Samarqandning mo‘g‘illar tomonidan istilo qilinishi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	3.9MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Samarqandning mo‘g‘illar tomonidan istilo qilinishi

Купить

Mavzu: Samarqandning moʻgʻillar
tomonidan istilo qilinishi.

Buxoro shah rini eg allaga n Chin gizxo n
Samar qand tomon yo‘l o ladi. U 1220
yilning mart oyida Sama rqand ga yeti b
keladi. Mo‘g ‘ul xoq oni sh aharn i
egallas h uch un alo hida e ’tibor qarati b,
avvalo yon-a trofda gi qis hloqla rni
birma- bir bo sib ol adi. Ch ingizx on o‘z
qo‘shi nini sh ahard an uzo qroq qa
joylash tiradi . Bu h arbiy h iyla b o‘lib,
maqsa d Sam arqan d him oyach ilariga
o‘z las hkarin ing so nini k o‘p qil ib
ko‘rsati sh ed i. Sha har ta shqi a loqada n
uzib q o‘yilga ch, Ch ingizx on o‘z
qo‘shi niga h ujumg a o‘tis hni bu yurad i.

Sa m a r qa n d s h ah r id a 1 1 0 m in g li k
qo ‘ sh in bo ‘ lib , 2 0 ta j a ng o v ar fi l h a m
bo r e d i. S ha h a r oz iq - o vq a t za x ir as i,
m u do f aa is te h ko m l a ri ni n g pu x t al ig i
jih a ti d an bi r ne c h a y ill ik q a m a lg a
ha m ch i da s h i m um ki n e d i. O ‘z
qa r or g o hi n i m o‘ g‘ u lla r b o sq i ni
bo s h la n is hi b il an o q B a lx g a
ko ‘c h ir ga n s u lt o n M u h a m m a d h a m
Sa m a r qa n d m u d o fa a si g a u m id k o ‘z i
bi la n b o q ar e d i.

Qamal vaqtida Tog‘ayxon boshchiligidagi turk
sarkardalari katta xatoga qo‘yadilar. Ular mo‘g‘ullar
bizni o‘z millatdoshlaridek qabul qiladilar, degan
xomxayolga berilib, 30 minglik qo‘shin bilan
Chingizxon tomonga o‘tishni ixtiyor etadilar. Bu
taklifni mo‘g‘ul xoqoni ayyorlik bilan qabul qiladi.
Qamalning beshinchi kuni shahar qozisi va
shayxulislomi Chingizxonga vakil yuborib, 1220
yilning 16 mart kuni Samarqand darvozasini
dushmanga ochib berishadi. Shaharda ommaviy
qirg‘in boshlanadi. Qozi bilan shayxulislomga o‘z
odamlari bilan chetga chiqib turushga ruxsat
beriladi. Samarqand talon-taroj etilgach bir kundan
so‘ng, To‘g‘ayxon va uning 30 minglik qo‘shini tunda
qirib tashlanadi.

Mo‘g‘ullar Samarqandning bosh suv ombori “Juzi
arzis”ni buzib tashlab, shahar aholisini suvsiz
qoldiradilar. Chingizxon Samarqand shahrida 30 mingga
yaqin hunarmand va rassomlarni asirlikka oladi. Ularni
o‘z farzandlari, xotinlari, qo‘shin boshliqlari va
qarindoshlariga xizmatkorlikka bo‘lib beradi. Tarixiy
manbalarda yozilishicha shahar qozisi va shayxulislomi
samarqandlik 5 ming kishini 200 ming oltin tanga tovon
to‘lash evaziga shaharga qaytarib olib kelgan ekan. Shu
tariqa Xorazmshohlar davlatining muhim shaharlaridan
biri bo‘lgan Samarqand mo‘g‘ullar tomonidan kuli
ko‘kka sovriladi. O‘sha vaqtda Chingizxonning
xizmatida bo‘lgan xitoylik Chan Chunning yozishicha,
mo‘g‘ullar bosqinidan so‘ng shaharda ilgari bo‘lgan
aholining chorak qismi omon qolgan ekan.

Samarqand ham vayron bo‘lganligini eshitgan Xorazmshoh
Muhammad batamom umidsizlikka tushib, davlat
ishlaridan umuman uzoqlashadi. Sulton Aloviddin bir
kishini Xorazmga jo‘natib, onasi Turkon Xotunga xotinlari
va bolalar bilan barcha xazinalarni olib, Mozandaronga
ketishi lozimligini aytadi. Sulton Aloviddin o‘z vazirlari va
lashkarboshilari bilan davlatni halokatdan qutqarish
to‘g‘risida maslahatlashadi. Sarkardalarning bir qismi hozir
Movarounnahrni himoya qilish payti emasligini aytib,
Xuroson va Iroqni himoya qilishga diqqat qaratish
lozimligini maslahat beradilar. Boshqa saroy amaldorlari
esa barcha qo‘shinni G‘aznada to‘plab, shu yerda
dushmanga qarshi jang qilish va zarurat bo‘lsagina
Hindistonga chekinishni taklif qiladilar. Xorazmshoh
Muhammad Iroqqa chekinishni ma’qul ko‘radi. Sulton
Jaloliddin otasining bu qarorini eshitib shunday deydi:

Agar sulton Iroqqa ketadigan bo‘lsa, lashkarini menga
qoldirsin. Men esa Jayhun (Amudaryo) bo‘yida turgum.
Daryoning u tomonini mo‘g‘ullar egallaydigan bo‘lsa, bu
tomonga o‘tkazmaymen, monelik qilurmen. Eng to‘g‘ri
yo‘l shul. Ketib Jayhun tomonga chodir tikaman,
dushmanlar joniga qasd qilurmen. Bu sipoh bilan u
yerga yetsam, daryoning u tomoniga g‘anim bormagay”.
Lekin bu gaplar Xorazmshoh Muhammadning qulog‘iga
kirmaydi. U Kaspiy dengizining Ashur oroliga borib
yashirinadi va o‘sha yerda plevrit (o‘pkaga suv yig‘ilishi)
kasalligiga duchor bo‘ladi. O‘limi yaqinlashganini sezgan
sulton Muhammad o‘g‘illarini yoniga chorlab, sulton
Jaloliddinning beliga qilich taqib, uni taxt vorisi deb
e’lon qiladi. Shundan so‘ng, Xorazmshoh Muhammad
1220 yilning dekabr oyida vafot etadi.

Mirzo Ulug‘bek o‘zining
“To‘rt ulus tarixi” kitobida
shunday yozadi.
“ Qancha urinishmasin
Xorazmshohga kafan topa
olmadilar, so‘ng sulton
Aloviddinni o‘zi kiyib yurgan
kiyimida dafn qildilar”.

Samarqandning mo‘g‘illar tomonidan istilo qilinishi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish