Samarqand shahrining me’moriy yodgorliklari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Samarqand shahrining me’moriy yodgorliklari

Купить

RE JA
•
Ruhobod maqbarasi
•
Goʻri Amir maqbarasi
•
Regist on may doni SAMARQAND SHAHRINING ME’MORIY
YODGORLIKLARI

Ko’hna Samarqand y odgorlik lari
Samarqand — jahonning eng
qadimiy shaharlaridan biri, Rim,
Afina, Vavilonlarning tengdoshidir.
O’tmishning shoirlari va tarixchilari
uni chinakam «Sharq jannatmakon
bog’i», «Yer yuzi», «Sharq olamining
bebaho durdonasi», «Jahon
mamlakatlarning bezagi»,
«Sharqning Rim kabi shahri»… va
hokazolar kabi go’zal
o’xshatishlarni bejiz bag’ishlamagan
edilar.

Ruhobod maqbarasi ,
Ruhobod maqbarasi, Ruhobod — majoziy nom,
aslida alloma av liy o shay x Burhoniddin Sogʻarjiy
(Sogʻarj—Samarqand y aqinidagi qad. k ent )
maqbarasi. Amir Temur salt anat ining dast labk i
dav rida (X I V-asrning 70-y illari) shahar Ark i (K oʻk
saroy, Boʻst on saroy, Nuriddin Basir maqbarasi)
t omonidan janubidagi Toshqoʻrgʻon—chaqar
(Kichik oqsaroy, Muhammad Sult on meʼmoriy
majmui, hozirgi Amir Temur maqbarasi) orasini
bogʻlov chi mashxur Shohruhshoh k oʻchani ochish
v a t art ibga solish dav omida y uzaga chiqqan
Sogʻarjiy qabriga bogʻlab, mahobat li baland
maqbara t ik langan. Amir Temur maqbara
t aʼminot i uchun maxsus v aqfnoma (k uy ib k et gan
v aqfnoma qoldiqlari t arjimasi Oʻzbek ist on dav lat
arxiv ida saqlanmoqda) chiqargan. Undan maʼlum
boʻlishicha, maqbara v a y onidagi bogʻ y irik
daromad manbai boʻlgan. Maqbara binosi hozirgi
shahar mark azi t omonidan k oʻzga t ashlanadi,
galdagi rek onst ruk siy a dav omida maqbara
at rofi dagi k ey ingi dav r binolari buzib t ashlanadi,
nat ijada maqbara qaddiqomat ini y aqqol k oʻrsat di.

Maqbara chorsixona, ust idagi 8 qirrali
poy gumbaz v a oddiy gumbazdan iborat .
Ichk arida nomaʼlum qabrdax mal ar bor.
Tashk i t omondan ( janub) av li yo qabriga
t ut ash dev or sirk ori sopol bil an pesht oq
shak li da hoshiy alangan. Ichk arida naqshin
bezak qol dik dari saqlangan. Ki rish
eshigi ni ng (Buxoro amiri nomi dan X IX -asr
oʻrnat ilgan) oʻy mak or bezak l ari orasida
baliql ar shak lini k uzat i sh mumk i n. Aholi
mazk ur av liy oga alohida ixl os v a eht irom
bildirib, maqbara v a u bilan bogʻli q mask anni
Ruhobod deb at agan. X IX -asr maqbaraga
bogʻlab Madrasa (hozirgi darv ozaxona v a bi r
necha huj ra saqlangan), masjid v a mi nora
quril gan. Shoʻrolar dav rida mazk ur mask an
diniy ziy orat goh si fat i da eʼt ibordan chet da
qol gan, t ashlandiq hol ga k elgan edi . Hujralar
qisman buzi b t ashl angan, guzar masjidida
k orxona joy lashgan. Amir Temur
t av alludini ng 660 y illi gi arafasida maqbara
at rofi da k eng k oʻlaml i rek onst ruk siy a ishlari
amalga oshirildi. Ruhobod maqbarasi qay t a
gav jum ziy orat gohga ay l andi .

Amir Temur maqbarasi
Go ri Amir yoki Amir Temur maqbarasi ʻ
(XIV-asr oxiri — 1405 yil)
Samarqanddagi me moriy yodgorlik.
ʼ
Xalq orasida Go ri Amir yoki Go ri Mir
ʻ ʻ
(Mir Sayyid Baraka) deb nomlanib
kelinadi. Maqbaraga temuriylar
sulolasiga mansub kishilar (Amir Temur,
uning piri Mir Sayyid Baraka, o g illari
ʻ ʻ
Umar-shayx, Mironshoh va Shohrux,
nabiralari Muhammad Sulton, Ulug bek
ʻ
va boshqalar) dafn etilgan. Boburning
ta kidlashicha, dastlab Temurning
ʼ
nabirasi Muhammad Sulton Mirzo
Samarqand qal asi janubida
ʼ
Toshqo rg on — chaqarda Madrasa
ʻ ʻ
qurdirgan. Muhammad Sulton halok
bo lgach (1403), Amir Temur uning
ʻ
xotirasiga maqbara qurish haqida farmon
berdi. Maqbara Madrasa hovlisining
to riga bunyod etilgan.
ʻ

Mazk ur maqbaraning qurilishi
1403-y ilda boshlanib, 1424-
y ilgacha dav om et gan. Go’ri
amir maqbarasi Amir Temurning
suy uk li nabirasi Muhammad
Sult on uchun qurdirilgan. 1403-
y ilda Kichik Osiy oga qilgan
safari v aqt ida 29 y oshli
Muhammad Sult on halok
bo’lgach, u mana shu
maqbaraga dafn et iladi. Oradan
ik k i y il o’t ib esa Amir Temur ham
v afot et adi v a t emuriy lar Amir
Temurning v asiy at iga qaramay,
uni Shahrisabz shahriga emas
balk i uning eng sev imli nabirasi
y oniga, hozirgi Go’ri amir
maqbarasida dafn et adilar.

Bizgacha, asosan, pesht oqli darv ozasi bor hov l i v a
maqbara bi nosi saqlangan. A rxeologik t adqiqot l ar
nat ijasida maqbara hov lisi ni ng i k k i y oni dan
Muhammad Sult on qurdi rgan Madrasa v a xonaqoh
qoddiqlari t opilgan. Madrasa v a xonaqoh chorsi
hov lining sharqiy v a g‘arbiy t omonlarini egalla-gan.
Hov lining jan.da gumbazli maqbara j oy lashgan.
Maqbaraga jan. dan, Ulug‘bek qurdirgan dalon (1424)
orqali k iri ladi. Maqbaraning chort oq t arhli
ziy orat xonasi baland t oqi — rav oqli, t epasi y ozuv
hoshiy alari v a i chk i gumbaz bilan qoplangan. Tashk i
gumbazi 64 qobirg‘ali , baland poy gumbaz (diamet ri
— 15 m, bal. 12,5 m)ga o‘rnat ilgan.Ziy orat xona
o‘rt asidagi marmar panjara bi lan o‘ralgan murabba
xazira sahniga qat or qabrt oshl ar qo‘y ilgan. Yuqorisi
(t o‘ri)da A mir Temurni ng harbiy y uri shlarida unga
hamroh bo‘lgan v a uni ng y uk sak hurmat ini
qozongan Mir Say y id Barak a sag‘anasi j oy lashgan.
Say y id Barak a qabrining oy oq t omoniga A mir
Temurning o‘zi dafn qilingan. Uning uch t omonida
Muhammad Sult on, Mironshoh, Umarshay x qabrlari
bor. Key inchalik bu y erga Temurni ng nabi ralari v a
ev aralari ning qabr t oshlari qat ’i y t art i b-da
joy lasht i rilgan. Temur sag‘anasi ga qo‘y i lgan k o‘k
nefrit qabrt oshini Ulug‘bek Mo‘g‘ulist onga qil gan
y uri shi v aqt ida olib k elgan. Toshdagi lav hada
Temurni ulug‘lay di gan so‘zlar, uni ng shajarasi hamda
marsiy alar o‘y mak ori y ozuv larda bit il gan.

Regist on may doni
Regist on may doni y ok i Regist on — Oʻzbek i st onda,
Samarqandni ng Regist on may donida j oy lashgan 3
t a m adrasadan (Ulugʻbek , Til lak ori , Sherdor)
t ashk i l t opgan meʼm oray maj mua Dast lab 1417-
1420-y il larda Ulugʻbek m adrasasi buny od et ilib,
k ey inchalik qarshisiga — may donni ng sharqiy
qismiga Ulugʻbek xonaqosi (1424-y il), shi moliy
qismiga Mirzoy i k arv onsaroy i, janubiga A lik a
Koʻk aldosh jom e m asjidi (1430-y il) buny od et i lgan,
y onida esa y ogʻochdan xot amk ori uslubi da Masji di
Muqat t a v a A busaid madrasasi qurilgan. 1420—
1440-y il larida Regist on hasham at li meʼmoriy
ansam bl ga ay langan. Regist on may doni oʻzi ning
rang-barang k oshink ori bezak l ari; naqshink ori
pesht oqlari, ul k an gumbazlari bil an Mark aziy
Osiy o meʼmorchligining noy ob y odgorl igi
hisoblanadi. Qadim iy Samarqand shahri ning
rasmiy mark azi Regist on m ay doni boʻli b, bu y erda
ucht a madrasa qad k oʻt argan: Ulugʻbek , Sherdor
v a Tillak ori madrasal ari. Regist on — qadi miy i lm,
t aʼlim muassasalari joy lashgan joy boʻlib,
sharqdagi shahar qurilishi sanʼat ining eng k oʻzga
k oʻri narli namunalaridan biri hi soblanadi. 2001-
y ilda bu uch madrasa UNESCOning but un duny o
y odgorl ik lari roʻy xat iga k irit ilgan.

Regist on m ay doni- t a rixda shaha rning ilm -
fan, siy osat v a diniy m ark azi bo’lga n.
“ Regist on ” so’zi “qum loq joy ” degan ma’noni
anglat adi. Oʻrt a asrlarda ham ma k a t t a
shaharlarda ma rk azla r“ Regist on” deb at alar
edi. Shu nom dagi m ay donla r Buxoro,
Shahrisabz v a Toshk ent da ham bo’lga n
Sa marqandda gi m ay don esa Mark a ziy
Osiy odagi eng m ahoba t li v a t a hsinga
sazov or m ay donla rdan biri edi. Bu
may donda bir necha m ing y illik t arix
mujassam . Amir Temur huk mronligi dav rida
Regist on Sam arqa ndning mark aziga
ay lant irildi. Ulug’bek da v rida esa ma y don
bundan ham m uhim roq a ham iy at ga ega
bo’ldi. Zam ona v iy Regist on a nsambli o’zida
Ulug’bek , Sherdor v a Tillak ori madrasa la rini
mujassam et a di. Regist onning janubiy
t omonida xalq orasida “ Childuxt aron” deb
at alm ish xona qoh v a m aqbara lar joy lashgan
edi. Ularni Koʻchk unchixon qurdirgan edi v a
Tillak ori ma drasasiga qo’sh qilib buny od
et ilga n edi. U 1904-y ilgi zilziladan so’ng
xarobaga ay lanib, 1910-y ili but unlay
buzilgan v a o’rni may don bo’lib qolga n. 100
y il orasida oxirgi k o’rinishini olgan bu
Regist onni k o’rish isht iy oqida but un
duny odan say y ohlar t a shrif buy urishadi.

Ulug‘bek madrasasi XV asrda qurildi. U ikki qavatli
bo‘lib, atrofi hujra va darsxonalar bilan o‘ralgan.
Ulug‘bek madrasasi

Samarqand shahrining me’moriy yodgorliklari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish