan kurash choralari. Ma’ruza matni. T., 1994.-196 b.
8. K i msa n boyev X.X., Boltaev B.S., Sulaymonov B.A. - Bo g’
za rarkuna n dalar g a q arshi uy g’ unla shg an kurash choralari. O’q uv
qo’ llanma T oshkent. 1998,- 168 b.

Sabzovot, poliz yekinlarini zararkunandalari va qarshi kurash choralari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish