Satr bilan ishlovchi funksiyalardan foydalanib dasturlar tuzish

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	44.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Информатика и ИТ

Satr bilan ishlovchi funksiyalardan foydalanib dasturlar tuzish

Купить

$1. C++ DASTURLASH TILIDA SATR TURI VA ULARDAN FOYDALANISH USULLARI Belgi va satrlar C++ dasturlash tilida bir nechta turlardan foydalanish va ular ustida amallar bajarish mimkin, dasturlash muhitida boshqa turlar kabi belgili turlar ham mavjud. C++ dasturlash tilida belgili turlar char turiga mansub bo’lgan yagona elementli tur hisoblanadi. C++ dasturlash tilida satrlar uchun alohida maxsus turlar ishlab chiqilmagan satrlarni belgilar massivi sifatida ishlatish imkoniyati mavjud. Ta‘rif: Alohida nom bilan saqlanuvchi bir nechta belgilardan tashkil topgan belgilar majmuasi satr deyiladi. Satrlarni belgilar massivi sifatida qarab ular ustida amallar bajarish mumkin. C++ dasturlash tilida satrlar nol(‘\0‘) terminatori bilan tugaydi. Nol terminatori bilan tugaydigan satrlar ASCIIZ –satrlari deyiladi. Satrlardan foydalanish va ular ustida amallar bajarish uchun albatta oldin ularni e‘lon qilish kerak. Satr turiga mansub bo’lgan o’zgaruvchilarni char xizmatchi so’zi orqali e‘lon qilinadi. Satrlarni e‘lon qilish uchun quyidagi dasturlarga etibor bering. Yuqoridagi dastur tarkibida s[10] satr o’zgaruvchisi 9 ta elementga va bitta nol terminatoriga mo’ljallangan. Satrlarni boshlang‘ich qiymatlarini berish jarayonida uning elementlar sonini berish shart emas. Agar satrlarni elementlar soni berilmasa dastur avtomatik ravishda uning elementlar soniga boshlang‘ich qiymatdagi elementlar sonidan bitta ortiq qilib ta‘minlaydi, chunki oxiriga bitta nol#include <iostream.h> #include <string.h> using namespace std; int main() { char s[10]; // s satrli o’zgaruvchini e‘lon qilish return 0; }$

terminatorini hisobga oladi. Doim satrlarni kiritishda uning elementlar soni e‘lon
qilinganidan oshib ketmasligi kerak aks holda faqat e‘lon qilingan elementlar
soniga teng elementlarni saqlab qolinib qolganlari olinmaydi.
Satrlarni kiritish jarayonida >> oqim bo’yicha kiritishdan foydalanmasdan
getline() funksiyasidan foydalanish maqsadga muvofiq bo’ladi. Agar oqim
bo’yicha kiritishdan foydalanilsa unda probellar inkor qilinib satrni ikkinchi
qismlari qabul qilinmaydi. getline(s,n) funksiyasi ikkita parametrni o’z ichiga
oladi, birinchisi s satr o’zgaruvchisi ikkinchisi n satr elementlar soni. Getline
funksiyasi satr elementlaridan ortiq qiymatlarni ham kiritish imkoniyatini yaratadi,
natijada satr elementlari ortadi. Kiritish jarayonini amalga oshirish uchun quyidagi
dasturlarga etibor bering.
Misol: Berilgan satrni ekranga chiqaring.
#include
<iostream.h>
#include <string.h>
using namespace std;
int main()
{ char s[10]; // s satrli o’zgaruvchini e‘lon qilish
cin.getline(s,10);
cout<<
s; return
0;
}
Kiritish ma‘lumotlari
Absdefghl Dastur natijasi
Absdefghl
Yuqoridagi dastur tarkibidagi s satrli o’zgaruvchi faqat 9 ta elementni qbul
qiladi, agar 9 tadan ortiq bo’lsa natija qaytarmaydi.
Satr uzunligini aniqlash
Satrlar ustida amallar bajarish vaqtida albatta satrlarning uzunligi kerak
bo’ladi. Satr uzunligini aniqlash uchun string.h kutubhonasiga murojat qilish
kerak aksariyat satr uchun ishlatiladigan funksiyalarni string.h kutubhonasiga
murojat qilib ishlatishimiz mumkin. Satr uzunligini aniqlashni ikki hil usuli
mavjud.
-satr tarkibidagi mavjud elementlar sonini nol terminatorisiz aniqlash;
-satr tarkibidagi elementlarga ajratilgan sonini nol terminatori bilan aniqlash;

Satr tarkibidagi mavjud elementlar sonini nol terminatorisiz aniqlash
funksiyasining umumiy ko’rinishi quyidagicha bo’ladi.
strlen(<satrli o’zgaruvchi>);
Strlen funksiyasi o’z tarkibiga satrli o’zgaruvchi yoki satr uzini qabul qilishi
mumkin. Masalan strlen (―absd ) bo’lsa uning natijasi 4 ga teng bo’ladi.‖
Misol: Berilgan satr tarkibidagi elementlar sonini aniqlang..
#include
<iostream.h>
#include <string.h>
using namespace std;
int main()
{ char s[10];
cin.getline(s,1
0);
x=strlen(
s); cout<<x;
return 0;
}
Kiritish ma‘lumotlari
Dastur Dastur natijasi
5
Demak strlen(s) funksiyasi s satrni tarkibidagi mavjud elementlari sonini
aniqlaydi.
Satr tarkibidagi elementlarga ajratilgan sonini nol terminatori bilan
aniqlash uchun sizeof(s) funksiyasidan foydaliniladi. Sizeof(s) funksiyasi s satr
uchun ajratilgan elementlar sonini aniqlaydi, s satrni 10 ta elementga moslab e‘lon
qilib lekin 5 ta element kiritilsa ham sizeof funksiyasi 10 qiymatni qaytaradi. Satr
tarkibidagi elementlarga ajratilgan sonini nol terminatori bilan aniqlash
funksiyasining umumiy ko’rinishi quyidagicha bo’ladi.
sizeof(<satrli o’zgaruvchi>);
Sizeof funksiyasi o’z tarkibiga satrli o’zgaruvchi yoki satr uzini qabul qilishi
mumkin. Masalan strlen (―absd )
‖ bo’lsa uning natijasi 5 ga teng bo’ladi.
1. C++ DASTURLASH TILIDA STRING TURIGA MANSUB BO’LGAN
SATRLI O’ZGARUVCHILAR
String turidagi o’zgaruvchilarni e’lon qilish
C++ dasturlash tilida string turidagi o’zgaruvchilarni e‘lon qilish uchun

string xizmatchi so’zi orqali amalga oshiriladi.
string s,s1;
String turiga mansub bo’lgan satrlar ustida amallar bajarish imkoniyati C++
dasturlash tilida keng imkoniyatga ega. C++ dasturlash tilida string turiga mansub
bo’lgan satrlarni boshlang‘ich qiymatlarini bir nechta usullarda berish mumkin.
String turidagi satrlarni boshlang‘ich qiymatlarini berish jarayonini quyidagi dastur
orqali qaraymiz:
#include <iostream.h>
#include <string.h>
using namespace std;
int main()
{ string s,s1; // s va s1 larni e‘lon qilish
s="dastur"; // s ni boshlang‘ich qiymatini berish

String turidagi satrlar ustida amallar bajarish uchun uning elementlari bilan
ishlashga to’g‘ri keladi. String turidagi satrlarni har bir elementlariga murojat
qilish uchun at() funksiyasi yoki oddiy [] elementga murojat qilish orqali murojat
qilinadi. Masalan s.at(3) s satrning uchinchi elementiga murojat qilinadi. s.at(3) va
s[3] holatlari teng kuchli hisoblanadi.
Satrlarni ixtiyoriy elementiga murojat qilish uchun doimo bitta kam qilib
buyruq berish kerak, chunki satrlar belgili massiv bo’lganligi uchun boshlang‘ich
element nolinchi o’rindan boshlanadi.
Misol: Berilgan satrni ixtiyoriy elementini ekranga chiqaring.
#include
<iostream.h>
#include <string.h>
using namespace std;
int main()
{ string s; int n;
cin>>s;
cin>>n;
cout<<s.at(n-
1);
return 0;
}
Kiritish ma‘lumotlari
s=dast
ur n=3 Dastur natijasi
S
Demak, satrlarni yuqoridagi qoidalarga asoslanib e‘lon qilib uning ixtiyoriy
elementlariga ta‘sir qilish mumkin. s1=s; // s1 ni boshlang‘ich qiymatini berish
return 0;
}

3.String turdagi satrlar ustida amallar bajarish
C++ dasturlash tilida string turdagi satrlar ustida bir nechta amallar bajarish
mumkin. String satrlarini char tipidagi satrlardan afzalliklari bir qancha amallarni
bajarish inkoniyati kengdir. C++ dasturlash tilida string satrlari ustida quyidagi
amallarni bajarish mumkin:
Amal Mazmu
ni Mis
ol
=,+= Qiymat berish amaliS= ‖d
a s tu r ; ‖
s
+= ‖a b s d ;‖
s1=s;

+ Satrlarni ulash s=s+s1
==,!
=,<,>,<=,>= Satrlarni solishtirish amallari
s==
s1
s>=
s1
s==s1 && s<s1
[
] Indeks berish s[2]
<
< Oqimga chiqarish cout<<s;
>> Oqimdan o’qish cin>>s1;
3.
String turidagi satrlarni nusxalash
String turidagi satrlarni nusxalash uchun assign() funksiyasidan
foydalaniladi. Assign() funksiyasining umumiy ko’rinishi quyidagicha bo’ladi:
<s1>.assign(<s2>);
Assign funksiyasi s2 satrni s1 satrga nusxalash amalini bajaradi.
Misol: s2 satrni s1 satrga nusxalash amalini bajaring.
#include
<iostream.h>
#include <string.h>
using namespace std;
int main()
{ string s1,s2;
cin>>s2;
s1.assign(s2); // s1=s2 amaliga teng
kuchli cout<<s1;
return 0;
}
Kiritish ma‘lumotlari
S2=dastur Dastur natijasi
Dastur
Bu funksiyaning quyidagi ko’rinishlaridan foydalaniladi.
a) satr2. assign (satr1); ko’rinishi. Bu holda funksiya satr1ni to’liq satr2 ga
nusxalaydi. Agar satr2 initsializatsiyalangan bo’lsa ham uning oldingi qiymati
unutiladi.

b) satr2. assign (satr1,n,m); ko’rinishi. Ushbu variantida funksiya satr1ning
n- belgisidan keyingi m ta belgisini satr2 ga nusxalaydi.n-belgisi kirmaydi.
c) satr2. assign (satr1,n); ko’rinishi. Bu holda satr1 char turli satrli massiv
bo’lishi kerak. Funksiya char turli massivni string turiga aylantirib, uning dastlabki

n ta belgisini satr2 ga nusxalaydi. Barcha variantlaridan foydalanish usullari
quyidagi dasturda o’z aksini topgan.
Satrning biror qismidan nusxa olish funksiyasi
Bu amalni bajarish uchun satr1.substr(n,m) funksiyasidan foydalaniladi.
Funksiyaning quyidagicha ko’rinishlari mavjud.
a) satr1.substr(n,m). Bunda satr1 qismidan nusxa olinayotgan satr bo’lib,
funksiya shu satrning n -belgisidan keyingi m ta belgisidan nusxa oladi;
b) satr1.substr(n) ko’rinishida foydalanilsa satr1 satrning n -belgisidan
oxirigacha nusxa olinadi;
c) satr1.substr() ko’rinishidan foydalanilganda esa satr1 dan to’liq nusxa
olinadi. Bu holda funksiyaning qiymati qandaydir string turli o’zgaruvchiga
berilishi kerak.
Satrning oxiriga boshqa satrni o’rnatish
String turidagi satrni qismiga boshqa satrni o’rnatish uchun append()
funksiyasidan foydalaniladi. append() funksiyasining umumiy ko’rinishi
quyidagicha bo’ladi.
s1.append(s2,n,m);
Append funksiyasi s2 satrni n-elementidan m ta elementni s1 satr oxiriga
o’rnatish amalini bajaradi.
Misol: s2 satrni ikkinchi elementidan uchtasini s1 satrga o’rnating amalini
bajaring.
#include
<iostream.h>
#include <string.h>
using namespace std;
int main()
{ string s1,s2;
cin>>s1;
cin>>s2;
s1.append(s2,2,
3); cout<<s1;
return 0;
}
Kiritish ma‘lumotlari
S1=dast
ur
S2=amal Dastur natijasi
Dastural
S2 satrning ikkinchi elementida a joylashgan, chunki satr nolinchidan

boshlangan.
Bu funksiyani quyidagi ko’rinishlari mavjud:

$a) satr2. append (satr1); ko’rinishidan foydalanilganda satr2 ning oxiridan satr1 ulanadi. Agar satr2 initsializatsiya qilinmagan bo’lsa, satr2 o’zgaruvchi satr1 o’zgaruvchining qiymatini oladi; b) satr2. append (satr1,n,m); ko’rinishidan foydalanilganda satr1ning n – belgisidan keyingi m ta belgisi satr2 ning oxiridan ulanadi; c) satr2. append (satr1,n); ko’rinishidan foydalanilganda satr1 char turli massiv bo’lishi kerak. Funksiya char turli satr1ni string turga aylantirib, uning dastlabki n ta belgisini satr2 oxiridan ulaydi. Funksiyaning vazifasini o’zlashtirish uchun quyidagi dastur va uning natijasini tahlil qiling. #include <iostream.h> #include <string.h> using namespace std; int main() { int j,i,s,n,m; string s1="matnniulash",s3,s4="bo’lakni",s5,s7="bizning ",s2="matnga "; char s6[]="assalom"; s2.append(s1);cout<<"s2="<<s2<<'\n'; s3.append(s1);cout<<"s3="<<s3<<'\n'; s4.append(s1,6,6);cout<<"s4="<<s4<<'\n' ; s5.append(s6,4);cout<<"s5="<<s5<<'\n'; s7.append("maktabdosh",6);cout<<"s7="<<s7<<'\n'; system("pause"); return 0; } Dastur natijasi quyidagicha bo’ladi s2=matnga matnni ulash s3=matnni ulash s4=bo’lakni ulash s5=assa s7=bizning maktab Satr tarkibiga boshqa satrni joylashtirish String turidagi satrni qismiga boshqa satrni o’rnatish uchun insert() funksiyasidan foydalaniladi. insert() funksiyasining umumiy ko’rinishi quyidagicha bo’ladi. Satr xossalarini aniqlash funksiyalari$ $Satrning xossalarini aniqlash uchun quyidagi funksiyalardan foydalaniladi. x=satr.size(); funksiyasi satr ning o’lchamini aniqlaydi. x=satr.length(); funksiyasi satr ning belgilari sonini aniqlaydi. x=satr.max_size(); funksiyasi satr ning maksimal o’lchamini aniqlaydi. x=satr.capacity(); funksiyasi satr ning xotirada egallagan joyi hajmini aniqlaydi. x=satr.empty(); funksiyasi qiymati bool turli bo’lib, agar satr bo’sh bo’lsa, funksiya qiymati true , aks holda false bo’ladi. Quyidagi dasturni va uning natijalarini tahlil qling. #include <iostream.h> #include <string.h> using namespace std; int main() { int z,n,m,t,s6,s7,s8;bool x,y;float s5; string s1="daraja ko’rsatkichida",s2="ABCDEF",s3="ABCD"; string s4="daraja ko’rsat",s9="ab87,/+|",s10=""; s5=s9.size(); cout<<"s5="<<s5; s6=s9.length(); cout<<" s6="<<s6; s8=s10.max_size(); cout<<" s8="<<s8; s7=s9.capacity(); cout<<" s7="<<s7<<'\ n'; x=s9.empty(); cout<<" x="<<x; y=s10.empty(); cout<<" y="<<y<<'\n'; system("pause"); return 0; } Dastur natijasi quyidagicha bo’ladi s5=8 s6=8 s8=1073741820 s7=8 x=0 y=1$

FOY DA LA N ILGA N ADA BIY OTLA R .
1. Стефан Р.Девис. С++ для чайников. Диаликтика. Москва 2003. 337 с.
2. 2.Страуструп Б. Язик программирования С++. Специальное
издание. –
Москва 1997. -1055 с.
3.Фролов А.Б. Фролов Г.Б. Язик С# Самоучитель. Москва 2003.-559 с.
4.Герберт Ш. С++ Базовый курс.
5. Google ma’lumotlari

Satr bilan ishlovchi funksiyalardan foydalanib dasturlar tuzish

Купить

Похожие документы
3d-max dasturida obektlarni yaratish
Algoritm va ma’lumotlar strukturasi
3D-MAX dasturi haqida
3D Studio MAX dasturiga kirish. 3D Studio MAX dasturi haqida tushuncha
Adobe photoshop dasturida tasvirlarda ishlov berish,taqdimot yaratish

Информация о документе

Продавец

Satr bilan ishlovchi funksiyalardan foydalanib dasturlar tuzish

Похожие документы