Sellyuloza asosida olinadigan materallar va ularning xossalari - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	1.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Sellyuloza asosida olinadigan materallar va ularning xossalari

Купить

Mavzu Sellyuloza asosida olinadigan materallar va ularning xossalari
Reja
I Kirish
Sellyuloza
II Asosiy qism
Selyulloza ishlab chiqarish va usullari
2.1 Sellyuloza va qog'oz ishlab chiqarish texnologiyasi
2.2 Sellyuloza efirlari
III Amaliy qism
IV Xulosa
V Foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati

I KIRISH
O’zbekiston-paxta mamlakati hisoblanadi.Chegitdan paxta tolasini ajratishda uning
yuzasida mayda tolali qismi paxta momig’i qoladi.Paxta momig’I to’qimachilk
sa’noatida ishlatilmaydi ,lekin kimyoviy va sellyulozada -qog’oz sa’noati uchun
bebaxo xomashyo hisoblanadi.Shuning uchun Respublikada oxirgi 10-yilda bir
qator paxta sellyulozasi va uning asosida qog’oz ishlab chiqarish korxonalarini
ishga tushurildi .
Yiliga O’zbekistonda o’rta hisobda 3,5 mln tonnage paxta xomashyosi
tayyorlanadi.Paxta tozalash korxonalarida paxta xomashyosini qayta ishlash
jarayonida 70-90 ming tonna paxta momig’i1 hosil bo’ladi. Paxta momig’idan
kimyoviy qayta ishlash uchun ,qog’oz va lok bo’yoq sanoati uchun sellyuloza
ishlab chiqariladi
SELLYULOZA-fransuzcha ,cellulose,lotinchada cellular-hujayra angidrid-
Bglyukozalarning elementar zvenolaridan tuzilgan polasaxarid (C6H5O5)
Sellyuloza asosan ba’zi o’simlik urig’lari tukida ,Mas, chegit tukida (97-
98%),yog’ochda (40-50%) quruq modda hisobida bo’ladi.

Sellyulloza tabiiy materallardan sellyuloza bo’lmagan komponentlarni
parchalovchi yoki erituvchi reagentlarlar ta’sir ettirib ajratib olinadi .Sellyuloza
ajratib olish usuli o'simlik materalining tarkibi va tuzilishiga bog’liq .Paxta
tolasidan sellyulozani olishda yumshoq usulda qo’llaniladi .Paxta tolasi o’yuvchi
natriy (NaOH)ning 1,5 -3 %eritmasi bilan 3-10 atm bosimda 3-6 soat
qaynatilib ,oksidlovchilar bilan oqartiriladi.Sellyuloza yog’ochdan ajratib olishda
(yog’ochda 40-50%) sellyuloza ,5-10% geksozonlar 10-20% pentozonlar 20-30%
lignin 2-5% smola va boshqa aralashmalar bo’lib ,ular murakkab morfologik
tuzilishga ega bo’lganligi uchun murakkab eshlov berish usuli yog’och
tarashalarini sulfitli yoki sulfatli qaynatish usuli qo’llaniladi.Sellyuloza oq rangli
tolali materal ,zichligi 1,52-1,54g/sm3(20°da). Kimyoviy tabiatiga sellyuloza ko’p

atomli spirtdir makromolekula elemintar zevinosida gidroksil guruh bolganligidan
ssllyuloza iahqoriy metallar va asoslar bilan reaksiyaga kerishadi.
II ASOSIY QISM
SELYULLOZANING ISHLAB CHIQARISH USULLARI
Sanoat va labaratorya sharoitlarida sellyuloza olishning bir qator usullari mavjud
va shu bilan birga hozirgi kungacha ham bu jarayonning yangi usullari
yaratilmoqda .Barcha usullar kimyoviy moddalar tasirida selyullozaga nisbatan
liginning oson parchalanishiga asoslangan .
Seyulloza lishni 6ta guruhga ajratish mumkin
1Kislotali
2Ishqorli
3Neytral
4Oksidlash
5Bosqichma-bosqich
6Bir necha usulni birgalikda olib borish usullari.
Kislotali usulga –sulfit,bisulfit va azot -kislotali usullar tegishlidir.
Ishqorli usulda –selyulloza olish sulfat ,natron,ishqorli -sulfitusullarini uz ichiga
oladi
Neytral usulida –sellyuloza olish guruhiga monosulfit va gidrotrop usullari
qo’llaniladi
Oksidlanish usullari—bilan ham sellyuloza olish sanoat miqiyosida tarqalmagan
Bu usulda xlor ikki oksidi ,natriy xlorat ,va xlorit qo’llaniladi.
Bosqichma-bosqich usullari—odatdabitta usulda foydalanilmaydi bunda turli lekin
bir biriga yaqin bo’lgan reagentlar blan xomashyoga ketma ket ishlov beriladi.
Kombirlangan usul –har xil reagintlardan foydalanib ikki va uch bosqichda olib
boriladi.
2.1 SELLYULOZA ISHLAB CHIQARISH TEXNALOGIYASI
Somondan sellyuloza olishni birimchi bor 1853 yilda MALLYE kashf etgan
undan keyin UATT va BARDJESS tomonidan 1854 yillarda yog’ochdan
sellyuloza olishini mumkinligini kashf etganlar .Bu kashfiyotlar natron usulida
sellyuloza olishga emkon yaratadi.Birinchi natronsellyuloza korxonlari 1860 yilda
Amerikaning Royersford shahrida qurilgan keyinchalik Angilya ,shevitsiya
Germany ada ham natron sellyuloza korxonalari qurilgan va ishga tushurilgan.

Bianchi bo’lib sulfit sellyuloza olish patintini 1866 yilda amerikalik olim
TILGMAN olgan va sulfit sellyuloza olishning kashfiyotchisi hisoblanadi.Sulfit
usulida sellyuloza olish sellyuloza -qog’oz sanoatida muhim ahamyatga ega
bo’lgan, chunki sulfit sellyuloza ishlab chiqarish bishqa ma’lum bo’lgan usullar
ichida arzon bo’lib shu bilan bir qatorda olingan yarim tayyor mahsulot yuqori
oqlik darajaga ega edi. Qog’oz va qalin qog’oz ishlab chiqarish nuqtayi nazaridan
sellyuloza xossasini aniqlovchi omillar bu tolali materallar tabiati .Selyullozaning
chiqimi,yetilish darajasi va qaynatish usulidir .Hozirgi kunda dunyoda ishlab
chiqariladigan sellyulozaning 93% I qog’oz va qalin qog’oz ishlab
chiqarishda,qolgan qismi esa boshqa hamma sohalar uchun hizmat
qiladi.Kimyoviy qayta ishlashda faqat oqartirilgan va ko'pincha xossalari
yaxshilangan ,ma’lum fizik kimyoviy xossali selyullozadan foydalaniladi. Qog’oz
sanoatida ishlatilishga mo’ljallangan Selyullozadan qog’oz hosil qila olish
hossasiga,yani qog’oz vvarogi asosinihosil qila oladigan xossaga ega bo’lishi talab
qilinadi.
2.2 SELYULLOZA EFIRLARI
Selyulloza gidroksil guruhini alkillash yoki atsillash natijasida olingan mahsulotlar
.umumiy formulasi [S6N7O2 OR3] oddiy selyulloza efirlari va
[S6N7O2(OCOR)3]n murakkab Selyulloza efirlari .
Oddiy selyulloza efirlarini sentiment qilishning asosiy usuli ishqorli selyullozaga
galogenalkinlar yoki alkil sulfatlar tasir ettirishdan iborat .Bu jarayon yuqor (80
—120°)temperturada olib boriladi. Oddiy selyulloza efirlari 30—50 %li NaOH
muhitida olinadi Etirifikatsiya 5-10soat ichida davom etadi Murakkab selyulloza
efirlarini sentizlashda kislota yoki ularning angidrid va xloranggidrid
etirefikatsiyalovchi reagent vazifasini bajaradi. Murakkab selyulloza efirlarining
eng ko’p eshlatiladigani ularning meniral kislotalar,mas, nitrat kislotasi bilan
burikmasi nitrot selyulloza.Selyulloza efirlari qog’oz to’qimachilk ,lok-bo’yoq
sanoati ba boshqa sohalarda ishlatiladi.
III AMALIY QISM
SELYULLOZANI YUVISH
Qora ishqor bilan aralashgan selyullozani yuvishdan maqsad bir selyullozani
quyultmada to’liq tozalash va yuvish uskunalarida yqori konsentratsiyali qora
ishqorni olish

Qaynatish jarayonida hosil qilingan qora ishqor selyullozadan tozalanishi uchun
bir necha bor issiq va sovuq suv bulan yuviladi yuvilgandan so’ng qra ishqordagi
suv miqdori 85-90%ni qolgan 10-15 %ini esa organik va meniral moddalar
tashkiletadi. Sulfat selyulloza va yarimselyullozaniyuvish uchun
deffuzorlardan,aynalali filtirlardan va shenik -squv jihozlaridan foydalaniladi.
V FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YHATI
1. М и р кам и лов T . M . Т е хн о л о ги я хлопковой целлю лозы . Т а ш к
е н т,
« Ф ан » , 1996 г., стр . 266.
2. Б .Г . К ад ы р о в , Ю .Т . Т а ш п ул а то в , М .Т .П р и м к у л о в . Т е
хн о л о ги я
Хл о п к о в о го л и н та , целлю лозы и бум аги. Т а ш к е н т , Ф а н . 2005.
3. P a p e r S c je n c e an d P a p e r M an u factu re . B y Jo h n D . P e e l. T S
1105.P43 1999/Published by A n gu s W ilde P u b lica tio n s In c . 4543 11
Avenue West Vancouver, В. C. V6R 2M5 CANADA/
4. Т е хн о л о ги я ц е л л ю лозно-бум аж ного производства. T .I. Ч асть .
1.
С ы р ь е и п р о и зво д ство п о луф аб р и като в. С п р а в о ч н ы е м
атериалы . –
С П б . Л Т А , 2002. 432с. I S B N 5 -2 3 0 -1 0 6 2 8 -Х
5. Т е х н о л о ги я ц е ллю лозно-бум аж ного производ ства. T .I . Ч
асть.2 .
П ро и зво д ство полуф абр икатов. С п р ав о чн ы е м атериалы . – С П б .Л
Т А ,
2003. 633с. I S B N 5 -7 3 2 5 -0 7 0 8 -6 .
6. П у зы р е в С .С . С о вр ем е н н ая те хн о л о ги я м е ха н и ч е ск о й
м ассы .

Т .1 . Д еф и б р ер н ая м асса, п о л уче н н а я под давлением . — С П б .: J 1
TA ,
1995. – 71 с.
7. П узы р е в С .С . С о вр е м е н н ая те хн о л о ги я м е ха н и ч е ск о й
м ассы .
Т .2 . М е ха н и ч е ск а я м асса из щ еп ы . — С П б .: J I T A , 1996. – 236 с.
8. Ф е д о р о в Н . М у с о р , за к о т о р ы й п л а т и м т р и ж д ы . С а н к
т –
П е те р б у р гск и е ведом ости, № 132, 17.07.97.
9. Д ул ь ки н Д .А ., К о в е р н и н ск и й И .Н , К о м а р о в В .И ., С п р и
д и н ов
В .А . М и р о в ы е т е н д е н ц и и в р а з в и т и и т е х н и к и и т е х н о л о
ги и
Переработки м акулатур ы . —А р хан ге льск: И з д -в о А Г Т У , 2002. —109
с.
10. H ubert. G ab m an n Verm eidung klebender V erunreinigungen durch
Die m echanische A b tren nu n g in Sortierer u n d C le a n e r / / H e in ric h F ie
D ler G m b H & C o . K G / -F e b ru ary 2000/ 12 s.
11. N a b iy e v a I.A . Q o g ‘o z va q o g ‘o z b u y u m la ri is h la b c h iq a
rish
Texno lo giyasi va jih o zla ri. M a ’ruzalar kursi. 2003. 108 b.

Sellyuloza asosida olinadigan materallar va ularning xossalari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish